I C 178/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka E. D. domagała się od pozwanych M. T. i L. T. zapłaty 81 250 zł tytułem zachowku po zmarłym ojcu E. T., który na podstawie testamentu w całości odziedziczyła pozwana M. T. Powódka twierdziła, że nie miała wiedzy o testamencie i postępowaniu spadkowym, a dowiedziała się o nim dopiero w 2012 r. Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut przedawnienia roszczenia, twierdząc, że powódka wiedziała o testamencie najpóźniej od 2010 r. Podnosili również, że pozwany L. T. nie był spadkobiercą i nie otrzymał darowizny od spadkodawcy, a także że powódka otrzymała darowiznę mieszkania, która powinna zostać zaliczona na poczet zachowku. Sąd ustalił, że testament został otwarty 5 kwietnia 2005 r. Roszczenie o zachowek przedawniało się z upływem 3 lat od ogłoszenia testamentu (art. 1007 kc w brzmieniu obowiązującym do 22.10.2011 r.), co oznaczało, że termin upływał 5 kwietnia 2008 r. Nowelizacja z 2011 r. wydłużyła ten termin do 5 lat, jednakże w momencie jej wejścia w życie roszczenie powódki było już przedawnione. Pozew został wniesiony w marcu 2016 r., niemal 8 lat po upływie terminu przedawnienia. Sąd nie uznał zarzutu przedawnienia za sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, uznając zeznania powódki dotyczące braku wiedzy o testamencie za niewiarygodne, zwłaszcza w kontekście jej obecności na rozprawie apelacyjnej w innej sprawie dotyczącej majątku spadkowego oraz zeznań w postępowaniu karnym. Sąd oddalił powództwo wobec M. T. z powodu przedawnienia, a wobec L. T. z powodu braku podstaw prawnych do obciążania go obowiązkiem zapłaty zachowku, gdyż nie był spadkobiercą ani nie otrzymał darowizny od spadkodawcy. Sąd nie obciążył powódki kosztami procesu na podstawie art. 102 kpc, biorąc pod uwagę jej trudną sytuację materialną i zdrowotną oraz potrzebę łagodzenia konfliktów rodzinnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja terminu przedawnienia roszczenia o zachowek i jego bieg, stosowanie art. 5 kc w kontekście zarzutu przedawnienia, ustalanie kręgu osób zobowiązanych do zapłaty zachowku.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i stanu prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Interpretacja art. 1007 kc może być przedmiotem dalszych sporów.
Zagadnienia prawne (4)
Czy roszczenie o zachowek uległo przedawnieniu, jeśli pozew został złożony po upływie 3 lat od ogłoszenia testamentu, a przed wejściem w życie nowelizacji wydłużającej ten termin do 5 lat?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, roszczenie uległo przedawnieniu z upływem 3 lat od ogłoszenia testamentu, a pozwani skutecznie podnieśli zarzut przedawnienia.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wykładni gramatycznej art. 1007 kc, zgodnie z którą bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od ogłoszenia testamentu. W momencie wejścia w życie nowelizacji wydłużającej termin do 5 lat, roszczenie powódki było już przedawnione.
Czy podniesienie zarzutu przedawnienia roszczenia o zachowek przez pozwanych, w sytuacji gdy powódka twierdziła, że nie miała wiedzy o testamencie i postępowaniu spadkowym, stanowi nadużycie prawa podmiotowego (art. 5 kc)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w okolicznościach sprawy podniesienie zarzutu przedawnienia nie było nadużyciem prawa.
Uzasadnienie
Sąd uznał twierdzenia powódki o braku wiedzy za niewiarygodne, wskazując na jej obecność na rozprawie apelacyjnej oraz zeznania w innej sprawie, które sugerowały wiedzę o sprawach majątkowych. Brak było dowodów na celowe zatajanie informacji przez rodzinę. Darowizna części nieruchomości przez pozwanych w 2010 r. również nie wskazywała na zamiar pokrzywdzenia powódki.
Czy pozwany L. T., który nie był spadkobiercą, ale otrzymał darowiznę części nieruchomości od spadkobierczyni (swojej matki), jest zobowiązany do zapłaty zachowku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pozwany L. T. nie jest zobowiązany do zapłaty zachowku.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 991 § 2 kc, obowiązany do zapłaty zachowku jest spadkobierca. Tylko w wyjątkowych sytuacjach (art. 999¹ i 1000 kc) można dochodzić zapłaty od osoby, która otrzymała darowiznę od spadkodawcy. Pozwany L. T. nie otrzymał darowizny od spadkodawcy E. T., a jedynie od spadkobierczyni M. T. po śmierci spadkodawcy.
Czy powódka, będąc osobą niepełnosprawną, jest uprawniona do zachowku w wysokości 2/3 wartości udziału spadkowego?
Odpowiedź sądu
Nie, powódka nie jest uprawniona do zachowku w zwiększonej wysokości.
