I C 1892/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła zapłaty opłat rocznych z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości rolnej. Powód, (...) Ośrodek (...), domagał się od pozwanego Biura (...) S.A. kwoty wynikającej z pierwotnie ustalonej opłaty rocznej. Pozwany podnosił zarzuty dotyczące sprzeczności żądania z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.), nadzwyczajnej zmiany stosunków (art. 357[1] k.c.) oraz utraty wartości nieruchomości z powodu zmian w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, które uniemożliwiły zabudowę. Sąd Okręgowy, opierając się na prawomocnym wyroku z innej sprawy (IV C 359/17), który ustalił wysokość opłaty rocznej na znacznie niższą kwotę (56.160,51 zł od 2013 r.), zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 405.751,93 zł, obejmującą należność główną za lata 2013-2016 oraz skapitalizowane odsetki. Sąd uznał, że zarzuty pozwanego dotyczące art. 5 k.c. i art. 357[1] k.c. nie mogły być uwzględnione w tym postępowaniu, a prawomocne ustalenie niższej opłaty wiązało sąd na podstawie art. 365 § 1 k.p.c. W pozostałym zakresie powództwo zostało oddalone. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania, stosunkowo je rozdzielając.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie związania sądu prawomocnym orzeczeniem w przedmiocie ustalenia opłaty za użytkowanie wieczyste oraz interpretacja art. 5 k.c. i art. 357[1] k.c. w kontekście opłat za użytkowanie wieczyste po zmianach planistycznych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której istniało prawomocne orzeczenie ustalające wysokość opłaty. Interpretacja art. 357[1] k.c. jako podstawy do odrębnego powództwa jest utrwalona.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd jest związany prawomocnym orzeczeniem ustalającym wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, nawet jeśli pozwany podnosi zarzuty dotyczące utraty wartości nieruchomości i sprzeczności żądania z zasadami współżycia społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd jest związany prawomocnym orzeczeniem na podstawie art. 365 § 1 k.p.c., co uniemożliwia ponowne badanie przesłanek dotyczących wartości nieruchomości i wysokości opłaty, jeśli zostały one już rozstrzygnięte.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy podkreślił, że prawomocny wyrok w sprawie IV C 359/17, który ustalił wysokość opłaty rocznej na 56.160,51 zł od 2013 r., wiąże strony i sąd w niniejszej sprawie. Okoliczności podnoszone przez pozwanego, dotyczące utraty wartości nieruchomości i zmian w planie zagospodarowania, istniały już w dacie wydania tamtego wyroku i zostały uwzględnione.
Czy żądanie zapłaty opłaty rocznej za użytkowanie wieczyste, której wysokość została prawomocnie ustalona na niższym poziomie, stanowi nadużycie prawa podmiotowego (art. 5 k.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, żądanie zapłaty opłaty rocznej, której wysokość została prawomocnie ustalona, nie stanowi nadużycia prawa podmiotowego, nawet jeśli pozwany utracił możliwość korzystania z nieruchomości zgodnie z pierwotnymi planami.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że art. 238 k.c. nakłada na użytkownika wieczystego obowiązek uiszczania opłaty rocznej, a przepis ten ma charakter imperatywny. Oddalenie powództwa w całości doprowadziłoby do przysporzenia po stronie pozwanego. Nadużycie prawa podmiotowego nie może prowadzić do utraty prawa, a jedynie do obrony przed jego nadużyciem. Sąd zauważył również, że pozwany sam wnosił o obniżenie opłaty do kwoty zbliżonej do tej ustalonej w prawomocnym wyroku.
Czy zmiana miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, uniemożliwiająca zabudowę nieruchomości, stanowi nadzwyczajną zmianę stosunków uzasadniającą zmianę umowy użytkowania wieczystego (art. 357[1] k.c.)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut nadzwyczajnej zmiany stosunków nie jest zarzutem procesowym w tradycyjnym rozumieniu, lecz podstawą do odrębnego powództwa o zmianę treści umowy. Ponadto, okoliczności te zostały już uwzględnione przy ustalaniu niższej opłaty rocznej.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że art. 357[1] k.c. nie stanowi zarzutu obronnego w odpowiedzi na pozew, lecz podstawę do wytoczenia powództwa o zmianę umowy. Podkreślono, że nawet jeśli doszło do zmiany stosunków, to niemal trzykrotne obniżenie opłaty rocznej nie uzasadnia przyjęcia, że doszło do nadzwyczajnej zmiany stosunków w rozumieniu tego przepisu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Ośrodek (...) | instytucja | powód |
| Biuro (...) S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 238
Kodeks cywilny
Wieczysty użytkownik uiszcza przez czas trwania swego prawa opłatę roczną. Przepis ma charakter iuris cogentis (imperatywny).
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Prawomocne orzeczenie wiąże strony i sąd.
u.g.n. art. 71 § ust. 1
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
u.g.n. art. 71 § ust. 4
Ustawa o gospodarce nieruchomościami
Opłaty roczne wnosi się przez cały okres użytkowania wieczystego, w terminie do dnia 31 marca każdego roku, z góry za dany rok.
Pomocnicze
k.c. art. 233
Kodeks cywilny
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Sąd nie mógł uznać zasadności zarzutu naruszenia prawa podmiotowego, gdyż przepis ten nie może prowadzić do nabycia prawa lub korzyści majątkowej, a jedynie do obrony przed nadużyciem.
k.c. art. 357[1]
Kodeks cywilny
Nie jest zarzutem procesowym, lecz podstawą do powództwa o zmianę treści umowy.
k.p.c. art. 108 § §1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § §1
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Związanie sądu prawomocnym orzeczeniem ustalającym wysokość opłaty rocznej (art. 365 § 1 k.p.c.). • Imperatywny charakter przepisu art. 238 k.c. nakładającego obowiązek uiszczania opłaty rocznej. • Żądanie zapłaty ustalonej prawomocnie opłaty nie stanowi nadużycia prawa podmiotowego (art. 5 k.c.). • Zmiana planu zagospodarowania przestrzennego została uwzględniona przy ustalaniu niższej opłaty rocznej.
Odrzucone argumenty
Sprzeczność żądania z art. 5 k.c. (nadużycie prawa podmiotowego). • Nadzwyczajna zmiana stosunków (art. 357[1] k.c.) uzasadniająca zmianę opłaty. • Utrata wartości i przydatności gospodarczej nieruchomości z powodu zmian w planie zagospodarowania przestrzennego. • Żądanie zapłaty opłaty w pierwotnej wysokości jest niezasadne.
Godne uwagi sformułowania
Sąd był związany prawomocnym orzeczeniem tut. Sądu z 22.08.2022 r. w sprawie IV C 359/17, którym ustalono że wysokość opłaty za użytkowanie wieczyste działki nr (...) obręb (...) od 01.01.2013 r. wynosi 56.160,51 zł. • Przepis art. 238 Kodeksu cywilnego, który ma charakter iuris cogentis, użytkownik wieczysty obowiązany jest do uiszczania rocznej opłaty przez cały okres trwania prawa użytkowania wieczystego. • Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, iż w realiach niniejszej sprawy oddalenie powództwa w całości doprowadziłoby do sytuacji, w której to po stronie pozwanego Biura (...) S.A. z siedzibą w W. doszłoby do faktycznego przysporzenia, a korzystanie z dobrodziejstwa przepisu art. 5 k.c. , nie może prowadzić do nabycia prawa, czy też korzyści majątkowej, a jedynie do obrony przed jego nadużyciem. • Nadzwyczajna zmiana stosunków w rozumieniu art. 357 1 k.c. (...) nie jest zarzutem w tradycyjnym rozumieniu, lecz podstawą do powództwa o zmianę treści umowy przez stronę, która uważa, że wskutek takiej zmiany doszło do nadmiernej trudności w spełnieniu świadczenia lub rażącej straty.
Skład orzekający
Piotr Królikowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie związania sądu prawomocnym orzeczeniem w przedmiocie ustalenia opłaty za użytkowanie wieczyste oraz interpretacja art. 5 k.c. i art. 357[1] k.c. w kontekście opłat za użytkowanie wieczyste po zmianach planistycznych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której istniało prawomocne orzeczenie ustalające wysokość opłaty. Interpretacja art. 357[1] k.c. jako podstawy do odrębnego powództwa jest utrwalona.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje konflikt między prawem własności a zmianami w otoczeniu prawnym (plan zagospodarowania), a także praktyczne zastosowanie zasady związania prawomocnym orzeczeniem i ograniczeń w stosowaniu klauzul generalnych jak art. 5 k.c.
“Nawet po zmianie planu zagospodarowania, sąd związał się prawomocnym orzeczeniem ws. opłaty za użytkowanie wieczyste.”
Dane finansowe
WPS: 708 475,55 PLN
należność główna z tytułu opłat za użytkowanie wieczyste: 405 751,93 PLN
zwrot kosztów procesu: 21 696,37 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.