I C 1982/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd oddalił powództwo o zapłatę opartą na umowie pożyczki, uznając umowę za nieważną z powodu wykorzystania niepełnosprawności intelektualnej pozwanego.
Powód (...) SA dochodził zapłaty kwoty 20 899,80 zł na podstawie umowy pożyczki i weksla. Pozwany M. T. (1) wniósł o oddalenie powództwa, argumentując nieważność umowy na podstawie art. 82 k.c. z powodu wykorzystania jego niepełnosprawności intelektualnej przez osobę trzecią. Sąd, opierając się na prawomocnym wyroku karnym dotyczącym oszustwa oraz opinii biegłych, ustalił, że pozwany był niezdolny do świadomego podejmowania decyzji i wyrażenia woli, co skutkowało nieważnością umowy pożyczki. W konsekwencji powództwo zostało oddalone.
Powód (...) SA z siedzibą w B. wniósł pozew o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym, domagając się zasądzenia od pozwanego M. T. (1) kwoty 20 899,80 zł wraz z odsetkami, powołując się na umowę pożyczki i weksel wystawiony na jej zabezpieczenie. Sprawa została skierowana do postępowania zwykłego. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut nieważności umowy pożyczki na podstawie art. 82 k.c., wskazując na wykorzystanie jego niepełnosprawności intelektualnej przez osobę trzecią. Sąd zawiesił postępowanie ze względu na toczące się postępowanie karne dotyczące oszustwa. Ustalono, że umowa pożyczki na kwotę 9000 zł została zawarta 09.04.2018 r., a całkowita kwota do zapłaty wynosiła 20 880 zł. Pozwany M. T. (1) został doprowadzony do podpisania umowy przez A. J. (2), który pobrał pieniądze dla siebie. Prawomocnym wyrokiem z 02.12.2021 r. (II K 622/19) Sąd Rejonowy w Grudziądzu uznał A. J. (1) winnym oszustwa na szkodę (...) SA, polegającego na doprowadzeniu M. T. (1) do niekorzystnego rozporządzenia mieniem poprzez wykorzystanie jego niezdolności do należytego działania i wprowadzenie w błąd pośrednika finansowego. A. J. (1) został skazany na 8 miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na 2 lata. Postępowanie karne przeciwko M. T. (1) zostało umorzone. Biegli stwierdzili u pozwanego zespół psychoorganiczny na pograniczu upośledzenia umysłowego i ograniczoną zdolność pokierowania swoim postępowaniem. M. T. (1) został częściowo ubezwłasnowolniony, a jego kuratorem ustanowiono M. W. (1). Sąd uznał, że pozwany nie rozumiał treści umowy pożyczki i nie brał pieniędzy, a jego podpis został wykorzystany przez A. J. (1). Wobec nieważności oświadczenia woli pozwanego, sąd oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz pozwanego zwrot kosztów procesu.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (2)
Odpowiedź sądu
Nie, umowa pożyczki jest nieważna na podstawie art. 82 k.c. z powodu wykorzystania przez osobę trzecią stanu psychicznego pozwanego, który wyłączał świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na prawomocnym wyroku karnym stwierdzającym oszustwo i wykorzystanie niezdolności pozwanego do działania, a także na opinii biegłych potwierdzającej umiarkowane upośledzenie umysłowe i ograniczoną zdolność pokierowania swoim postępowaniem. Pozwany nie rozumiał treści umowy i nie otrzymał pieniędzy, co potwierdza jego stan psychiczny wyłączający świadomość i wolę.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie powództwa
Strona wygrywająca
M. T. (1)
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) SA | spółka | powód |
| M. T. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (4)
Główne
k.c. art. 82
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej dokonanej przez osobę, której stan psychiczny wyłącza lub istotnie ogranicza świadomość i swobodę podjęcia decyzji.
Pomocnicze
k.p.c. art. 177 § 1 pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zawieszenia postępowania w przypadku toczącego się postępowania karnego.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu i zwrot kosztów.
k.k. art. 286 § 1
Kodeks karny
Podstawa do skazania za oszustwo, która była podstawą do zawieszenia postępowania cywilnego i ustalenia stanu faktycznego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność umowy pożyczki z powodu stanu psychicznego pozwanego (art. 82 k.c.). Wykorzystanie niepełnosprawności intelektualnej pozwanego przez osobę trzecią. Pozwany nie rozumiał treści umowy i nie otrzymał środków z pożyczki.
Odrzucone argumenty
Roszczenie powoda oparte na ważnej umowie pożyczki i wekslu.
Godne uwagi sformułowania
pozwanego istotnie podpisał umowę pożyczki, ale ta czynność prawna jest nieważna w świetle art. 82 kc. Doszło bowiem do wykorzystania braku rozeznania pozwanego w wyniku jego niepełnosprawności intelektualnej przez osobę trzecią A. J. (1). Pozwany był podstawionym figurantem. Pozwany składając podpis pod umową pożyczki znajdował się w stanie wyłączającym świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli, nie był on w stanie nawet przeczytać umowy
Skład orzekający
Stanisław Bryliński
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności czynności prawnej w przypadku wykorzystania niepełnosprawności psychicznej strony, nawet jeśli formalnie umowa została podpisana."
Ograniczenia: Konkretny stan faktyczny, konieczność udowodnienia stanu psychicznego i wykorzystania go przez stronę trzecią.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak prawo chroni osoby niepełnosprawne przed wykorzystaniem ich stanu, nawet w kontekście umów finansowych. Jest to przykład walki o sprawiedliwość w obliczu oszustwa.
“Oszustwo na niepełnosprawnym: Sąd chroni ofiarę przed nieważną umową pożyczki!”
Dane finansowe
WPS: 20 899,8 PLN
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt: I C 1982/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 4 lipca 2022 r. Sąd Rejonowy w Grudziądzu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia Stanisław Bryliński Protokolant: starszy sekretarz sądowy Klaudia Schoen po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2022 r. w Grudziądzu na rozprawie sprawy z powództwa (...) SA z siedzibą w B. przeciwko M. T. (1) o zapłatę 1. oddala powództwo, 2. zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę (...) ,00 ( trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych 00/100 ) tytułem zwrotu kosztów procesu. Sygn. akt I C 1982/18 UZASADNIENIE W pozwie wniesionym w dniu 31. 08. 2018 roku powód (...) SA z siedzibą w B. wnosiła o wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym i zasądzenie od pozwanego na M. T. (1) kwoty 20. 899, 80 zł z umownymi odsetkami za opóźnienie od dnia 18. 08. 2018 roku do dnia zapłaty oraz o zasądzenie zwrotu kosztów procesu. Przywołano weksel wystawiony na zabezpieczenie zwrotu zadłużenia z tytułu umowy pożyczki z dnia 09. 04. 2018 roku wypełniony przez powoda. Wobec stwierdzenia braku podstaw do rozpoznania sprawy w postępowaniu nakazowym została ona skierowana do rozpoznania w postępowaniu zwykłym. W odpowiedzi na pozew pełnomocnik pozwanego wnosił o oddalenie powództwa i zasądzenie zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu odpowiedzi wskazano, że pozwany istotnie podpisał umowę pożyczki, ale ta czynność prawna jest nieważna w świetle art. 82 kc. Doszło bowiem do wykorzystania braku rozeznania pozwanego w wyniku jego niepełnosprawności intelektualnej przez osobę trzecią A. J. (1) . Pozwany był podstawionym figurantem. Postanowieniem z dnia 11. 12. 2018 roku zawieszono postępowania na zasadzie art. 177 § 1 pkt 4 kpc wobec toczącego się postępowania przygotowawczego w sprawie o czyn z art. 286 § 1 kk . Sąd ustalił i zważył co następuje: W dniu 09. 