I C 1991/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód M. M. domagał się od Banku (...) S.A. zwrotu kwoty 195 295,01 zł wraz z odsetkami, argumentując nieważność umowy kredytu hipotecznego z 2006 r. z powodu nieokreślenia wysokości świadczenia, sprzeczności z definicją umowy kredytu, nieokreślenia essentialia negotii oraz zawarcia niedozwolonych postanowień umownych. Pozwany bank wniósł o oddalenie powództwa, kwestionując zasadność i wysokość roszczeń oraz podnosząc zarzut przedawnienia. Sąd Okręgowy ustalił, że umowa kredytu denominowanego w CHF, mimo że była spłacana w PLN, zawierała klauzule przeliczeniowe, które nie zostały indywidualnie uzgodnione i rażąco naruszały interesy konsumenta. Sąd uznał te klauzule za niedozwolone postanowienia umowne (art. 385¹ k.c.), co w połączeniu z brakiem możliwości określenia istotnych elementów umowy po ich wyeliminowaniu, prowadziło do pierwotnej nieważności umowy na podstawie art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 69 prawa bankowego. Sąd powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego III CZP 25/22, zgodnie z którą w przypadku uznania klauzul za abuzywne, umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie, a powstają samodzielne roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia. Zasądzono od banku na rzecz powoda kwotę 195 295,01 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, uznając roszczenie za nieprzedawnione, gdyż bieg terminu przedawnienia nie mógł rozpocząć się przed datą orzeczenia TSUE C-260/18 z 3 października 2019 r. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania na rzecz powoda.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie nieważności umów kredytów denominowanych w CHF z powodu abuzywnych klauzul przeliczeniowych, zasady ustalania przedawnienia roszczeń restytucyjnych w sprawach frankowych.
Orzeczenie opiera się na utrwalonym orzecznictwie dotyczącym kredytów frankowych i uchwale SN III CZP 25/22, co ogranicza jego nowatorski charakter, ale wzmacnia jego siłę argumentacyjną w podobnych sprawach.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa kredytu denominowanego w walucie obcej, wypłacana i spłacana w złotych polskich, z klauzulami przeliczeniowymi opartymi na kursach kupna i sprzedaży waluty ustalanych jednostronnie przez bank, jest ważna w świetle przepisów prawa bankowego i kodeksu cywilnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa taka jest nieważna, zarówno z powodu sprzeczności z definicją umowy kredytu (essentialia negotii) zawartą w prawie bankowym, jak i z powodu zawarcia niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych) naruszających interesy konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że jednostronne ustalanie przez bank kursów waluty do przeliczeń kredytu i rat stanowi niedozwolone postanowienie umowne (art. 385¹ k.c.), rażąco naruszające interesy konsumenta i dobre obyczaje. Po wyeliminowaniu tych klauzul, umowa traci essentialia negotii (nie można określić kwoty kredytu i rat), co prowadzi do jej pierwotnej nieważności na podstawie art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 69 prawa bankowego.
Czy roszczenie o zwrot świadczeń spełnionych w wykonaniu nieważnej umowy kredytu denominowanego jest przedawnione, jeśli umowa została spłacona w całości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie o zwrot nienależnego świadczenia nie jest przedawnione, jeśli bieg terminu przedawnienia nie rozpoczął się przed datą, w której konsument dowiedział się lub mógł dowiedzieć o niedozwolonym charakterze postanowień umownych, co w sprawach frankowych często wiąże się z orzecznictwem TSUE i SN z lat 2019-2021.
Uzasadnienie
Sąd zastosował wykładnię przepisów o przedawnieniu w świetle prawa unijnego, wskazując, że bieg terminu przedawnienia roszczeń restytucyjnych nie może rozpocząć się, zanim konsument powziął wiedzę o niedozwolonym charakterze postanowienia. W przypadku umów frankowych, kluczowe orzecznictwo TSUE i SN pojawiło się w latach 2019-2021, co oznacza, że roszczenia wniesione w 2024 r. nie były przedawnione, nawet jeśli umowa została spłacona wcześniej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. M. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Umowa sprzeczna z prawem jest nieważna.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne).
pr. bank. art. 69
Prawo bankowe
Definicja umowy kredytu bankowego, określająca jego essentialia negotii.
Pomocnicze
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania tej korzyści w naturze, a jeżeli nie jest to możliwe, do zwrotu jej wartości.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się również do zwrotu spełnionego świadczenia, gdy świadczenie stanowiło nienależne wykonanie zobowiązania.
k.c. art. 481 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, choćby nie poniósł żadnej szkody i choćby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Termin przedawnienia roszczeń wynosi 10 lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – 3 lata. Po zmianie przepisów w 2018 r. termin wynosi 6 lat.
k.c. art. 120 § § 1
Kodeks cywilny
Bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres kosztów podlegających zwrotowi.
k.p.c. art. 1 § pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Pominięcie dowodu, gdy nie przyczynia się do wyjaśnienia sprawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa kredytu denominowanego w CHF, wypłacana i spłacana w PLN, z klauzulami przeliczeniowymi ustalonymi jednostronnie przez bank, jest nieważna z powodu sprzeczności z definicją kredytu bankowego i zawarcia niedozwolonych postanowień umownych. • Niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne) dotyczące mechanizmu denominacji i kursów walut rażąco naruszają interesy konsumenta i dobre obyczaje. • Po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych, umowa nie może dalej obowiązywać, ponieważ traci essentialia negotii, co prowadzi do jej pierwotnej nieważności. • Roszczenie o zwrot świadczeń nienależnych nie jest przedawnione, gdyż bieg terminu przedawnienia nie rozpoczął się przed datą, w której konsument dowiedział się lub mógł dowiedzieć o niedozwolonym charakterze postanowień.
Odrzucone argumenty
Umowa kredytu denominowanego w CHF jest ważna i zgodna z prawem. • Kredyt został spłacony w całości, co wyłącza możliwość dochodzenia zwrotu świadczeń. • Roszczenie powoda uległo przedawnieniu.
Godne uwagi sformułowania
Umowa dotknięta jest tzw. „pierwotną nieważnością”. • Niezależnie od tego, dotknięta jest również tzw. „nieważnością wtórną”, wynikającą z zawarcia w niej postanowień niedozwolonych, których eliminacja nie pozwalają na dalsze utrzymanie umowy. • Klauzule te rażąco naruszają zasadę równowagi kontraktowej stron na niekorzyść konsumentów, a także dobre obyczaje. • W przypadku uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. • W razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
Skład orzekający
Rafał Kubicki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie nieważności umów kredytów denominowanych w CHF z powodu abuzywnych klauzul przeliczeniowych, zasady ustalania przedawnienia roszczeń restytucyjnych w sprawach frankowych."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na utrwalonym orzecznictwie dotyczącym kredytów frankowych i uchwale SN III CZP 25/22, co ogranicza jego nowatorski charakter, ale wzmacnia jego siłę argumentacyjną w podobnych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i ich nieważności z powodu abuzywnych klauzul, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród konsumentów i prawników. Uzasadnienie sądu szczegółowo omawia mechanizmy abuzywności i konsekwencje prawne.
“Bank musi zwrócić 195 tys. zł! Sąd uznał umowę kredytu frankowego za nieważną z powodu abuzywnych klauzul.”
Dane finansowe
WPS: 195 295,01 PLN
zwrot świadczeń nienależnych: 195 295,01 PLN
zwrot kosztów procesu: 6417 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.