I C 1798/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła dwóch powiązanych powództw Ł. M. i M. M. przeciwko P. U. i K. U. o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy sprzedaży udziałów spółki z dnia 29.06.2018 r. Powodowie twierdzili, że uchylają się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu wywołanego podstępnie. Sąd Okręgowy w Białymstoku oddalił oba powództwa. Po pierwsze, sąd uznał, że powodowie nie mieli interesu prawnego w dochodzeniu ustalenia stosunku prawnego na podstawie art. 189 kpc, ponieważ mogli wystąpić z dalej idącym powództwem o zapłatę, które ostatecznie rozstrzygnęłoby o ich sytuacji prawnej. Po drugie, sąd analizował przesłanki uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli z powodu błędu lub podstępu (art. 84 i 86 kc). Sąd ustalił, że powodowie mieli możliwość zapoznania się ze wszystkimi dokumentami spółki przed zakupem udziałów, w tym z księgowością. Nie wykazali, aby błąd był istotny lub wywołany podstępnie przez pozwanych. Sąd podkreślił, że rentowność restauracji zależy od wielu czynników i wysokie ryzyko gospodarcze jest wpisane w tego typu działalność. Powodowie nie wykazali, aby pozwani przedstawili nieprawdziwe dokumenty lub zataili istotne informacje. W konsekwencji, sąd oddalił powództwa i zasądził od powodów na rzecz pozwanych zwrot kosztów zastępstwa procesowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przesłanek interesu prawnego w sprawach o ustalenie stosunku prawnego (art. 189 kpc) oraz przesłanek uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli z powodu błędu i podstępu (art. 84 i 86 kc) w kontekście umów sprzedaży udziałów w spółkach.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, w której powodowie mieli dostęp do dokumentacji spółki i mogli ocenić jej kondycję finansową. Brak analizy kwestii związanych z wyceną udziałów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy powodowie posiadają interes prawny w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego umowy sprzedaży udziałów spółki na podstawie art. 189 kpc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powodowie nie posiadają interesu prawnego, ponieważ mogą dochodzić roszczeń o zapłatę.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że interes prawny w rozumieniu art. 189 kpc występuje, gdy istnieje niepewność stanu prawnego, której nie można usunąć w drodze innego powództwa. W sytuacji, gdy powodowie mogą dochodzić zapłaty uiszczonych kwot, powództwo o ustalenie jest zbędne.
Czy powodowie mogą skutecznie uchylić się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu wywołanego podstępnie przy umowie sprzedaży udziałów spółki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powodowie nie wykazali przesłanek do skutecznego uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że powodowie mieli możliwość zapoznania się z dokumentacją spółki i nie wykazali, aby błąd był istotny lub wywołany podstępnie przez pozwanych. Ryzyko gospodarcze związane z prowadzeniem restauracji nie stanowiło podstawy do uchylenia się od skutków prawnych umowy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Ł. M. | osoba_fizyczna | powód |
| P. U. | osoba_fizyczna | pozwany |
| M. M. | osoba_fizyczna | powódka |
| K. U. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Strona może żądać ustalenia przez Sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. Przepis ma charakter materialnoprawny i stanowi podstawę dochodzenia roszczenia o ustalenie prawa lub stosunku prawnego. Powództwo o ustalenie może być uwzględnione, gdy spełnione są dwie przesłanki: interes prawny oraz wykazanie prawdziwości twierdzeń powoda. Interes prawny występuje, gdy istnieje niepewność stanu prawnego lub prawa, którą można usunąć w drodze innego powództwa.
k.c. art. 84 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
W razie błędu co do treści czynności prawnej można uchylić się od skutków prawnych swego oświadczenia woli. Uchylenie jest dopuszczalne, gdy błąd został wywołany przez drugą stronę, choćby bez jej winy, albo gdy wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć. Można powoływać się tylko na błąd uzasadniający przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia tej treści (błąd istotny).
k.c. art. 86 § §1 i 2
Kodeks cywilny
Jeżeli błąd wywołała druga strona podstępnie, uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu może nastąpić także wtedy, gdy błąd nie był istotny, jak również wtedy, gdy nie dotyczył treści czynności prawnej. Podstęp osoby trzeciej jest jednoznaczny z podstępem strony, jeżeli ta o podstępie wiedziała i nie zawiadomiła o nim drugiej strony albo jeżeli czynność prawna była nieodpłatna.
Pomocnicze
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywa na osobie, która z określonych faktów wywodzi skutki prawne.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powodowie nie wykazali interesu prawnego w ustaleniu stosunku prawnego, gdyż mogli dochodzić roszczeń o zapłatę. • Powodowie mieli możliwość zapoznania się z dokumentacją spółki i nie wykazali, aby błąd był istotny lub wywołany podstępnie. • Ryzyko gospodarcze związane z prowadzeniem restauracji nie stanowi podstawy do uchylenia się od skutków prawnych umowy.
Godne uwagi sformułowania
Powództwo o ustalenie może być uwzględnione wtedy, gdy spełnione są dwie przesłanki merytoryczne: interes prawny oraz wykazanie prawdziwości twierdzeń powoda. • Interes prawny występuje wówczas, gdy istnieje niepewność stanu prawnego lub prawa. • Utrwalony jest pogląd, że interesu prawnego w wytoczeniu powództwa o ustalenie nie ma, jeśli powód może wystąpić z dalej idącym powództwem o zapłatę.
Skład orzekający
Krzysztof Adam Prutis
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek interesu prawnego w sprawach o ustalenie stosunku prawnego (art. 189 kpc) oraz przesłanek uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli z powodu błędu i podstępu (art. 84 i 86 kc) w kontekście umów sprzedaży udziałów w spółkach."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, w której powodowie mieli dostęp do dokumentacji spółki i mogli ocenić jej kondycję finansową. Brak analizy kwestii związanych z wyceną udziałów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 5/10
Sprawa ilustruje kluczowe zasady dotyczące interesu prawnego w sprawach o ustalenie oraz przesłanek uchylenia się od skutków prawnych oświadczenia woli z powodu błędu i podstępu, co jest istotne dla praktyków prawa cywilnego.
“Czy błąd przy zakupie firmy pozwala na unieważnienie umowy? Sąd wyjaśnia kluczowe przesłanki.”
Dane finansowe
WPS: 124 800 PLN
Sektor
gastronomia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.