I C 193/16

Sygn. akt: I C 193/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 6 grudnia 2016 r. Sąd Rejonowy w Gorlicach I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR Wojciech Langer Protokolant: st. sekr. sądowy Beata Tokarska po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2016 r. w Gorlicach sprawy z powództwa I. P. , S. P. , W. W. (1) przeciwko Skarbowi Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo G. Uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym I. Umarza postępowanie w zakresie działki ewidencyjnej nr (...) położonej w G. , II. Powództwo w pozostałym zakresie oddala, III. Zasądza od powodów I. P. , S. P. , W. W. (1) , na rzecz strony pozwanej Skarbu Państwa – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, Nadleśnictwo G. , kwotę 4.817 zł (cztery tysiące osiemset siedemnaście) tytułem zwrotu kosztów procesu, IV. Zasądza od Skarbu Państwa – Kasa Sądu Rejonowego w Gorlicach na rzecz powodów I. P. , S. P. , W. W. (1) kwotę 25 zł tytułem zwrotu opłaty od cofniętej części pozwu. SSR Wojciech Langer Sygn. akt I C 193/16 UZASADNIENIE wyroku z dnia 6 grudnia 2016r. Powódki I. P. , S. P. i W. W. (2) wniosły przeciwko Skarbowi Państwa – (...) Lasom Państwowym Nadleśnictwu G. pozew, w którym domagały się uzgodnienia z rzeczywistym stanem prawnym księgi wieczystej (...) , w której dziale II wpisana jest jako właściciel strona pozwana, poprzez: 1. podział działki ewidencyjnej nr (...) , położonej w G. , na nową działkę, która konfiguracją i powierzchnią odpowiadać będzie dawnym parcelom gruntowym nr (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) cz. (...) (objętych L. (...) ) o łącznej powierzchni (...) oraz odłączenie tak powstałej działki z wymienionej wyżej księgi wieczystej i założenie dla niej nowej księgi wieczystej, 2. podział działki ewidencyjnej nr (...) , położonej w G. , na nową działkę, która konfiguracją i powierzchnią odpowiadać będzie dawnym parcelom gruntowym nr cz. (...) , (...) , (...) , (...) cz. (...) (objętych L. (...) ) o łącznej powierzchni (...) ha oraz odłączenie tak powstałej działki z wymienionej wyżej księgi wieczystej i założenie dla niej nowej księgi wieczystej, 3. podział działki ewidencyjnej nr (...) , położonej w G. , na nową działkę, która konfiguracją i powierzchnią odpowiadać będzie dawnym parcelom gruntowym nr cz. (...) i (...) (objętych L. (...) ) o łącznej powierzchni (...) ha oraz odłączenie tak powstałej działki z wymienionej wyżej księgi wieczystej i założenie dla niej nowej księgi wieczystej, 4. wpisanie w dziale II nowo założonej księgi wieczystej w miejsce strony pozwanej powódek I. P. w 1/3 części, S. P. w 1/3 części i W. W. (1) w 1/3 części. Powódki domagały się także zasądzenia kosztów. W uzasadnieniu pozwu podano, że nieruchomości objęte żądaniem były w przeszłości własnością poprzedniczki prawnej powódek A. S. (po pierwszym mężu C. ) z domu M. , (...) te obecnie objęte są księgą wieczystą (...) , w której w dziale II wskazano Skarb Państwa, w zarządzie (...) Lasów Państwowych Nadleśnictwo G. . A. S. (po pierwszym mężu C. ) z domu M. została pozbawiona ich własności na podstawie orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 3 grudnia 1955r. o przejęciu na własność Skarbu Państwa nieruchomości położonych w miejscowości G. , nie została ona jednak wymieniona w tym orzeczeniu, tym samym ich przejęcie przez stronę pozwaną odbyło się z rażącym naruszeniem prawa. Pełnomocnik podniósł, że oświadczenie o zrzeczeniu się roszczenia złożone w sprawie I C 29/08 jest nieważne w myśl art. 58 § 1 kc , powołano się przy tym na charakter ksiąg wieczystych i roszczenia o uzgodnienie rzeczywistego stanu prawnego oraz na brak umocowania pełnomocnika powódek w sprawie I C 29/08 do podejmowania czynności rozporządzających ich prawem własności. Powódki cofnęły pozew w zakresie działki nr (...) , precyzując, że chodzi o odłączenie działek nr (...) powstałej z podziału działki 241 oraz nr (...) powstałej z podziału działki nr (...) . Strona pozwana Skarb Państwa Państwowe Gospodarstwo Leśne Nadleśnictwo G. wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów. W uzasadnieniu pozwu podano, że przed (...) Sadem toczyło się z powództwa I. P. , S. P. i W. W. (1) postepowanie I C 29/08 o uzgodnienie treści księgi wieczystej nr (...) . (...) obejmujące między innymi działki (...) , po wdaniu się w spór przez stronę pozwaną w tamtej sprawie, powódki cofnęły pozew i zrzekły się roszczenia, postępowanie zaś zostało umorzone postanowieniem z dnia 10 lipca 2008r. Roszczenia w obu sprawach są tożsame, zaś na skutek zrzeczenia się roszczenia w sprawie I C 29/08 uległo ono wygaśnięciu i jako nieuzasadnione materialnoprawnie winno zostać oddalone w niniejszym postępowaniu. Stan faktyczny w niniejszej sprawie przedstawiał się następująco. A. S. (po pierwszym mężu C. ) z domu M. , córka M. i M. była właścicielką gruntów położonych w miejscowości G. objętych lwh (...) , złożonych z parcel gruntowych (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) cz. (...) (stanowią obecnie część działki ewidencyjnej nr (...) o powierzchni (...) ha), cz. (...) (...) , (...) , (...) cz. (...) (stanowią obecnie części działki ewidencyjnej nr (...) o powierzchni (...) ha, oznaczona na mapie z projektem podziału sporządzonej przez J. S. w dniu 4 kwietnia 2016r. jako działka (...) o pow. (...) ha) oraz cz. (...) i (...) (stanowią obecnie część działki ewidencyjnej nr (...) o powierzchni (...) ha, oznaczona na mapie z projektem podziału sporządzonej przez J. S. w dniu 4 kwietnia 2016r. jako działka (...) o pow. (...) ha). Działki ewidencyjne nr (...) objęte są księgą wieczystą nr (...) , w jej dziale drugim wpisany jako właściciel jest Skarb Państw Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo G. . Podstawą tego wpisu w zakresie opisanych wyżej gruntów jest orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z 3 grudnia 1955r. (L.RL.IV/6/12/9/54) w sprawie przejęcie na własność Państwa nieruchomości ziemskich położonych w gromadzie G. , powiatu G. . Jako podstawę prawną tego orzeczenia wskazano: art. 1 i 3 dekretu o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR oraz dekretu o przejęciu na własność Państwa niepozostających w faktycznym władaniu właścicieli nieruchomości ziemskich położonych w niektórych powiatach województwa (...) , (...) , (...) i (...) . W orzeczeniu tym nie została wymieniona A. S. (po pierwszym mężu C. ) z domu M. . Okoliczności bezsporne. A. S. (po pierwszym mężu C. ) z domu M. zmarła w dniu 10 maja 1998r. Jej spadkobierczyniami są córki I. P. , S. P. i W. W. (1) , każda po 1/3. Okoliczności bezsporne. I. P. , S. P. i W. W. (1) , reprezentowane przez radcę prawnego W. K. , wniosły 8 stycznia 2008r. przeciwko Skarbowi Państwa – Lasom Państwowych Nadleśnictwu G. i Skarbowi Państwa – Agencji Nieruchomości Rolnych pozew o uzgodnienie treści księgi wieczystej. Żądanie obejmowało między innymi księgę nr (...) i działki (...) położone w G. , poprzez wpisanie powódek w miejsce pozwanego Skarbu Państwa. W uzasadnieniu pozwu powołano się na brak wymienienia poprzedników prawnych powódek w opisanym wyżej orzeczeniu Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w G. z dnia 3 grudnia 1955r. Sprawa ta została zarejestrowana w Sądzie Rejonowym w Gorlicach pod sygn. I C 29/08. Skarb Państwa Lasy Państwowe Nadleśnictwo G. był w tej sprawie reprezentowany przez Prokuratorię Generalną Skarbu Państwa, która wnosiła o oddalenie powództwa. Na rozprawie w dniu 9 maja 2008r., na której obecni byli pełnomocnicy stron oraz powódki, pełnomocnik powódek cofnął powództwo. Prokuratoria Generalna Skarbu Państwa w piśmie z dnia 14 maja 2008r. oświadczyła, że wyraża zgodę na cofnięcie powództwa pod warunkiem zrzeczenia się roszczenia. Pełnomocnik powódek w piśmie z dnia 1 lipca 2008r. oświadczył, że powódki zrzekają się roszczenia co do Skarbu Państwa Lasów Państwowych Nadleśnictwa G. , zaś co do Skarbu Państwa Agencji Nieruchomości Rolnych cofa pozew bez zrzeczenie się roszczenia. Sąd Rejonowy w Gorlicach prawomocnym postanowieniem z dnia 10 lipca 2008r. umorzył postepowanie. Okoliczności bezsporne. Powyższe okoliczności miały charakter bezsporny, choć inna była już ich ocena prawna, o czym poniżej. Sąd zważył co następuje. W związku z cofnięciem powództwa, w zakresie żądania odnoszącego się do działki ewidencyjnej nr (...) położonej w G. należało umorzyć postępowania. Cofniecie nastąpiło przed rozpoczęciem rozprawy, zgodnie z art. 203 § 1 kpc dla jego skuteczności nie była więc potrzebna zgodna strony pozwanej. W tym zakresie zwrócono powódkom kwotę 25 zł tytułem opłaty od cofniętej części pozwu. Przedmiotem merytorycznego rozpoznania jest więc żądanie w zakresie odnoszącym się do części działek ewidencyjnych nr (...) , które odpowiadają działkom (...) zgodnie z projektem podziału sporządzonym przez geodetę J. S. w dniu 4 kwietnia 2016r., przyjętym do zasobu geodezyjnego i kartograficznego przez Starostę G. w dniu 25 maja 2016r., pod nr P. (...) .2016.1670. Nie ulega wątpliwości, że żądanie to jest tożsame z żądaniem jakie wytoczyły powódki Skarbowi Państwa – (...) Lasy Państwowe Nadleśnictwo Ł. w sprawie I C 29/08, które zakończyło się umorzeniem, na skutek cofnięcia pozwu i zrzeczenia się roszczenia przez powódki. Zrzeczenie się roszczenia sprawia, że zmianie ulega sytuacja prawna pozwanego, który staje się zwolniony od zobowiązania i wskutek tego nie może już w przyszłości być skutecznie przeciwko niemu wytoczone powództwo dotyczące tego roszczenia. Zrzeczenie się roszczenia oznacza rezygnację się prawa do występowania z tym samym żądaniem, opartym na tych samych okolicznościach faktycznych. Dotyczy ono roszczenia w znaczeniu procesowym. „Oznacza to niemożność skutecznego dochodzenia w przyszłości mogącego istnieć roszczenia materialno-prawnego. Zrzekając się roszczenia procesowego, powód rezygnuje bowiem ze zbadania jego zasadności w tym samym stanie faktycznym i wobec tego samego pozwanego. W razie ponownego wytoczenia powództwa o to samo roszczenie i przeciwko temu samemu dłużnikowi (pozwanemu), Sąd powinien wydać wyrok oddalający powództwo, jeżeli dłużnik powoła się na wcześniejsze cofnięcie pozwu i zrzeczenie się roszczenia przez powoda w poprzednim procesie” (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2012r., II CSK 3/12, opubl. LEX nr 1224679). Zrzeczenie takie podlega przy tym ocenie Sądu, dokonywanej w ramach postępowania w toku którego zostało złożone, Sąd taki może uznać je, zgodnie z art. 203 § 4 kpc , za niedopuszczalne w sytuacji gdy jest sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa. Do złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się roszczenia jest umocowany pełnomocnik procesowy na podstawie art. 91 pkt 4 kpc . Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że zrzeczenie się roszczenia o uzgodnienie treści księgi wieczystej w zakresie dotyczącym części działek (...) złożone w imieniu powódek I. P. , S. P. i W. W. (1) przez ich pełnomocnika w sprawie I C 29/08 było skuteczne. Pełnomocnik powódek, będący radca prawnym, miał prawo zrzec się roszczenia, gdyż był do tego umocowany na podstawie art. 91 pkt 4 kpc . Zrzeczenie to było ocenione przez Sąd, który uznał, że nie budzi ono zastrzeżeń i umorzył postępowanie. Na marginesie zaznaczyć należy, że strona pozwana to jest Skarb Państwa – Lasy Państwowe, uzależnił zgodę na cofnięcie pozwu od takiego zrzeczenia się roszczenia. Umorzenie postępowania I C 29/08, na skutek cofnięcia pozwu i zrzeczenia się roszczenia jest prawomocne, zaś kwestie związane z prawidłowością tego ostatniego nie były podnoszone przez strony w ramach środków odwoławczych. Także w toku niniejszej sprawy powódki nie wykazały, by zrzeczenie się roszczenia było sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierzało do obejścia prawa. Okolicznością taką nie może być charakter roszczenia z art. 10 ustawy o księgach wieczystych oraz samych ksiąg wieczystych. Ustawodawca nie przewidział bowiem żadnego wyjątku w zakresie możliwości zrzeczenia się roszczenia w procesach o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym. Nie można więc domniemywać, że takie zrzeczenie jest w tej kategorii spraw wyłączone. W ocenie Sądu nie można także czynić znaku równości między zrzeczeniem się roszczenia (w znaczeniu procesowym) z czynnością rozporządzającą prawem własności powódek. Tym samym należało uznać, że na skutek zrzeczenia się roszczenia w sprawie I C 29/08 powódki zrezygnowały z możliwości zbadania jego zasadności w tym samym stanie faktycznym i wobec tego samego pozwanego w kolejnym procesie. Zrzekły się roszczenia w znaczeniu procesowym. Nie ulega przy tym wątpliwości, że okoliczności faktyczne w sprawie I C 29/08 i w niniejszym postępowaniu są identyczne, ta sama jest też strona pozwana. Wszystko to powoduje, że strona pozwana mogła powołać się na wcześniejsze zrzeczenie się roszczenia, dlatego należało też oddalić powództwo w całości. Stroną przegrywającą w niniejszej sprawie są więc powódki, dlatego też należało zgodnie z art. 98 kpc zasądzić od nich na rzecz strony pozwanej solidarnie kwotę 4.817 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. SSR Wojciech Langer G. , 2 stycznia 2017r. (urlop sędziego w dniach 27—30 grudnia 2016r.) ZARZĄDZENIE 1. (...) 2. K. . 14 dni.