I C 183/22Uchylenie decyzji VAT bledy proceduralne
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Gliwicach rozpoznał sprawę z powództwa Skarbu Państwa przeciwko W. J. o zapłatę ponad 851 tys. zł. Powód dochodził zwrotu świadczenia nienależnego, które pozwany otrzymał tytułem odszkodowania za niewątpliwie niesłuszne tymczasowe aresztowanie. Po prawomocnym zasądzeniu pierwotnie wysokiej kwoty, Sąd Najwyższy uchylił część wyroku Sądu Apelacyjnego, co skutkowało koniecznością ponownego rozpoznania sprawy i ostatecznie ustaleniem, że pozwany otrzymał świadczenie w zawyżonej wysokości. Pozwany w sprzeciwie od nakazu zapłaty argumentował, że zużył otrzymane pieniądze na swoje utrzymanie i nie mógł przewidzieć obowiązku zwrotu. Sąd Okręgowy ustalił stan faktyczny na podstawie dokumentów, wskazując, że pozwany wypłacił znaczną część środków, ale nie przedstawił wiarygodnych dowodów na ich faktyczne zużycie w sposób uniemożliwiający zwrot. Sąd uznał, że pozwany nie sprostał ciężarowi dowodu w zakresie udowodnienia zużycia korzyści ani tego, że nie musiał liczyć się z obowiązkiem zwrotu. Argumentacja pozwanego o zasadach współżycia społecznego została odrzucona, gdyż sąd uznał, że pozwany sam naruszył te zasady, samowolnie zatrzymując świadczenie. W konsekwencji sąd zasądził od pozwanego zwrot nienależnego świadczenia. Odstąpiono od obciążenia pozwanego kosztami postępowania na podstawie art. 102 kpc ze względu na wyjątkowy charakter sprawy i doznaną przez pozwanego krzywdę.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu i świadczeniu nienależnym, zwłaszcza w kontekście uchylenia wyroku i obowiązku zwrotu świadczenia. Znaczenie udowodnienia zużycia korzyści i stosowania zasad współżycia społecznego w sprawach o zwrot pieniędzy.
Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z odszkodowaniem za aresztowanie i uchyleniem wyroku. Ocena zasad współżycia społecznego jest zawsze indywidualna.
Zagadnienia prawne (2)
Czy pozwany, który otrzymał świadczenie na podstawie prawomocnego wyroku, a następnie wyrok ten został uchylony w części, jest zobowiązany do zwrotu świadczenia, jeśli twierdzi, że je zużył?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pozwany jest zobowiązany do zwrotu świadczenia, jeśli nie udowodnił jego zużycia w sposób uniemożliwiający wzbogacenie lub że nie musiał liczyć się z obowiązkiem zwrotu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pozwany nie sprostał ciężarowi dowodu w zakresie udowodnienia zużycia korzyści ani tego, że nie musiał liczyć się z obowiązkiem zwrotu. Samo wypłacenie pieniędzy z konta nie jest równoznaczne ze zużyciem.
Czy spełnienie świadczenia w kwocie zasądzonej pierwotnie jako odszkodowanie za niesłuszne aresztowanie i długotrwały proces czyni zadość zasadom współżycia społecznego, wyłączając obowiązek zwrotu nadwyżki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, spełnienie świadczenia nie czyni zadość zasadom współżycia społecznego, jeśli pozwany sam naruszył te zasady, samowolnie zatrzymując świadczenie i nie dochodząc odrębnych roszczeń.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pozwany utożsamiając przyznane świadczenie z krzywdą wynikającą z całego procesu, a nie tylko z aresztowania, i samowolnie zatrzymując nadwyżkę, naruszył zasady współżycia społecznego. Ponadto, roszczenie było matematycznie wyliczalne, co wyklucza stosowanie klauzuli generalnej.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) | organ_państwowy | powód |
| W. J. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.
k.c. art. 406
Kodeks cywilny
Obowiązek wydania korzyści obejmuje nie tylko korzyść bezpośrednio uzyskaną, lecz także wszystko, co w razie zbycia, utraty lub uszkodzenia zostało uzyskane w zamian tej korzyści albo jako naprawienie szkody.
k.c. art. 409
Kodeks cywilny
Obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, jeżeli ten, kto korzyść uzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu.
k.c. art. 410 § 2
Kodeks cywilny
Świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.
Pomocnicze
k.c. art. 411
Kodeks cywilny
Nie można żądać zwrotu świadczenia, jeżeli spełniający świadczenie wiedział, że nie był do świadczenia zobowiązany, chyba że spełnienie świadczenia nastąpiło z zastrzeżeniem zwrotu albo w celu uniknięcia przymusu lub w wykonaniu nieważnej czynności prawnej; jeżeli spełnienie świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego; jeżeli świadczenie zostało spełnione w celu zadośćuczynienia przedawnionemu roszczeniu; jeżeli świadczenie zostało spełnione, zanim wierzytelność stała się wymagalna.
k.p.c. art. 232
Kodeks postępowania cywilnego
Ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wyjątkowych wypadkach sąd może zasądzić od strony zwrot kosztów procesu na rzecz przeciwnika, mimo oddalenia jej powództwa lub apelacji, albo nie zasądzić zwrotu kosztów należnych jej według przepisów o kosztach w razie uwzględnienia powództwa lub apelacji, jeżeli wymaga tego zasad współżycia społecznego lub cel postępowania.
u.k.s.c. art. 113 § 4
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Sąd może zwolnić stronę od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w całości lub w części w szczególnie uzasadnionych wypadkach, gdy uiszczenie ich byłoby dla strony zbyt uciążliwe ze względu na jej sytuację rodzinną, majątkową i wysokość dochodów.
Prawo o adwokaturze art. 29
Wynagrodzenie adwokata z urzędu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pozwany nie udowodnił zużycia świadczenia w sposób uniemożliwiający wzbogacenie. • Pozwany nie udowodnił, że nie musiał liczyć się z obowiązkiem zwrotu świadczenia. • Pozwany naruszył zasady współżycia społecznego, samowolnie zatrzymując świadczenie. • Roszczenie było matematycznie wyliczalne, co wyklucza zastosowanie klauzuli zasad współżycia społecznego.
Odrzucone argumenty
Pozwany zużył otrzymane świadczenie. • Spełnienie świadczenia czyni zadość zasadom współżycia społecznego. • Pozwany nie mógł przewidzieć konieczności zwrotu świadczenia w chwili jego otrzymania.
Godne uwagi sformułowania
różnicy pomiędzy wypłaconą prawomocnie zasądzonej kwoty tytułem odszkodowania za niewątpliwie niesłuszne aresztowanie a kwotą faktycznie mu należną po uchyleniu prawomocnego orzeczenia przez Sąd Najwyższy • condictio causa finita • pozwany nie ma obowiązku zwrotu nienależnego świadczenia albowiem już ją zużył • w chwili zużywania świadczenia nie mógł przewidywać konieczności jego zwrotu ani nie musiał liczyć się z obowiązkiem zwrotu • pozwany musiał liczyć się z obowiązkiem zwrotu obiektywnie od daty uzyskania informacji o treści wyroku Sądu Najwyższego • ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne • pozwany ciężaru powodu nie udźwignął • nie można utożsamiać ze zużyciem korzyści • nie sposób traktować jako zużycia korzyści zapłaty długu z tytułu wyświadczonej mu usługi • pozwany postępując w ten sposób niejako sam stawia się w pozycji osoby naruszającej zasady współżycia społecznego • nie może powoływać się na zasady współżycia społecznego osoba, która sama te zasady narusza • wyjątkowy wypadek uzasadniający zastosowanie wobec pozwanego regulacji szczególnej pozwalającej na odstąpienie od obciążania go zarówno kosztami zastępstwa procesowego jak i kosztami sądowymi
Skład orzekający
Tadeusz Trojanowski
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu i świadczeniu nienależnym, zwłaszcza w kontekście uchylenia wyroku i obowiązku zwrotu świadczenia. Znaczenie udowodnienia zużycia korzyści i stosowania zasad współżycia społecznego w sprawach o zwrot pieniędzy."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego stanu faktycznego związanego z odszkodowaniem za aresztowanie i uchyleniem wyroku. Ocena zasad współżycia społecznego jest zawsze indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy wysokiej kwoty pieniędzy i pokazuje, jak skomplikowane mogą być rozliczenia po uchyleniu wyroku. Pokazuje też, że nawet otrzymanie pieniędzy na mocy wyroku nie jest ostateczne i może wiązać się z obowiązkiem zwrotu.
“Ponad 850 tys. zł do zwrotu po uchyleniu wyroku – czy można zatrzymać pieniądze, jeśli sąd się pomylił?”
Dane finansowe
WPS: 851 397,26 PLN
zwrot świadczenia nienależnego: 851 397,26 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.