I C 202/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka J. J. (1) dochodziła od swojego brata, A. S., zapłaty 300 000 zł tytułem zachowku po zmarłej matce, H. S. Argumentowała, że matka przekazała całe swoje gospodarstwo rolne najmłodszemu synowi, pomijając pozostałe dzieci, a ona sama nie otrzymała żadnych darowizn ani wsparcia finansowego. Pozwany A. S. wniósł o oddalenie powództwa, wskazując, że gospodarstwo zostało mu przekazane na mocy umowy z 14 listopada 1983 r., zawartej w trybie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych, w zamian za emeryturę dla matki. Podkreślił, że taka umowa nie jest darowizną i zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, jej wartość nie jest wliczana do podstawy ustalenia zachowku. Sąd Okręgowy w Słupsku, po analizie materiału dowodowego, w tym postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku oraz aktu notarialnego umowy przekazania gospodarstwa, uznał argumentację pozwanego za zasadną. Sąd odwołał się do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 2012 r. (III CZP 29/12), która jednoznacznie stwierdza, że wartość gospodarstwa rolnego przekazanego następcy na podstawie art. 59 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych nie jest wliczana do substratu zachowku, ponieważ taka umowa nie jest darowizną. W związku z tym, że przekazane gospodarstwo stanowiło jedyny majątek, od którego powódka domagała się zachowku, sąd oddalił powództwo jako bezzasadne. Dowód z opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego oraz dokumentacja medyczna powódki zostały pominięte jako zbędne dla rozstrzygnięcia sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie charakteru umowy przekazania gospodarstwa rolnego następcy i jego wpływu na obliczanie zachowku.
Dotyczy specyficznej sytuacji przekazania gospodarstwa rolnego na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników z 1982 r.
Zagadnienia prawne (1)
Czy umowa przekazania gospodarstwa rolnego następcy w zamian za emeryturę, zawarta na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych, stanowi darowiznę podlegającą doliczeniu do substratu zachowku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, taka umowa nie jest darowizną i jej wartość nie podlega doliczeniu do substratu zachowku.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na uchwale Sądu Najwyższego (III CZP 29/12), która stwierdza, że umowa przekazania gospodarstwa rolnego następcy w trybie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie jest darowizną ze względu na jej specyficzny cel (zabezpieczenie bytu rolników i unowocześnienie gospodarowania) oraz nieodwracalność. W konsekwencji, przepisy kodeksu cywilnego dotyczące darowizn, w tym art. 993 i 994 k.c. o doliczaniu darowizn do substratu zachowku, nie mają zastosowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. J. (1) | osoba_fizyczna | powódka |
| A. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
k.c. art. 991 § § 1
Kodeks cywilny
Określa uprawnionych do zachowku i jego wysokość (połowa lub dwie trzecie udziału spadkowego).
k.c. art. 991 § § 2
Kodeks cywilny
Określa roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej pokrywającej zachowek lub jego uzupełnienie.
Dz.U. z 1982 r., nr 40 poz. 268 art. 59
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin
Podstawa prawna umowy przekazania gospodarstwa rolnego następcy w zamian za emeryturę.
Pomocnicze
k.c. art. 993
Kodeks cywilny
Określa zasady doliczania darowizn do substratu zachowku.
k.c. art. 994
Kodeks cywilny
Określa zasady doliczania darowizn do substratu zachowku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa przekazania gospodarstwa rolnego następcy w zamian za emeryturę, zawarta na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, nie jest darowizną. • Wartość gospodarstwa rolnego przekazanego na podstawie art. 59 ustawy z 1982 r. nie podlega doliczeniu do substratu zachowku.
Odrzucone argumenty
Przekazanie gospodarstwa rolnego przez matkę najmłodszemu synowi stanowiło darowiznę. • Wartość przekazanego gospodarstwa rolnego powinna zostać doliczona do substratu zachowku.
Godne uwagi sformułowania
Takie przekazanie gospodarstwa rolnego nie stanowi darowizny. • Przy ustalaniu zachowku nie uwzględnia się wartości gospodarstwa rolnego przekazanego przez spadkodawcę następcy, na podstawie art. 59 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i ich rodzin.
Skład orzekający
Maria Cichoń
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie charakteru umowy przekazania gospodarstwa rolnego następcy i jego wpływu na obliczanie zachowku."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekazania gospodarstwa rolnego na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników z 1982 r.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia w prawie spadkowym – ustalenia charakteru umowy przekazania gospodarstwa rolnego i jego wpływu na zachowek, co jest istotne dla wielu osób w środowisku rolniczym.
“Czy przekazanie gospodarstwa rolnego synowi to darowizna? Sąd rozstrzyga kluczową kwestię dla zachowku.”
Dane finansowe
WPS: 300 000 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.