04. 2018 roku w G. przy ul. (...) w Agencji (...) została sporządzona umowa pożyczki zgodnie z którą całkowita kwota pożyczki to 9000,00 zł, a całkowita kwota do zapłaty to 20. 880,00 zł, która miała być spłacana w 36 ratach po 580,00 zł. Umowę podpisał pozwany M. T. (1) , który został tam doprowadzony i wykorzystany przez A. J. (2) , który pobrał pieniądze dla siebie i drugiej nieznanej osoby też biorącej w tym udział. Prawomocnym wyrokiem z dnia 02. 12. 2021 roku w sprawie II K 622/19 Sąd Rejonowy w Grudziądzu uznał oskarżonego A. J. (1) za winnego popełnienia czynu polegającego na tym, że w dniu 09. 04. 2018 roku w G. przy ul. (...) w Agencji (...) wspólnie i w porozumieniu z nieznaną osobą doprowadził do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 9000,00 zł (...) SA w taki sposób, że namówił M. T. (1) oraz wykorzystał jego niezdolność do należytego przedsiębranego działania, który zawarł umowę pożyczki wprowadzając w błąd pośrednika finansowego co do źródła i wysokości osiąganego dochodu poprzez posłużenie się podrobionym dokumentem jakim było zaświadczenie o dochodach i zatrudnieniu, a następnie przyjął w gotówce kwotę 9000,00 zł i skazał go na podstawie art. 286 § 1 kk na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności w zawieszeniu na okres 2 lat próby. Przed Sądem Rejonowym w Grudziądzu pod Sygn. akt II K 98/21 toczyło się też postępowanie karne przeciwko M. T. (1) , które postanowieniem z dnia 14. 07. 2021 roku zostało umorzone na podstawie art. 286 § 1 kk . Biegli w tym postępowaniu stwierdzili u niego zespół psychoorganiczny na pograniczu upośledzenia umysłowego oraz ograniczoną zdolność pokierowania swoim postępowaniem. Na podstawie postanowienia SO w Toruniu z dnia 30. 06. 2020 roku Sygn. akt I Ns 394/19 M. T. (1) został uznany za osobę częściowo ubezwłasnowolnioną, a jego kuratorem została M. W. (1) . Dowód: przywołane wyżej dokumenty w aktach sprawy. A. J. (1) miał orientację co do tego, że M. T. (1) nie potrafi podejmować racjonalnych decyzji i to wykorzystał. Zabierał dowód osobisty pozwanemu, zabierał dwukrotnie do firm by złożył podpisy. M. T. (1) nie wiedział, że on będzie obciążony spłatami pożyczek, nie rozumiał tego skoro nie brał żadnych pieniędzy. M. T. (1) od lipca 2017 roku pozostaje pod opieką lekarzy psychiatrów. Ma upośledzenie umysłowe w stopniu umiarkowanym, jest nierozumny, nielogiczny i bardzo podatny na jakiekolwiek wpływy osób trzecich. Nie jest w stanie przeczytać np. gazet, czy korespondencji. Dopóki żyli jego rodzice to zajmowali się nim i opiekowali. Po ich śmierci został sam bez opieki i pomocy. Nie rozumie treści prostych pism. Dowód: zeznania pozwanego M. T. , zeznania kuratora M. W. . Powyższe ustalenia dokonane zostały przede wszystkim w oparciu o dokumenty w tym wiążące orzeczenia w sprawach karnych. W pełni też były wiarygodne zeznania pozwanego i jego kuratora. Z tych dowodów w sposób nie budzący żadnych wątpliwości wynika, że pozwany składając podpis pod umową pożyczki znajdował się w stanie wyłączającym świadome powzięcie decyzji i wyrażenie woli, nie był on w stanie nawet przeczytać umowy, a mimo tego pracownica działająca na rzecz powódki dopuściła do podpisania umowy. Jest to tylko uwaga uboczna na podstawie analizy, której może zarząd powoda podjął by jakieś czynności by reprezentanci firmy przynajmniej działali rzetelnie. Wobec nieważności oświadczenia woli w formie podpisu pozwanego pod umową pożyczki, powództwo należało oddalić oraz na zasadzie art. 98 kpc zasądzić na rzecz pozwanego zwrot kosztów procesu, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika i opłatę skarbową od pełnomocnictwa.
Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI