I C 1751/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła umowy kredytu hipotecznego zawartej w 2007 roku, która została następnie zmieniona aneksem przewidującym waloryzację kredytu kursem waluty obcej. Powodowie, konsumenci, domagali się ustalenia nieważności umowy oraz zapłaty kwot, które wpłacili na poczet kredytu. Argumentowali, że umowa zawiera niedozwolone postanowienia (klauzule abuzywne) dotyczące mechanizmu indeksacji, które pozwalają bankowi na jednostronne i arbitralne ustalanie kursów walut, a także że bank nie dopełnił obowiązku informacyjnego w zakresie ryzyka kursowego. Sąd Okręgowy w Olsztynie przychylił się do stanowiska powodów. Stwierdził, że klauzule dotyczące ustalania kursu waluty w umowie i regulaminie są abuzywne, ponieważ nie zawierają obiektywnych i weryfikowalnych kryteriów, co daje bankowi swobodę w kształtowaniu zobowiązania kredytobiorcy. Sąd podkreślił również, że bank nie poinformował należycie powodów o skali ryzyka kursowego, w tym o możliwości nieograniczonego wzrostu zadłużenia. W związku z uznaniem umowy za nieważną z powodu abuzywności klauzul, sąd zasądził od pozwanego banku na rzecz każdego z powodów zwrot wpłaconych kwot (łącznie ponad 114 tys. zł) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, licząc je od dnia następującego po rozprawie. W pozostałej części powództwo oddalono. Rozstrzygnięto również o kosztach postępowania, zasądzając je od pozwanego na rzecz powodów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej z powodu abuzywności klauzul dotyczących ustalania kursu i braku należytego poinformowania o ryzyku. Ugruntowanie stanowiska w zakresie interesu prawnego konsumenta i biegu przedawnienia roszczeń restytucyjnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i postanowień umownych. Interpretacja może być różna w zależności od konkretnych zapisów umowy i okoliczności jej zawarcia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa kredytu hipotecznego waloryzowanego kursem waluty obcej, zawarta z konsumentem, zawierająca postanowienia dotyczące ustalania kursu waluty przez bank bez obiektywnych kryteriów i bez należytego poinformowania o ryzyku kursowym, jest nieważna z powodu abuzywności tych postanowień?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa jest nieważna z powodu abuzywności postanowień dotyczących ustalania kursu waluty, które nie zostały indywidualnie uzgodnione, naruszają dobre obyczaje i rażąco interesy konsumenta, a także z powodu braku należytego poinformowania o ryzyku kursowym.
Uzasadnienie
Sąd uznał klauzule dotyczące ustalania kursu waluty za abuzywne, ponieważ bank miał swobodę w ich kształtowaniu, nie podając obiektywnych kryteriów. Dodatkowo, bank nie dopełnił obowiązku informacyjnego co do skali ryzyka kursowego. Brak przejrzystości i naruszenie równowagi kontraktowej skutkują nieważnością umowy.
Czy konsument ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu waloryzowanego kursem waluty obcej, mimo możliwości dochodzenia zwrotu świadczeń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, konsument ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, ponieważ pozwala to na definitywne usunięcie niepewności prawnej co do istnienia stosunku prawnego lub jego treści, co nie zawsze jest osiągalne poprzez samo żądanie zwrotu świadczeń.
Uzasadnienie
Interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. polega na obiektywnej potrzebie usunięcia wątpliwości. W przypadku umów długoterminowych, takich jak kredyt, samo rozstrzygnięcie o żądaniu zapłaty nie zawsze eliminuje wątpliwości co do istnienia lub treści umowy, co może być osiągnięte poprzez ustalenie jej nieważności.
Czy zarzut przedawnienia roszczeń restytucyjnych konsumenta jest zasadny w przypadku nieważności umowy kredytu z powodu klauzul abuzywnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut przedawnienia nie jest zasadny, ponieważ bieg terminu przedawnienia roszczeń restytucyjnych konsumenta nie może rozpocząć się przed datą, w której konsument dowiedział się lub mógł dowiedzieć o niedozwolonym charakterze postanowienia umownego.
Uzasadnienie
Zgodnie z orzecznictwem TSUE i SN, roszczenia restytucyjne konsumenta nie mogą być przedawnione przed momentem, gdy konsument uzyskał wiedzę o abuzywności postanowienia. W tym przypadku, kluczowe orzecznictwo korzystne dla konsumentów pojawiło się w 2019 roku, co wyznacza początek biegu terminu przedawnienia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. C. | osoba_fizyczna | powód |
| K. K. | osoba_fizyczna | powódka |
| (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawartej z konsumentem, nieuzgodnione indywidualnie, nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (klauzule abuzywne). Dotyczy to również postanowień określających główne świadczenia stron, jeśli nie są sformułowane jednoznacznie.
Pomocnicze
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Granice swobody umów zostały przekroczone z uwagi na przyznanie bankowi pełnej dowolności w ustalaniu wysokości zobowiązania kredytobiorców.
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Umowa jest nieważna jako sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Podstawa prawna żądania ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, jeżeli strona ma w tym interes prawny.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący bezpodstawnego wzbogacenia, stosowany w przypadku nieważności umowy.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący świadczenia nienależnego, stosowany w przypadku nieważności umowy.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Terminy przedawnienia roszczeń (w brzmieniu obowiązującym do 09.07.2018 r. - 10 lat, po tej dacie - 6 lat).
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada wzajemnego zniesienia lub zasądzenia kosztów w zależności od wyniku sprawy.
k.p.c. art. 98 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Koszty niezbędne do celów procesu, w tym wynagrodzenie pełnomocnika.
k.p.c. art. 109 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Kryteria ustalania wysokości kosztów procesu, w tym nakład pracy pełnomocnika i charakter sprawy.
pr. bank. art. 111 § ust. 1 pkt 4
Prawo bankowe
Obowiązek ogłaszania stosowanych kursów walut przez banki.
pr. bank. art. 69 § ust. 2 pkt 4a
Prawo bankowe
Obowiązek banku wprowadzenia do umów kredytowych szczegółowych zasad określania kursów walut.
pr. bank. art. 75b
Prawo bankowe
Umożliwienie kredytobiorcom spłaty bezpośrednio w walucie obcej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzul dotyczących ustalania kursu waluty z powodu braku obiektywnych kryteriów i jednostronnego kształtowania zobowiązania przez bank. • Naruszenie obowiązku informacyjnego banku w zakresie ryzyka kursowego. • Brak indywidualnego uzgodnienia postanowień umowy. • Nieważność umowy jako konsekwencja abuzywności klauzul dotyczących głównych świadczeń stron.
Odrzucone argumenty
Brak interesu prawnego powodów w ustaleniu nieważności umowy. • Przedawnienie roszczeń. • Umowa została zawarta z uwzględnieniem ryzyka kursowego, a powodowie zostali o nim poinformowani. • Możliwość stosowania art. 5 k.c. (zasady współżycia społecznego) w celu oddalenia powództwa. • Koszty zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości.
Godne uwagi sformułowania
bank może jednostronnie i arbitralnie określać wskaźniki, według których obliczana jest zarówno wysokość kapitału kredytu do spłaty, jak i świadczeń kredytobiorcy • postanowienia umowy kredytu, które uprawniają bank do jednostronnego ustalenia kursów walut, są nietransparentne i naruszają równorzędność stron • nie można przyjąć, że strona pozwana spełniła obowiązek informacyjny zgodnie z przedstawionymi powyżej wymogami • nie można odmówić żądaniu powodów ochrony prawnej z uwagi na ich rzekomą sprzeczność z art. 5 k.c. • nie ma przeto powrotu do umowy kredytu w poprzednim brzmieniu, albowiem ta umowa z woli stron przestała obowiązywać w dacie zawarcia aneksu
Skład orzekający
Beata Bihuń
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytowych waloryzowanych kursem waluty obcej z powodu abuzywności klauzul dotyczących ustalania kursu i braku należytego poinformowania o ryzyku. Ugruntowanie stanowiska w zakresie interesu prawnego konsumenta i biegu przedawnienia roszczeń restytucyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego i postanowień umownych. Interpretacja może być różna w zależności od konkretnych zapisów umowy i okoliczności jej zawarcia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych, który nadal budzi duże zainteresowanie wśród konsumentów i prawników. Wyrok potwierdza utrwaloną linię orzeczniczą w zakresie ochrony konsumentów przed nieuczciwymi praktykami bankowymi.
“Bank przegrał sprawę o kredyt frankowy: Sąd uznał umowę za nieważną z powodu abuzywnych klauzul i braku informacji o ryzyku!”
Dane finansowe
WPS: 114 165,6 PLN
zwrot wpłat: 57 082,8 PLN
zwrot wpłat: 57 082,8 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.