I C 2005/21

Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w GdańskuGdańsk2022-06-20
SAOSnieruchomościprawo rzeczoweWysokarejonowy
księgi wieczystenieruchomościzasiedzeniespadekdarowiznauzgodnienie treści księgiwłasnośćwspółwłasność

Sąd utrzymał w mocy wyrok zaoczny, uzgadniając treść księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości, która została nabyta przez zasiedzenie przez rodziców stron, a następnie odziedziczona przez spadkobierców.

Powódka wniosła o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości, wskazując, że wpis własności na rzecz pozwanych P.S. i W.S. jest niezgodny z faktycznym stanem prawnym. Nieruchomość została nabyta przez zasiedzenie przez F. i I. S. (2), a po ich śmierci odziedziczona przez spadkobierców. Pozwani P.S. i W.S. wnieśli sprzeciw, twierdząc, że nabyli prawo własności na podstawie darowizny od swojego ojca S.S. (2). Sąd uznał, że darowizna była bezskuteczna, ponieważ darczyńcy nie byli właścicielami całej nieruchomości, a pozwani nie mogli powołać się na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych. Sąd utrzymał w mocy wyrok zaoczny i zasądził koszty procesu od pozwanych P.S. i W.S.

Powódka I.S. (1) wniosła o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr (...) z rzeczywistym stanem prawnym, domagając się wpisu własności nieruchomości na rzecz siebie i pozostałych pozwanych zgodnie z ich udziałami spadkowymi. Wskazała, że wpis w księdze wieczystej, zgodnie z którym wyłącznymi właścicielami są P.S. i W.S., jest niezgodny z rzeczywistością. Nieruchomość została nabyta przez zasiedzenie przez małżonków F. i I. S. (2) na prawach wspólności ustawowej. Po ich śmierci, a także po śmierci syna S.S. (2), udziały w nieruchomości przeszły na spadkobierców. Pozwani P.S. i W.S. wnieśli sprzeciw od wyroku zaocznego, twierdząc, że nabyli prawo własności na podstawie darowizny od swojego ojca S.S. (2), który był ujawniony jako właściciel w księdze wieczystej. Sąd Rejonowy ustalił, że pierwotne postanowienie o zasiedzeniu na rzecz S. i E. S. zostało zmienione w wyniku skargi o wznowienie postępowania, a właścicielami nieruchomości na skutek zasiedzenia zostali F. i I. S. (2). Sąd uznał, że darowizna dokonana przez S. i E. S. na rzecz pozwanych P.S. i W.S. była bezskuteczna, ponieważ darczyńcy nie byli właścicielami całej nieruchomości. Ponadto, pozwani nie mogli powołać się na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych, gdyż darowizna była czynnością nieodpłatną. Sąd nie podzielił zarzutu pozwanych o sprzeczności żądania powódki z zasadami współżycia społecznego, wskazując, że roszczenie o uzgodnienie treści księgi wieczystej nie podlega ocenie w świetle art. 5 k.c. Sąd utrzymał w mocy wyrok zaoczny, zasądzając udziały w nieruchomości na rzecz spadkobierców F. i I. S. (2). O kosztach procesu orzeczono na rzecz powódki od pozwanych P.S. i W.S., którzy jako jedyni sprzeciwiali się żądaniu.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, sąd może uzgodnić treść księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, nawet jeśli wpis w księdze opiera się na darowiźnie, która okazała się bezskuteczna z powodu braku prawa własności darczyńców.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że darowizna była bezskuteczna, ponieważ darczyńcy nie byli właścicielami całej nieruchomości. Pozwani nie mogli powołać się na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych, ponieważ darowizna jest czynnością nieodpłatną. Właścicielami nieruchomości na skutek zasiedzenia zostali F. i I. S. (2), a po ich śmierci prawo własności przeszło na spadkobierców.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

utrzymanie w mocy wyroku zaocznego i uzgodnienie treści księgi wieczystej

Strona wygrywająca

I. S. (1)

Strony

NazwaTypRola
I. S. (1)osoba_fizycznapowódka
P. S.osoba_fizycznapozwany
W. S.osoba_fizycznapozwany
A. S.osoba_fizycznapozwana
J. S.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (12)

Główne

u.k.w.h. art. 10 § 1

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Umożliwia osobie, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie, żądanie usunięcia niezgodności między stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym.

