I C 205/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Oleśnicy częściowo uwzględnił powództwo o zwolnienie od egzekucji udziału we współwłasności lokalu mieszkalnego, uznając, że powódka jest właścicielką jedynie 1/2 udziału po ustanowieniu rozdzielności majątkowej.
Powódka W. D. wniosła o zwolnienie od egzekucji lokalu mieszkalnego, twierdząc, że jest on jej wyłączną własnością. Pozwany K. S. uznał powództwo jedynie co do 1/2 udziału, wskazując na ustanowienie rozdzielności majątkowej między powódką a jej mężem J. D. Sąd ustalił, że lokal nabyto w trakcie wspólności ustawowej, jednak umowa darowizny z 2003 r. została uznana za nieważną, a umowa majątkowa z 2005 r. ustanowiła rozdzielność majątkową, skutkującą współwłasnością w częściach ułamkowych po 1/2.
Powódka W. D. domagała się zwolnienia od egzekucji nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny przy ul. (...) w O., dla którego prowadzona jest księga wieczysta KW (...). Egzekucja została wszczęta na wniosek pozwanego K. S. na podstawie nakazu zapłaty Sądu Okręgowego we Wrocławiu. Powódka argumentowała, że tytuł wykonawczy został ograniczony wyłącznie do osoby jej męża, a ona sama jest właścicielką mieszkania. Pozwany uznał powództwo jedynie w części dotyczącej 1/2 udziału powódki we współwłasności, wskazując na zawartą w 2005 r. umowę majątkową małżeńską ustanawiającą rozdzielność majątkową. Sąd ustalił, że lokal został nabyty przez małżonków D. w trakcie wspólności ustawowej. Jednakże, umowa darowizny z 2003 r., na mocy której mąż miał darować powódce lokal, została uznana za nieważną wyrokiem z 2013 r. Co istotne, umowa majątkowa z 2005 r. ustanowiła rozdzielność majątkową, co zgodnie z art. 51 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego skutkowało powstaniem współwłasności w częściach ułamkowych po 1/2 dla każdego z małżonków. Sąd uznał, że powództwo jest uzasadnione jedynie w zakresie udziału należącego do powódki (1/2), a w pozostałej części, dotyczącej udziału męża, zostało oddalone. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 102 Kodeksu Postępowania Cywilnego.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Tak, ustanowienie rozdzielności majątkowej skutkuje tym, że w miejscu dotychczasowego majątku wspólnego znajdują się dwie oddzielne części majątków osobistych małżonków, w skład których wchodzą udziały ułamkowe w wysokości 1/2 w każdym ze składników tworzących przed powstaniem rozdzielności majątek wspólny.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 51 Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego oraz komentarze doktrynalne, wskazując, że skutkiem ustania wspólności majątkowej jest zmiana rodzaju współwłasności z łącznej na ułamkową, gdzie udziały małżonków są równe (1/2).
Rozstrzygnięcie
Decyzja
częściowe uwzględnienie powództwa
Strona wygrywająca
W. D. (w zakresie 1/2 udziału)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. D. | osoba_fizyczna | powódka |
| K. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
| J. D. | osoba_fizyczna | mąż powódki |
| Syndyk masy upadłości (...) Sp. z o.o. we W. | inne | wierzyciel |
Przepisy (3)
Główne
KRO art. 51
Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy
Ustanowienie rozdzielności majątkowej skutkuje powstaniem współwłasności w częściach ułamkowych po 1/2 dla każdego z małżonków w odniesieniu do majątku nabytego w trakcie wspólności ustawowej.
Pomocnicze
KRO art. 50¹
Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy
W razie ustania wspólności majątkowej, udziały małżonków są równe.
k.p.c. art. 102
Kodeks Postępowania Cywilnego
Podstawa do odstąpienia od obciążania stron kosztami procesu w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ustanowienie rozdzielności majątkowej skutkuje powstaniem współwłasności w częściach ułamkowych po 1/2 dla każdego z małżonków. Nieważność umowy darowizny z 2003 r. nie wpływa na skutki prawne umowy majątkowej z 2005 r.
Odrzucone argumenty
Powódka jest wyłącznym właścicielem całego lokalu mieszkalnego.