Uzasadnienie
Zwiększona wysokość zachowku (2/3) przysługuje trwale niezdolnym do pracy. Powódka pracowała do 2009 r., a jej niezdolność do pracy była częściowa i okresowa, nie zaś trwała w dacie śmierci spadkodawcy (2004 r.).
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. D. | osoba_fizyczna | powódka |
| M. T. | osoba_fizyczna | pozwana |
| L. T. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 991 § § 1
Kodeks cywilny
Określa wysokość zachowku należnego zstępnym, którzy byliby powołani do spadku z ustawy.
k.c. art. 991 § § 2
Kodeks cywilny
Określa, że w przypadku braku otrzymania zachowku, przysługuje roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej przeciwko spadkobiercy.
k.c. art. 1007
Kodeks cywilny
Określa termin przedawnienia roszczeń z tytułu zachowku (w brzmieniu obowiązującym do 22.10.2011 r. - 3 lata od ogłoszenia testamentu).
k.p.c. art. 117 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stanowi, że po podniesieniu zarzutu przedawnienia, przeciwko któremu przepis szczególny nie stanowi inaczej, roszczenie jest uwzględniane.
Pomocnicze
k.c. art. 994
Kodeks cywilny
Dotyczy uwzględniania darowizn przy ustalaniu wysokości zachowku.
k.c. art. 8
Kodeks cywilny
Przepis przejściowy noweli z 18.03.2011 r. dotyczący przedłużenia terminu przedawnienia.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Reguluje kwestię nadużycia prawa podmiotowego.
k.c. art. 98
Kodeks cywilny
Dotyczy zasad zwrotu kosztów procesu.
k.c. art. 102
Kodeks cywilny
Umożliwia odstąpienie od obciążania strony kosztami procesu w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
k.c. art. 931 § § 1
Kodeks cywilny
Określa krąg spadkobierców ustawowych i ich udziały.
k.c. art. 999 § 1
Kodeks cywilny
Określa możliwość dochodzenia zachowku od osoby, na której rzecz zapisano przedmiot zapisu windykacyjnego.
k.c. art. 1000
Kodeks cywilny
Określa możliwość dochodzenia zachowku od osoby, która otrzymała darowiznę doliczoną do spadku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie powódki o zachowek uległo przedawnieniu z uwagi na upływ 3-letniego terminu od ogłoszenia testamentu. • Podniesienie zarzutu przedawnienia przez pozwanych nie stanowiło nadużycia prawa podmiotowego w świetle okoliczności sprawy. • Pozwany L. T. nie był zobowiązany do zapłaty zachowku, gdyż nie był spadkobiercą i nie otrzymał darowizny od spadkodawcy.
Odrzucone argumenty
Powódka nie miała wiedzy o testamencie i postępowaniu spadkowym, co uniemożliwiło jej dochodzenie roszczenia w terminie. • Stan zdrowia powódki (niepełnosprawność) uzasadniał przyznanie zachowku w zwiększonej wysokości (2/3 udziału). • Podniesienie zarzutu przedawnienia przez pozwanych stanowiło nadużycie prawa podmiotowego (art. 5 kc).
Godne uwagi sformułowania
Sąd podziela te poglądy orzecznictwa, które nie dopuszczają innej niż gramatyczna wykładni art. 1007 kc w zakresie początku biegu przedawnienia roszczeń o zachowek. • Nie ujawniono żadnych okoliczności sugerujących, że przed upływem terminu przedawnienia doszło do przerwy lub zawieszenia jego biegu. • W ocenie Sądu nie można uznać za wykazane, że wskutek działań pozwanych lub innych członków rodziny powódki, nie mogła ona w stosownym czasie powziąć wiedzy o prawach przysługujących jej w związku ze śmiercią ojca i wystąpić z roszczeniem o zachowek. • Z tego względu, na podstawie art. 117 § 2 w zw. z art. 1007 kc powództwo podlegało oddaleniu. • Sąd uznał jednak na podstawie art. 102 kpc za zasadne odstąpienie od obciążania powódki tymi kosztami na rzecz pozwanych.
Skład orzekający
Przemysław Jagosz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja terminu przedawnienia roszczenia o zachowek i jego bieg, stosowanie art. 5 kc w kontekście zarzutu przedawnienia, ustalanie kręgu osób zobowiązanych do zapłaty zachowku."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i stanu prawnego obowiązującego w dacie jego wydania. Interpretacja art. 1007 kc może być przedmiotem dalszych sporów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy kwestii zachowku i przedawnienia, co jest częstym problemem w prawie spadkowym. Dodatkowo, sąd rozważał zastosowanie art. 5 kc (zasady współżycia społecznego) w kontekście zarzutu przedawnienia, co dodaje jej interesującego wymiaru.
“Czy można dochodzić zachowku po latach? Sąd rozstrzyga o przedawnieniu roszczenia spadkowego.”
Dane finansowe
WPS: 81 250 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.