I C 194/22

Sygn. akt:I C 194/22 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 14 grudnia 2023 roku Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: Sędzia Sądu Okręgowego Tadeusz Trojanowski Protokolant: Stażysta Magdalena Lechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2023 roku w Gliwicach sprawy z powództwa J. I. , A. I. przeciwko (...) w W. o ustalenie nieistnienia umowy kredytu i zapłatę ewentualnie o zapłatę 1. oddala powództwo główne o zapłatę; 2. oddala powództwo główne o ustalenie; 3. zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwotę 3427,31 ( trzy tysiące czterysta dwadzieścia siedem 31/100) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 17 lutego 2022 roku do dnia zapłaty; 4. w pozostałym zakresie powództwo ewentualne oddala; 5. odstępuje od obciążenia powodów kosztami. SSO Tadeusz Trojanowski Sygn. akt I C 194/22 UZASADNIENIE Powodowie J. i A. I. wnieśli o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu nr (...) (...) z dnia 5 czerwca 2008 roku zawartej z pozwanym (...) z siedzibą w W. oraz zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz łącznie kwoty 140286,32 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie o d dnia 9 grudnia 2021 roku do dnia zapłaty ewentualnie o zasądzenie na swoją rzecz od pozwanego łącznie 62371,43 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 9 grudnia 2021 roku do dnia zapłaty oraz obciążenie pozwanego kosztami postępowania. W uzasadnieniu wskazali, iż żądanych roszczeń dochodzą w związku z abuzywnością par. 2 ust. 2 oraz 7 ust. 1 umowy kredytu oraz par. 8 ust. 3, 9 ust. 4, 10 ust. 4, 10 ust. 5, 11 ust. 4, 11 ust. 5, 12 ust. 3 oraz 13 ust. 4 regulaminu dotyczących wprowadzenia klauzuli indeksującej świadczenia stron dwoma miernikami wartości określanymi dowolnie przez pozwaną. Abuzywność wyżej wskazanych postanowień przesądza o bezwzględnej nieważności całej umowy a w związku z tym o nieistnieniu stosunku prawnego wynikającego z umowy kredyt. Nieważność ta polega na niezgodności z art. 3531 k. c. (przekroczenie granic swobody umów), 58 par. 2 k. c. (sprzeczność z zasadami współżycia społecznego). Nadto zarzucono pozwanemu bankowi niepoinformowanie powodów jako konsumentów na etapie przed zawarciem umowy o ryzyku kursowym związanym z zaciągnięciem kredytu powiązanego z walutą obcą, o kosztach mechanizmu indeksacji oraz o istocie tego mechanizmu oraz przerzucenie całości ryzyka kursowego na powodów. W związku z nieważnością powodowie dochodzą roszczenia o zapłatę 140286,32 zł tytułem świadczenia nienależnego w rozumieniu art. 405 oraz 410 kodeksu cywilnego . Na wypadek uznania, iż umowa jest ważna, i może być wykonywana bez wyżej wskazanych postanowień umownych powodowie dochodzą roszczenia ewentualnego o zapłatę tytułem zwrotu nadpłaty tj. różnicy pomiędzy kwotą wpłaconą pozwanemu a kwotą należną przy wykonywaniu umowy z wyeliminowaniem zawartych w niej klauzul abuzywnych. W toku postępowania wobec całkowitej spłaty kredytu powodowie na ostatniej rozprawie cofnęli żądanie ustalenia bez zrzeczenia się roszczenia. Pełnomocnik reprezentujący stronę pozwaną nie wyraził zgody na cofnięcie pozwu wobec braku umocowania. Pozwany w odpowiedzi wniósł o oddalenie powództwa oraz obciążenie powodów kosztami postępowania. W obszernym uzasadnieniu wskazał, iż umowa kredytu jaką zawarł z powodami jest ważna tj. zgodna zarówno z prawem jak i zasadami współżycia społecznego, nie zawiera postanowień niedozwolonych, powodowie posiadali należytą wiedzę oraz świadomość dotyczącą znaczenia postanowień umowy albowiem zostali należycie poinformowani o ryzyku zmiany kursów walut jak i stopy procentowej, interesy powodów nie zostały w żadnym stopniu naruszone, pozwany nie kształtował kursów walut w TKWO w sposób dowolny (kursy te są ustalane w oparciu o obiektywne kryteria, miały i mają charakter rynkowy) i nie jest zobowiązany do zwrotu powodom jakichkolwiek świadczeń. Nadto wskazał, iż powodowie nie mają interesu prawnego w wytoczeniu powództwa o ustalenie albowiem wyrok ustalający nie zapobiegnie powstaniu sporu w przyszłości (niezbędne będzie ustalenie zasad rozliczeń) dopuścił w drodze wykładni oświadczeń stron możliwość rozliczenia kredytu na podstawie kursu Narodowego Banku Polskiego i jednocześnie podniósł zarzut przedawnienia dochodzonego roszczenia jako ulegającego przedawnieniu z terminem 10 lat. Nadto w toku procesu podniósł zarzut zatrzymania odnośnie kwoty 80 000 złotych kapitału (k. 317v). Sąd ustalił: Powodowie poszukiwali źródła finansowania inwestycji w postaci rozbudowy domu. Z pomocą pośrednika expander advisors dotarli do oferty kredytowej pozwanego składając w dniu 9 maja 2008 roku wniosek kredytowy. W chwili wnioskowania o kredyt powód prowadził działalność gospodarczą – produkcję biżuterii; powódka pracowała w Urzędzie miasta R. na samodzielnym stanowisku ds. kontroli z wynagrodzeniem 2517 zł netto miesięcznie przy czym powódka ukończyła (...) w K. i jest z zawodu księgową. (wniosek kredytowy k. 107 - 112). Składając wniosek kredytowy podpisali dokument zatytułowany informacja dla wnioskodawców ubiegających się o produkty hipoteczne indeksowane kursem waluty obcej, oparte na zmiennej stopie procentowej. Dokument ten opisuje istotę zarówno ryzyka zmian kursów walutowych jak i ryzyko zmian stóp procentowych. Opis ten kończy się konkluzją, iż warto rozważyć zaciągnięcie długoterminowego kredytu w PLN jako korzystną alternatywę w stosunku do kredytów walutowych które w dłuższym okresie mogą okazać się droższe na skutek wzrostu kursów. Dokument zawiera oparty na przykładzie opis wpływu zmiany stopy procentowej oraz kursu waluty na wysokość raty kredytu. Załącznikiem do niego jest historia zmian kursu CHF do złotego oraz historia zmian stawki referencyjnej dla CHF. Kończy się on oświadczeniem o treści „Oświadczam, iż zapoznałem się z powyższą informacją oraz że w pierwszej kolejności przedstawiono mi ofertę kredytu w PLN z której rezygnuję.” (oświadczenie z załącznikami k. 113 – 114). Pozytywną opinię co do wniosku sporządzono 26 maja 2008 roku (k. 115 - 119). W dniu 5 czerwca 2008 roku strony postępowania zawarły wyżej opisaną umowę. Na mocy jej postanowień pozwany udzielił powodom kredytu indeksowanego do CHF w wysokości 80 000 zł na rozbudowę dwóch nieruchomości położonych w R. przy ul. (...) na okres 180 miesięcy. Z dalszych istotnych postanowień umowy oraz regulaminu: kredyt był indeksowany do CHF po przeliczeniu wypłaconej kwoty zgodnie z kursem kupna CHF według Tabeli Kursów Walut Obcych (TKWO) obowiązującej w dniu uruchomienia kredytu/transzy; po uruchomieniu kredytu/transzy pozwany wysyła powodom pismo informujące o wysokości pierwszej raty, kwocie kredytu w CHF oraz jego równowartości w PLN zgodnie z ww. kursem kupna przy czym zmiany kursów walut w trakcie okresu kredytowania mają wpływ na wysokość zaciągniętego kredytu oraz wysokość raty (par. 2 ust. 2 umowy). Powodowie jako kredytobiorcy mieli obowiązek spłacić kwotę kredytu w CHF ustaloną zgodnie z par. 2 w złotych polskich z zastosowaniem kursu sprzedaży CHF obowiązującego w dniu płatności kredytu zgodnie z TKWO ( par. 7 ust. 1 umowy). Kwota spłaty raty w walucie obcej obliczana była według kursu sprzedaży dewiz obowiązującego na podstawie TKWO z dnia spłaty (par. 8 ust. 3 regulaminu). Od zadłużenia przeterminowanego pozwany co do zasady naliczał odsetki; w przypadku kredytu w walucie obcej po upływie terminu wymagalności dokonywał przewalutowania całego wymagalnego zadłużenia z zastosowaniem aktualnego kursu sprzedaży dewiz obowiązującego na podstawie TKWO (par. 9 ust. 4 regulaminu). W przypadku wcześniejszej spłaty kwota wcześniejszej spłaty ustalana była według kursu sprzedaży dewiz na podstawie obowiązującej TKWO z dnia realizacji wskazanego przez kredytobiorcę w dyspozycji o dokonanie wcześniejszej spłaty. Prowizja za wcześniejszą spłatę ustalana jest od kwoty wcześniejszej spłaty przeliczonej według kursu sprzedaży dewiz na podstawie obowiązującej TKWO z dnia realizacji wcześniejszej spłaty (par. 10 ust. 4, 10 ust. 5 regulaminu). Przewalutowanie następowało według kursu kupna dewiz z dnia złożenia wniosku o przewalutowanie na podstawie obowiązującej TKWO w przypadku zmiany waluty z PLN na walutę obcą bądź na podstawie kursu sprzedaży z tego samego dnia w przypadku zmiany waluty z obcej na PLN. W przypadku zmiany waluty obcej na inną obcą saldo kredytu ustalało się na podstawie obowiązujących z dnia złożenia wniosku o przewalutowanie kursów walut dewiz według określonego wzoru (par. 11 ust. 4, 11 ust. 5 regulaminu). Prowizja za podwyższenie kwoty kredytu ustalana była od kwoty podwyższenia przeliczonej według kursu sprzedaży na podstawie TKWO obowiązującej w dniu sporządzenia aneksu (par. 12 ust. 3 regulaminu). Dla odnawiania zabezpieczeń stosowano kurs sprzedaży dewiz obowiązujący na podstawie TKWO w dniu odnawiania zabezpieczenia (par. 13 ust. 4 regulaminu) (umowa z regulaminem k. 19 - 32). Kredyt wypłacono 16 czerwca 2008 roku po kursie 2,0475 co stanowi równowartość 39072,04 CHF. Od 16 lipca 2008 do 16 października 2021 roku powodowie spłacili łącznie 140286,32 zł w tym kapitał 127971,01 zł oraz odsetki 12315,31 zł tj. 38053,48 CHF (34186,31+3867,17). Na dzień 16 marca 2022 roku saldo kapitału wynosiło 3667,29 CHF. W toku procesu kredyt został spłacony w całości (zaświadczenie k. 48; dyspozycja k. 145; zestawienia k. 49 – 58; historia rachunku k. 146 – 153; oświadczenie pełnomocnika powodów k. 316). W okresie w jakim zawarto umowę kredytu pozwany bank oferował kredyty w czterech walutach: polskiej, szwajcarskiej, euro, dolarze amerykańskim. Procedura udzielania kredytu sprowadzała się do: wizyty klienta w banku w celach zapoznania z ofertą, druga wizyta w celu złożenia wniosku kredytowego wraz z kompletem dokumentów. Następnie miało miejsce weryfikacja dokumentów, wydanie pozytywnej decyzji, wizyta u notariusza, właściwe zawarcie umowy oraz dyspozycja uruchomienia. Całość procedury standardowo trwała około jednego miesiąca. Decyzja kredytowa była ważna maksymalnie 60 dni. Wybór waluty kredytu należało do klienta; niezależnie od wybory bank sporządzał symulacje kredytu we wszystkich czterech oferowanych walutach. Przed zawarciem umowy kredytu wyjaśniano wszelkie wątpliwości (zeznania świadka M. A. k. 239 - 240) Pismem z 25 listopada 2021 roku powodowie złożyli na ręce pozwanego reklamację domagając się zwrotu kwoty 140286,32 zł jak również 62371,43 zł w terminie niezwłocznym. W dalszej części reklamacji zakreślono termin 30 dni ewentualnie podanie uzasadnienia w razie całkowitej lub częściowej odmowy wypłaty. Pozwany w odpowiedzi odmówił zapłaty i jednocześnie zaproponował przewalutowanie kredytu na walutę polską (korespondencja k. 33 - 39) Ze sporządzonej na zlecenie Sądu opinii biegłego sądowego dr J. F. (1) wynika, iż w okresie od dnia uruchomienia kredytu do dnia 16 lutego 2022 roku powodowie łącznie uiścili tytułem rat 144570,86 zł w tym kapitał 132229,80 zł oraz odsetki 12341,06 zł. pozwany przeliczył to na odpowiednio 39042,95 CHF w tym kapitał 35169,89 CHF oraz odsetki 3873,06 CHF. Od dnia 16 marca 2012 do 16 lutego 2022 roku powodowie uiścili raty w łącznej wysokości 115536,61 zł w tym kapitał 110220,27 zł oraz odsetki 5316,34 zł. Kwotę tą pozwany bank przeliczył na odpowiednio 29705,43 CHF w tym kapitał 28277,86 CHF oraz odsetki 1427,57 CHF. Od dnia uruchomienia kredytu do 16 lutego 2022 roku raty kredytowe obliczone przy zastosowaniu kursu średniego NBP w dniach spłaty każdej raty wynoszą 141143,55 zł w tym kapitał 129 223,44 zł oraz odsetki 11920,11 zł. W okresie od dnia 16 marca 2012 do 16 lutego 2022 roku wysokość rat przy zastosowaniu ww. kursu wynosi 113095,80 zł w tym kapitał 107961,30 zł oraz odsetki 5145,50 zł. Oznacza to, iż uiszczone przez powodów raty od dnia uruchomienia kredytu do 16 lutego 2022 roku są wyższe od rat obliczonych przy zastosowaniu kursu średniego CHF publikowanego przez NBP o 3427,31 zł w tym kapitał o 3006,36 zł oraz odsetki o 420,95 zł. Z kolei uiszczone raty w okresie od 16 marca 2012 do 16 luty 2022 roku są wyższe od rat obliczonych przy zastosowaniu kursu średniego CHF NBP o 2440,81 zł w tym kapitał o 2258,97 zł oraz odsetki o 181,84 zł. Od chwili uruchomienia kredytu do 16 lutego 2022 roku raty obliczone przy zastosowaniu kursu sprzedaży NBP wynoszą 142497,73 zł w tym kapitał 130485,07 zł oraz odsetki 12012,66 zł. od dnia 16 marca 2012 do 16 lutego 2022 roku raty obliczone przy zastosowaniu ww. kursu wynoszą łącznie 114 230,16 zł w tym kapitał 109046,97 zł oraz odsetki 5183,19 zł. uiszczone przez powodów raty w okresie od zawarcia umowy do 16 lutego 2022 roku są wyższe od rat obliczonych przy zastosowaniu kursu sprzedaży NBP o 2073,13 zł w tym kapitał o 1744,73 zł oraz odsetki o 328,40 zł. Uiszczone przez powodów raty w okresie od 16 marca 2012 roku do dnia 16 lutego 2022 roku są wyższe od rat obliczonych przy zastosowaniu kursu sprzedaży NBP o 1306,45 zł w tym kapitał o 1173,30 zł zaś odsetki o 133,15 zł. (opinia biegłego J. F. k. 261 - 277) Opisany stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane wyżej dowody w postaci dokumentów a w części również o przesłuchanie stron. Dokumenty podlegały zaliczeniu w poczet materiału dowodowego na zasadzie art. 243 2 kpc . Ich prawdziwość oraz autentyczność nie została zakwestionowana przez żadną ze stron. Uzupełniająco oparto się na zeznaniach świadka M. A. uznając je za wiarygodne w zakresie generalnego opisu praktyki zawierania umowy kredytu w pozwanym banku w analizowanym okresie. Odnośnie konkretnego przebiegu procesu zawarcia umowy w przypadku powodów zeznania te nie wnosiły do sprawy istotnych informacji albowiem świadek klientów nie pamiętała względnie nie z nimi nie rozmawiała. Oceniając zeznania stron Sąd przedewszystkim wziął je pod uwagę w zakresie takim , w jakim nie były sprzeczne z treścią dokumentów a w szczególności z treścią umowy kredytu oraz w tej części w jakiej ustalenia te uzupełniają. W pozostałym zakresie Sąd uznał zeznania te za niewiarygodne. W ocenie Sądu powodowie wyraźnie starali się umniejszyć fakt, że nie dołożyli należytej staranności przy zawieraniu spornej umowy, a skutki swoich zaniedbań próbują przerzucić na pozwanego. W świetle całokształtu ustalonych okoliczności, doświadczenia życiowego powodów poziomu ich wykształcenia w chwili zawierania umowy Odnosząc się do zeznań powodów wskazać należy, iż zapewne z powodu upływu czasu nie pamiętali oni, czy personel banku (pośrednika) dopełnił wobec nich obowiązków informacyjnych w zakresie ryzyka kursowego, wytłumaczenia istoty kredytu indeksowanego do waluty obcej, mechanizmu tworzenia kursu walut w banku, czy otrzymali projekt umowy do przeanalizowania. Częściowo zeznania te są sprzeczne: powód nie pamiętał czy przedstawiano wcześniejsze kursy franka, powódka stanowczo stwierdziła, że przedstawiano. Brak jest podstaw do przyjęcia, iż pozwany bank podszedł do swoich obowiązków w sposób tak wybiórczy jak starają się to przedstawiać w swoich zeznaniach powodowie. Za niewiarygodne uznano zeznania w myśl których powodom przedstawiano wyłącznie opcję kredytu frankowego z pominięciem ofert kredytu złotowego. Z zeznań stron wynika nadto, iż generalnie w trakcie rozmów był podnoszony wątek obecności waluty obcej w kredycie który chcieli zaciągnąć, że powodowie mieli świadomość, iż zmiana kursu waluty obcej pociągnie za sobą zmianę wysokości rat; tymczasem powódka stanowczo twierdziła, iż „w ogóle nie było mowy o frankach, nie kojarzę żeby nas o coś pytano”; w powyższym zakresie zeznania są również sprzeczne w stopniu przesądzającym o ich całkowitej, całościowej niewiarygodności. Sąd nie dał wiary zeznaniom powodów w których twierdzili, iż nie dostali projektu umowy do analizy przed jej podpisaniem, że zapisy umowne nie były im objaśniane, iż zawieranie umowy odbywało się w pośpiechu (powodowie nie mieli możliwości przeczytania umowy), że powodów nie informowano o ryzyku kursowym, że nie okazano im historycznego kursu franka oraz symulacji kursu tej waluty na przyszłość, że nie objaśniano im istoty kredytu denominowanego oraz zasad tworzenia kursów walut w banku, że nie mieli świadomości iż zmiana kursu franka pociągnie za sobą zmianę wysokości raty. Wiedza ta jest powszechna we współczesnym społeczeństwie, a powodowie z uwagi na wynikające z poziomu ich wykształcenia oraz profesji kompetencje społeczne nie mogą być uznani za osoby skrajnie nieporadne i nieprzystosowane społecznie. Wszystko powyższe powoduje, że zeznania powodów w wyżej przytoczonym zakresie są niewiarygodne. Sąd zważył: Wobec nieskutecznego cofnięcia pozwu w zakresie żądania ustalenia żądanie to podlegało merytorycznemu rozpoznaniu. Powództwo główne oparte na zarzucie nieważności umowy jako niezasadne podlegało oddaleniu. Z kolei zarzut przedawnienia nie jest uzasadniony w świetle orzeczenia SN z 7.05.2021 r., III CZP 6/21. Podobnie niezasadny jest zarzut braku interesu prawnego z art.189 kpc powodowie mieli interes prawny w dochodzeniu swego roszczenia, ale z przyczyn podanych poniżej go nie wykazali. Strony zawarły umowę kredytu nominowanego (indeksowanego) do waluty obcej w rozumieniu art. 69 ust 2 pkt 4a i ust 3 ustawy prawo bankowe . Istotą tego kredytu jest wydanie kredytobiorcy określonej sumy kredytowej w złotych, przy czym jej wysokość jest określana (indeksowana) według kursu innej waluty (tu: franki szwajcarskie) w dniu wydania (indeksowane do waluty obcej po cenie kupna). Bezspornym jest, iż powodowie zawarli z pozwanym umowę kredytu hipotecznego w walucie PLN indeksowanego kursem franka szwajcarskiego (CHF), którego spłata miała trwać 40 lat 180 m-cy. Powodowie domagali się zapłaty wymienionej na wstępie niniejszego uzasadnienia kwoty pieniężnej tytułem świadczenia spełnionego w wykonaniu nieważnej czynności prawnej. Podstawę prawną dochodzonego roszczenia stanowił art. 405 w zw. z art. 410 k.c. W związku z podnoszoną przez powodów w pozwie argumentacją dotyczącą abuzywności niektórych postanowień umownych odwołujących się do kursów kupna i sprzedaży franka szwajcarskiego w tabeli kursów pozwanego Banku należy wskazać, iż jedno z tych postanowień umownych (par.2 ust 2 umowy) przewiduje zasadę przeliczania kwoty udzielanego kredytu poprzez odwoływanie się do kursów kupna walut dla CHF ustalanych przez prawnego pozwanego; z kolei do przeliczania spłaconych w PLN rat na CHF stosowany jest kurs sprzedaży obowiązujący u pozwanego(par.7 ust 1umowy). Do tych dwóch klauzul można mieć zastrzeżenia z punktu widzenia abuzywności -umowa nie zawiera przejrzystego dla klienta algorytmu. Wskazać należy, że w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z 10 marca 2022 roku I C 600/21 zaznaczono, że dla stwierdzenia, iż klauzula umowna ma charakter niedozwolony nie wystarczy przyjęcie, że interesy konsumenta zostały naruszone; konieczne jest wykazanie naruszenia interesu konsumenta w rażącym stopniu. Sąd orzekający podziela poglądy wyrażone w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 9 marca 2022 roku, XXV C 391/20 że nie ma podstaw do przyznania konsumentowi tak uprzywilejowanej pozycji , w której byłby zwolniony z obowiązku przejawiania jakiejkolwiek staranności przy dokonywaniu oceny treści umowy, która zamierza zawrzeć; konsument to nie jest osoba nieświadoma, która zawsze trzeba chronić w kontaktach z profesjonalistą jakim jest bank. Wbrew twierdzeniom powodów, istnienie wskazanych wyżej klauzul abuzywnych nie skutkuje jednak nieważnością całej umowy, która takie klauzule zawiera. W ocenie Sądu taki automatyzm nie występuje. W ocenie Sądu omawiana umowa była udzielona w złotych a wskazane klauzule stanowią klauzule niedozwolone. Sąd ma na uwadze, że przepisy art. 385 1 - 385 4 k.c. - służą transpozycji do prawa polskiego postanowień dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz.Urz. WE L 95 z dnia 21 kwietnia 1993 r., s. 29 ze zm.; polskie wydanie specjalne Dz. Urz. UE, rozdział 15, t. 2, s. 288 ze sprostowaniami z dnia 13 października 2016 r., Dz.Urz. UE L 2016, nr 276, s. 17, z dnia 19 czerwca 2018 r., Dz.Urz. UE L 2018, nr 155, s. 35 oraz z dnia 29 października 2020 r., Dz.Urz. UE L 2020, nr 359, s. 21). Przy jego wykładni, a także przy wykładni przepisów regulujących rozliczenia stron związane z nieskutecznością umowy wskutek zastrzeżenia w niej klauzuli abuzywnej - w szczególności art. 410 w związku z art. 405 k.c. - należy brać pod uwagę wskazówki wynikające z tej dyrektywy i z dotyczącego jej dorobku orzeczniczego Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (tak: Uchwała sądu Najwyższego z 7.05.2021 r., 111 CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56). Istnienie w umowie klauzul abuzywnych nie skutkuje tym czego domagają się powodowie tj., że - na żądanie konsumenta - automatycznie cała umowa jest nieważna, co zostało najpełniej wyjaśnione w Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, Bank BPH (ECLI:EU:C:2021:341). Powyższy wyrok został wydany w odpowiedzi na pytania prejudycjalne dotyczące wykładni powyższej dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. W związku z tym, należy wyraźnie podkreślić, że dyrektywa 93/13 nie przewiduje sankcji nieważności umowy, w której jedna z klauzul ma charakter niedozwolony. Celem dyrektywy nie jest unieważnienie wszystkich umów zawierających nieuczciwe klauzule, lecz zastąpienie równowagi formalnej między stronami równowagą rzeczywistą poprzez wyłączenie zastosowania klauzul uznanych za nieuczciwe przy jednoczesnym zachowaniu, co do zasady, ważności pozostałych warunków umowy (Bank BPH, pkt 72, 83). Ustalenie nieważności umowy może nastąpić dopiero wtedy, gdy bez zawartych w niej nieuczciwych klauzul wykonanie umowy nie jest możliwe (Bank BPH, pkt 85, 86). Praktycznym problemem jest ustalenie kryteriów pozwalających na dokonanie oceny, czy dana umowa po wyłączeniu klauzul niedozwolonych może nadal obowiązywać. Należy jednak wyraźnie podkreślić, że - z uwagi na wymóg bezpieczeństwa prawa regulującego prowadzenie działalności gospodarczej - przy dokonywaniu tej oceny wymagane jest zastosowanie kryteriów obiektywnych. Na potrzebę uwzględniania zasady pewności prowadzenia działalności gospodarczej w sprawach o unieważnienie umów kredytowych zawieranych z udziałem konsumentów jednoznacznie wskazuje orzecznictwo TSUE (Bank BPH, pkt 56; wyrok TSUE z 15 marca 2012 r., Pereničová i Perenič, C453/10, ECLI: ECLI:EU:C:2012:144, pkt 32. W rezultacie, przy dokonywaniu tej oceny jedynym kryterium branym pod uwagę nie może być żądanie konsumenta (Bank BPH, pkt 89), sytuacja konsumenta (Bank BPH, pkt 56) bądź ocena, że unieważnienie umowy w całości byłoby bardziej korzystne dla konsumenta (Bank BPH, pkt 57). Powyższe stanowisko jest tylko powtórzeniem stanowiska zajętego przez Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 15 marca 2012 r., Pereničová i Perenič, C-453/10, w którym Trybunał wskazał, że cel realizowany przez prawodawcę unijnego w dyrektywie 93/13 nie polega na wyeliminowaniu z obrotu wszystkich zawierających nieuczciwe warunki umów, lecz na przywróceniu równowagi między stronami umowy, co do zasady przy jednoczesnym utrzymaniu w mocy umowy jako całości. Jeśli chodzi o kryteria umożliwiające dokonanie oceny tego, czy dana umowa może rzeczywiście nadal obowiązywać po wyłączeniu z niej owych nieuczciwych warunków, zarówno brzmienie art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13, jak i wymogi pewności prawa przy prowadzeniu działalności gospodarczej przemawiają za przyjęciem przy wykładni tego przepisu podejścia obiektywnego, w ramach którego sytuacja jednej ze stron umowy, w tym przypadku konsumenta, nie może zostać uznana za decydujące kryterium rozstrzygające o dalszym losie tej umowy. Wykładni art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 nie można zatem dokonywać w ten sposób, że przy ocenie kwestii, czy zawierająca jeden lub więcej nieuczciwych warunków umowa może nadal obowiązywać po wyłączeniu z niej tych warunków, sąd rozpatrujący spór mógłby przyjąć jako podstawę rozstrzygnięcia jedynie to, iż unieważnienie owej umowy w całości byłoby ewentualnie bardziej korzystne dla konsumenta. Należy jednak podnieść, że w dyrektywie 93/13 dokonano jedynie częściowej i minimalnej harmonizacji przepisów krajowych dotyczących nieuczciwych warunków umownych, przyznając państwom członkowskim możliwość zapewnienia konsumentom wyższego stopnia ochrony niż ten przewidziany w tej dyrektywie. Artykuł 8 powyższej dyrektywy przewiduje bowiem wyraźnie, że „[w] celu zapewnienia wyższego stopnia ochrony konsumenta państwa członkowskie mogą przyjąć lub utrzymać bardziej rygorystyczne przepisy prawne zgodne z traktatem w dziedzinie objętej […] dyrektywą”. Dyrektywa 93/13 nie stoi zatem na przeszkodzie temu, aby państwo członkowskie ustanowiło, z poszanowaniem prawa Unii, przepisy krajowe pozwalające na stwierdzenie nieważności całości umowy, która została zawarta między przedsiębiorcą a konsumentem i zawiera jeden lub więcej nieuczciwych warunków, jeśli takie rozwiązanie zapewnia konsumentowi lepszą ochronę (Pereničová i Perenič, pkt 31-35). Należy dalej podkreślić, że wprawdzie sąd nie może zmienić niedozwolonej klauzuli umownej, to jednak w sytuacji, gdy dany element umowy stanowi odrębne zobowiązanie, które może być przedmiotem zindywidualizowanego badania, sąd może usunąć tylko to zobowiązanie (Bank BPH, pkt 71). Przy dokonywaniu oceny, czy mamy do czynienia z takim odrębnym zobowiązaniem nie jest istotny sposób jego redakcji, co w praktyce oznacza, że na przykład usunięcie klauzuli niedozwolonej polegającej na zawyżeniu odsetek za zwłokę może polegać na redukcji zawyżonych odsetek do wysokości odsetek zwykłych (BPH, pkt 74), tj. bez konieczności unieważnienia całej umowy bądź wyeliminowania z niej postanowień dotyczących obowiązku płacenia jakichkolwiek odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia. Z powyższych orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości UE wynika, że przeprowadzenie analizy w celu udzielenia odpowiedzi na pytanie, kiedy mamy do czynienia z zobowiązaniem odrębnym wymaga podejścia funkcjonalnego i nie może się ograniczać do analizy gramatycznej umowy (por. BPH, pkt 74); to samo dotyczy odróżnienia sytuacji, w której sąd dokonuje usunięcia odrębnego zobowiązania umownego - co jest jak najbardziej dopuszczalne - od sytuacji, w której sąd zmienia treść tego zobowiązania poprzez zmianę jego istoty - co jest niedopuszczalne (por. Bank BPH, pkt 80 zd. ostatnie). Powyższe orzeczenia wskazują, że przesłanką uznania umowy zawartej z konsumentem za nieważną jest ustalenie, że bez nieuczciwych klauzul wykonanie tej umowy nie jest możliwe (Bank BPH, pkt 85, 86). Powyższe stanowisko jest spójne ze stanowiskiem zawartym w pkt 2. uchwały Sądu Najwyższego (7) z 17 maja 2021 r., sygn. III CZP 6/21, w którym Sąd Najwyższy wskazał, że konsumentowi i kredytobiorcy przysługują odrębne roszczenia o zwrot świadczeń pieniężnych, jeżeli bez bezskutecznego postanowienia umowa kredytu nie może wiązać.” Powyższe stanowisko jest także spójne ze stanowiskiem zajętym przez Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 3 października 2019 r. w sprawie C-260/18, Dziubak. W tym ostatnim wyroku Trybunał wskazał, że unieważnienie umowy zawierającej klauzulę abuzywną jest dopuszczalne dopiero, gdy utrzymanie umowy bez klauzul abuzywnych nie jest możliwe, a usunięcie takich klauzul spowodowałoby zmianę charakteru umowy (Dziubak, pkt 43, 45). W ocenie Sądu mamy zatem do czynienia z wyraźnym podziałem dychotomicznym umów zawierających klauzule abuzywne na umowy, których wykonanie po usunięciu takiej klauzuli jest możliwe i które mogą obowiązywać oraz na umowy których wykonanie po usunięciu klauzuli abuzywnej nie jest możliwe i które nie mogą obowiązywać. W aktualnie obowiązującym stanie prawnym ustalenie nieważności umowy jest dopuszczalne tylko w tym drugim przypadku. Z uwagi na wymóg bezpieczeństwa prawa regulującego prowadzenie działalności gospodarczej uznanie za nieważne na żądanie konsumenta automatycznie wszystkich umów zawierających klauzule abuzywne byłoby możliwe dopiero po przyjęciu stosownie do art. 8 i art. 8a dyrektywy 93/13 odpowiednich przepisów prawa polskiego pozwalających na zapewnienie wyższego standardu ochrony konsumentów (por. Pereničová i Perenič, pkt 34-35). Komisja powinna zostać poinformowana o przyjęciu takich przepisów oraz zapewnić, żeby były łatwo dostępne dla konsumentów i przedsiębiorców, między innymi na specjalnie do tego przeznaczonej stronie internetowej, co wynika z art. 8a dyrektywy 93/13. W ocenie Sądu nawet po usunięciu klauzul wskazywanych przez powodów jako abuzywne pozwalających Bankowi na arbitralne ustalanie wysokości kursu franka szwajcarskiego umowa może nadal obowiązywać. Po takim usunięciu powstaje bowiem luka podobna do tej, jaka istnieje wówczas, gdy umowa kredytowa w ogóle nie wskazuje kursu według którego powinna następować spłata kredytu, a wcześniej jego uruchomienie. W razie istnienia takiej luki, stosownie do art. 358 par. 2 k.c. ma zastosowanie kurs średni ogłaszany przez Narodowy Bank Polski. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie ma zatem przeszkód, żeby powodowie dokonywali spłaty kredytu po powyższym kursie bez konieczności unieważnienia całej umowy. Na zastosowanie powyższego rozwiązania pozwalają także przepisy dyrektywy 93/13, która w art. 1 ust. 2 stanowi, że warunki umowy odzwierciedlające obowiązujące przepisy ustawowe i wykonawcze nie będą podlegały przepisom dyrektywy. Z kolei w motywie trzynastym dyrektywa 93/13 wskazuje, że użyte w art. 1 ust. 2 sformułowanie „obowiązujące przepisy ustawowe lub wykonawcze”, obejmuje również zasady, które zgodnie z prawem będą stosowane między umawiającymi się stronami z zastrzeżeniem, że nie dokonano żadnych innych uzgodnień (wyrok TSUE z 2 września 2021 r. JZ przeciwko OTP Jelzálogbank Zrt. i in., C-932/19, ECLI:EU:C:2021:673, pkt 28). Art. 358 par. 2 k.c. zawiera właśnie taką zasadę, tj określa kurs, jaki będzie miał zastosowanie, gdy strony umowy nie dokonały w tym zakresie uzgodnień. Art.358 par.2 kc wszedł w życie 24 stycznia 2009 roku. Jednak okoliczność ta nie wyklucza jego zastosowania jako przepisu dyspozytywnego w miejsce stwierdzonych klauzul abuzywnych. Po pierwsze, na mocy obowiązujących w prawie krajowym reguł intertemporalnych przepis ten znajduje (wprost) zastosowanie do istniejących w dniu jego wejścia w życie stosunków zobowiązaniowych o charakterze ciągłym. Po drugie, problem ten rozstrzygnął TSUE w wyroku wydanym w połączonych sprawach C 70/17 i C-179/17 Santos, akceptując stosownie w miejsce klauzuli abuzywnej przepisu dyspozytywnego, który wszedł w życie po zawarciu umowy, do której miałby on zostać zastosowany. Unijny system ochrony konsumenta nie funkcjonuje w oderwaniu od podstawowych zasada porządku prawnego ( zarówno unijnego, jak i krajowego), zatem konsekwencje abuzywności nie mogą prowadzić do skutków sprzecznych zasadą proporcjonalności oraz pewności prawa. Powodowie żądając zapłaty domagali się także się ustalenia nieważności umowy w istocie ze względu na tzw. ryzyko kursowe, które skutkowało tym, że powodów obciążało ryzyko wzrostu kursu rynkowego franka szwajcarskiego, do którego indeksowany jest był kredyt. W braku skutecznego dowodu przeciwnego należało uznać, iż w trakcie spotkań powodów z personelem banku powodom udzielano pouczeń o ryzyku związanym ze zmianą kursów walut, a także ryzyku zmiennej stopy procentowej, przekazywano symulacje spłat także w formie papierowej, dodatkowych wyjaśnień gotowi byli udzielać doradcy kredytowi. W aktach sprawy znajduje się dowód – dokument, świadczący o tym, iż powodowie byli świadomi ryzyka związanego z ryzykiem kursowym oraz ryzykiem wzrostu stóp procentowych (k. 113 - 114). Na skutek tych pouczeń powodowie byli świadomi ryzyka kursowego związanego z zaciągniętym kredytem, kredytujący bank dostarczył powodom dokładnych i wystarczających informacji odnośnie ryzyka kursowego, które pozwalały im na dokonanie oceny ryzyka nawet potencjalnie znaczących skutków gospodarczych powiązania kredytu z kursem franka szwajcarskiego w trakcie 15 lat obowiązywania umowy. W szczególności przekazywane informacje nie były oparte na założeniu, że parytet złotego i franka szwajcarskiego przez okres obowiązywania umowy będzie niezmienny. Tym samym spełnione zostały wymogi stawiane pouczeniom udzielanym konsumentom oceniane stosownie do art. 4 i art. 5 dyrektywy 93/13 zgodnie z interpretacją zawartą w postanowieniu TSUE z 6 grudnia 2021 r., EP i in. przeciwko ERSTE Bank Hungary Zrt., C-670/20. W oparciu o cały zebrany materiał procesowy Sąd ocenia, że powodowie podejmując decyzję o zaciągnięciu kredytu kierowali się własnym interesem i postępując racjonalnie zdecydowali się na kredyt powiązany z kursem franka szwajcarskiego, ponieważ te kredyty były znacznie bardziej korzystniej oprocentowane. Dzięki temu raty, które powodowie musieli spłacać były znacząco niższe niż w przypadku typowych kredytów złotowych. Powodowie zaakceptowali ryzyko kursowe, którego byli świadomi, w zamian za korzystniejszą stopę oprocentowania niż stopa oferowana za typowy kredyt w złotych. W oparciu o zebrany materiał procesowy oceniony zgodnie z zasadami doświadczenia życiowego Sąd nie znajduje podstaw do uznania, że powodowie zaciągnęli ten kredyt w oparciu o inne przesłanki niż korzystna wysokość oprocentowania, która wydawała się atrakcyjna nawet przy uwzględnieniu ryzyka kursowego. Powodowie z całą pewnością rozumieli działanie prostego mechanizmu indeksacji skutkującego powstaniem ryzyka kursowego w całym okresie obowiązywania umowy, chociaż nie mogli przewidzieć, bo taka jest istota ryzyka kursowego, jak będzie się kształtował kurs franka do złotego przez następne 15 lat. Pouczenia o ryzyku kursowym udzielane powodom były adekwatne do okresu, w jakim umowa była zawierana i nie mogły zawierać szczegółowych informacji o kursach walut w przyszłości. Powyższe pouczenia nie zawierały informacji o tym, jak będzie się kształtował kurs franka szwajcarskiego do złotego przez kolejne 15 lat spłaty kredytu, ponieważ pozwany Bank nie miał takiej wiedzy i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mógł jej uzyskać. Tego rodzaju pouczenia ze swojej istoty nie mogą zawierać 15 letnich prognoz parytetów złotego i franka szwajcarskiego, ponieważ nikt nie wie, jaki będzie szczegółowy przebieg kursów rynkowych walut w tak długim okresie czasu. Powodowie zakładali, że przez najbliższe 15 lat frank szwajcarski nie ulegnie znacznemu wzmocnieniu w stosunku do złotówki, pomimo że relacje kursowe walut ze swojej istoty nie są możliwe do przewidywania ani trafnego prognozowania w tak długim okresie czasu. Wiedza ekspertów, co do tego, jak będzie się kształtował kurs złotego do franka szwajcarskiego lub dowolnej innej waluty bądź innego niż pieniądz miernika wartości w okresie 15 lat spłaty kredytu była taka sama, jak powodów. W celu uzyskania kredytu korzystniejszego w stosunku do kredytów złotowych powodowie podjęli jednak to ryzyko i w tym zakresie nie działali pod wpływem błędu w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego o wadach oświadczenia woli. Powodowie w szczególności, pomimo spoczywającego na nich ciężaru dowodu ( art. 6 k.c. ), nie dostarczyli wiarygodnego materiału dowodowego, że Bank wprowadził ich w błąd w rozumieniu art. 84 k.c. co do jakiejkolwiek okoliczności. Dokonując oceny zakresu informacji możliwych do przekazania kredytobiorcom w dacie zawierania umowy Sąd nie może dokonywać tej oceny z perspektywy czasu, która jest obarczona typowym dla tego rodzaju ocen błędem, niekiedy kwalifikowanym także jako błąd poznawczy, że pozwany Bank w chwili zawarcia umowy posiadał wiedzę pozwalającą „przewidywać” i uprzedzać kredytobiorców o zdarzeniach, jakie będą miały miejsce na przestrzeni 40 lat spłaty kredytu i jaki te zdarzenia będą miały wpływ na obiektywną ocenę korzystności zawartej umowy oraz realną możliwość spłacania rat kredytowych. Testem dla oceny zasadności zarzutu niewłaściwych pouczeń o ryzyku kursowym, które były udzielane kredytobiorcom przy zawieraniu umowy jest możliwość skonstruowania takiego pouczenia, które pozwoliłby kredytobiorcom na ocenę ryzyka związanego z wahaniami kursów walut na rynkach walutowych przez kolejne 15 lat i odmowę podpisania umowy z uwagi na to ryzyko. Chodzi tutaj o takie pouczenie, które byłoby możliwe do zredagowania w czasie i w oparciu o stan rzeczy istniejący na dzień podpisania umowy, a nie w oparciu o taki stan rzeczy, który stał się wiadomy później, na przykład w dacie wydawania wyroku. Sąd nie potrafi skonstruować takiego pouczenia i jest przekonany, że skonstruowanie takiego pouczenia nie jest możliwe; Sąd orzekający w tym miejscu podkreśla ,że podziela poglądy Sądu Okręgowego w Szczecinie wyrażone w uzasadnieniu wyroku dnia 28 lutego 2022 roku, I C 1825/20. W związku z powyższym brak jest podstaw do ustalenia nieważności umowy kredytowej i zasądzenia zwrotu wpłaconych kwot na jakiejkolwiek z podstaw wskazywanych przez powodów. Podkreślić należy ,że składając dyspozycję wypłaty kredytu a już na pewno akceptując wpływ przyznanych środków na wskazane konta powodowie zaakceptowali w istocie kurs przyjęty dla wypłaty kredytu. Znając dzień wypłaty, co można było ustalić oraz wysokość kursu dnia można było oczekiwać ,że powodowie uzyskali wiedzę i zaakceptowali wysokość otrzymanych środków. Nawet przyjmując, że klauzula z par. 2 ust. 2 jest abuzywna, to-pomijając że przez lata nie kwestionowano tej kwoty- nie zgłoszono wniosków dowodowych wykazujących jaki winien być prawidłowy kurs. Sąd samej klauzuli waloryzacyjnej nie kwestionuje, w ocenie Sądu ustawa antyspreadowa usankcjonowała umowy z mechanizmem waloryzacji. Zdaniem Sądu w przypadku konieczności ustalenia innego kursu niż podany w par.2 ust 2 winien to być średni kurs NBP- tak jak w przypadku spłaty. Wątek wysokości różnicy pomiędzy kursami pozwanego Banku a średnimi kursami NBP nie był w ogóle w pozwie poruszany a w ocenie Sadu – biorąc pod uwagę doświadczenie zarówno życiowe jak i płynące z rozstrzygania innych podobnych spraw różnica pomiędzy powoływanymi kursami nie jest „rażąca”. Klauzula spłaty z par.7 pkt.1 umowy jest ewidentnie abuzywna. Jak wskazano, umowa może jednak obowiązywać bez tej klauzuli. Zdaniem Sądu kredytobiorcy –powodowie-oczekiwali sprawiedliwego kursu, czyli zdaniem Sądu kursu średniego NBP. W realiach sprawy można zatem wywodzić że powodowie oczekiwali zastosowania właśnie takiego kursu. Zdaniem Sądu analizowany warunek umowny zawiera ustalenie: średni kurs NBP plus spread i można ów spread usunąć i nie jest to zmiana umowy tylko usunięcie jej fragmentu. W umowach , zwłaszcza wielowątkowych, a takimi są umowy bankowe, nie można się ograniczać do wykładni gramatycznej. Zapis umowy –tak jak przepis , to nie zbiór wyrazów, słów ,znaków graficznych ale określony logicznie zakres pojęciowy, który może być –jak w niniejszym przypadku -logicznie ograniczony. Posiłkowo można się tu odwołać do rozważań ze wstępu do prawoznawstwa (dawniej I rok studiów prawniczych) i do teorii prawa( dawniej V rok studiów) a to do rozważań czym się rożni – i czy się różni -przepis prawny od normy prawnej; przepisem nie jest z pewnością fragment jednostki redakcyjnej wyrwany z kontekstu, tak samo zapisem umownym nie jest tylko kilka kolejnych słów z umowy. Nie dochodzi tu do niedozwolonej „redukcji” a jedynie do wykładni celowościowej z której wynika bądź pierwotna wola stron bądź wola hipotetycznego uświadomionego konsumenta -połączona z niedozwolonym , narzuconym przez bank, dodatkowym sformułowaniem umownym dotyczącym spreadu, który poddaje się logicznemu zabiegowi usunięcia bez szkody dla umowy. Nawet gdyby nie dało się odtworzyć rzeczywistej woli stron to zastosowanie ma przepis ustawy a to art.358 par.2 kc. Argumenty przeciwko możliwości stosowania tego przepisu są powszechnie znane, nie są one jednak trafne. Przepis istotnie wszedł w życie po zawarciu umowy, jednakże ma on zastosowanie z mocy art. 50 przepisów wprowadzających kodeks cywilny. Pojęcie średniego kursu funkcjonował także wcześniej w szeregu ustaw w tym przykładowo w prawie upadłościowym - najbardziej zbliżonym regulacyjnie do niniejszej sytuacji (badamy wszak w tym procesie czy umowa upada). Powołane wyżej orzecznictwo TSUE nie jest niezmienne, w ocenie Sądu orzekającego nowsze- po sprawie Dziubak –orzeczenia wskazują na domniemanie „uratowania” umowy. Ze sprawy Dziubak też wprost nie wynika oblig unieważnienia umowy. Redakcja wyrzeczeń- w tym interpunkcja- w sprawie Dziubak nie wskazuje na wymóg zgody strony na zastosowanie „przepisu dyspozytywnego”. TSUE w zasadzie wyraził w tamtej sprawie wątpliwość czy takowy przepis dyspozytywny istnieje; wykluczenie jego zastosowania nie ma charakteru stanowczego. Zdaniem Sadu orzekającego takim przepisem właśnie przepis art.358 par.2 kc. TSUE zanegował jedynie możliwości uzupełniania umowy o przepisy z zakresu „zasad współżycia społecznego’ czy „zwyczajów” – takich prób Sąd orzekający nie czyni. Zdaniem Sądu orzekającego jednak można poczynić rozważania czy powoływany przepis art. 358 par.2 kc w ramach określonych przez orzecznictwo TSUE nie ma bardziej stanowczego charakteru. Na dyspozytywny charakter przepisu wskazują trzy możliwe ograniczenia – zdanie pierwsze in fine. Nie ma innej ustawy - lub jest zbieżna ( art.251 prawa upadłościowego )- która by inaczej regulowała kwestię poruszoną w przepisie. Orzeczenie sądowe - nota bene właśnie wydane- nie może naruszać ram ustawy , a nawet nie można zastosować krajowych przepisów o zwyczajach i zasadach współżycia społecznego ingerując w umowę. Wreszcie to że „ czynność prawna stanowi inaczej ” nie ma żadnego wpływu bo czynność prawna jest właśnie przedmiotem badania i – jako dotknięta ewidentną abuzywnością- nie może modyfikować omawianego przepisu art. 358 par.2 kc. W ocenie Sądu orzekającego w realiach sprawy przepis ten ma brzmienie stanowcze, gdyż jego własne ograniczenia nie mogą znaleźć zastosowania. Należy także dopowiedzieć, że „charakter odstraszający” jako kryterium wynikający z omawianej Dyrektywy w pełni już się zaktualizował, gdyż od wielu lat nie zawarto żadnej umowy zawierającej omawiane klauzule abuzywne, czemu skutecznie zapobiegł krajowy ustawodawca. Sąd wydał wyrok w oparciu o dokumenty, których prawdziwości strony nie kwestionowały oraz w części na podstawie przesłuchania stron. Ocena dowodów znajduje się w poprzedniej części uzasadnienia. Wskazać nadto należy, iż dokonując oceny zebranego materiału procesowego Sąd miał na uwadze, że od zawarcia umowy upłynęło już prawie 16 lat w związku z czym nie jest możliwe odtworzenie szczegółowego przebiegu kontaktów powodów z osobami reprezentującymi Bank przy pomocy zeznań świadków, co daje powodom niemal nieograniczoną swobodę w przedstawianiu okoliczności sprawy w sposób spójny oraz zgodny z ich interesem procesowym. W związku z tym przy dokonywaniu analizy okoliczności sprawy istotne znaczenie musiały odgrywać domniemania faktyczne przewidziane w art. 231 k.p.c. Sąd ostatecznie nie dał wiary zeznaniom powodom w jakimkolwiek zakresie poza okolicznościami bezspornymi oraz wynikającymi wprost z dokumentów, oceniając w świetle całego materiału procesowego, że ich zeznania — ze względu na spowodowany upływem prawie 16 lat od zawarcia umowy brak możliwości przedstawienia kontrdowodów przez pozwany Bank - zostały w całości podporządkowane osiągnięciu zamierzonego celu procesowego polegającego na unieważnieniu umowy i uzyskaniu od Banku wpłaconych środków w żądanej przez siebie wysokości . Wskazuje na to w szczególności brak przedstawienia znanych powodom okoliczności faktycznych związanych z zawieraniem umowy w pozwie, tak żeby strona pozwana miała możliwość podjęcia próby ich zakwestionowania już w odpowiedzi na pozew. Konstrukcja pozwu polega na przedstawieniu w przeważającym zakresie tylko argumentacji prawnej i pominięciu okoliczności faktycznych związanych z zawieraniem tej konkretnej umowy, w oparciu o nieprawidłowe założenie, że sąd jest obowiązany stwierdzić niejako automatycznie nieważność każdej umowy o kredyt powiązany z kursem franka szwajcarskiego. Ostatecznie zatem - skoro w niniejszej sprawie wyłączenie nieuczciwych warunków, nie wpływa na zmianę charakteru umowy (ani samego kwestionowanego postanowienia umownego) jest możliwe jej obowiązywanie. Konkludując – pomimo uznania warunku umownego dotyczącego uwzględniania marży banku w stawkach kursów bankowych za nieuczciwy - umowa może nadal funkcjonować w pozostałym zakresie, a zatem także w zakresie objętym kwestionowanymi postanowieniami zarówno umowy jak i regulaminu które nie będą miały abuzywnego charakteru. Ponieważ powodowie ostatecznie nie zażądali zarówno w żądaniu głównym jak i żądaniu ewentualnym ustalenia bezskuteczności wyżej wskazanych postanowień umownych powyższe rozważania mają charakter wyłącznie przesłankowy, niezbędny do rozstrzygnięcia sprawy aczkolwiek na wyraźne żądanie powodów nieuwidoczniony w wyroku. W konsekwencji sąd nie uwzględnił żądania (powództwa głównego) w zakresie ustalenia nieistnienia umowy kredytu ani żądania zapłaty związanego z owym ustaleniem. W zakresie żądania ewentualnego a w zakresie żądania pieniężnego zasądził jedynie kwotę wynikającą z opinii biegłego. Na rzecz powodów zasądzono kwotę 3427,31 zł tytułem różnicy pomiędzy kwotą przez powodów faktycznie spłaconą a kwotą jaką powinni byli spłacić gdyby kredyt był indeksowany według kursu średniego NBP. Kwotę tą zasądzono z odsetkami od dnia 17 lutego 2022 roku zgodnie z żądaniem pozwu. Kwotę tą zasądzono tytułem świadczenia nienależnego. W pozostałym zakresie powództwo ewentualne podlegało oddaleniu jako niezasadne. Pomimo oddalenia powództwa Sąd odstąpił od obciążania powodów kosztami procesu. Faktem jest, że ryzyko kursowe związane z zawarta umową ziściło się na niekorzyść konsumentów, co spowodowało dla wielu gospodarstw domowych znaczną uciążliwość w realizacji zobowiązania kredytowego. Zważywszy na nagłośnienie medialne jakie towarzyszy obecnie tzw. sprawom frankowym i powszechne forsowanie poglądu o pokrzywdzeniu kredytobiorców wszelkimi umowami kredytowymi powiązanym z frankiem oraz rzekomym o nieuzasadnionym wzbogaceniu jakie banki osiągają kosztem kredytobiorców w związku z zawieraniem takich umów, a zważywszy na rozbieżności w orzecznictwie jakie nadal – pomimo wzbogacenia orzecznictwa zarówno sądów krajowych jak i Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości - występują na tym tle, Sąd uznał, że zasadnym będzie zastosowanie art. 102 k.p.c. SSO Tadeusz Trojanowski .