Orzeczenie · 2013-10-24

I C 202/13

Sąd
Sąd Okręgowy w Słupsku
Miejsce
Słupsk
Data
2013-10-24
SAOSCywilneprawo spadkoweWysokaokręgowy
zachowekspadekgospodarstwo rolneprzekazanie gospodarstwadarowiznaubezpieczenie społeczne rolnikówSąd Najwyższyorzecznictwo

Powódka J. J. (1) dochodziła od swojego brata, A. S., zapłaty 300 000 zł tytułem zachowku po zmarłej matce, H. S. Argumentowała, że matka przekazała całe swoje gospodarstwo rolne najmłodszemu synowi, pomijając pozostałe dzieci, a ona sama nie otrzymała żadnych darowizn ani wsparcia finansowego. Pozwany A. S. wniósł o oddalenie powództwa, wskazując, że gospodarstwo zostało mu przekazane na mocy umowy z 14 listopada 1983 r., zawartej w trybie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych, w zamian za emeryturę dla matki. Podkreślił, że taka umowa nie jest darowizną i zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego, jej wartość nie jest wliczana do podstawy ustalenia zachowku. Sąd Okręgowy w Słupsku, po analizie materiału dowodowego, w tym postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku oraz aktu notarialnego umowy przekazania gospodarstwa, uznał argumentację pozwanego za zasadną. Sąd odwołał się do uchwały Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 2012 r. (III CZP 29/12), która jednoznacznie stwierdza, że wartość gospodarstwa rolnego przekazanego następcy na podstawie art. 59 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych nie jest wliczana do substratu zachowku, ponieważ taka umowa nie jest darowizną. W związku z tym, że przekazane gospodarstwo stanowiło jedyny majątek, od którego powódka domagała się zachowku, sąd oddalił powództwo jako bezzasadne. Dowód z opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego oraz dokumentacja medyczna powódki zostały pominięte jako zbędne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ustalanie charakteru umowy przekazania gospodarstwa rolnego następcy i jego wpływu na obliczanie zachowku.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji przekazania gospodarstwa rolnego na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników z 1982 r.

Zagadnienia prawne (1)

Czy umowa przekazania gospodarstwa rolnego następcy w zamian za emeryturę, zawarta na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych, stanowi darowiznę podlegającą doliczeniu do substratu zachowku?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, taka umowa nie jest darowizną i jej wartość nie podlega doliczeniu do substratu zachowku.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na uchwale Sądu Najwyższego (III CZP 29/12), która stwierdza, że umowa przekazania gospodarstwa rolnego następcy w trybie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie jest darowizną ze względu na jej specyficzny cel (zabezpieczenie bytu rolników i unowocześnienie gospodarowania) oraz nieodwracalność. W konsekwencji, przepisy kodeksu cywilnego dotyczące darowizn, w tym art. 993 i 994 k.c. o doliczaniu darowizn do substratu zachowku, nie mają zastosowania.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Oddalenie powództwa
Strona wygrywająca
A. S.

Strony

NazwaTypRola
J. J. (1)osoba_fizycznapowódka
A. S.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (5)

Główne

k.c. art. 991 § § 1

Kodeks cywilny

Określa uprawnionych do zachowku i jego wysokość (połowa lub dwie trzecie udziału spadkowego).

k.c. art. 991 § § 2

Kodeks cywilny

Określa roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej pokrywającej zachowek lub jego uzupełnienie.

Dz.U. z 1982 r., nr 40 poz. 268 art. 59

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin

Podstawa prawna umowy przekazania gospodarstwa rolnego następcy w zamian za emeryturę.

Pomocnicze

k.c. art. 993

Kodeks cywilny

Określa zasady doliczania darowizn do substratu zachowku.

k.c. art. 994

Kodeks cywilny

Określa zasady doliczania darowizn do substratu zachowku.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Umowa przekazania gospodarstwa rolnego następcy w zamian za emeryturę, zawarta na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, nie jest darowizną. • Wartość gospodarstwa rolnego przekazanego na podstawie art. 59 ustawy z 1982 r. nie podlega doliczeniu do substratu zachowku.

Odrzucone argumenty

Przekazanie gospodarstwa rolnego przez matkę najmłodszemu synowi stanowiło darowiznę. • Wartość przekazanego gospodarstwa rolnego powinna zostać doliczona do substratu zachowku.

Godne uwagi sformułowania

Takie przekazanie gospodarstwa rolnego nie stanowi darowizny. • Przy ustalaniu zachowku nie uwzględnia się wartości gospodarstwa rolnego przekazanego przez spadkodawcę następcy, na podstawie art. 59 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i ich rodzin.

Skład orzekający

Maria Cichoń

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalanie charakteru umowy przekazania gospodarstwa rolnego następcy i jego wpływu na obliczanie zachowku."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji przekazania gospodarstwa rolnego na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników z 1982 r.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia w prawie spadkowym – ustalenia charakteru umowy przekazania gospodarstwa rolnego i jego wpływu na zachowek, co jest istotne dla wielu osób w środowisku rolniczym.

Czy przekazanie gospodarstwa rolnego synowi to darowizna? Sąd rozstrzyga kluczową kwestię dla zachowku.

Dane finansowe

WPS: 300 000 PLN

Sektor

rolnictwo

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst