I C 210/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Sieradzu rozpoznał sprawę z powództwa H. M. i D. M. przeciwko R. Bank (...) o zapłatę i ustalenie nieważności umowy o kredyt hipoteczny nr (...) z 2008 roku, indeksowany do franka szwajcarskiego. Powodowie domagali się zasądzenia kwoty 355 468,71 zł oraz ustalenia nieważności umowy z uwagi na niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne). Sąd ustalił, że powodowie, jako konsumenci, zaciągnęli kredyt w celu zakupu mieszkania, nie negocjując warunków umowy i nie otrzymując pełnej informacji o ryzyku kursowym. Analizując umowę i regulamin, sąd stwierdził, że postanowienia dotyczące indeksacji (m.in. § 2 ust. 1, § 7 ust. 4, § 9 ust. 2, § 13 ust. 7, § 14 ust. 8 pkt 2 regulaminu) są niedozwolone. Naruszały one zasady dobrych obyczajów i rażąco interesy konsumentów, ponieważ nierównomiernie rozkładały ryzyko kursowe, nie zawierały mechanizmów ograniczających to ryzyko po stronie powodów, a kursy walut były ustalane arbitralnie przez bank. Sąd podkreślił, że bank posiadał instrumenty zabezpieczające przed ryzykiem, czego brakowało po stronie konsumentów. Sąd uznał, że klauzule te nie mogą być uznane za jednoznaczne i określające główne świadczenie stron, a ich abuzywność skutkuje bezskutecznością. W ocenie sądu, wyeliminowanie tych klauzul uniemożliwia dalsze funkcjonowanie umowy w kształcie przewidzianym przez strony, co prowadzi do jej nieważności na podstawie art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 353¹ k.c. Sąd odrzucił możliwość uzupełnienia umowy przez sąd, powołując się na orzecznictwo TSUE i SN, które wyklucza zastępowanie abuzywnych klauzul innymi mechanizmami. W związku z nieważnością umowy, sąd zasądził od pozwanego banku na rzecz powodów kwotę 355 468,71 zł tytułem zwrotu świadczeń wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 24 kwietnia 2023 roku. Sąd uznał, że roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia nie jest przedawnione, zgodnie z wyrokiem TSUE C-776/19. O kosztach procesu orzeczono na rzecz powodów w kwocie 11 817,00 zł. Sąd oddalił zarzut zatrzymania podniesiony przez pozwanego, uznając umowę kredytu za niewzajemną, a także wskazując na brak dowodów wezwania do zapłaty i gotowości banku do spełnienia świadczenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUznanie nieważności umów kredytów hipotecznych indeksowanych do waluty obcej z powodu klauzul abuzywnych, zasady przedawnienia roszczeń z takich umów, stosowanie prawa UE w polskim orzecznictwie.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i treści umowy, ale jego argumentacja dotycząca abuzywności klauzul indeksacyjnych i skutków ich stwierdzenia jest szeroko stosowana w podobnych sprawach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej, zawierająca postanowienia dotyczące sposobu indeksacji, które nie zostały indywidualnie uzgodnione z konsumentem, może zostać uznana za nieważną z powodu klauzul abuzywnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej, zawierająca niedozwolone postanowienia umowne dotyczące sposobu indeksacji, które rażąco naruszają interesy konsumenta i są sprzeczne z dobrymi obyczajami, może zostać uznana za nieważną, jeśli wyeliminowanie tych klauzul uniemożliwia dalsze funkcjonowanie umowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że postanowienia dotyczące indeksacji w umowie kredytu hipotecznego były abuzywne, ponieważ nierównomiernie rozkładały ryzyko kursowe, nie zawierały mechanizmów ograniczających to ryzyko po stronie konsumenta, a kursy walut były ustalane arbitralnie przez bank. Wyeliminowanie tych klauzul prowadzi do nieważności całej umowy, zgodnie z orzecznictwem TSUE i SN.
Czy roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia z tytułu nieważnej umowy kredytu bankowego jest przedawnione?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia z tytułu nieważnej umowy kredytu bankowego nie jest przedawnione, a bieg terminu przedawnienia może rozpocząć się dopiero po podjęciu przez konsumenta świadomej decyzji o dochodzeniu zwrotu.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wyroku TSUE C-776/19 oraz najnowszym orzecznictwie SN, zgodnie z którym termin przedawnienia roszczeń o zwrot nienależnie spełnionych świadczeń może rozpocząć bieg dopiero po podjęciu przez kredytobiorcę - konsumenta wiążącej decyzji w tym względzie, co zapewnia efektywną ochronę konsumenta.
Czy zarzut zatrzymania może być skutecznie podniesiony w przypadku nieważnej umowy kredytu bankowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut zatrzymania nie może być skutecznie podniesiony w przypadku nieważnej umowy kredytu bankowego, ponieważ umowa kredytu nie jest umową wzajemną w rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego, a ponadto bank nie wykazał spełnienia przesłanek do jego zastosowania.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że umowa kredytu nie jest umową wzajemną, a zarzut zatrzymania nie może być stosowany per analogiam. Dodatkowo, bank nie wykazał dowodów wezwania do zapłaty ani gotowości do jednoczesnego spełnienia świadczenia, co wyklucza skuteczność tego zarzutu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. M. | osoba_fizyczna | powód |
| D. M. | osoba_fizyczna | powód |
| R. Bank (...) w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 353¹ § § 1
Kodeks cywilny
Określa granice swobody umów, które nie mogą być sprzeczne z właściwością (naturą) stosunku prawnego, ustawą ani zasadami współżycia społecznego. Nieważność umowy w przypadku naruszenia tych granic.
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Definicja niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych) w umowach z konsumentami. Postanowienia nieuzgodnione indywidualnie, kształtujące prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszające jego interesy, nie wiążą konsumenta.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności możliwość unieważnienia czynności.
k.c. art. 410 § § 2
Kodeks cywilny
Definicja świadczenia nienależnego. Świadczenie jest nienależne m.in. wtedy, gdy czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, jeżeli ma w tym interes prawny.
Pomocnicze
k.c. art. 487 § § 2
Kodeks cywilny
Definicja umowy wzajemnej, która jest podstawą do zastosowania zarzutu zatrzymania.
k.c. art. 496
Kodeks cywilny
Reguluje prawo zatrzymania w umowach wzajemnych.
pr. bank. art. 69 § ust. 1
Prawo bankowe
Podstawowa definicja umowy kredytu bankowego.
pr. bank. art. 69 § ust. 2 pkt 4a
Prawo bankowe
Nakaz wprowadzenia do umowy kredytu indeksowanego zasad określania sposobu i terminów ustalania kursu wymiany walut.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niedozwolony charakter klauzul indeksacyjnych w umowie kredytu hipotecznego. • Nieważność umowy kredytu z powodu abuzywności klauzul. • Brak przedawnienia roszczeń o zwrot nienależnego świadczenia z nieważnej umowy. • Nieskuteczność zarzutu zatrzymania podniesionego przez bank.
Odrzucone argumenty
Zarzut przedawnienia roszczeń powodów. • Zarzut zatrzymania podniesiony przez pozwanego. • Dopuszczalność umowy kredytu indeksowanego do CHF bez klauzul abuzywnych.
Godne uwagi sformułowania
nie można było uznać za wystarczające w tym zakresie oświadczenia podpisanego przez powodów • nie można było uznać za jednoznaczne z uwagi na to, że odsyłały do nieokreślonych w umowie wielkości • od arbitralnej decyzji banku zależało ustalanie kursu, a to rażąco narusza interes powodów • nie można było uznać, że konsument, który swoje roszczenia wywodzi z niedozwolonych postanowień umownych, wprowadzonych do umów przez przedsiębiorcę, nadużywa swoich praw podmiotowych.
Skład orzekający
Tomasz Choczaj
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznanie nieważności umów kredytów hipotecznych indeksowanych do waluty obcej z powodu klauzul abuzywnych, zasady przedawnienia roszczeń z takich umów, stosowanie prawa UE w polskim orzecznictwie."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i treści umowy, ale jego argumentacja dotycząca abuzywności klauzul indeksacyjnych i skutków ich stwierdzenia jest szeroko stosowana w podobnych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i ich nieważności z powodu klauzul abuzywnych, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i konsumentów.
“Bank przegrał sprawę o kredyt frankowy – umowa nieważna przez klauzule abuzywne!”
Dane finansowe
WPS: 355 468,71 PLN
zwrot świadczeń: 355 468,71 PLN
zwrot kosztów procesu: 11 817 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.