Pomocnicze

k.c. art. 5

Kodeks cywilny

Dotyczy nadużycia prawa podmiotowego, ale sąd uznał, że nie ma zastosowania do roszczenia o uzgodnienie treści księgi wieczystej.

k.c. art. 158

Kodeks cywilny

Określa wymóg formy aktu notarialnego dla umowy zobowiązującej do przeniesienia własności nieruchomości.

k.c. art. 73 § 2

Kodeks cywilny

Stanowi o nieważności czynności prawnej dokonanej bez zachowania wymaganej formy.

k.c.

Kodeks cywilny

Zasada nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet (nikt nie może przenieść na drugiego więcej praw, niż sam posiada).

u.k.w.h. art. 6 § 1

Ustawa o księgach wieczystych i hipotece

Rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych nie chroni rozporządzeń nieodpłatnych.

k.p.c. art. 244 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Dokumenty urzędowe stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo poświadczone.

k.p.c. art. 299

Kodeks postępowania cywilnego

Dowód z przesłuchania stron jest dowodem akcesoryjnym.

k.p.c. art. 347

Kodeks postępowania cywilnego

Podstawa do utrzymania w mocy wyroku zaocznego.

k.p.c. art. 98 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zasada odpowiedzialności za koszty procesu.

k.p.c. art. 105 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Możliwość obciążenia kosztami w częściach równych w przypadku znacznych różnic w udziale każdego ze współuczestników w sprawie.

k.r.o. art. 43 § 1

Kodeks rodzinny i opiekuńczy

Domniemanie równych udziałów małżonków w majątku wspólnym.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niezgodność wpisu w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym wynikającym z prawomocnych orzeczeń o zasiedzeniu i stwierdzeniu nabycia spadku. Bezskuteczność darowizny dokonanej przez osoby niebędące właścicielami całej nieruchomości. Niemożność powołania się na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych w przypadku czynności nieodpłatnych. Niezastosowanie art. 5 k.c. do roszczenia o uzgodnienie treści księgi wieczystej.

Odrzucone argumenty

Nabycie prawa własności na podstawie darowizny od S.S. (2). Sprzeczność żądania powódki z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.). Dobra wiara pozwanych P.S. i W.S. w przysługujące im prawo do własności nieruchomości.

Godne uwagi sformułowania

Celem przepisu art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece jest przyznanie ochrony procesowej osobie, której interesy mogą być naruszone w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym. Wykonanie roszczenia określonego w art. 10 ust. 1 u.k.w.h. ze względu na jego procesowy charakter nie podlega ocenie w świetle art. 5 k.c. Doprowadzenie księgi wieczystej do stanu usprawiedliwiającego zaufanie do niej ma cel nadrzędny i interes publiczny wynikający z funkcji ksiąg wieczystych sprzeciwia się możliwości oddalenia takiego powództwa ze względu na sprzeczność żądania z zasadami współżycia społecznego.

Skład orzekający

Piotr Szutenberg

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, w szczególności w kontekście zasiedzenia, spadkobrania i bezskuteczności darowizny. Potwierdzenie braku możliwości stosowania art. 5 k.c. do tego typu roszczeń."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z zasiedzeniem i dziedziczeniem nieruchomości, gdzie doszło do rozbieżności między stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy skomplikowanej sytuacji rodzinnej i prawnej związanej z dziedziczeniem nieruchomości, co może być interesujące dla osób zajmujących się prawem spadkowym i nieruchomościami. Pokazuje, jak ważne jest prawidłowe ustalenie stanu prawnego nieruchomości i konsekwencje błędnych wpisów w księgach wieczystych.

Nieruchomość odziedziczona przez zasiedzenie – jak sąd koryguje błędy w księdze wieczystej?

Dane finansowe

zwrot kosztów procesu: 3708,5 PLN

zwrot kosztów procesu: 3708,5 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I C 2005/21 (poprz. XIV C 993/20) WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 czerwca 2022 r. Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: sędzia Piotr Szutenberg Protokolant: sekretarz sądowy Dominika Merda po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2022 roku w Gdańsku na rozprawie sprawy z powództwa I. S. (1) przeciwko P. S. , W. S. , A. S. i J. S. o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym 1. utrzymuje w mocy wyrok zaoczny z dnia 5 października 2021 r. wydany przez Sąd Rejonowy Gdańsk – Północ w Gdańsku w sprawie XIV C 993/20; 2. zasądza od pozwanego P. S. na rzecz powódki I. S. (1) kwotę 3.708,50 zł (trzy tysiące siedemset osiem złotych pięćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty; 3. zasądza od pozwanego W. S. na rzecz powódki I. S. (1) kwotę 3.708,50 zł (trzy tysiące siedemset osiem złotych pięćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty. UZASADNIENIE Pozwem złożonym dnia 1 lipca 2020 r., uzupełnionym pismem procesowym z 19 października 2020 r., powódka I. S. (1) wniosła o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym poprzez dokonanie w dziale II księgi wieczystej nr (...) prowadzonej w Sądzie Rejonowym Gdańsk-Północ w Gdańsku III Wydziale Ksiąg Wieczystych dla nieruchomości położonej w G. przy ul. (...) , zamiast wpisu jako wyłącznych właścicieli P. S. i W. S. , wpisu własności nieruchomości na rzecz następujących osób: - powódki I. S. (1) córki F. i I. – w 13/32 części; - pozwanej A. S. córki F. i I. – w 13/32 części; - pozwanego J. S. syna F. i I. – w 3/32 części; - pozwanego P. S. syna S. – w 3/64 części; - pozwanego W. S. syna S. – w 3/64 części, a także o zasądzenie od pozwanych na rzecz powódki kosztów procesu i zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. Uzasadniając swoje żądanie powódka wskazała, że wpis widniejący w księdze wieczystej jest niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym tej nieruchomości. Prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku z dnia 17 lipca 2017 r. stwierdzono, że powyższa nieruchomość została nabyta przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1985 r. przez małżonków F. i I. S. (2) na prawach wspólności ustawowej. Spadkobiercami powyższych osób są ich dzieci. W 2019 r. zmarł jeden ze spadkobierców – S. S. (2) , po którym dziedziczą jego synowie – P. S. i W. S. . Powódka wraz z rodzeństwem wielokrotnie zwracała się do pozwanych aby rozwiązać spór. Próby te nie odniosły skutku, bowiem P. S. i W. S. nie wyrażają zgody na ujawnienie faktycznego stanu w księdze wieczystej. (pozew – k. 4-5; pismo procesowe powódki, k. 25-27) Wyrokiem zaocznym z 5 października 2021 r. uzgodniono treść księgi wieczystej zgodnie z żądaniem powódki. (wyrok zaoczny, k. 79) W sprzeciwie od wyroku zaocznego z 5 listopada 2021 r. pozwani P. S. i W. S. wnieśli o uchylenie wyroku zaocznego, oddalenie powództwa i zasądzenie od powódki na rzecz pozwanych kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska pozwani wskazali, że są bratankami pozostałych pozwanych i powódki. Są oni ujawnieni w treści przedmiotowej księgi wieczystej jako właściciele nieruchomości. Podstawą wpisu i ujawnienia ich praw była darowizna dokonana na ich rzecz przez ich ojca S. S. (2) . Nie mieli oni wpływu na fakt zasiedzenia nieruchomości przez F. i I. S. (2) i zmianę tytularnych właścicieli nieruchomości. Zdaniem pozwanych pozostawali oni w dobrej wierze polegającej na przeświadczeniu o przysługującym im prawie do własności domu dziadków i ojca. W ich ocenie powódka czyni natomiast ze swego prawa do domagania się uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym użytek sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, co winno skutkować pozbawieniem ochrony jej działań. (sprzeciw od wyroku zaocznego – k. 89-90) Pozwana A. S. oświadczyła, że otrzymała odpis wyroku zaocznego, który w jej ocenie jest prawidłowy i nie będzie wnosić od niego sprzeciwu. (pismo pozwanej A. S. , k. 91) Pozwany J. S. nie zajął stanowiska w sprawie. W odpowiedzi na sprzeciw powódka wniosła o utrzymanie wyroku zaocznego w mocy oraz zasądzenie od pozwanych kosztów procesu według norm przepisanych. W ocenie powódki sprzeciw jest całkowicie bezzasadny. Brak jest jakichkolwiek przesłanek, aby zastosować w niniejszej sprawie zasady współżycia społecznego, o których mowa w art. 5 k.c. , a które nie mogą być samodzielną podstawą roszczenia pozwanych. Pozwani znali wszystkie okoliczności sprawy o zasiedzenie tej nieruchomości. Powódka podkreśliła, że 11 czerwca 2018 r. wniosła do sądu sprawę o dział spadku, która toczy się pod sygnaturą XIII Ns 702/18 i jest obecnie zawieszona do czasu zakończenia niniejszego postępowania. Jej zdaniem pozwani celowo wnieśli sprzeciw od wyroku zaocznego, aby przedłużyć niniejsze postępowanie, a w konsekwencji również sprawę o dział spadku. (odpowiedź na sprzeciw, k. 109-112) Stanowisko powódki wyrażone w odpowiedzi na sprzeciw podzieliła również pozwana A. S. . (pismo pozwanej A. S. z dnia 1.03.2022 r., k. 117-118) Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku III Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi dla nieruchomości gruntowej położonej w G. przy ul. (...) , stanowiącej działkę o numerze (...) , obręb ewidencyjny 29, księgę wieczystą numer (...) . W dziale II księgi jako właściciele przedmiotowej nieruchomości ujawnieni są P. S. oraz W. S. posiadający po 1/2 udziału w przedmiotowej nieruchomości. ( dowód: odpis księgi wieczystej nr (...) , k. 131-135 ) Przed Sądem Rejonowym Gdańsk-Północ w Gdańsku w sprawie o sygn. XIII Ns 1191/09 toczyło się postępowanie w przedmiocie zasiedzenia wskazanej nieruchomości. W wyniku tego postępowania postanowieniem z dnia 15 września 2010 r. stwierdzono, że nieruchomość położoną przy ul. (...) w G. nabyli w drodze zasiedzenia S. i E. S. , tj. rodzice pozwanych P. S. oraz W. S. . Postanowienie wydane w przedmiotowej sprawie stanowiło podstawę wpisu prawa własności S. i E. S. do księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości położonej przy ul. (...) w G. . W dniu 21 kwietnia 2011 r. S. i E. S. dokonali na rzecz pozwanych P. S. oraz W. S. darowizny przedmiotowej nieruchomości. Zawarta w formie aktu notarialnego umowa darowizny stanowiła podstawę dokonania wpisu prawa własności pozwanych do księgi wieczystej nr (...) . (okoliczności bezsporne) Powódka I. S. (1) wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku z dnia 15 września 2010 r. wydanego w sprawie o sygn. XIII Ns 1191/09. Na skutek wniesionej skargi przed Sądem Rejonowym Gdańsk-Północ w Gdańsku zostało wszczęte postępowanie o sygn. XIII Ns 713/15. Skarga powódki została uwzględniona postanowieniem z dnia 17 lipca 2017 r., co doprowadziło do zmiany wskazanego postanowienia w całości w ten sposób, że stwierdzono, iż I. S. (2) oraz F. S. nabyli do majątku objętego wspólnością majątkową małżeńską przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1985 r. prawo własności nieruchomości położonej w G. przy ul. (...) , stanowiącą działkę o numerze (...) , dla której Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku prowadzi księgę wieczystą o nr (...) , w której aktualnie ujawnionymi właścicielami są P. S. i W. S. . Postanowieniem Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 23 marca 2018 r. wydanym w sprawie o sygn. XVI Ca 983/17 oddalono apelację S. S. (2) , E. S. , W. S. i P. S. od powyższego orzeczenia. Postanowienie Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku z dnia 17 lipca 2017 r., sygn. akt XIII Ns 713/15, w zakresie wskazanego wyżej rozstrzygnięcia uprawomocniło się z dniem 23 marca 2018 r. ( dowody : postanowienie Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku z 17.07.2017 r. w sprawie XIII Ns 713/15, k. 9-9v; postanowienie Sądu Okręgowego w Gdańsku z 23.03.2018 r., w sprawie XVI Ca 983/17 – k. 10; postanowienie Sądu Okręgowego w Gdańsku z 26.04.2018 r. w sprawie XVI Ca 983/17, k. 11) W dniu (...) zmarł F. S. . Spadek po nim na podstawie ustawy nabyli żona I. S. (2) w 4/16 części spadku oraz syn S. S. (2) , syn J. S. , córka I. S. (1) i córka A. B. (właściwie A. S. ) - każdy z nich w części po 3/16 części spadku. ( dowód: postanowienie Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku z 27.02.2008 r., w sprawie XIII Ns 1800/07 – k. 12) W dniu (...) . zmarła I. S. (2) . Na podstawie testamentu notarialnego spadek po niej nabyły córki I. S. (1) oraz A. S. w ½ części każda z nich. ( dowód: postanowienie Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku z dnia 8 kwietnia 2011 r. w sprawie XIII Ns 587/11, k. 13) W dniu (...) . zmarł S. S. (2) . Dnia 9 sierpnia 2019 r. notariusz M. W. sporządziła protokół dziedziczenia, w którym W. S. oraz P. S. oświadczyli, że przyjmują przypadający im na podstawie ustawy spadek po zmarłym S. S. (2) wprost. S. S. (2) w chwili śmierci był wdowcem. W. S. i P. S. są spadkobiercami zmarłego S. S. (2) z ustawy w częściach równych – po 1/2 udziału w spadku. ( dowód: okoliczność bezsporna, a nadto protokół dziedziczenia w sprawie XII N (...) Sąd Rejonowego Gdańsk – Południe w Gdańsku) Sąd zważył, co następuje: Stan faktyczny w niniejszej sprawie pozostawał między stronami w całości bezsporny. Istota sprawy sprowadzała się do oceny skutków prawnych przedstawionych wyżej zdarzeń faktycznych oraz zasadności podniesionego przez pozwanych W. S. i P. S. zarzutu sprzeczności żądania powódki z zasadami współżycia społecznego. Należy przy tym podkreślić, że w niniejszej sprawie jedynie pozwani W. S. i P. S. sprzeciwiali się żądaniu pozwu. Ustaleń faktycznych Sąd dokonał na podstawie dokumentów zaoferowanych przez strony postępowania, które nie budziły wątpliwości co do swej wiarygodności i których moc dowodowa nie była kwestionowana przez strony. Na dokumenty te składały się przede wszystkim odpisy postanowień sądów poświadczone za zgodność z oryginałem przez uprawnioną do tego osobę oraz odpis księgi wieczystej nr (...) . Brak było podstaw do ich kwestionowania, ponieważ stanowiły one dokumenty urzędowe, sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy władzy publicznej w zakresie ich działania, a zatem stanowiły one dowody tego, co zostało w nich urzędowo poświadczone ( art. 244 § 1 k.p.c. ). Sąd na podstawie art. 299 k.p.c. a contrario oddalił wniosek o dopuszczenie dowodu z przesłuchania stron uznając, że w sprawie nie występują niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Wskazać należy, że spór miał charakter wyłącznie prawny, zatem wskazany wniosek o przesłuchanie stron uznać należało za zbędny, tym bardziej, że okoliczności, na które dowód z przesłuchania stron miałby być przeprowadzony pozostawały bez znaczenia dla rozstrzygnięcia, o czym szerzej w części prawnej uzasadnienia. Ustawodawca w art. 299 k.p.c. postanowił, że dopiero gdy po wyczerpaniu środków dowodowych lub w ich braku pozostaną niewyjaśnione fakty istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, Sąd może dopuścić dowód z przesłuchania stron. Dowód ten jest zatem tzw. dowodem akcesoryjnym, posiłkowym, a więc przeprowadzanym tylko wówczas, gdy za pomocą innych środków dowodowych nie można ustalić faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia. W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego Sąd uznał, że powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości, co skutkowało utrzymaniem w mocy wydanego wyroku zaocznego. Na wstępie wskazać należy, że w sytuacji gdy wystąpi niezgodność między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej, a rzeczywistym stanem prawnym może ona zostać skorygowana na dwa sposoby, tj. jednoetapowo – w trybie postępowania wieczystoksięgowego ( art. 626 1 i n. k.p.c. w zw. z art. 31 ust. 2 u.k.w.h.) lub dwuetapowo: najpierw w trybie postępowania procesowego o uzgodnienie treści księgi wieczystej ( art. 10 ust. 1 u.k.w.h.), a następnie postępowania wieczystoksięgowego ( art. 626 1 i n. k.p.c. w zw. z art. 31 ust. 2 u.k.w.h.). Dokonanie korekty w trybie postępowania wieczystoksięgowego możliwe jest przy tym tylko wtedy, gdy uprawniony dysponuje orzeczeniem sądu lub innym odpowiednim dokumentem – we właściwej formie – stanowiącym podstawę wpisu w księdze wieczystej ( art. 31 ust. 2 u.k.w.h.). W ocenie Sądu charakter niezgodności księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym stwierdzony w niniejszym postępowaniu pozwalał na jej usunięcie w trybie postępowania wieczystoksięgowego bez konieczności wytaczania powództwa w trybie art. 10 u.k.w.h., bowiem udziały w prawie własności nieruchomości wprost wynikały z dokumentów urzędowych w postaci orzeczeń sądów w przedmiocie zasiedzenia nieruchomości i stwierdzenia nabycia spadku oraz aktu poświadczenia dziedziczenia po zmarłym S. S. (2) (który to akt wprawdzie nie został przedłożony do akt niniejszego postępowania, ale którego istnienie i treść były bezsporne). Sąd przychyla się jednak do wyrażonego w doktrynie stanowiska, że wybór jednej ze wskazanych ścieżek postępowania należy do osoby uprawnionej do złożenia wniosku o wpis w księdze wieczystej. (zob. T. Czech [w:] Księgi wieczyste i hipoteka. Komentarz, komentarz do art. 10, LEX), zatem sam fakt możliwości uzgodnienia treści księgi bez potrzeby inicjowania powództwa w trybie art. 10 k.w.h. nie mógł stanowić podstaw dla odmowy uwzględnienia żądania powódki. Zgodnie z treścią przepisu art. 10 ust. 1 u.k.w.h. w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności. Celem przepisu art. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece jest przyznanie ochrony procesowej osobie, której interesy mogą być naruszone w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym. W niniejszej sprawie powódka dochodziła wpisania jej prawa własności w księdze wieczystej, ponieważ w jej ocenie brak ujawnienia tego prawa pozostawał w sprzeczności z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. Posiadała więc legitymację procesową do wytoczenia niniejszego powództwa. Jednocześnie należy wskazać, że uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym wymaga wzięcia udziału w sprawie przez osoby wpisane w dziale drugim księgi wieczystej, jak i osoby, których uprawnienia z tytułem własności nie zostały – bez względu na przyczynę – dotychczas ujawnione. Zachodzi tu więc współuczestnictwo specjalne, mające źródło w szczególnym przepisie prawa materialnego, wymagającym łącznego udziału wszystkich osób mających określony interes prawny (uchwała Sądu Najwyższego z 26 lipca 2017 r., III CZP 31/17, LEX nr 2327887). Spór co do stanu prawnego nieruchomości objętej przedmiotem niniejszego postępowania obejmował kwestię prawa jej własności. Ustalając rzeczywisty stan prawny w nieruchomości Sąd oparł się na treści orzeczeń sądowych przedłożonych przez powódkę wraz z pozwem oraz na protokole dziedziczenia wraz z oświadczeniami stron postępowania w przedmiocie nabycia spadku po zmarłym S. S. (2) . Należy wskazać, że S. i E. S. nigdy nie byli wyłącznymi właścicielami przedmiotowej nieruchomości. Co prawda w postępowaniu toczącym się pod sygn. XIII Ns 1191/09 stwierdzono, że nabyli ją w drodze zasiedzenia, postanowienie to zostało jednak zmienione w całości w ten sposób, że właścicielami nieruchomości na skutek zasiedzenia zostali rodzice S. S. (2) , tj. F. i I. S. (2) . Sąd nie znalazł również podstaw do uwzględnienia argumentacji pozwanych, która miała wskazywać na fakt nabycia prawa własności całości nieruchomości przez S. i E. S. na skutek nieformalnego porozumienia z F. i I. S. (2) . Nie jest istotne, czy do takich ustaleń pomiędzy wskazanymi wyżej osobami doszło, czy też nie, a to z uwagi na fakt, że umowa zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości powinna być zawarta w formie aktu notarialnego ( art. 158 k.c. ). Czynność prawna dokonana bez zachowania przewidzianej dla niej ustawą formy jest nieważna ( art. 73 § 2 k.c. ). Zatem brak było przesłanek do uznania, by S. i E. S. nabyli prawo własności przedmiotowej nieruchomości. Powyższe oznacza zaś, że umowa darowizny nieruchomości dokonana przez S. i E. S. na rzecz pozwanych P. i W. S. była bezskuteczna, ponieważ nikt nie może przenieść na drugiego więcej praw, niż sam posiada (zasada nemo plus iuris in alium transferre potest quam ipse habet ). W momencie dokonania darowizny darczyńcy nie byli właścicielami całości nieruchomości stanowiącej przedmiot tej czynności. Pozwani nie mogli też powołać się na rękojmie wiary publicznej ksiąg wieczystych, bowiem zgodnie z art. 6 ust. 1 u.k.w.h. rękojmia nie chroni rozporządzeń nieodpłatnych, a takim bez wątpienia jest darowizna. Powyższej oceny nie zmienia fakt, że w momencie dokonania darowizny w księdze wieczystej zamieszczony był wpis dotyczący prawa własności S. i E. S. , który został dokonany na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku z 15 września 2010 r., sygn. XIII Ns 1191/09. Postanowienie to, jak wspomniano, zmieniono w całości w wyniku skargi o wznowienie postępowania. Sąd nie podzielił zarzutu pozwanych W. S. i P. S. w przedmiocie sprzeczności roszczenia powódki z zasadami współżycia społecznego. W orzecznictwie trafnie podnosi się, że wykonanie roszczenia określonego w art. 10 ust. 1 u.k.w.h. ze względu na jego procesowy charakter nie podlega ocenie w świetle art. 5 k.c. Roszczenie to jest bowiem uprawnieniem do ustalenia przez sąd istnienia i zakresu prawa uprawnionego. Jest to więc szczególna odmiana powództwa o ustalenie. Skoro jest to sprawa w istocie o ustalenie prawa, to powódka nie dochodzi od strony przeciwnej żadnego świadczenia, czyli nie wykonuje swojego prawa, co jest przesłanką zastosowania art. 5 k.c. Przesłankę taką stanowi dopiero uczynienie ze swojego prawa użytku w sensie dochodzenia na jego podstawie obowiązku świadczenia drugiej strony. Doprowadzenie księgi wieczystej do stanu usprawiedliwiającego zaufanie do niej ma cel nadrzędny i interes publiczny wynikający z funkcji ksiąg wieczystych sprzeciwia się możliwości oddalenia takiego powództwa ze względu na sprzeczność żądania z zasadami współżycia społecznego (zob. wyrok SN z 3.08.2006 r., IV CSK 113/2006, LEX nr 191703). Konkludując, skoro właścicielami wskazanej nieruchomości na skutek zasiedzenia zostali F. i I. S. (2) , a ponadto nigdy nie zbyli oni rzeczonego prawa, to po ich śmierci prawo własności tej nieruchomości przeszło na ich spadkobierców. Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego Gdańsk-Północ w Gdańsku z 17 lipca 2017 r. sygn. akt XIII Ns 713/15, F. i I. S. (2) nabyli przedmiotową nieruchomość do majątku objętego wspólnością majątkową małżeńską. W toku postępowania nie wykazano, by udziały małżonków w majątku wspólnym zostały ustalone w sposób odmienny niż wynikający z art. 43 § 1 k.r.o. , Z tego względu Sąd orzekający w niniejszej sprawie dokonując obliczeń w zakresie tego, jaka wielkość udziału przypadła spadkobiercom wskazanych wyżej osób przyjął, że każdy z nich posiadał 1/2 udziału we własności nieruchomości. Spadkobiercami F. S. byli I. S. (2) – w 4/16 części spadku oraz S. S. (2) , J. S. , I. S. (1) i A. S. – każdy z nich po 3/16 części spadku. Skoro F. S. posiadał 1/2 udziału we własności nieruchomości należy stwierdzić, że w wyniku spadkobrania po nim udziały zostały odziedziczone przez: I. S. (2) w 4/32 udziału; S. S. (2) w 3/32 udziału; J. S. w 3/32 udziału; I. S. (1) w 3/32 udziału oraz A. S. w 3/32 udziału. Jednocześnie I. S. (2) posiadała w dalszym ciągu 1/2 (16/32) udziału we własności nieruchomości przypadającą jej z tytułu udziału w majątku wspólnym jej i F. S. . Łącznie posiadała zatem 20/32 udziału we własności nieruchomości. Po śmierci I. S. (2) również jej udział we własności nieruchomości, powiększony już w tym momencie o część odziedziczoną po mężu, przeszedł na jej spadkobierczynie, a zatem w wyniku spadkobrania po matce I. S. (1) i A. S. odziedziczyły po 10/32 udziału w nieruchomości. Tym samym powódka oraz pozwana A. S. zostały właścicielkami przedmiotowej nieruchomości w zakresie każda po 13/32 udziału. Następnie zmarł S. S. (2) , zaś jego spadkobiercami z ustawy byli jego synowie P. i W. S. w częściach równych. W momencie śmierci S. S. (2) w skład jego majątku wchodziło 3/32 udziału w przedmiotowej nieruchomości. W związku z powyższym pozwani W. i P. S. odziedziczyli po 3/64 udziału. Reasumując, współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości w wyniku dziedziczenia po F. i I. S. (2) zostali: I. S. (1) w udziale 26/64, A. S. w udziale 26/64, J. S. w udziale 6/64, P. S. w udziale 3/64 oraz W. S. w udziale 3/64. W tym stanie rzeczy zasadnym było dokonanie uzgodnienia treści księgi wieczystej nr (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku w ten sposób, że w dziale II księgi wieczystej w miejsce (...) wpisanych po 1/2 udziału należało wpisać współwłaścicieli ustalonych w przedstawiony wyżej sposób. Podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 10 ust. 1 u.k.w.h. W związku z powyższym na podstawie art. 347 k.p.c. utrzymano w mocy wyrok zaoczny z dnia 5 października 2021 r. wydany w sprawie XIV C 993/20. O kosztach procesu Sąd orzekł w pkt 2. i 3. sentencji na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. i art. 105 § 1 zd. 2 k.p.c. zgodnie z którym pozwani współuczestnicy sporu ponoszą koszty w częściach równych, jednakże sąd może nakazać zwrot kosztów odpowiednio do udziału każdego ze współuczestników w sprawie, jeżeli pod tym względem zachodzą znaczne różnice. W niniejszej sprawie wyłącznie pozwani W. S. i P. S. sprzeciwiali się żądaniu pozwu, wnosząc sprzeciw od wyroku zaocznego, co uzasadniało obciążenie wyłącznie ich kosztami postępowania w częściach równych. Pozostali pozwani w istocie popierali żądanie pozwu, zatem obciążanie ich kosztami postępowania byłoby niesłuszne. Na koszty procesu w niniejszej sprawie złożyły się: wynagrodzenie pełnomocnika powódki w wysokości 5.400 zł (§ 5 pkt 8 w zw. z § 2 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie), opłata od pozwu w kwocie 2.000 zł oraz 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Łącznie powódka poniosła koszty w kwocie 7.417 zł. Sąd nie uwzględnił zawartego w złożonym przez pełnomocnika powódki spisie kosztów żądania zasądzenia opłaty za czynności adwokackie wraz z podatkiem VAT w wysokości 23%. Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie nie zawiera postanowień, zgodnie z którymi wysokość wynagrodzenia adwokackiego podwyższa się o podatek od towarów i usług. W tym kontekście wypada wskazać, że na gruncie poprzednio obowiązującego Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd Najwyższy przyjął, że podatek od towarów i usług (VAT) nie wchodzi w skład niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata z wyboru (zob. uchwała SN z 25.01.2007 r., sygn. akt III CZP 95/06, LEX nr 209045). Orzeczenie te zachowuje pełną aktualność na gruncie aktualnie obowiązującego rozporządzenia z uwagi na zbieżność regulacji obu tych aktów prawnych. W rezultacie uzasadniony jest wniosek, że stawki adwokackie określone w tym rozporządzeniu zawierają już podatek od towarów i usług. Mając powyższe na uwadze, Sąd obciążył pozwanych W. S. i P. S. kosztami procesu po 1/2 zgodnie z art. 105 § 1 zd. 2 k.p.c. Skutkowało to zasądzeniem od każdego z nich na rzecz powódki kwoty 3.708,50 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty ( art. 98 § 1 1 k.p.c. ).

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI