I C 2060/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Olsztynie rozpoznał sprawę z powództwa R. P. przeciwko Bankowi (...) S.A. i K. C. (1) o ustalenie nieważności umowy kredytu mieszkaniowego z 2005 roku oraz o zapłatę. Powódka argumentowała, że umowa jest nieważna z powodu sprzeczności z prawem i zasadami współżycia społecznego, a także zawiera niedozwolone postanowienia dotyczące indeksacji do waluty obcej. Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa. Sąd, analizując postanowienia umowy, w szczególności § 1 ust. 1, § 10 ust. 8 i § 17, uznał, że mechanizm ustalania kursu waluty indeksacyjnej, oparty na kursach kupna/sprzedaży z uwzględnieniem marży banku, nie został indywidualnie uzgodniony z konsumentem i naruszał jego rażąco interesy. W świetle orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Sądu Najwyższego, wyeliminowanie tych klauzul skutkowało niemożnością dalszego wykonywania umowy. W związku z tym, sąd ustalił nieważność umowy kredytu. Następnie, sąd rozpoznał żądanie zapłaty, opierając się na teorii salda (art. 405 k.c.) i orzecznictwie TSUE, które wyklucza możliwość żądania przez bank zwrotu całej nominalnej kwoty kredytu, gdy umowa jest nieważna. Sąd zasądził od banku na rzecz powódki kwotę 41.198,38 zł, stanowiącą nadpłatę ponad wypłacony kapitał. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie stosunkowego rozliczenia, z uwzględnieniem zmiany linii orzeczniczej po wydaniu wyroku TSUE, a pozwanego K. C. (1) nie obciążono kosztami z uwagi na szczególne okoliczności sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie nieważności umów kredytów indeksowanych/denominowanych z powodu abuzywnych klauzul waloryzacyjnych oraz rozliczenia stron w przypadku takiej nieważności.
Orzeczenie opiera się na specyficznej wykładni przepisów UE i orzecznictwie TSUE, które może ewoluować. Konieczność indywidualnej oceny każdej umowy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa kredytu mieszkaniowego indeksowanego do waluty obcej, zawarta na wzorcu umownym, zawierająca postanowienia dotyczące sposobu ustalania kursu waluty z uwzględnieniem marży banku, jest nieważna z powodu abuzywności tych postanowień?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa jest nieważna, ponieważ postanowienia dotyczące sposobu ustalania kursu waluty indeksacyjnej, w tym marży banku, nie zostały indywidualnie uzgodnione, naruszały dobre obyczaje i rażąco interesy konsumenta, co skutkowało niemożnością dalszego wykonywania umowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że mechanizm indeksacji oparty na kursach kupna/sprzedaży z marżą banku, nie był indywidualnie negocjowany i dawał bankowi swobodę w ustalaniu kursu, co naruszało interesy konsumenta. W świetle orzecznictwa TSUE i SN, wyeliminowanie tych klauzul skutkowało upadkiem umowy.
Jaki jest skutek uznania umowy kredytu indeksowanego za nieważną z powodu abuzywności klauzul waloryzacyjnych w kontekście rozliczeń między stronami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku nieważności umowy, bank ma prawo żądać zwrotu jedynie korzyści majątkowej uzyskanej ponad wypłacony kapitał kredytu, zgodnie z teorią salda (art. 405 k.c.), a nie całej nominalnej kwoty kredytu.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wykładni TSUE (wyrok w sprawie I C 396-24) i teorii salda, zgodnie z którą konsumentowi należy się zwrot nadpłaty ponad wypłacony kapitał, a nie zwrot wszystkich spełnionych świadczeń, co zapobiega nadmiernemu wzbogaceniu banku i jest zgodne z zasadami uczciwości.
Czy bank ma legitymację procesową bierną w sprawie o ustalenie nieważności umowy kredytu, w której występował jako następca prawny pierwotnego kredytodawcy?
Odpowiedź sądu
Tak, bank jako następca prawny ma legitymację procesową bierną w sprawie o ustalenie nieważności umowy kredytu.
Uzasadnienie
Bank jest stroną umowy jako następca prawny poprzednika, co uzasadnia jego udział w procesie jako pozwanego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. P. | osoba_fizyczna | powódka |
| Bank (...) S.A. | spółka | pozwany |
| K. C. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które nie zostały indywidualnie uzgodnione, nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.
Pomocnicze
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.
k.c. art. 385¹ § § 3
Kodeks cywilny
Nie są indywidualnie uzgodnione te postanowienia umowy, których treść została ustalona w porozumieniu z konsumentem. W razie wątpliwości uważa się, że nie były indywidualnie uzgodnione.
k.c. art. 410 § § 1
Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405-409) stosuje się również do świadczenia nienależnego.
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Powód może żądać od pozwanego ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego, stwierdzenia prawa lub obowiązku, jeżeli ma w tym interes prawny.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
W każdym wypadku sąd może włożyć na strony lub na jedną z nich obowiązek zwrotu części kosztów poniesionych przez przeciwnika.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
Prawo bankowe art. 69 § ust. 2
Ustawa Prawo bankowe
Zasadnicze postanowienia umowy kredytu bankowego.
Prawo bankowe art. 75b
Ustawa Prawo bankowe
Przepis dotyczący kredytów indeksowanych i denominowanych, wprowadzony nowelizacją w 2011 r.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa kredytu zawiera niedozwolone postanowienia dotyczące sposobu ustalania kursu waluty indeksacyjnej. • Niedozwolone postanowienia nie zostały indywidualnie uzgodnione z konsumentem. • Eliminacja niedozwolonych postanowień skutkuje niemożnością dalszego wykonywania umowy. • Bank uzyskał korzyść majątkową ponad wypłacony kapitał kredytu.
Odrzucone argumenty
Zakwestionowane klauzule są w pełni skuteczne, a umowa ważna. • Kredytobiorcy mieli możliwość negocjowania warunków umowy. • Powódka nie ma interesu prawnego w żądaniu ustalenia. • K. C. (1) nie ma legitymacji procesowej biernej.
Godne uwagi sformułowania
mechanizm ustalania marży kupna/sprzedaży nie został wyjaśniony w umowie • pozostawiały mu w istocie, poprzez ukształtowanie kursu waluty (...) , określoną swobodę w zakresie ustalania wysokości jej zadłużenia przez dowolną i pozbawioną jakichkolwiek czytelnych i obiektywnych kryteriów możliwość ustalania kursu przyjmowanego do rozliczenia spłaty kredytu • nie jest możliwe zastąpienie postanowienia niedozwolonego przez odwołanie się do norm ogólnych prawa cywilnego, nie mających charakteru dyspozytywnego • nie można zastąpić postanowienia niedozwolonego przez odwołanie się do norm ogólnych prawa cywilnego, nie mających charakteru dyspozytywnego • nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów • w przypadku niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie • zwrot korzyści, a więc to co druga strona uzyskała ponad to co zobowiązana była świadczyć • nie skodyfikowano tzw. „teorii dwóch kondykcji” • banki w istocie nie mają już „własnych” pieniędzy.
Skład orzekający
Juliusz Ciejek
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie nieważności umów kredytów indeksowanych/denominowanych z powodu abuzywnych klauzul waloryzacyjnych oraz rozliczenia stron w przypadku takiej nieważności."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na specyficznej wykładni przepisów UE i orzecznictwie TSUE, które może ewoluować. Konieczność indywidualnej oceny każdej umowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i ich nieważności z powodu klauzul abuzywnych, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie konsumentów i prawników. Wyrok pokazuje praktyczne zastosowanie orzecznictwa TSUE i SN.
“Kredyt frankowy nieważny? Sąd Okręgowy w Olsztynie rozstrzyga kluczową sprawę o abuzywne klauzule!”
Dane finansowe
WPS: 223 322 PLN
zwrot nadpłaty: 41 198,38 PLN
zwrot kosztów procesu: 11 817 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.