I C 1752/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Toruniu rozpoznał sprawę z powództwa banku przeciwko konsumentowi o zapłatę kwoty 34.656,88 zł ponad nominalny kapitał kredytu (126.000 zł) udzielonego w 2008 roku, który został następnie uznany za nieważny wyrokiem Sądu Okręgowego w Toruniu (I C 2133/20) i utrzymany w mocy przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku (V ACa 696/22) z powodu klauzul abuzywnych. Bank domagał się zasądzenia kwoty tytułem bezpodstawnego wzbogacenia pozwanego oraz ewentualnie zmiany wysokości świadczenia z uwagi na istotną zmianę siły nabywczej pieniądza. Sąd oddalił powództwo główne i ewentualne. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) i Sądu Najwyższego (SN), bank po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu z powodu klauzul abuzywnych nie może dochodzić od konsumenta rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału i ustawowe odsetki za opóźnienie. Takie roszczenia byłyby sprzeczne z prawem unijnym (Dyrektywa 93/13/EWG) i krajowym, a także z zasadami współżycia społecznego, ponieważ bank nie może czerpać korzyści z własnego bezprawnego działania. Sąd podkreślił, że próba urealnienia świadczenia lub dochodzenia wynagrodzenia za korzystanie z kapitału niweczyłaby sankcyjny charakter nieważności umowy i cel dyrektywy. Ponadto, sąd odmówił zmiany wysokości świadczenia na podstawie art. 358¹ § 3 k.c., wskazując, że takie żądanie nie może być zgłaszane przez przedsiębiorcę, a świadczenie banku pozostaje w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Sąd zasądził od banku na rzecz pozwanego zwrot kosztów procesu w kwocie 3.617 zł.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie stanowiska TSUE i SN w sprawie rozliczeń po stwierdzeniu nieważności umów kredytów z klauzulami abuzywnymi, brak możliwości dochodzenia przez bank roszczeń wykraczających poza zwrot kapitału i odsetek.
Dotyczy umów kredytów denominowanych lub indeksowanych do waluty obcej, w których stwierdzono nieważność z powodu klauzul abuzywnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy bank po stwierdzeniu nieważności umowy kredytu denominowanego w walucie obcej z powodu klauzul abuzywnych może dochodzić od konsumenta zapłaty kwoty przewyższającej nominalny kapitał kredytu, np. tytułem bezpodstawnego wzbogacenia lub wynagrodzenia za korzystanie z kapitału?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bank nie może dochodzić od konsumenta rekompensaty wykraczającej poza zwrot kapitału wypłaconego z tytułu wykonania umowy oraz zapłatę ustawowych odsetek za zwłokę od dnia wezwania do zapłaty.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na wykładni TSUE (sprawa C-520/21), zgodnie z którą takie roszczenia są sprzeczne z Dyrektywą 93/13/EWG i niweczą sankcyjny charakter nieważności umowy. Bank nie może czerpać korzyści z własnego bezprawnego działania.
Czy sąd może, na wniosek banku, zmienić wysokość świadczenia pieniężnego na podstawie art. 358¹ § 3 k.c. z powodu istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza, gdy umowa kredytu została uznana za nieważną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd nie może zmienić wysokości świadczenia na wniosek banku, ponieważ świadczenie to pozostaje w związku z prowadzoną przez bank działalnością gospodarczą, a bank nie może czerpać korzyści z własnego bezprawnego działania.
Uzasadnienie
Przepis art. 358¹ § 4 k.c. wyklucza możliwość żądania waloryzacji przez przedsiębiorcę, gdy świadczenie pozostaje w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Bank nie może korzystać z tej instytucji, gdyż jego roszczenie wynika z wadliwej umowy zawartej w ramach działalności gospodarczej.
Czy spadek wartości nominalnej kwoty kredytu udostępnionej pozwanemu stanowi wzbogacenie po jego stronie w rozumieniu przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, spadek wartości nominalnej kwoty kredytu nie stanowi wzbogacenia po stronie pozwanego.
Uzasadnienie
Warunkiem powstania roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia jest uzyskanie przez wzbogaconego korzyści wymiernej. Spadek wartości pieniądza nie jest korzyścią.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Bank (...) Spółka Akcyjna w W. | spółka | powód |
| R. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa roszczenia o bezpodstawne wzbogacenie.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Szczególny rodzaj bezpodstawnego wzbogacenia – świadczenie nienależne.
Pomocnicze
k.c. art. 358 § 1
Kodeks cywilny
Zmiana wysokości lub sposobu spełnienia świadczenia pieniężnego.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu.
Prawo bankowe art. 5 § 1
Ustawa Prawo bankowe
Definicja działalności bankowej.
k.s.h. art. 492 § 1
Kodeks spółek handlowych
Połączenie spółek.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenia banku o zwrot kwoty przewyższającej nominalny kapitał kredytu są sprzeczne z prawem UE (Dyrektywa 93/13/EWG) i krajowym. • Bank nie może czerpać korzyści z własnego bezprawnego działania (zawarcie umowy z klauzulami abuzywnymi). • Sąd nie może zmienić wysokości świadczenia na wniosek banku na podstawie art. 358¹ § 3 k.c., gdyż świadczenie pozostaje w związku z działalnością przedsiębiorcy. • Spadek wartości pieniądza nie stanowi wzbogacenia po stronie konsumenta.
Odrzucone argumenty
Roszczenie banku oparte na bezpodstawnym wzbogaceniu pozwanego. • Roszczenie banku o zmianę wysokości świadczenia z powodu istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza.
Godne uwagi sformułowania
bank nie może czerpać korzyści gospodarczych z sytuacji powstałej na skutek własnego bezprawnego działania • próba urealnienia świadczenia lub dochodzenia wynagrodzenia za korzystanie z kapitału niweczyłaby sankcyjny charakter nieważności i założenia dyrektywy 93/13 • nie można tracić z pola widzenia, że to zachowanie banku przy zawarciu umowy kredytu i wykorzystanie silniejszej pozycji stanowiło naruszenie zasad przewidzianych w art. 5 k.c.
Skład orzekający
Paweł Kamiński
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie stanowiska TSUE i SN w sprawie rozliczeń po stwierdzeniu nieważności umów kredytów z klauzulami abuzywnymi, brak możliwości dochodzenia przez bank roszczeń wykraczających poza zwrot kapitału i odsetek."
Ograniczenia: Dotyczy umów kredytów denominowanych lub indeksowanych do waluty obcej, w których stwierdzono nieważność z powodu klauzul abuzywnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i pokazuje, jak sądy stosują orzecznictwo TSUE, aby chronić konsumentów przed nieuczciwymi praktykami banków.
“Bank przegrywa w sądzie: nie odzyska pieniędzy ponad kapitał kredytu frankowego po stwierdzeniu nieważności umowy!”
Dane finansowe
WPS: 34 656,88 PLN
zwrot kosztów procesu: 3617 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.