Godne uwagi sformułowania
w miejscu dotychczasowego majątku wspólnego znajdują się dwie oddzielne części tych osobnych majątków. W skład każdej z tych części wchodzą udziały ułamkowe w wysokości 1/2 w każdym ze składników tworzących przed powstaniem rozdzielności majątek wspólny małżonków
Skład orzekający
Barbara Polak
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja skutków prawnych ustanowienia rozdzielności majątkowej w odniesieniu do majątku nabytego w trakcie wspólności ustawowej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej wynikającej z nieważności umowy darowizny i późniejszego ustanowienia rozdzielności majątkowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje złożone kwestie majątkowe w małżeństwie i ich wpływ na odpowiedzialność za długi, co jest interesujące dla prawników zajmujących się prawem rodzinnym i cywilnym.
“Rozdzielność majątkowa a długi: Jak podział majątku chroni przed egzekucją?”
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt I C 205/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia, 13 lutego 2014r. Sąd Rejonowy w Oleśnicy, Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący SSR Barbara Polak Protokolant Marta Góra po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2014r. w Oleśnicy sprawy Przy udziale stron: powód W. D. pozwany K. S. o zwolnienie zajętego przedmiotu spod egzekucji I. zwalnia spod egzekucji udział należący do W. D. wynoszący ½ części we współwłasności nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny przy ul. (...) w O. , dla którego Sąd Rejonowy w Oleśnicy prowadzi KW (...) ; II. dalej idące powództwo oddala; III. odstępuje od obciążania stron kosztami procesu. Z./ 1. kal. 21 dni. 13.02.2014r. Sygn. Akt I C 205/13 UZASADNIENIE Powódka W. D. wniosła powództwo przeciwegzekucyjne przeciwko K. S. , domagając się zwolnienia od egzekucji nieruchomości w postacie lokalu mieszkalnego przy ul. (...) w O. , stanowiącego jej własność dla którego Sąd Rejonowy w Oleśnicy V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi KW (...) . Ponadto powódka domagała się zasadzenia kosztów sądowych oraz zabezpieczenia powództwa. W uzasadnieniu pozwu powódka podała, że w dn.06.02.2013r. otrzymała postanowienie komornika G. O. z dn. 16.01.2013r. sygn. Akt KM 76/12 o powołaniu biegłego rzeczoznawcy, z którego dowiedziała się, że z wniosku pozwanego złożonego w dn. 29.11.2012r. komornik wszczął egzekucję z jej mieszkania w celu wyegzekwowania długu jej męża. Podstawą egzekucji jest nakaz zapłaty Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dn. 17.05.2011r. Uważa, że postanowienie Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dn. 07.12.2011r. sygn. Akt XI Nc 227/05 nie może stanowić podstawi egzekucji ponieważ w wyniku jej zażalenia zostało zmienione wyrokiem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dn. 23 kwietnia 2012r. sygn. Akt I A Cz 669/12 w ten sposób, że tytuł wykonawczy ograniczono wyłącznie do osoby jej męża, a w świetle aktualnego stanu prawnego nie jest on właścicielem mieszkania przy ul. (...) w O. . Pozwany K. S. w odpowiedzi na pozew uznał powództwo co do przysługującego powódce udziału wynoszącego 1/2 w prawie własności nieruchomości położnej w O. przy ul. (...) , dla której Sąd Rejonowy w Oleśnicy V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi KW (...) oraz wniósł o oddalenie powództwa w pozostałej części. Wniósł także o obciążenie powódki kosztami postępowania i odstąpienie od obciążenia kosztami pozwanego. W uzasadnieniu podał, iż nieruchomość nigdy nie wyszła z majątku powódki i jej męża J. D. . W związku jednak z zawartą w dn. 13 maja 2005r. przez pozwaną z J. D. przed notariuszem A. Ł. z Kancelarii Notarialnej w O. (Rep. A (...) ) umową majątkową małżeńską, na mocy której ustanowili oni w ich małżeństwie rozdzielność majątkową (§2), nie przysługuje im wobec nieruchomości prawo własności na zasadach ustawowej wspólności małżeńskiej, lecz są oni współwłaścicielami nieruchomości w częściach ułamkowych, tj. udziały ich wynoszą po 1/2. W konsekwencji powództwo jest uzasadnione wyłącznie do składnika majątku należącego do powódki, tj. udziału (1/2) w prawie własności nieruchomości, w pozostałym zakresie powództwo winno zostać oddalone. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W. D. wraz ze swoim mężem J. D. nabyli 24.08.1999r. na prawach małżeńskiej wspólności ustawowej własność lokalu mieszkalnego położonego w O. przy ul. (...) wraz z przynależnymi do niego prawami w częściach wspólnych. Dla w/w lokalu założono Kw nr (...) . (dowód: odp. KW w aktach IC 217/06, akt notarialny k. 66-67) W dniu 22.05.2003r. mąż powódki J. D. darował w formie aktu notarialnego ( Rep.A nr 3032/2003) powódce lokal mieszkalny poł. w O. ul. (...) . Wyrokiem Sądu Rejonowego w Oleśnicy z dn. 03.06.2013r. ustalono, że umowa darowizny (Rep (...) ) zawarta pomiędzy powódką a jej mężem w dn. 22.05.2003r. jest nieważna. (dowód: wyrok w sprawie I C 110/13 k.68, akt not. k 9 ) Nakazem zapłaty z dnia 17.05.2005r. (XI Nc 227/05) nakazano J. D. , aby zapłacił Syndykowi masy upadłościowej (...) Sp. z o.o. we W. kwotę 768.562,56 zł wraz z odsetkami ustawowymi. Postanowieniem z dnia 12.10.2006r. nadano klauzulę wykonalności prawomocnemu nakazowi zapłaty z dn. 17.05.2005r. wydanemu przez Sąd Okręgowy we Wrocławiu w sprawie o sygnaturze XI Nc 227/05 w zakresie w jakim nakazano pozwanemu J. D. , aby zapłacił stronie powodowej syndykowi masy upadłości (...) Sp. z o.o. we W. kwotę 768.563,56 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 01.04.2004r. do dnia zapłaty przeciwko małżonkowi dłużnika W. D. z ograniczeniem jej odpowiedzialności do majątku objętego wspólnością majątkową. Wyrokiem z dnia 19.09.2011r. (I C 442/11) pozbawiono wykonalności tytuł wykonawczy w postaci nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 17 maja 2005r. Sądu Okręgowego we Wrocławiu, sygn. akt XI Nc 227/05, któremu nadano klauzulę wykonalności przeciwko małżonce dłużnika W. D. postanowieniem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 12 października 2006r., sygn. akt I Co 155/06 – w stosunku do małżonki dłużnika W. D. . Aktem notarialnym Rep. A nr (...) z dnia 13.05.2005r. J. i W. małżonkowie D. ustanowili w ich małżeństwie rozdzielność majątkową. (dowód: akt notarialny k. 71) Na wniosek wierzyciela Syndyka masy upadłości (...) Sp. z o.o. w upadłości wszczęta została egzekucja – na podstawie tytułu wykonawczego w postaci nakazu zapłaty z dnia 17.05.2005r. (XI Nc 227/05) z nieruchomości położonej w O. przy ul. (...) ( Kw (...) ). (dowód: akta Km 76/12) Pozwany K. S. uzyskał klauzulę wykonalności z zaznaczeniem przejścia uprawnień (...) Sp. z o.o. i złożył wniosek o wszczęcie z jego wniosku jako nowego wierzyciela postępowania egzekucyjnego. W dniu 30.04.2012r. została wszczęta egzekucja z nieruchomości wobec dłużnika J. dziedzic w sprawie XI Nc 227/05 prowadzonej na rzecz nowego wierzyciela K. S. , który postanowieniem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 29 lutego 2012r. sygn. Akt I Co 73/12 uzyskał klauzulę wykonalności z zaznaczeniem przejścia uprawnień z (...) Sp.z o.o. (dowód: akta komornicze Km 76/12) Sąd zważył: Stan faktyczny ustalony w niniejszej sprawie jest bezsporny. Bezsporne bowiem jest, że powódka i jej mąż nabyli przedmiotowy lokal w czasie trwania wspólności ustawowej, że w 2005r. ustanowili rozdzielność majątkowa oraz, że umowa darowizny zawarta pomiędzy powódką a jej mężem w formie notarialnej z dn. 22.05.2003r. została uznana za nieważną. Bezsporny jest także fakt, że co do w/w lokalu będącego przedmiotem niniejszego postępowania toczy się egzekucja z nieruchomości na wniosek pozwanego K. S. (jako następcy prawnego poprzedniego wierzyciela P. - (...) ). Powództwo zasługuje na uwzględnienie, lecz wyłącznie w części, w jakiej pozwany uznał powództwo. Zgodnie z wyrokiem, jaki zapadł w w/w sprawie w dn. 3 czerwca 2013r. czynność prawna w postaci umowy darowizny zawartej w formie akty notarialnego w dn. 22.05.2003r. przed notariuszem A. Ł. (Rep. A nr 3032/2002) została uznana za nieważną. W konsekwencji, wyrok ten, jako dalej idący konsumuje wyrok w przedmiocie stwierdzenia bezskuteczności tej czynności wobec poprzednika prawnego pozwanego, który umożliwił wszczęcie egzekucji toczącej się przed Komornikiem Sądowym przy Sądzie Rejonowym G. O. (2) wobec powódki, jako dłużnika rzeczowego. W/w nieruchomość nigdy nie wyszła z majątku powódki i jej męża J. D. . W związku jednak z zawartą w dn.13 maja 2005r. przez pozwana z J. D. przed notariuszem A. Ł. Kancelarii Notarialnej w O. (Rep. A (...) ) umową majątkową małżeńską, na mocy której ustanowili oni w ich małżeństwie rozdzielność majątkową (§2), nie przysługuje im wobec nieruchomości prawo własności na zasadach ustawowej wspólności małżeńskiej, lecz są oni współwłaścicielami nieruchomości w częściach ułamkowych, tj. udział ich wynoszą po 1/2. W konsekwencji powództwo jest uzasadnione wyłącznie do składnika majątku należącego do powódki, tj. udziału (1/2) w prawie własności, w pozostałym zakresie powództwo należało oddalić. Zawarta małżeńska umowa majątkowa ma bowiem ten skutek, iż zgodnie z art. 51 Kro „w miejscu dotychczasowego majątku wspólnego znajdują się dwie oddzielne części tych osobnych majątków. W skład każdej z tych części wchodzą udziały ułamkowe w wysokości 1/2 w każdym ze składników tworzących przed powstaniem rozdzielności majątek wspólny małżonków” (Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy Komentarz pod red. H. Doleckiego i T. Sokołowskiego, Wolters Kluwer w LEX). Należy bowiem zauważyć, iż bez znaczenia dla postępowania jest podawany przez powódkę powód, dla którego zawarła z mężem umowę majątkową ustanawiającą ustrój rozdzielności majątkowej. Po drugie, wyrok stwierdzający nieważności czynności prawnej na skutek ex tunc , a co za tym idzie twierdzenie powódki, iż „w tym czasie (czasie zawierania umowy majątkowej – przyp. pełnomocnika pozwanego) obowiązywała umowa darowizny mieszkania” jest chybione. W dalszej kolejności powódka zdaje się nie zauważać, iż umowa majątkowa ustanawiająca ustrój rozdzielności majątkowej pomiędzy małżonka ma skutek nie tylko co do składników majątku nabytych przez małżonków w przyszłość, ale także co do tych nabytych w czasie trwania ustawowej wspólności majątkowej. Co oczywiste bowiem, z mocy prawa skutkiem ustania małżeńskiej wspólności stawowej jest zmiana rodzaju współwłasności składników majątku należących do małżonków z współwłasności łącznej na współwłasność ułamkową („Do majątku każdego z małżonków nabytego przed zawarciem umowy wprowadzającej rozdzielność majątkową zalicza się jego dotychczasowy majątek osobisty oraz jego udziale dotychczasowym majątku wspólnym” tak K. Pietrzykowski w „Kodeks Rodzinny i opiekuńczy. Komentarz” pod red. K. Pietrzykowskiego, Wydawnictwo C.H.Beck, Warszawa 2010, s. 508). Brak jest w tym zakresie konieczności przeprowadzania postępowania podziałowego, a co za tym idzie w omawianym stanie faktycznym „w razie ustania, wspólności, udziały małżonków są równe” (czyli wynoszą po 1/2) na zasadzie wyrażonej art. 50 1 Kro in principio . Powyższe nie jest kwestią sporną ani w judykaturze, ani w doktrynie. Należy zatem powtórzyć, iż zawarta małżeńska umowa majątkowa – ma ten skutek, iż zgodnie z art. 51 Kro „w miejscu dotychczasowego majątku wspólnego znajdują się dwie oddzielne części tych osobnych majątków, W skład każdej z tych części wchodzą udziały ułamkowe w wysokości 1/2 w każdym ze składników tworzących przed powstaniem rozdzielności majątek wspólny małżonków” cyt. za: Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy . Komentarz” pod red. H. Doleckiego i T. Sokołowskiego, Wolters Kulwer w Lex 2013). Reasumując powyższe powódka nie ma legitymacji czynnej, aby żądać zwolnienia spod egzekucji drugiej połowy w w/w/ lokalu, tj. należącej do jej męża J. D. stąd należało orzec jak w sentencji. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 102 kpc . Z/ - odpis wyroku z uzasadnieniem dor. powódce i pozwanemu. 05.03.2014r.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI