I C 200/14

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 sierpnia 2016 roku Sąd Okręgowy w Opolu II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Lucyna Baran (spr.) Sędziowie: SO Ryszard Kądziela SO Adam Cąkała Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Pazdan po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2016 roku w Opolu na rozprawie sprawy z powództwa K. M. przeciwko J. C. o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Kluczborku z dnia 10 grudnia 2015 roku sygn. akt I C 200/14 1. zmienia zaskarżony wyrok w całości w ten sposób, że: a) oddala powództwo, b) odstępuje od obciążania powódki kosztami procesu, c) przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Kluczborku na rzecz adwokata B. K. prowadzącego Kancelarię Adwokacką przy ul. (...) w K. wynagrodzenie w kwocie 3.600 (trzy tysiące sześćset) zł wraz z należnym podatkiem VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu pozwanemu J. C. , 2. odstępuje od obciążania powódki kosztami procesu w postępowaniu apelacyjnym, 3. przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Opolu na rzecz adwokata B. K. prowadzącego Kancelarię Adwokacką przy ul. (...) w K. wynagrodzenie w kwocie 3.600 (trzy tysiące sześćset) zł wraz z należnym podatkiem VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu pozwanemu J. C. w postępowaniu apelacyjnym. UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 10 grudnia 2015 r. Sąd Rejonowy w Kluczborku zobowiązał pozwanego J. C. do złożenia powódce K. M. oświadczenia woli o przeniesieniu na jej rzecz udziału w wysokości ½ części w prawie własności lokalu mieszkalnego, dla którego Sąd Rejonowy w Kluczborku prowadzi księgę wieczystą nr (...) oraz związanego z nim udziału we wspólnych częściach budynku, w którym znajduje się ten lokal, dla którego Sąd Rejonowy w Kluczborku prowadzi księgę wieczystą nr (...) , a także przyznał pełnomocnikowi z urzędu pozwanego - adwokatowi B. K. wynagrodzenie w kwocie 3 600 zł powiększone o stawkę podatku VAT, polecając kasie Sądu Rejonowego w Kluczborku jego wypłacenie z sum budżetowych Skarbu Państwa. Sąd Rejonowy nadto zasądził od pozwanego J. C. na rzecz powódki K. M. kwotę 4 389,83 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym kwotę 3 600 zł tytułem kosztów zastępstwa prawnego oraz odstąpił od obciążania pozwanego kosztami opłaty sądowej od pozwu, od uiszczenia której powódka została zwolniona przez sąd i kosztami w tym zakresie obciążył Skarb Państwa. W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd Rejonowy wskazał m.in., że w realiach przedmiotowej sprawy nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty pozwanego, w których wskazywał on na wygaśnięcie służebności ustanowionej na rzecz powódki umową darowizny z dnia 16 marca 2001 r., zawartą w formie aktu notarialnego Rep. A nr (...) oraz zarzut pozorności samej umowy darowizny. Sąd pierwszej instancji podkreślił bowiem, że prawomocnym wyrokiem z dnia 24 października 2013 r., wydanym w sprawie o sygn. akt I C 745/12 Sąd Rejonowy w Kluczborku oddalił powództwo J. C. wniesione przeciwko K. M. o stwierdzenie wygaśnięcia służebności. Ponadto istnienie przez długi czas (10 lat) stanu niewykonywania prawa podmiotowego oznacza, że cel ustanowienia służebności odpadł, albo przestał mieć znaczenie dla uprawnionego. W przedmiotowej sprawie jednak przesłanka ta nie została spełniona, gdyż jeszcze przed upływem 10. letniego terminu liczonego od września 2003 r., gdyż w czerwcu 2003 r. córki stron postępowania na trzy miesiące wprowadziły się do ojca zajmującego samodzielnie sporny lokal, a powódka codzienne tam przychodziła, piorąc, gotując, sprzątając, jedynie na wieczór z uwagi na wzajemny konflikt z pozwanym opuszczała przedmiotowe mieszkanie chodząc spać gdzie indziej, powódka w sposób jawny zamanifestowała swoją wolę oraz potrzebę dalszego wykonywania przysługującej jej służebności. Ponadto pismem adresowanym do J. C. , nadanym w dniu 3 sierpnia 2012 r. wezwała go do wydania kluczy od mieszkania z uwagi na zmianę zamków w drzwiach oraz do umożliwiania jej wykonywania służebności mieszkania. Nadto w sierpniu 2012 r. pozwana wraz z przyjaciółką W. T. wielokrotnie przychodziły do spornego lokalu, dzwoniąc i pukając w drzwi z zamiarem uzyskania kluczy do lokalu. Zdaniem Sądu Rejonowego powyższe okoliczności przesądzają o tym, że cel ustanowienia służebności nie odpadł i nie przestała ona mieć istotnego znaczenia dla uprawnionej. Pozwany nie wykazał też, że łącząca strony umowa darowizny w zakresie ustanowionej w niej służebności mieszkania, miała charakter pozorny, nie przedstawiając na tę okoliczność żadnych dowodów. W ocenie Sądu pierwszej instancji zgromadzony w sprawie materiał dowodowy uzasadnia przyjęcie, że spełniona została przesłanka rażącej niewdzięczności pozwanego, warunkująca dopuszczalność odwołania darowizny. Analiza treści zawartej przez strony umowy darowizny z dnia 16 marca 2001 r., Rep. A nr (...) wskazuje bowiem, że w § 4 niniejszej umowy obdarowany na żądanie darującej ustanowił na jej rzecz dożywotnio i nieodpłatnie służebność osobistą mieszkania w lokalu mieszkalnym, a więc obdarowany jako strona umowy biorąca udział w jej sporządzeniu musiał mieć zatem pełną świadomość opisanej zależności w zakresie istotności ustanowienia na rzecz powódki osobistej służebności mieszkania. Zachowanie obdarowanego polegające natomiast na świadomym i rozmyślnym uniemożliwianiu darczyńcy korzystania z przysługującej mu i wciąż istniejącej służebności mieszkania, poprzez wielokrotną odmowę wpuszczenia powódki do mieszkania i jawne manifestowanie takiego zamiaru na przyszłość, przy jednoczesnym nie występowaniu jakichkolwiek okoliczności uniemożliwiających bądź utrudniających wykonanie obciążającego obdarowanego obowiązku, stanowi w ocenie Sądu Rejonowego takie zachowanie obdarowanego skierowane bezpośrednio przeciwko darczyńcy, które, oceniane obiektywnie, musi być uznane za wysoce niewłaściwe i krzywdzące darczyńcę oraz naruszające wytworzony stosunek etyczny pomiędzy darczyńcą i obdarowanym, wyrażający się w moralnym obowiązku wdzięczności. Sąd Rejonowy podkreślił przy tym, że powódka chciała skorzystać z przysługującego jej prawa dopiero po wielu latach od ustanowienia służebności, albowiem wcześniej, po rozwodzie stron, wraz z trójką dzieci wyprowadziła się z przedmiotowego mieszkania, nie chcąc ich narażać na wzajemne konflikty byłych już małżonków, wynajmując przez cały ten okres lokale mieszkalne. Wskazywane natomiast przez pozwanego motywy jego zachowania nie zasługują na uwzględnienie w kontekście przesłanek skuteczności odwołania darowizny. W szczególności okoliczności takich nie stanowi późniejsze rozwiązanie małżeństwa stron, zwłaszcza, że doszło do niego z winy obojga małżonków, jak i fakt skazania powódki za przestępstwa przeciwko mieniu, które nie były popełniane na szkodę pozwanego. Zdaniem Sądu Rejonowego także ewentualna partycypacja pozwanego w spłacie wynikających z tego tytułu zobowiązań powódki czy też uciążliwości związane z prowadzonymi czynnościami egzekucyjnymi nie mogą uzasadniać uniemożliwienia powódce przez pozwanego możliwości korzystania z ustanowionego dla niej przez obdarowanego prawa. W oparciu o powyższe Sąd Rejonowy uznał, że doszło do realizacji wszystkich przesłanek skutecznego odwołania przez powódkę darowizny z dnia 16 marca 2001 r. przewidzianych w art. 898 § 1 k.c. , co uzasadniało uwzględnienie powództwa w całości. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu uzasadniono natomiast treścią art. 98 k.p.c. , zasądzając od pozwanego na rzecz powódki kwotę 4 389,83 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 3 600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego oraz kwotę 789,83 zł tytułem zwrotu kosztów dojazdu pełnomocnika powódki na 5 terminów rozpraw. Sąd Rejonowy przyznał też od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika pozwanego z urzędu adwokata B. K. kwotę 3 600 zł wraz z należnym podatkiem VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu, natomiast kosztami opłaty sądowej od pozwu, od uiszczenia której powódka była zwolniona, obciążył Skarb Państwa. Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany J. C. , zaskarżając go w całości oraz domagając się jego zmiany i oddalenia powództwa w całości, a także zasądzenia od powódki na rzecz pozwanego kosztami procesu za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi apelujący zarzucił: - sprzeczność ustaleń faktycznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym w szczególności przez ustalenie, że zachowanie pozwanego polegające na nieudostępnieniu powódce po otrzymaniu jej pisma z dnia 3 sierpnia 2012 r. mieszkania do korzystania nosi znamiona rażącej niewdzięczności uzasadniającej odwołanie darowizny, mimo wygaśnięcia z dniem 1 września 2013 r. służebności mieszkania wskutek jej niewykonywania, - naruszenie prawa procesowego w postaci art. 233 § 1 k.p.c. , poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, polegające na wybiórczej, naruszającej zasady doświadczenia życiowego, korzystnej jedynie dla powódki ocenie przeprowadzonych dowodów, a w szczególności dokumentów zawartych w aktach sprawy rozwodowej i zeznań powódki również w niniejszej sprawie oraz bezkrytycznego odrzucenia twierdzeń pozwanego, prowadzące do błędnych wniosków i ustaleń faktycznych. W uzasadnieniu apelacji skarżący podniósł w szczególności, że Sąd pierwszej instancji zaskarżone orzeczenie błędnie oparł na ustaleniu, iż nieudostępnienie powódce mieszkania, którego udział w 1/2 części własności podarowała pozwanemu w dniu 16 czerwca 2001 r., mimo ustanowienia na jej rzecz dożywotnio i nieodpłatnie służebności mieszkania w tym lokalu, na jej pisemne wezwanie z dnia 3 sierpnia 2012 r., stanowi wyraz rażącej niewdzięczności. Apelujący wskazał bowiem, że bezsporne winno być, że powódka w okresie od września 2003 r. do chwili obecnej nie wykonuje służebności, zaś pismem procesowym z dnia 30 września 2014 r. wniosła o dopuszczenie do współposiadania mieszkania, a więc po upływie 10. letniego okresu, co skutkowało wygaśnięciem służebności. Oświadczenie odwołujące darowiznę, jak również wniesienie pozwu o zobowiązanie pozwanego do złożenia stosownego oświadczenia woli nie przerwało natomiast biegu okresu prowadzącego do wygaśnięcia służebności. Skarżący podniósł również, że mieszkanie zostało nabyte z inicjatywy pozwanego i na jego koszt w okresie, kiedy związek małżeński stron nie funkcjonował i strony pozostawały w konflikcie, a powódka nie była zainteresowana nabyciem lokalu na własność, przy czym darowizna została dokonana w dniu nabycia własności. Zatem okoliczności darowizny nie dowodzą woli darczyńcy powiększenia majątku pozwanego, nie dowodzą zaufania i szacunku do pozwanego nakazującego moralny obowiązek wdzięczności z jego strony wobec darczyńcy. Oświadczenia woli stron uczynione 16 czerwca 2002 r. były wyrazem uzgodnienia między stronami i porady udzielonej przez notariusza, by minimalizować koszty czynności prawnych i opłaty skarbowej. Powódka nie była bowiem zainteresowana nabyciem mieszkania, z którego planowała się wyprowadzić, nie ponosiła żadnych kosztów, jak również nie partycypowała w cenie nabycia. Zdaniem skarżącego w tej sytuacji postawy pozwanego, odmawiającego udostępnienia powódce możliwości korzystania z mieszkania, nie można uznać za rażącą niewdzięczność wobec powódki, skoro nie mogła ona liczyć na szczególne zachowanie pozwanego nacechowane szacunkiem i wdzięcznością. Apelujący podniósł nadto, iż mógł zasadnie sądzić, że służebność wygasła, bowiem jak sama powódka podniosła w piśmie procesowym w sprawie o sygn. akt I C 745/12, z mieszkania wyprowadziła się w czerwcu 2002 r., a wezwanie wystosowała w sierpniu 2012 r. Dopiero w trakcie postępowania w sprawie o sygn. akt I C 745/12 wyjaśniono, że powódka wyprowadziła się 14 września 2002 r., lecz przez trzy miesiące do września 2003 r., w czasie gdy pozwany zamieszkiwał z dziećmi, powódka pod jego nieobecność i bez jego wiedzy odwiedzała dzieci, oporządzała je, a tym samym korzystała z mieszkania, co przesądziło o przedwczesnym żądaniu pozwanego stwierdzenia wygaśnięcia służebności. Wskazując na powyższe skarżący podkreślił, że zachowanie pozwanego odmawiającego powódce korzystania z mieszkania po upływie około 10 lat od opuszczania przez nią mieszkania nie może być poczytane jako rażąca niewdzięczność uzasadniająca odwołanie darowizny. Rażącą niewdzięczność musi bowiem cechować znaczne nasilenie złej woli skierowanej na wyrządzenie darczyńcy krzywdy, a w szczególności odmowę pomocy w chorobie, odmowę pomocy osobie starszej, rozpowszechnianiem uwłaczających informacji o darczyńcy, pobicie czy ciężka zniewaga. Na pozwanym ponadto nie spoczywają obowiązki wynikające ze stosunków osobistych czy rodzinnych, jak również nie spoczywa stosunek wdzięczności wobec powódki, skoro to on poniósł koszty zakupu mieszkania. W pisemnej odpowiedzi na apelację pozwanego powódka K. M. wniosła o jej oddalenie w całości, jako bezzasadnej oraz o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kosztów procesu za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa prawnego przed Sądem pierwszej instancji według przedłożonego spisu kosztów oraz w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Apelacja pozwanego J. C. zasługuje na uwzględnienie. Sąd pierwszej instancji rozpoznając sprawę co do istoty dokonał zasadniczo prawidłowych ustaleń faktycznych, które Sąd odwoławczy przyjął za własne na podstawie art. 382 k.p.c. Wyciągnięte jednak na podstawie tych ustaleń wnioski, w świetle uzasadnionych zarzutów apelacji wniesionej przez pozwanego, uznać należało za wadliwe. W konsekwencji kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku, a zwłaszcza dokonana w jej ramach szczegółowa analiza całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, przy uwzględnieniu stanowisk stron prezentowanych w toku procesu oraz faktu, że niniejsza sprawa należała do kategorii spraw ocennych, uzasadniała przyjęcie, że na uwzględnienie zasługiwał wniosek apelującego o wydanie przez Sąd odwoławczy orzeczenia reformatoryjnego, oddalającego w całości powództwo K. M. skierowane przeciwko J. C. . Na wstępie wskazać należy, że to na powódce, w myśl art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c. , spoczywał ciężar udowodnienia dochodzonego pozwem roszczenia, a w szczególności wykazania, że spełniona została przesłanka rażącej niewdzięczności pozwanego o jakiej mowa w art. 898 § 1 k.c. , uzasadniająca przyjęcie, że w wyniku oświadczenia złożonego przez K. M. w dniu 5 września 2012 r. doszło do skutecznego odwołania darowizny dokonanej przez powódkę na rzecz pozwanego w dniu 16 marca 2001 r. W ocenie Sądu Okręgowego okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy, a w szczególności zebrany w toku niniejszego procesu materiał dowodowy nie wskazuje, aby w dacie złożenia przez powódkę oświadczenia o odwołaniu darowizny wystąpiła po stronie pozwanego rażąca niewdzięczność. Pozwanemu wprawdzie można przypisać pewne zachowania w stosunku do darczyńcy, które ocenić należy negatywnie w kategoriach prawidłowych relacji między byłymi małżonkami, niemniej jednak w kontekście ich genezy i motywów nie zasługują one na określenie ich jako „rażącej niewdzięczności” uzasadniającej odwołanie darowizny i uprawnienie do żądania złożenia stosownego oświadczenia woli na podstawie art. 64 k.c. w związku z art. 1047 k.p.c. Powódka rażącej niewdzięczności po stronie pozwanego upatrywała mianowicie w tym, że pozwany w sierpniu 2012 r. nie wpuszczał jej do należącego do niego lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w K. przy ul. (...) , pomimo ustanowionej na jej rzecz w umowie darowizny zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 16 marca 2001 r. dożywotniej i nieodpłatnej służebności osobistej mieszkania w tymże lokalu. Tymczasem dokonując analizy i oceny zachowań pozwanego w kontekście jego motywów należy mieć na względzie okoliczność, że powódka podejmowała bezskuteczne próby dostania się do lokalu mieszkalnego należącego do powoda dopiero w sierpniu 2012 r., a ponadto pismem adresowanym do J. C. , nadanym w dniu 3 sierpnia 2012 r. wezwała go do wydania jej kluczy do mieszkania z uwagi na zmianę zamków w drzwiach, w celu umożliwienia jej wykonywania przysługującej jej