I C 181/18

Sygn. akt I C 181/18 POSTANOWIENIE Dnia 7 maja 2018 roku Sąd Okręgowy w Lublinie I Wydział Cywilny w składzie Przewodniczący: SSO Maria Stelska Protokolant: protokolant sądowy Piotr Słomiński po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2018 roku w Lublinie na rozprawie z powództwa D. P. i M. P. przeciwko (...) Bank S.A. z siedzibą we W. o stwierdzenie nieważności umowy w przedmiocie zarzutu niewłaściwości miejscowej sądu postanawia: stwierdzić swoją niewłaściwość i sprawę przekazać Sądowi Okręgowemu we Wrocławiu jako miejscowo właściwemu do jej rozpoznania. Sygn. akt I C 181/18 UZASADNIENIE postanowienia z dnia 7 maja 2018r. W pozwie z dnia 2 marca 2018 roku, wniesionym przeciwko (...) Bank S.A z siedzibą we W. , powodowie D. P. i M. P. domagali się 1.stwierdzenia nieważności umowy kredytowej z dnia 1 lipca 2008 r., nr (...) ; 2.zasądzenia od Pozwanego na rzecz Powodów kwoty nienależnie pobranych od nich przez Pozwanego świadczeń w wysokości 161.540, 92 zł wraz z odsetkami za opóźnienie w wysokości określonej w art. 481 § 1 i §2 k.c. , od dnia 10 listopada 2017 r. do dnia zapłaty; ewentualnie 3. uznanie umowy kredytowej za nieważną wobec jej sprzeczności z art. 58§2 k.c. ewentualnie 4. uznania za bezskuteczne postanowień umownych stosowanych przez Pozwanego zawartych §2 ust. 1 umowy kredytowej; 5. zapłatę dotychczas nienależnie pobranych przez Pozwanego świadczeń w wysokości 161.540,92 złotych albo 6. ukształtowania umowy kredytowej z dnia 1 lipca 2008 r. nr (...) zawartej zgodnie z regułami udzielania przez Bank (...) kredytów złotowych , tj. konwersję tejże umowy w trybie art.58 § 3 k.c. w zw. z 65 § 2 k.c. w zw. z art. .69 ust. 1 ustawy Prawo bankowe w zw. z art. 353 1 k.c. poprzez nadanie poszczególnym paragrafom brzmienia dokładnie określonego w treści pozwu; 7. ustalenia ,że saldo zadłużenia Powodów wobec Pozwanego jest niższe o kwotę 110 140,35 zł na skutek rozliczenia umowy kredytowej według zasad umowy kredytu hipotecznego udzielonego w złotych(PLN), obowiązujących w (...) Bank S.A , przy założeniu, że suma kwoty kredytu wynosiła 202.204,02 zł z zachowaniem zmiennego oprocentowania ustalonego w umowie kredytowej; 8.zapłatę dotychczas nienależnie pobranych przez Bank-kredytodawcę świadczeń, tj. nienależnie pobranych (nadpłaconych) rat kredytowych w kwocie 67 655,62 zł , nadpłaconych przez Powodów różnic kursowych, tzw. spreadów w kwocie 4 157,41 zł wraz z odsetkami za opóźnienie w wysokości określonej w art. 481 § 1 i 2 k.c. od dnia 10.11.2017 do dnia zapłaty z tytułu kwot pobranych przez Pozwanego na podstawie nieważnych kwot waloryzacyjnych zawartych w umowie kredytowej. Uzasadniając właściwość miejscową Sądu Okręgowego w Lublinie powodowie podnieśli, że podstawę prawną może stanowić zarówno art. 33 k.p.c. , (roszczenie powodów pozostaje w ścisłym związku z działalnością (...) oddziału pozwanego), jak i art. 34 k.p.c. (zawarcie i czynności stanowiące wykonanie umowy kredytowej mieszczą się w obrębie właściwości miejscowej Sądu Okręgowego w Lublinie). Dodatkowo wskazali, że w odpowiedzi pozwanego z dnia 18 października 2017r. na wystosowane przez powodów wezwanie do podjęcia negocjacji z dnia 26 września 2016r., zawarte zostało sformułowanie, zgodnie z którym „klient ma możliwość wystąpienia z powództwem do sądu właściwości ogólnej pozwanego lub do sądu, w którego okręgu znajduje się oddział Banku albo do sądu miejsca swojego zamieszkania”, co według powodów winno być uznane za klauzulę prorogacyjną ( pozew k 3-19). W odpowiedzi na pozew, przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy, pozwany (...) Bank S.A. podniósł zarzut niewłaściwości miejscowej Sądu Okręgowego w Lublinie i na podstawie art. 34 k.p.c. w zw. z art. 454§1 k.c. wskazał, że sądem właściwym dla rozstrzygnięcia sporu jest Sąd Okręgowy we Wrocławiu (odpowiedź na pozew k 158-184). Uzasadniając swoje stanowisko pozwany podniósł, że pozew składa się do sądu, w którego okręgu znajduje się siedziba strony pozwanej ( art. 30 k.p.c. – właściwość ogólna) albo do sądu miejsca wykonania umowy w sprawach o jej unieważnienie ( art. 34 k.p.c. – właściwość przemienna). Zarówno właściwość ogólna, jak i przemienna wskazują na Sąd Okręgowy we Wrocławiu, ponieważ siedziba pozwanego znajduje się we W. , a wykonanie umowy miało nastąpić poprzez spełnianie świadczeń pieniężnych na rachunek bankowy (...) Bank S.A. prowadzony przez Centralę we W. . Powodowie domagają się ustalenia nieważności umowy kredytowej, a skutkiem ewentualnej nieważności jest nieistnienie umowy ex tunc, zatem okoliczność, że pozwany posiada oddział w L. nie ma żadnego znaczenia dla prawidłowego oznaczenia właściwości sądu. Art. 33 k.p.c. zezwala na wytoczenie powództwa o roszczenie majątkowe przeciwko przedsiębiorcy przed sąd, w którego okręgu znajduje się zakład główny lub oddział ale tylko wówczas, gdy roszczenie pozostaje w związku z działalnością tego zakładu lub oddziału. Skoro powodowie swoje żądanie opierają na nieważności umowy, to roszczenie nie ma związku z działalnością oddziału w L. . Sąd Okręgowy zważył , co następuje: Podniesiony przez pozwanego zarzut niewłaściwości miejscowej Sądu Okręgowego w Lublinie, jest w przekonaniu sądu słuszny, co skutkuje przekazaniem niniejszej sprawy Sądowi Okręgowemu we Wrocławiu jako właściwemu do jej rozpoznania. W myśl art. 202 k.p.c. niewłaściwość sądu dającą się usunąć za pomocą umowy stron, sąd bierze pod rozwagę na zarzut pozwanego, zgłoszony i należycie uzasadniony przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy. Uzasadniając właściwość miejscową tut. Sądu powodowie powołali się na treść art. 33 i art. 34 k.c. Zgodnie z treścią art. 33 k.p.c. , powództwo o roszczenie majątkowe przeciwko przedsiębiorcy można wytoczyć przed sąd, w którego okręgu znajduje się zakład główny lub oddział, jeżeli roszczenie pozostaje w związku z działalnością tego zakładu lub oddziału. Przepis ten przewiduje właściwość przemienną w sprawach o roszczenia majątkowe przeciwko przedsiębiorcy, w tym również przeciwko bankom. Potwierdził to Sąd Najwyższy w uzasadnieniu swojego postanowienia z dnia 17 kwietnia 1986r. (II CZ 41/86), gdzie podniósł, iż przeciwko bankowi (osobie prawnej), prowadzącemu działalność na obszarze całego kraju, można wytoczyć powództwo o roszczenie majątkowe według siedziby oddziału wojewódzkiego, z którego działalnością wiąże się dochodzone roszczenie (OSNC 1987, Nr 7, poz. 103). Oddział stanowi wyodrębnioną i samodzielną organizacyjnie część działalności gospodarczej, wykonywaną przez przedsiębiorcę poza siedzibą przedsiębiorcy lub głównym miejscem wykonywania działalności. Dla skorzystania z właściwości przemiennej w sprawach przeciwko przedsiębiorcy, dochodzone roszczenie musi pozostawać w związku z działalnością danego zakładu lub oddziału . Oznacza to, że roszczenie takie powinno wynikać z czynności podjętej w bezpośrednim związku z funkcjonowaniem danego oddziału lub zakładu. Nie jest sporna pomiędzy stronami okoliczność, iż do zawarcia umowy kredytu hipotecznego nominowanego do (...) , Nr (...) z dnia 1 lipca 2008r. doszło w L. , mimo, iż z treści samej umowy wynika, że jej zawarcie miało miejsce we W. ( umowa kredytu hipotecznego k 25-27). Istotne jest natomiast, że miejscem zawarcia umowy i dokonania przez powodów wszystkich czynności warunkujących jej zawarcie, był nie (...) Bank S.A. , lecz jego Filia, co potwierdza pieczęć i podpis kierownika tej Filii złożony na ostatniej stronie umowy ( k 27v). Faktem jest, że w rozumieniu klientów, oddział banku i jego filia nie różnią się pod względem organizacyjnym, zwłaszcza, że świadczą podobnego typu usługi bankowe, to w sensie prawnym rozróżnienie to ma istotne znaczenie, skoro przepis art. 33 k.p.c. wyraźnie odsyła do oddziału przedsiębiorcy, a nie innej formy działalności gospodarczej przez tegoż przedsiębiorcę prowadzonej. Na rozprawie w dniu 07 maja 2018r. powódka M. P. utrzymywała wprawdzie, że zawarcie umowy miało miejsce w Oddziale pozwanego Banku przy ul. (...) w L. , to jej twierdzenia, wobec podpisu złożonego pod umową przez kierownika Fili, nie mogą przekonywać. Nawet gdyby uznać, że w 2008r., tj. w dacie zawarcia przez strony umowy kredytowej istniał (...) Banku przy ul. (...) , to aktualnie Oddział ten już nie istnieje. (...) Bank S.A. posiada trzy Oddziały w L. , Oddział I przy Aleja (...) , Oddział II przy ul. (...) i Oddział III przy ul. (...) . Oznacza, to, że nie istnieje Oddział bądź nawet Filia pozwanego Banku, z działalnością której dochodzone roszczenie pozostawałoby w związku. Nie stanowi podstawy do przyjęcia właściwości Sądu Okręgowego w Lublinie także art. 34 k.p.c. , zgodnie z którym powództwo o zawarcie umowy, ustalenie jej treści, o zmianę umowy oraz o ustalenie istnienia umowy, o jej wykonanie, rozwiązanie lub unieważnienie, a także o odszkodowanie z powodu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy można wytoczyć przed sąd miejsca jej wykonania. W razie wątpliwości miejsce wykonania umowy powinno być stwierdzone dokumentem. Wykonanie umowy miało następować poprzez spełnianie świadczeń pieniężnych na rachunek bankowy (...) Bank S.A prowadzony przez Centralę we W. . Zatem brak jest podstaw by uznać właściwość przemienną Sądu Okręgowego w Lublinie z uwagi na lokalizację Oddziału pozwanego Banku, chociażby lokalizację aktualną. Przyjęty w art. 34 k.p.c. łącznik w postaci "miejsca wykonania umowy" należy określać według przepisów prawa materialnego ( art. 454 k.c ), przy czym przy ustalaniu właściwości sądu rozstrzygające znaczenie może mieć miejsce wykonania umowy jako całości albo też tylko miejsce wykonania poszczególnych zobowiązań z niej wynikających. Określone w art. 454 § 2 kc miejsce spełnienia świadczenia należy rozumieć w ten sposób, że świadczenie pieniężne powinno być spełnione w zasadzie w miejscu zamieszkania lub siedzibie wierzyciela (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 08.07.2013r. IACz 1075/13 (System Informacji Prawnej Legalis). Poza przytoczoną w tym miejscu argumentacją, podkreślenia wymaga charakter roszczenia, z jakim powodowie wystąpili w obecnym procesie. Jest to bowiem przede wszystkim roszczenie o stwierdzenie nieważności umowy i zwrot nienależnie pobranych przez pozwanego świadczeń. Skoro tak, to art. 34 k.p.c. , nie może być nawet analizowany jako podstawa ustalenia właściwości miejscowej sądu. Przepis ten nie dotyczy bowiem roszczeń które z umów nie wynikają ( patrz. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 08.01.2013r., I ACz 2244/12). Podobnie zagadnienie to ocenił Sąd Apelacyjny w Krakowie, stwierdzając w uzasadnieniu postanowienia z dnia 23.01.2013r. ( I ACz 2138/12), iż skutki odstąpienia od umowy, stanowią podstawę odrębnego roszczenia nie pokrywającego się z roszczeniami o wykonanie lub o odszkodowanie z tytułu niewykonania tej umowy ( art. 471 k.c. , art. 566 § 1 k.c. ). Roszczenie o zwrot spełnionego świadczenia po odstąpieniu od umowy ( art. 494 k.c. ) nie mieści się w zakresie zastosowania art. 34 k.p.c. , nie będąc już roszczeniem o wykonanie umowy lub odszkodowanie z powodu jej niewykonania, lecz roszczeniem wynikającym ze zniweczenia łączącego strony stosunku umownego na skutek jednostronnego oświadczenia woli jednej ze stron (System Informacji Prawnej Legalis) . Argumentacja ta staje się tym bardziej aktualna, gdy w grę wchodzi żądania stwierdzenia nieważności umowy ze skutkiem ex tunc, jak w tym konkretnym przypadku. Uwzględniając przytoczoną wyżej argumentację, bezsprzecznym pozostaje, że właściwym sądem do rozpoznania powyższej sprawy jest Sąd Okręgowy we Wrocławiu na podstawie art. 30 k.p.c. .