I C 1916/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd rozpatrzył powództwo banku przeciwko konsumentom o zasądzenie kwoty 257,72 zł tytułem skredytowanej składki na ubezpieczenie na życie oraz 14.298,58 zł tytułem zwrotu różnicy między nominalną a realną wartością kapitału kredytu hipotecznego, którego umowa z 2005 r. została wcześniej uznana za nieważną wyrokiem Sądu Okręgowego we Wrocławiu w sprawie XII C 1432/21 z powodu klauzul abuzywnych. Bank oparł swoje roszczenia na przepisach o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 k.c.) i waloryzacji świadczenia (art. 358¹ § 3 k.c.). Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa, wskazując na wcześniejsze rozliczenia, potrącenie wzajemnych wierzytelności oraz przede wszystkim na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) i Sądu Najwyższego (SN), zgodnie z którym po stwierdzeniu nieważności umowy kredytowej z powodu klauzul abuzywnych, bank może dochodzić jedynie zwrotu nominalnego kapitału wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, a nie dodatkowych świadczeń, takich jak waloryzacja czy wynagrodzenie za korzystanie z kapitału. Sąd, analizując argumentację stron i przywołane orzecznictwo, w tym wyroki TSUE w sprawach C-618/10, C-154/15, C-307/15, C-308/15, C-520/21, C-756/22 oraz postanowienie TS z 12.01.2024 r. w sprawie C-488/23, a także uchwałę SN III CZP 25/22, uznał roszczenia banku za bezzasadne. Sąd podkreślił, że celem Dyrektywy 93/13/EWG jest ochrona konsumentów i zapewnienie odstraszającego skutku wobec nieuczciwych praktyk przedsiębiorców, a przyznanie bankowi prawa do dodatkowych świadczeń po stwierdzeniu nieważności umowy podważałoby te cele. W konsekwencji, sąd oddalił powództwo w całości i orzekł o kosztach postępowania na rzecz pozwanych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie, że banki nie mogą dochodzić dodatkowych świadczeń (waloryzacja, składki ubezpieczeniowe) po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu z powodu klauzul abuzywnych, zgodnie z orzecznictwem TSUE i SN.
Dotyczy spraw, w których umowa kredytu została uznana za nieważną z powodu klauzul abuzywnych, a bank dochodzi świadczeń ponad zwrot nominalnego kapitału.
Zagadnienia prawne (3)
Czy bank po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu hipotecznego z powodu klauzul abuzywnych może dochodzić od konsumentów zwrotu skredytowanej składki ubezpieczeniowej oraz waloryzacji kapitału kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bank nie może dochodzić od konsumentów zwrotu skredytowanej składki ubezpieczeniowej ani waloryzacji kapitału kredytu po stwierdzeniu nieważności umowy z powodu klauzul abuzywnych.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo TSUE i SN, zgodnie z którym po unieważnieniu umowy kredytowej z powodu klauzul abuzywnych, bank może żądać jedynie zwrotu nominalnego kapitału wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Dodatkowe świadczenia, takie jak waloryzacja czy zwrot skredytowanej składki, podważałyby cele Dyrektywy 93/13/EWG i jej odstraszający skutek.
Czy waloryzacja świadczenia podlegającego zwrotowi na podstawie art. 405 k.c. jest dopuszczalna w przypadku nieważnej umowy kredytowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w kontekście nieważności umowy kredytu z powodu klauzul abuzywnych, waloryzacja wypłaconego kapitału jest niedopuszczalna.
Uzasadnienie
TSUE w wyroku C-488/23 stwierdził, że przepisy dyrektywy 93/13 stoją na przeszkodzie wykładni prawa krajowego dopuszczającej sądową waloryzację świadczenia wypłaconego kapitału po uznaniu umowy kredytu za nieważną z powodu nieuczciwych warunków.
Czy bank może żądać zwrotu skredytowanej składki ubezpieczeniowej po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bank nie może żądać zwrotu skredytowanej składki ubezpieczeniowej, gdyż stanowiłoby to formę wzbogacenia banku.
Uzasadnienie
Skredytowana składka ubezpieczeniowa, której beneficjentem był bank, zabezpieczała jego interes majątkowy. Zwrot tej składki po stwierdzeniu nieważności umowy byłby sprzeczny z celem prawa do zwrotu świadczenia nienależnego, jakim jest zapobieganie bezpodstawnemu wzbogaceniu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Bank S.A. | spółka | powód |
| P. P. | osoba_fizyczna | pozwany |
| M. P. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (4)
Główne
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa roszczenia o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia.
k.c. art. 410 § § 1
Kodeks cywilny
Stosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu do świadczeń nienależnych.
Pomocnicze
k.c. art. 358¹ § § 3
Kodeks cywilny
Możliwość waloryzacji świadczenia pieniężnego w razie istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu z powodu klauzul abuzywnych, bank nie może dochodzić od konsumentów zwrotu skredytowanej składki ubezpieczeniowej ani waloryzacji kapitału. • Orzecznictwo TSUE i SN wyklucza możliwość dochodzenia przez bank dodatkowych świadczeń ponad zwrot nominalnego kapitału i ustawowych odsetek za opóźnienie. • Żądanie waloryzacji kapitału lub zwrotu skredytowanej składki naruszałoby cele Dyrektywy 93/13/EWG i jej odstraszający skutek.
Odrzucone argumenty
Roszczenie banku o zwrot skredytowanej składki ubezpieczeniowej jako bezpodstawne wzbogacenie. • Roszczenie banku o zwrot waloryzowanej wartości kapitału kredytu. • Roszczenie banku o zwrot skredytowanej składki ubezpieczeniowej jako konsekwencja nieważności umowy.
Godne uwagi sformułowania
Nadużyciem prawa byłoby zatem żądanie świadczenia za korzystanie z kapitału udostępnionego na mocy umowy, której założeniem było czerpanie zysku z postawienia kredytobiorcy – w wyniku zawartej umowy – w nieokreślonej oraz niepewnej sytuacji finansowej. • Sankcja w postaci „kredytu darmowego”, co oznacza nominalne rozliczenie stron umowy po ustaleniu jej nieważności, nie będzie miała charakteru rzeczywiście odstraszającego, gdyby doszło do uznania żądania strony powodowej. • Przedsiębiorca nie może czerpać korzyści gospodarczych z sytuacji powstałej na skutek wywołanych przezeń nieprawidłowości, i musi ponieść ewentualne koszty skutków powstałych w następstwie zastosowanie przez siebie klauzul abuzywnych.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że banki nie mogą dochodzić dodatkowych świadczeń (waloryzacja, składki ubezpieczeniowe) po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu z powodu klauzul abuzywnych, zgodnie z orzecznictwem TSUE i SN."
Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których umowa kredytu została uznana za nieważną z powodu klauzul abuzywnych, a bank dochodzi świadczeń ponad zwrot nominalnego kapitału.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak orzecznictwo TSUE skutecznie chroni konsumentów przed nieuczciwymi praktykami banków, nawet po latach od zawarcia umowy, i jak sądy krajowe stosują te zasady.
“Bank chciał dodatkowych pieniędzy po unieważnieniu umowy. Sąd powiedział: tylko zwrot kapitału!”
Dane finansowe
WPS: 14 298,58 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.