I C 1862/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód (...) Bank S.A. wniósł o zasądzenie od pozwanych M. M. i B. M. kwoty 150 661,19 zł, obejmującej zwrot kapitału kredytu (120 000 zł) oraz zwrot korzyści majątkowej z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia (30 661,19 zł), ewentualnie o zasądzenie kwoty 136 912,20 zł tytułem zwrotu urealnionej kwoty kapitału. Bank powołał się na przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 i 410 k.c.). Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa, kwestionując zasadność roszczeń co do zasady i wysokości. Podnieśli, że niezgodne z Dyrektywą 93/13/EWG jest domaganie się przez bank kwot poza nominalną wartością kredytu. Ponadto, pozwani złożyli oświadczenie o potrąceniu kwoty 120 000 zł (kapitału kredytu) z wierzytelnością przysługującą im z tytułu zwrotu nienależnych świadczeń, zasądzoną prawomocnym wyrokiem w innej sprawie (sygn. akt I ACa 1306/22). Sąd ustalił, że umowa kredytu z 2008 r. została uznana za nieważną prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku, który zasądził na rzecz pozwanych kwotę 132 490,66 zł. Sąd uznał, że roszczenie powoda o zwrot kapitału kredytu wygasło wskutek skutecznego potrącenia dokonanego przez pozwanych, gdyż obie wierzytelności (banku o zwrot kapitału i pozwanych o zwrot nienależnych świadczeń) spełniały przesłanki potrącenia (wzajemność, jednorodzajowość, wymagalność, zaskarżalność). Odnosząc się do roszczenia o zwrot korzyści majątkowej, sąd stwierdził, że zasądzenie wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z kapitału penalizowałoby kredytobiorcę i zachęcało banki do stosowania abuzywnych klauzul. Podkreślono, że polski system prawny nie przewiduje podstawy prawnej dla takiego roszczenia w przypadku nieważności umowy, a art. 405 i 410 k.c. dotyczą zwrotu nienależnego świadczenia. Sąd powołał się na orzecznictwo TSUE i SN, zgodnie z którym bank nie może dochodzić odszkodowania ani waloryzacji kapitału po stwierdzeniu nieważności umowy z powodu klauzul abuzywnych, gdyż byłoby to sprzeczne z celem dyrektywy 93/13/EWG. Powództwo zostało oddalone w całości, a koszty procesu zasądzono od powoda na rzecz pozwanych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie, że banki nie mogą dochodzić od konsumentów zwrotu kapitału po unieważnieniu umowy kredytowej z powodu klauzul abuzywnych, jeśli roszczenie wygasło wskutek potrącenia, ani wynagrodzenia za korzystanie z kapitału, co jest zgodne z celem Dyrektywy 93/13/EWG.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której doszło do potrącenia wierzytelności. Interpretacja przepisów dotyczących waloryzacji i wynagrodzenia za korzystanie z kapitału jest zgodna z utrwalonym orzecznictwem TSUE i SN w sprawach kredytów frankowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy bank może dochodzić od kredytobiorcy zwrotu kapitału kredytu po stwierdzeniu nieważności umowy kredytowej z powodu klauzul abuzywnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli roszczenie o zwrot kapitału wygasło wskutek potrącenia z wierzytelnością kredytobiorcy o zwrot nienależnych świadczeń.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wierzytelności banku o zwrot kapitału i pozwanych o zwrot nienależnych świadczeń (zasądzonych prawomocnym wyrokiem) spełniały przesłanki potrącenia, co skutkowało umorzeniem obu wierzytelności do wysokości niższej. Roszczenie banku wygasło.
Czy bank może dochodzić od kredytobiorcy zwrotu korzyści majątkowej (wynagrodzenia za korzystanie z kapitału) po stwierdzeniu nieważności umowy kredytowej z powodu klauzul abuzywnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, polski system prawny nie przewiduje podstawy prawnej dla takiego roszczenia w przypadku nieważności umowy, a jego uwzględnienie byłoby sprzeczne z celem Dyrektywy 93/13/EWG.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo TSUE i SN, wskazując, że zasądzenie wynagrodzenia za korzystanie z kapitału penalizowałoby kredytobiorcę i zachęcało banki do stosowania abuzywnych klauzul. Brak jest podstaw w art. 405 i 410 k.c., a uwzględnienie takiego roszczenia niweczyłoby efekt zniechęcający dyrektywy.
Czy bank może dochodzić waloryzacji kwoty kapitału kredytu po stwierdzeniu nieważności umowy kredytowej z powodu klauzul abuzywnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bank nie może występować z żądaniem waloryzacji wypłaconego kapitału, gdyż pozostaje to w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, a skutki unieważnienia umowy są wynikiem bezprawnego działania banku.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 358^1 § 4 k.c., który wyłącza możliwość waloryzacji świadczenia pieniężnego przez przedsiębiorcę w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Ponadto, stwierdzono, że bank nie może otrzymywać rekompensaty za skutki unieważnienia umowy, które wynikają z jego własnego bezprawnego działania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Bank (...) Spółki Akcyjnej | spółka | powód |
| M. M. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
| B. M. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 498 § 1
Kodeks cywilny
Warunki potrącenia wierzytelności.
k.c. art. 498 § 2
Kodeks cywilny
Skutki potrącenia wierzytelności.
Pomocnicze
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa prawna roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Podstawa prawna roszczenia o zwrot nienależnego świadczenia.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Termin wymagalności świadczenia.
k.c. art. 358 § 1
Kodeks cywilny
Waloryzacja świadczeń pieniężnych.
k.c. art. 358 § 1
Kodeks cywilny
Wyłączenie możliwości waloryzacji świadczenia pieniężnego przez przedsiębiorcę w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą.
k.p.c. art. 235 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Pominięcie wniosków dowodowych.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek przedstawienia dowodów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie banku o zwrot kapitału wygasło wskutek potrącenia z wierzytelnością pozwanych o zwrot nienależnych świadczeń. • Żądanie banku zwrotu korzyści majątkowej (wynagrodzenia za korzystanie z kapitału) jest bezzasadne prawnie i sprzeczne z celem Dyrektywy 93/13/EWG. • Bank nie może dochodzić waloryzacji kapitału kredytu po stwierdzeniu nieważności umowy z powodu klauzul abuzywnych.
Odrzucone argumenty
Roszczenie banku o zwrot kapitału kredytu w kwocie 120 000 zł jest zasadne. • Roszczenie banku o zwrot korzyści majątkowej z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia w kwocie 30 661,19 zł jest zasadne. • Roszczenie ewentualne banku o zapłatę kwoty 136 912,20 zł tytułem waloryzacji kapitału jest zasadne.
Godne uwagi sformułowania
ratio legis przepisu art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13/EWG jest zniechęcający skutek wywierany na przedsiębiorców, którzy winni być zniechęcani do stosowania niedozwolonych klauzul umownych • zasądzenie na rzecz banku wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z kapitału penalizowałoby w istocie nie bank, lecz kredytobiorcę, zachęcając przedsiębiorcę do wprowadzania abuzywnych postanowień • w polskim systemie prawnym brak jakiegokolwiek przepisu mogącego stanowić podstawę prawną przedmiotowego roszczenia [o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału] • uwzględnienie stanowiska powoda doprowadziłoby w istocie do reaktywacji nieważnej umowy stron w zakresie oprocentowania • koncepcja, że w przypadku stwierdzenia nieważności umowy kredytu bankowi przysługuje roszczenie o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału [...] niweczy efekt zniechęcający dyrektywy 93/13 • przedsiębiorca proponuje umowę, która jest nieważna przy okazji nie informując o rzeczywistym ryzyku kursowym to musi ponieść konsekwencje takiego zachowania [...] z drugiej zaś strony z pewnością nie może takich konsekwencji natomiast ponosić konsument.
Skład orzekający
Beata Bihuń
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że banki nie mogą dochodzić od konsumentów zwrotu kapitału po unieważnieniu umowy kredytowej z powodu klauzul abuzywnych, jeśli roszczenie wygasło wskutek potrącenia, ani wynagrodzenia za korzystanie z kapitału, co jest zgodne z celem Dyrektywy 93/13/EWG."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której doszło do potrącenia wierzytelności. Interpretacja przepisów dotyczących waloryzacji i wynagrodzenia za korzystanie z kapitału jest zgodna z utrwalonym orzecznictwem TSUE i SN w sprawach kredytów frankowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy popularnego problemu nieważności umów kredytowych z klauzulami abuzywnymi i potwierdza korzystne dla konsumentów orzecznictwo TSUE i SN, co jest bardzo interesujące dla szerokiego grona odbiorców.
“Bank przegrywa w sądzie: nie odzyska kapitału ani odsetek po unieważnieniu umowy frankowej!”
Dane finansowe
WPS: 150 661,19 PLN
zwrot kosztów procesu: 2708,5 PLN
zwrot kosztów procesu: 2708,5 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.