I C 877/16

Sąd Rejonowy w SuwałkachSuwałki2016-07-05
SAOSCywilnezobowiązaniaŚredniarejonowy
pożyczka konsumenckaabuzywność klauzulkoszty ubezpieczeniaopłaty dodatkoweochrona konsumentawyrok zaocznyroszczenie o zapłatę

Sąd Rejonowy zasądził od pozwanego na rzecz powoda część dochodzonej kwoty z tytułu umowy pożyczki, uznając część opłat za abuzywne.

Powód (...) S.A. domagał się zapłaty 2.739,09 zł od K. Z. z tytułu umowy pożyczki. Sąd Rejonowy, wydając wyrok zaoczny, uwzględnił powództwo jedynie w części, zasądzając 566,87 zł wraz z odsetkami. Sąd uznał bowiem, że koszty ubezpieczenia, obsługi pożyczki w domu oraz opłaty przygotowawcze były abuzywne, naruszając interesy konsumenta i dobre obyczaje, a także mogły stanowić próbę obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych.

Powód (...) S.A. z siedzibą w W. wniósł pozew o zapłatę kwoty 2.739,09 zł wraz z odsetkami od K. Z. z tytułu umowy pożyczki zawartej 28.11.2013 r. Powód wskazał, że pierwotna kwota pożyczki wynosiła 2.400,00 zł, a całkowite zobowiązanie, uwzględniając odsetki, ubezpieczenie, opłatę przygotowawczą i obsługę w domu, wyniosło 5.023,18 zł. Pozwany wpłacił 2.238,00 zł. Sąd Rejonowy w Suwałkach, wydając wyrok zaoczny, zasądził od pozwanego na rzecz powoda jedynie 566,87 zł z odsetkami, oddalając powództwo w pozostałym zakresie. Sąd uznał, że choć sama umowa pożyczki kapitału i odsetek umownych jest ważna, to postanowienia dotyczące kosztów ubezpieczenia (480,00 zł), obsługi pożyczki w domu (1.394,40 zł) oraz opłat przygotowawczych (316,80 zł) są abuzywne. Sąd argumentował, że te opłaty rażąco naruszają interesy konsumenta, są sprzeczne z dobrymi obyczajami i mogą stanowić próbę obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych. Brak było również dowodów na rzeczywiste wykonanie usługi obsługi w domu czy szczegółowe uzasadnienie kosztów przygotowawczych. Sąd zasądził również od pozwanego zwrot kosztów postępowania w wysokości 272,62 zł i nadał wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, niektóre z tych opłat, w szczególności koszty ubezpieczenia, obsługi pożyczki w domu oraz opłaty przygotowawcze, zostały uznane za abuzywne.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że opłaty te rażąco naruszają interesy konsumenta, są sprzeczne z dobrymi obyczajami, a także mogą stanowić próbę obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych. Brak było również dowodów na rzeczywiste wykonanie usług, z których wynikały te opłaty.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zasądzenie części dochodzonej kwoty

Strona wygrywająca

(...) S.A.

Strony

NazwaTypRola
(...) S.A.spółkapowód
K. Z.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (16)

Główne

k.c. art. 58

Kodeks cywilny

Nieważność czynności prawnych sprzecznych z ustawą lub zasadami współżycia społecznego.

k.c. art. 385¹ § § 1

Kodeks cywilny

Niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne) w umowach z konsumentami.

Pomocnicze

k.c. art. 720 § § 1

Kodeks cywilny

Definicja umowy pożyczki.

k.c. art. 359 § § 2

Kodeks cywilny

Dopuszczalna wysokość odsetek umownych.

k.c. art. 22¹

Kodeks cywilny

Definicja konsumenta.

k.p.c. art. 339 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do wydania wyroku zaocznego.

k.p.c. art. 339 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Przyjmowanie twierdzeń powoda w wyroku zaocznym.

k.p.c. art. 6

Kodeks postępowania cywilnego

Ciężar dowodu.

k.p.c. art. 3

Kodeks postępowania cywilnego

Obowiązek przedstawiania dowodów przez strony.

k.p.c. art. 232

Kodeks postępowania cywilnego

Wskazywanie dowodów przez strony.

k.p.c. art. 100

Kodeks postępowania cywilnego

Rozdzielenie kosztów postępowania.

k.p.c. art. 333 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Rygor natychmiastowej wykonalności wyroku zaocznego.

k.c. art. 481 § § 1

Kodeks cywilny

Odsetki za opóźnienie.

k.c. art. 481 § § 2

Kodeks cywilny

Wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie.

u.k.k.