służebności mieszkania. Do tego czasu jednak powódka przez szereg lat z ustanowionej na jej rzecz służebności osobistej mieszkania nie korzystała, jak również w toku procesu nie wykazała, że wcześniej podejmowała próby wykonywania przysługującego jej prawa. W tym stanie rzeczy pozwany pozostawał w błędnym, lecz uzasadnionym okolicznościami przekonaniu, że ustanowiona na rzecz K. M. w umowie darowizny zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 16 marca 2001 r. służebność osobista mieszkania wygasła wskutek jej niewykonywania przez uprawnioną przez dziesięć lat. K. M. natomiast pismem z dnia 5 września 2012 r. złożyła pozwanemu oświadczenie o odwołaniu dokonanej na jego rzecz darowizny. Należy również zauważyć, że przed Sądem Rejonowym w Kluczborku w sprawie o sygn. akt I C 745/12 toczyło się zainicjowane przez J. C. postępowanie o stwierdzenie wygaśnięcia ustanowionej na rzecz powódki służebności, zakończone prawomocnym wyrokiem z dnia 24 października 2013 r. oddalającym powództwo z tej przyczyny, że na podstawie poczynionych w tej sprawie ustaleń Sąd stwierdził, że służebność wprawdzie nie była wykonywana przez K. M. od 2003 r., tym niemniej nie upłynął jeszcze okres dziesięciu lat, w związku z czym nie było podstaw do stwierdzenia, że służebność ta wygasła. O ile więc nie budzi wątpliwości, że przedmiotowa służebność nadal przysługuje powódce i przysługiwała jej w sierpniu 2012 r., a więc w czasie, gdy pozwany nie wpuszczał jej do mieszkania, tym niemniej na gruncie niniejszej sprawy należy zwrócić przede wszystkim uwagę na to, w jakim kontekście sytuacyjnym doszło do odwołania darowizny i jakie faktycznie powody legły u podstaw takiej właśnie decyzji darczyńcy, jak również, czy świadczyły one rzeczywiście o rażącej niewdzięczności obdarowanego. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza jednak istnienia takich okoliczności. Kwestie wyżej wskazane, jak również okoliczności, które istniały wcześniej, a mianowicie towarzyszące zawarciu między stronami umowy darowizny udziału w prawie własności lokalu mieszkalnego z dnia 16 marca 2001 r. i ustanowienia w tej umowie na rzecz powódki dożywotniej i nieodpłatnej służebności osobistej mieszkania w tymże lokalu, a także postawa powódki i pewnego rodzaju obawy pozwanego związane z zamieszkaniem przez nią w spornym lokalu w związku z toczącymi się przeciwko niej postępowaniami karnymi i egzekucyjnymi w związku z zadłużeniem, jakie miała powódka w okresie, gdy strony dokonywały tej czynności prawnej, jak również wobec istnienia między stronami konfliktu, który doprowadził ostatecznie do rozwiązania ich małżeństwa przez rozwód z winy obu stron w 2002 r., uzasadniają przyjęcie, że powódka w toku niniejszego procesu nie wykazała, że leżące u podstaw złożenia przez nią oświadczenia o odwołaniu darowizny zachowanie pozwanego polegające na uniemożliwieniu powódce korzystania z przysługującej jej służebności osobistej mieszkania było celowe, naganne, czy też nacechowane złą wolą i chęcią wyrządzenia jej krzywdy, albowiem oceniając zachowanie pozwanego przez pryzmat wszystkich okoliczności, jakie wówczas miały miejsce uznać należało, że takie zachowanie bez wątpienia było częściowo usprawiedliwione, a tym samym nie było podstaw do uznania, że spełniona została przesłanka rażącej niewdzięczności po stronie pozwanego, jako obdarowanego przez powódkę, stanowiąca podstawę uzasadniającą skuteczne odwołanie darowizny. Wbrew zatem stanowisku prezentowanemu w toku procesu przez powódkę i przyjętej przez Sąd Rejonowy podstawie uzasadniającej skuteczne odwołanie darowizny, stwierdzić należało, że powoływane przez powódkę zdarzenia i zachowania pozwanego, jakie miały miejsce w sierpniu 2012 r., nie były zdarzeniami drastycznymi, zawierającymi elementy przemocy, zamierzonymi i nacechowanymi złą wolą i chęcią wyrządzenia krzywdy powódce, lecz wynikały z przyczyn obiektywnych, a zatem nie mogą być kwalifikowane w kategoriach rażącej niewdzięczności, uzasadniającej skuteczne odwołanie darowizny. W realiach niniejszej sprawy należy mieć na uwadze również okoliczność, że w przypadku, gdy pozwany w dalszym ciągu bezpodstawnie i uporczywie będzie uniemożliwiał powódce wykonywanie ustanowionej na jej rzecz służebności osobistej mieszkania, a także nadal będzie negował jej prawo do zamieszkiwania w należącym do niego lokalu, to zachodzić będą podstawy do przyjęcia rażącej niewdzięczności pozwanego, natomiast w świetle okoliczności faktycznych niniejszej sprawy, a w szczególności wobec stanu faktycznego, jaki istniał w dacie złożenia przez powódkę oświadczenia o odwołaniu darowizny, w ocenie Sądu Okręgowego przesłanka rażącej niewdzięczności nie została spełniona, a skoro tak, to zachodziły podstawy do zmiany zaskarżonego wyroku, gdyż w takim stanie rzeczy powództwo K. M. skierowane przeciwko J. C. jako bezzasadne należało oddalić. W tym stanie rzeczy, uznając apelację pozwanego J. C. za uzasadnioną, Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. orzekł, jak w sentencji. W związku z wydaniem orzeczenia reformatoryjnego zmianie uległo też rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów procesu, tym niemniej Sąd Okręgowy uznał, że w okolicznościach niniejszej sprawy zachodziły podstawy do przyjęcia, że zachodził wypadek szczególny, uzasadniający wydanie orzeczenia w przedmiocie kosztów procesu za obie instancje z uwzględnieniem zasad słuszności. Wprawdzie zgodnie z treścią art. 98 § 1 k.p.c. strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony, tym niemniej ustawa przewiduje odstępstwa od tej zasady, przyznając sądowi w pewnym zakresie swobodę w rozstrzyganiu o kosztach procesu. W tym właśnie celu, w sytuacji, gdy zastosowaniu zasady odpowiedzialności za wynik sprawy sprzeciwiają się, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, względy słuszności, w wypadkach szczególnie uzasadnionych, na podstawie art. 102 k.p.c. sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów, lub nie obciążać jej w ogóle kosztami. Mając natomiast na względzie usprawiedliwione okolicznościami sprawy błędne przekonanie powódki co do zasadności dochodzonego roszczenia, a w szczególności uwzględniając przedmiot żądania pozwu i ocenny charakter spełnienia przesłanek uzasadniających dochodzone w sprawie roszczenie, a także wykazaną w toku procesu trudną sytuację życiową i materialną powódki, która została zwolniona w całości od kosztów sądowych w niniejszej sprawie, stwierdzić należało, że powyższe czyniło uzasadnionym odstąpienie w myśl zasad słuszności od obciążenia powódki kosztami procesu, których poniesienie, z uwagi na ich wysokość, z pewnością wiązałby się z zakłóceniem możliwości zaspokojenia przez nią najbardziej elementarnych potrzeb związanych z bieżącym utrzymaniem, a więc tym bardziej uzasadnione było w takim przypadku odstąpienie od ogólnych reguł rozstrzygania o kosztach procesu i uzależnienia orzeczenia w tym przedmiocie wyłącznie od wyniku sprawy przy zastosowaniu art. 98 k.p.c. Poniesienie natomiast przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanemu J. C. z urzędu w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji, poprzez przyznanie od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Kluczborku na rzecz adwokata B. K. prowadzącego Kancelarię Adwokacką przy ul. (...) w K. wynagrodzenia w kwocie 3 600 zł wraz z należnym podatkiem od towarów i usług, uzasadnia stosownie do wartości przedmiotu sporu (58 327 zł), § 6 ust. 6 oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 461). Poniesienie natomiast przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanemu J. C. z urzędu w postępowaniu apelacyjnym poprzez przyznanie od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Opolu na rzecz adwokata B. K. prowadzącego Kancelarię Adwokacką przy ul. (...) w K. wynagrodzenia w kwocie 3 600 zł wraz z należnym podatkiem od towarów i usług, uzasadnia stosownie do wartości przedmiotu zaskarżenia (58 327 zł) § 2 pkt 6 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z dnia 5 listopada 2015 r., poz. 1800), gdyż rozporządzenie to miało zastosowanie na obecnym etapie postępowania, skoro apelacja została wniesiona po 1 stycznia 2016 r.