Ustawa o kredycie konsumenckim

Ogólne odniesienie do ustawy o kredycie konsumenckim.

Dz.U. 2015, poz. 1804 art. § 6 § pkt 3

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości

Opłaty za czynności radców prawnych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Abuzywność klauzul umownych dotyczących kosztów ubezpieczenia, obsługi pożyczki w domu i opłat przygotowawczych. Naruszenie interesów konsumenta i dobrych obyczajów przez postanowienia umowy. Potencjalna próba obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych poprzez zawyżone opłaty dodatkowe. Brak dowodów na wykonanie usług, z których wynikały naliczone opłaty.

Odrzucone argumenty

Roszczenie powoda w całości. Zasądzenie kwoty przekraczającej 566,87 zł.

Godne uwagi sformułowania

Okoliczności faktyczne przytoczone przez (...) S.A. w pozwie wzbudziły wątpliwości Sądu. Postanowienia umowy zawartej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść. Działanie wbrew dobrym obyczajom [...] polega na tworzeniu takich klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową. Pożyczkodawca podjął próbę obejścia [...] przepisu poprzez zastosowanie zawyżonych opłat za administrowanie pożyczką i ustanowienie zabezpieczenia, co znajduje odzwierciedlenie w znacznie przekraczającej odsetki maksymalne rocznej rzeczywistej stopie oprocentowania. Obowiązkowe przystąpienie do ubezpieczenia grupowego [...] należy uznać za sprzeczne z dobrymi obyczajami. Opłata za obsługę pożyczki w domu [...] przekracza połowę wysokości kwoty do wypłaty z tytułu pożyczki. Wszelkie natomiast opłaty i prowizje pobierane przez kredytodawców powinny wyrównywać rzeczywiste koszty poniesione przez niego [...] i nie powinny być rażąco wysokie dla konsumenta.

Skład orzekający

Małgorzata Malinowska

przewodnicząca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o ochronie konsumenta, klauzulach abuzywnych w umowach pożyczek, oraz ocena zasadności dodatkowych opłat pobieranych przez pożyczkodawców."

Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i specyfiki umowy pożyczki, ale stanowi przykład stosowania przepisów o ochronie konsumenta.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak sądy chronią konsumentów przed nieuczciwymi praktykami firm pożyczkowych, analizując szczegółowo koszty i opłaty dodatkowe.

Czy opłaty za pożyczkę mogą być wyższe niż sama pożyczka? Sąd rozstrzyga w sprawie abuzywnych klauzul.

Dane finansowe

WPS: 2739,09 PLN

kwota główna: 566,87 PLN

zwrot kosztów postępowania: 272,62 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I C 877/16 upr. WYROK ZAOCZNY W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 lipca 2016 r. Sąd Rejonowy w Suwałkach I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodnicząca: SSR Małgorzata Malinowska po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2016 r. w Suwałkach na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa (...) S.A. z siedzibą w W. przeciwko K. Z. o zapłatę I. zasądza od pozwanego K. Z. na rzecz powoda (...) S.A. z siedzibą w W. kwotę 566,87 zł (pięćset sześćdziesiąt sześć złotych i osiemdziesiąt siedem groszy) z odsetkami ustawowymi za opóźnieniem od dnia 21 kwietnia 2016 do dnia zapłaty; II. oddala powództwo w pozostałym zakresie; III. zasądza od pozwanego K. Z. na rzecz powoda (...) S.A. z siedzibą w W. kwotę 272,62 zł (dwieście siedemdziesiąt dwa złote i sześćdziesiąt dwa grosze) tytułem zwrotu kosztów postępowania; IV. wyrokowi w pkt I i II nadaje rygor natychmiastowej wykonalności. SSR Małgorzata Malinowska Sygn. akt: I.C. 877/16 UZASADNIENIE Powód (...) S.A. z siedzibą w W. wystąpił przeciwko K. Z. z pozwem o zapłatę kwoty 2.739,09 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Domagał się również zasądzenia od pozwanego na swoją rzecz kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. Uzasadniając swe żądanie powód podał, że w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej udzielił pozwanemu pożyczki na podstawie umowy z dnia 28.11.2013r. nr (...) na kwotę 5.023,18 zł na którą złożyły się: kwota pożyczki 2.400,00 zł, odsetki umowne 404,87 zł, opłata przygotowawcza (w tym dodatkowa opłata przygotowawcza) 316,80 zł, koszt ubezpieczenia 480,00 zł oraz opłata za obsługę pożyczki w domu 1.394,40 zł. Tytułem spłaty powyższej pożyczki pozwany wpłacił kwotę 2.238,00 zł. Kwota powyższa została zaliczona na poczet kapitału do wysokości 1.208,51 zł, odsetki 404,87 zł oraz opłatę za obsługę pożytki w domu 624,62 zł. W związku ze zmianą wysokości oprocentowania należność pomniejszone o odsetki w kwocie 27,11 zł. Według stanu na dzień złożenia pozwu, po uwzględnieniu wpłat dokonanych przez pozwaną, łączna kwota wynikająca z umowy pożyczki nr (...) wynosi 2.739,09 zł. Pismem z dnia 26.02.2016 r. powód wezwał pozwanego do zapłaty powyższej kwoty. Wezwanie okazało się bezskuteczne. Powód podniósł ponadto, iż umowa pożyczki, łącząca strony niniejszego sporu, na podstawie obowiązujących przepisów prawa, ma charakter kredytu konsumenckiego z ubezpieczeniem spłaty kredytu ( ustawa o kredycie konsumenckim z dnia 12.05.2011 roku ). W ramach łączącego strony stosunku prawnego pozwana dokonała fakultatywnie wyboru dodatkowo płatnej usługi, w postaci indywidualnej obsługi pożyczki w domu, przez przedstawiciela powoda (odbiór rat w domu pożyczkobiorcy). Tym samym spłata pożyczki, na wniosek dłużnika, uzyskała charakter długu odbiorczego. Powód oświadczył, że realizował zgodnie z umową usługę obsługi pożyczki w domu. Wartość dodatkowych usług skalkulowana została z uwzględnieniem kosztów ponoszonych przez powoda na realizację w/w obsługi domowej (wynagrodzenie osób obsługujących spłaty pożyczki w domu: obciążenia publiczno-prawne, koszty dojazdu do klienta, marża powoda itp.). Pozwany K. Z. nie stawił się na rozprawę i nie zajął merytorycznego stanowiska w sprawie. Sąd ustalił, co następuje: Dnia 28.11. 2013 r. roku K. Z. zawarł z (...) S.A. z siedzibą w W. umowę pożyczki nr (...) , zgodnie z którą miał otrzymać do wypłaty kwotę 2.400,00 zł. Ponadto zobowiązał się zwrócić pożyczkodawcy kwotę 480,00 zł tytułem ubezpieczenia pożyczki, kwotę 316,80 zł tytułem opłaty przygotowawczej (w tym 115,20 zł jako dodatkowej opłaty przygotowawczej) oraz odsetki w wysokości 14,9 % w stosunku rocznym, to jest kwotę 431,98 zł. Jednocześnie zadeklarował chęć skorzystania z usługi obsługi pożyczki w domu i zgodził się uiścić z tego tytułu kwotę 1.394,40 zł. Łączna kwota zobowiązania wyniosła 5.023,18 zł. Zgodnie z umową pożyczkodawca był zobowiązany do odbioru spłaty rat pożyczki w miejscu zamieszkania pożyczkobiorcy, a spłata miała nastąpić w 90 ratach tygodniowych po 55,20 zł, przy czym ostatnia rata wyniosła 55,82 zł (dowód: umowa pożyczki nr (...) k. 5 - 6). W dniu 28 lipca 2015r. (...) S.A. skierował do pożyczkobiorcy wypowiedzenie umowy pożyczki z terminem wypowiedzenia na dzień 03.09.2015r. Następnie w dniu 26 lutego 2016r. (...) S.A. skierował do pożyczkobiorcy informację o stanie zadłużenia wraz z przedsądowym wezwaniem do zapłaty, w której wskazał, iż łączne zadłużenie z tytułu umowy pożyczki nr (...) na dzień 26 lutego 2016 roku wynosiło 2.739,096 zł. Wezwał pożyczkobiorcę do zapłaty wskazanej kwoty do dnia 11 marca 2016 r. po rygorem wszczęcia postępowania sądowego (dowód: wypowiedzenie k. 7, pismo k. 8, informacja k. 9). Sąd zważył, co następuje: Powództwo zasługuje na uwzględnienie jedynie w części. Zgodnie z treścią przepisu art. 339 § 1 kpc , jeżeli pozwany nie stawił się na posiedzenie wyznaczone na rozprawę Sąd wyda wyrok zaoczny. W takim przypadku za prawdziwe przyjmuje się twierdzenia powoda o okolicznościach faktycznych przytoczonych w pozwie lub w pismach procesowych doręczonych pozwanemu przed rozprawą chyba, że budzą one uzasadnione wątpliwości albo zostały przytoczone w celu obejścia prawa ( art. 339 § 2 kpc ). W sprawie niniejszej pozwany nie zajął merytorycznego stanowiska co do żądania pozwu. Zważywszy na treść przepisu wyżej przywołanego przyjąć zatem należało, że zachodzą podstawy do wydania wyroku zaocznego. Jednak jako że okoliczności faktyczne przytoczone przez (...) S.A. w pozwie wzbudziły wątpliwości Sądu, żądanie powoda w kształcie przez niego zgłoszonym nie mogło zostać uwzględnione. Podstawę faktyczną pozwu w sprawie niniejszej stanowiła umowa pożyczki zawarta przez powoda i pozwanego. Samo zawarcie umowy przez strony uznać należało za niewątpliwie. Potwierdza to bowiem umowa pożyczki nr (...) , którego oryginał załączono do pozwu. Wątpliwości Sądu wzbudziły już jednak niektóre zapisy tejże umowy co do ich zgodności z przepisami ustawy, a w konsekwencji - zakresu odpowiedzialności pozwanego wobec powoda. Podkreślić w tym miejscu należy uwagę, że pożyczka stanowi umowę stypizowaną w kodeksie cywilnym . Jej istotę stanowi przeniesienie przez pożyczkodawcę na pożyczkobiorcę określonej ilości pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, za jednoczesnym zobowiązaniem się pożyczkobiorcy do zwrotu pożyczkodawcy tej samej ilości pieniędzy albo tej samej ilości rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości ( art. 720 § 1 kc ). W ocenie Sądu umowę pożyczki zawartą przez strony postępowania uznać należało za ważną w odniesieniu do kwoty pożyczonego kapitału wraz z odsetkami umownymi z tytułu opóźnienia, których wysokość wynika jednoznacznie z treści umowy załączonej do pozwu. Powyższe pozostaje bowiem w zgodzie z treścią art. 359 § 2 kc. W zaistniałym stanie rzeczy rozważyć jeszcze pozostało zasadność żądania pozwu w zakresie pozostałych jego składowych tj. kosztów ubezpieczenia pożyczki, opłaty za obsługę pożyczki w domu oraz opłaty przygotowawczej i dodatkowej opłaty przygotowawczej. Uprawnienie do badania zasadności żądań pozwu w tym zakresie (a jednocześnie uprawnienie do badania ważności postanowień umownych pożyczki) daje Sądowi art. 58 § kc. Należy mieć, bowiem na względzie, iż celem art. 58 kc jest zapobieganie powstawaniu stosunków prawnych o treści niezgodnej z obowiązującymi przepisami prawa lub zasadami współżycia społecznego. Bezwzględną nieważność charakteryzuje szereg cech: czynność prawna bezwzględnie nieważna od początku (ab initio) i z mocy prawa - bez konieczności powoływania się na ten fakt (ex lege) nie wywołuje skutków prawnych, sąd uwzględnia bezwzględną nieważność z urzędu, a orzeczenie ma charakter deklaratywny. Adresatem norm prawnych przewidujących bezwzględną nieważność czynności prawnej są w pierwszym rzędzie organy stosujące prawo (sądy oraz organy władzy publicznej), dlatego sąd obowiązany jest wziąć pod uwagę bezwzględną nieważność czynności prawnej z urzędu (ten trafny pogląd zdecydowanie przeważa w piśmiennictwie i orzecznictwie - zob. S. Grzybowski, Prawo cywilne. Zarys części ogólne, Warszawa 1985, s. 278; K. Gandor, Konwersja, s. 48; Z. Radwański, [w:] System Pr. Pryw., t. 2, 2008, s. 432, Nb 8; A. Janiak , [w:] Kidyba, Komentarz 2012, t. I, s. 336; uzasadnieniu wyr. SN z 10.10.2002 r., V CK 370/02, OSN 2004, Nr 2, poz. 21) nawet jeśli żadna ze stron postępowania nie powołuje się na nieważność czynności prawnej (w wyr. z dnia 19.12.1984r., III CRN 183/84, L. , SN trafnie zwrócił uwagę, że: "W sprawie, w której wyłania się kwestia nieważności bezwzględnej umowy ( art. 58 kc ), sąd kwestię tę bierze z urzędu pod rozwagę jako przesłankę swego rozstrzygnięcia). Obowiązek uwzględniania z urzędu nieważności czynności prawnej ciąży również na organach podatkowych (zob. wyr. SN z 13.6.2002r., III RN 108/01, OSNP 2003, Nr 10, poz. 236). Przepis art. 58 kc stanowi, że nieważne bezwzględnie są nie tylko czynności prawne sprzeczne z ustawą, ale także mające na celu obejście ustawy (czynności in fraudem legis). Ponadto strona powodowa jest przedsiębiorcą zajmującym się prowadzeniem działalności gospodarczej w zakresie udzielania pożyczek krótkoterminowych i przy zawieraniu umów posługuje się wzorcami umownymi. Dlatego też należało ustalić, czy postanowienia umowy zawartej z pozwanym były w całości dla ich stron wiążące. Sąd bowiem może, a nawet powinien, dokonywać oceny postanowień zawartych umów, a także postanowień samych wzorców umów, co do ich zgodności z prawem. Zgodnie z treścią art. 385 1 § 1 kc postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Postanowienie umowy może zatem zostać uznane za niedozwolone po łącznym spełnieniu wskazanych wyżej przesłanek. Kodeks cywilny w art. 22 1 pod pojęciem konsumenta wskazuje osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. W przedmiotowej sprawie zawarte pomiędzy stronami umowy pożyczek nie były związane z działalnością zawodową ani gospodarczą pozwanego. W rozumieniu art. 385 1 § 1 kc „rażące naruszenie interesów konsumenta” oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym, natomiast „działanie wbrew dobrym obyczajom” w zakresie kształtowania treści stosunku obligacyjnego wyraża się w tworzeniu przez partnera konsumenta takich klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową tego stosunku. A. postanowienie umowne kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, która to sprzeczność rażąco narusza jego interesy. Zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 23 sierpnia 2011 roku wydanego w sprawie o sygnaturze akt VI ACa 262/11 istotą dobrych obyczajów jest szeroko rozumiany szacunek dla drugiego człowieka. W stosunkach z konsumentami powinien wyrażać się on informowaniem o wynikających z umowy uprawnieniach, niewykorzystywaniem uprzywilejowanej pozycji profesjonalisty przy zawieraniu umowy i jej realizacji, rzetelnym traktowaniu konsumenta jako równorzędnego partnera umowy. Za sprzeczne z dobrymi obyczajami można więc uznać działania zmierzające do niedoinformowania, dezorientacji, wywołania błędnego przekonania u konsumenta, wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności. Dokonując analizy treści wzorca, Sąd ustalił, że pożyczkodawca w przedmiotowej umowie stosuje zabieg mnożenia dodatkowych opłat i prowizji, względnie podwyższa ich wysokość, pomimo że formalnie ogranicza wysokość odsetek do poziomu zgodnego z treścią art. 359 § 2 1 kc. Pożyczkodawca podjął próbę obejścia ww. przepisu poprzez zastosowanie zawyżonych opłat za administrowanie pożyczką i ustanowienie zabezpieczenia, co znajduje odzwierciedlenie w znacznie przekraczającej odsetki maksymalne rocznej rzeczywistej stopie oprocentowania. Mając na względzie, że w niniejszym przypadku mamy do czynienia z obrotem konsumenckim, taki zabieg prowadzi do naruszenia interesów konsumenta. Z treści umowy pożyczki wynika, iż koszt ubezpieczenia w wysokości 480,00 zł, jest to koszt składki przypadającej na pożyczkobiorcę z tytułu objęcia go umową ubezpieczenia grupowego, pokrywany przez pożyczkobiorcę przez potrącenie tej składki z kwoty udzielonej pożyczki - w przypadku decyzji pożyczkobiorcy o zabezpieczeniu spłaty pozostałej kwoty do zapłaty ubezpieczeniem grupowym z tytułu przystąpienia do umowy generalnej w sprawie zawarcia grupowego ubezpieczenia na życie osób zaciągających pożyczki u strony powodowej zawartej pomiędzy MetLife Towarzystwem (...) S.A. a stroną powodową, o której mowa w treści „Postanowień wspólnych” umów. Postanowienie umowne wskazane jako niedozwolone - jak już wyżej podano - nie może dotyczyć sformułowanych w sposób jednoznaczny głównych świadczeń stron. Dodatkowej formy zabezpieczenia spłaty pożyczki w postaci zawarcia umowy ubezpieczenia, zdaniem Sądu, nie można jednak uznać jako świadczenia głównego stron, zwłaszcza, iż pojęcie to winno być interpretowane w wąski sposób i dotyczy ono elementów istotnych umowy. Za niedopuszczalne uznać należało obciążenie K. Z. przez stronę powodową kosztami ewentualnej umowy ubezpieczenia na życie. Dodatkowo z powodu nie przedłożenia do sprawy umowy ubezpieczenia grupowego zawartego z MetLife Towarzystwem (...) S.A. nie wiadomo co dokładnie jest przedmiotem tej umowy, do której przystąpił pozwany, jaka jest suma ubezpieczenia, kto jest uprawniony do otrzymania ewentualnego odszkodowania, nie wiadomo też jak została wyliczona składka w kwocie 480,00 zł z tytułu przystąpienia do tej umowy. Brak jest informacji, czy zostały one ustalone przez zakład ubezpieczeń, czy samodzielnie przez stronę powodową. Ponadto nie wiadomo, czy składka ta faktycznie została przelana na rzecz towarzystwa ubezpieczeniowego, czy też po potrąceniu jej z kwoty pożyczki, pozostała do dyspozycji pożyczkodawcy. Powód nie załączył do pozwu żadnych dokumentów, z których treści wynikałoby, iż w dacie zawarcia umowy pożyczki łączyła go z jakimkolwiek towarzystwem ubezpieczeniowym umowa oraz że ochroną ubezpieczeniową objęto życie pozwanego. Tymczasem zgodnie z treścią art. 6 kc ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Normie tej w warstwie procesowej odpowiadają art. 3 kpc , zgodnie z którym strony zobowiązane są przedstawiać dowody i art. 232 kpc , według którego strony są zobowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z jakich wywodzą skutki prawne. Zdaniem Sądu działania polegające na obligatoryjnym obciążeniu w związku z zawieraną umową klienta, kosztami składki ubezpieczeniowej nie sposób uznać za zgodne z dobrymi obyczajami i nie naruszające interesów konsumenta. Wzorzec umowy stosowany przez stronę powodową zawiera postanowienia dotyczące obowiązkowego przystąpienia do ubezpieczenia grupowego - z treści „Postanowień wspólnych” umów wynika, że „pożyczkobiorca nie ma prawa rezygnacji z ochrony ubezpieczeniowej, chyba że jednocześnie skutecznie odstąpi od umowy”. Zmuszanie konsumenta do przystąpienia do takiego ubezpieczenia należy uznać za sprzeczne z dobrymi obyczajami. W tej sytuacji Sąd powziął podejrzenie, iż w/w postanowienia umowne dotyczące obciążenia pozwanego K. Z. składką na ubezpieczenie mają na celu obejście przepisów o odsetkach maksymalnych i miały stanowić dodatkowe (oprócz odsetek) obciążenie fiskalne pożyczkobiorcy pobierane przez pożyczkodawcę. Zdaniem Sądu meriti podobnie ocenić należy postanowienia umowne obciążające pozwanego kosztami obsługi pożyczki w domu w wysokości 1.394,40 zł. Zgodnie z umową opcja obsługi pożyczki w domu jest to umowna metoda obsługi pożyczki w domu pożyczkobiorcy, polegająca na spłacie rat pożyczki poprzez odbiór przez przedstawiciela pożyczkodawcy spłacanych przez pożyczkobiorcę rat pożyczki w miejscu zamieszkania pożyczkobiorcy. Opłata za obsługę pożyczki w domu jest to wynagrodzenie pobierane przez pożyczkobiorcę w przypadku wyboru przez pożyczkobiorcę obsługi pożyczki w domu oraz jej wykonania. W tym miejscu podkreślić należy, że (...) S.A. nie udowodnił wykonania tej usługi, a więc, że faktycznie w domu pozwanego były od niego pobierane jakiekolwiek raty. Okoliczność taka nie została w pozwie wskazana. Już tylko z tego tytułu żądanie zwrotu tej kwoty jest nieuzasadnione. Niezależnie jednak od powyższego Sąd ocenił postanowienia umowne zobowiązujące pozwanego do zapłaty wskazanych powyżej kwot jako abuzywne - naruszające dobre obyczaje i interes konsumenta poprzez obciążanie go opłatą 1394,40 zł co przekracza połowę wysokości kwoty do wypłaty z tytułu pożyczki tj. kwoty 2.400,00 zł. Te postanowienia umowne godzą więc w równowagę kontraktową tego stosunku. Wysokość tej opłaty jest bowiem niezależna od ilości wizyt w domu pożyczkobiorcy, a opłata ta jest pobierana nawet wtedy gdy wizyt tych nie ma, gdyż pożyczkobiorca nie spłaca rat pożyczki. Z kolei wysokości zastrzeżonych z tego tytułu kwot naprowadza na podejrzenie, iż w/w postanowienia umowne dotyczące obciążenia pozwanego tak wysoką opłatą za obsługę pożyczki w domu - niezależnie od ilości wizyt w domu -ma na celu obejście przepisów o odsetkach maksymalnych i mają stanowić dodatkowy (oprócz odsetek) obciążenie fiskalne pożyczkobiorcy pobierane przez pożyczkodawcę – tak jak w przypadku kosztów ubezpieczenia. W powyższym gruntuje fakt, iż w treści umowy obok wpisanej wysokości opłaty za obsługę pożyczki w domu wpisano 58,10 %. Powyższe należy również odnieść do opłaty przygotowawczej, określanej przez powoda jako kwota należna z tytułu zawarcia umowy oraz dodatkowej opłaty przygotowawczej - jako opłaty pokrywającej koszty związane z uruchomieniem pożyczki w domu oraz dostarczeniem gotówki do domu pożyczkobiorcy. Powód w żadnym stopniu nie wykazał z jakich konkretnie czynności i z jakiego tytułu koszty opłat przygotowawczych powstały. Wszelkie natomiast opłaty i prowizje pobierane przez kredytodawców powinny wyrównywać rzeczywiste koszty poniesione przez niego w związku z podjęciem danej czynności i nie powinny być rażąco wysokie dla konsumenta. Nie powinny być zatem formułowane w sposób ryczałtowy, bez odzwierciedlenia w kosztach ponoszonych przez pożyczkodawcę. Jako że w umowie pożyczki załączonej do pozwu nie wskazano sposobu kalkulowania wynagrodzenia (opłaty przygotowawczej) należnego powodowi - żądanie pozwu w omawianym zakresie uznał Sąd za budzące wątpliwości i nieudowodnione. Z dowodów powyżej opisanych w części ustaleniowej uzasadnienia wynika, iż opłata przygotowawcza wyniosła 201,60 zł i ustalona została w wysokości przekraczającej 10% kwoty kapitału (316,80 zł opłaty przygotowawczej przy kwocie kapitału 2.400,00 zł). Wskazać również należy, iż zastrzeżenia te nie mają żadnego uzasadnienia, w szczególności w zyskach osiąganych w ramach normalnej i rzetelnie prowadzonej działalności gospodarczej i należy je uznać za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, w szczególności z tradycyjną zasadą uczciwości i rzetelności kupieckiej. Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 27 lipca 2000 r. (IV CKN 85/00, OSP 2001/3/48) wskazał, że ocena zgodności umów z tymi zasadami pozostawiona zostaje sądom, dokonującym jej na podstawie znajomości zjawisk ekonomicznych i społecznych wyprowadzonej z doświadczenia życiowego. Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 08 stycznia 2003r. (III CKN 1097/00, OSP 2004/4/52) stwierdzając, że pozostawione stronom swobody określania wysokości odsetek, nie uchyla kontroli Sądu pod kątem ogólnych klauzul zabezpieczających obrót gospodarczy przed zjawiskami patologicznymi, które mimo pozornej zgodności z innymi przepisami nie mogą doznać ochrony ze strony państwa. Kontrola ta jest więc niezbędna również w sytuacji, z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie, przy stosowaniu zabiegu obejścia przepisów o odsetkach maksymalnych. Z powodów wskazanych powyżej, kwestionowane postanowienia umowy są nieważne w takiej części, w jakiej - w okolicznościach sprawy - zasady współżycia społecznego ograniczają zasadę swobody umów ( art. 353 1 kc w związku z art. 58 § 2 i 3 kc ), tj. w zakresie dotyczącym wszystkich tzw. opłat za administrowanie pożyczką. Mając na uwadze wszystko powyższe Sąd uznał roszczenia pozwu w zakresie należności z tytułu ubezpieczenia pożyczki, opłat za obsługę pożyczki w domu oraz opłat przygotowawczych za niezasadne. Reasumując Sąd uznał, iż tytułem pożyczki K. Z. winien był spłacić kwotę 2.831,98 zł (należność główna + odsetki) w 90 ratach. Przy czym należność ta winna zostać zmniejszona o wskazaną w pozwie kwotę odsetek 27,11 zł co dało kwotę 2.804,87 zł. W/w na poczet tej umowy pozwany wpłacił kwotę 2238,00 zł. Żądanie pozwu należało więc uwzględnić w zakresie kwoty 566,87 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu tj. od 21 kwietnia 2016 r., oddalając je w pozostałym zakresie jako bezzasadne (pkt I i II wyroku). Przy czym orzeczenie o odsetkach uzasadnia przepis art. 481 § 1 kc. Stanowi on bowiem, że jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Wysokość odsetek reguluje przepis art. 481 § 2 kc , który stanowi, że jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była z góry oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych. W przedmiotowej sprawie strona powodowa domagała się odsetek od dnia wytoczenia powództwa i od tej daty Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie. Z kolei o kosztach procesu Sąd orzekł stosownie do treści art. 100 kpc w zw. z § 6 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015r., poz. 1804), dokonując ich stosunkowego rozdzielenia. W przedmiotowej sprawie strona powodowa poniosła koszty w łącznej kwocie 1317,00 zł (opłata od pozwu - 100,00 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika wraz z opłatą skarbową - 1217,00 zł) i wygrała sprawę w 20,7%. Dlatego Sąd orzekł, że pozwany jest zobowiązany zwrócić stronie powodowej kwotę 272,62 zł (20,7 % x 1317,00 zł) - pkt III wyroku. Orzeczenie o rygorze natychmiastowej wykonalności uzasadnia z kolei przepis art. 333 § 1 pkt 3 kpc , który nakazuje, w przypadku wydania wyroku zaocznego, nadać orzeczeniu rygor natychmiastowej wykonalności (pkt IV wyroku). SSR Małgorzata Malinowska

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI