I C 1670/16

Sygn. akt IC 1670/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 lutego 2018 roku Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział I Cywilny w składzie: Przewodniczący Sędzia SO Paweł Lasoń Protokolant st.sekr.sądowy Renata Brelikowska po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2018 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie sprawy z powództwa A. B. (1) przeciwko A. B. (2) i K. B. o zapłatę 80.000 złotych 1. zasądza solidarnie od pozwanych A. B. (2) i K. B. na rzecz powoda A. B. (1) kwotę 52.400 (pięćdziesiąt dwa tysiące czterysta) złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 listopada 2016 roku do dnia zapłaty; 2. oddala powództwo w pozostałym zakresie; 3. zasądza solidarnie od pozwanych A. B. (2) i K. B. na rzecz powoda A. B. (1) kwotę 6.644,82 (sześć tysięcy sześćset czterdzieści cztery złote osiemdziesiąt dwa grosze) tytułem zwrotu kosztów procesu; 4. nakazuje pobrać od pozwanych A. B. (2) i K. B. na rzecz Skarbu Państwa-Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim kwotę 193,77 (sto dziewięćdziesiąt trzy złote siedemdziesiąt siedem groszy) tytułem nieuiszczonych wydatków w sprawie. Sygn. akt I C 1670/16 UZASADNIENIE Powód A. B. (1) , w pozwie wniesionym w dniu 22 grudnia 2016 roku zażądali zasądzenia od pozwanych A. i K. małżonków B. kwoty 150.000 złotych z odsetkami ustawowymi od dnia 1 listopada 2016 roku do dnia zapłaty tytułem zwrotu wartości nakładów poczynionych przez powoda na nieruchomość pozwanych. Jeszcze przed doręczeniem odpisu pozwu pozwanym powód cofnął żądanie zapłaty w zakresie 70.000 złotych, żądając zasądzenia kwoty 80.000 złotych z odsetkami ustawowymi od dnia 1 listopada 2016 roku do dnia zapłaty. Wniósł także o zasądzenie kosztów procesu. (k. 3, 86) Pozwani nie uznali żądań pozwu i wnieśli o ich oddalenie. (k. 105) Sąd ustalił następujący stan faktyczny: A. B. (1) jest bratem pozwanego K. B. . Obaj mieszkali na nieruchomości stanowiącej własność ich rodziców. Umową darowizny z dnia 22 października 2010 roku A. i K. małżonkowie B. otrzymali własność nieruchomości położonej w miejscowości L. oznaczonej numerem działki (...) o powierzchni 1,4730 ha. Jednocześnie A. i K. małżonkowie B. ustanowili na rzecz między innymi A. B. (1) dożywotnią nieodpłatną służebność osobistą mieszkania polegającą na prawie zamieszkiwania w domu drewnianym i przybudówce znajdujących się na działce oraz prawie korzystania z podwórza. /okoliczności niesporne: dowód akt notarialny – k. 19-23/ A. B. (1) mieszkał w domu drewnianym w którym nie było zaplecza sanitarnego. K. B. obiecał matce, że polepszy warunki mieszkalne brata A. . Pozwany rozpoczął rozbudowę przybudówki domu mieszkalnego. Dobudował pomieszczenie łazienki, pokoju i podciągnął wodę i kanalizację do przybudówki. Dach nad tą częścią był pokryty papą. W tym czasie A. B. (1) otrzymał pokaźną kwotę odszkodowania, której część postanowił przeznaczyć na rozbudowę i adaptację mieszkalną budynku przybudówki. A. i K. małżonkowie B. wyrazili na to zgodę i dalsza rozbudowa i remont zostały sfinansowane przez A. B. (3) . Wykonał on przedłużenie kanalizacji prowadzącej do budynku pozwanych, rozprowadzenie instalacji w pomieszczeniach wybudowanych przez pozwanego, położył płytki we wszystkich pomieszczeniach, zainstalował ubikację, kabinę łazienkową, umywalkę, wykonał podłogę w kuchni, dobudował kotłownię, dodatkowy pokój o wymiarach 3 na 4 mery przed przybudówką, wykończył wszystkie pomieszczenia, zrobił wentylację i położył panele podłogowe, ocieplono budynek. Wykonał konstrukcję dachu nad dobudowanymi przez niego pomieszczeniami i całość dachu pokrył blachodachówką. Zarówno prace finansowane przez powoda jak i prace budowlane finansowane przez pozwanych wykonywane były z pomocą robocizny oferowanej przez strony jak i ich najbliższych. /okoliczności niesporne: dowód zeznania stron – k. 144-149 w zw. z k. 246; zeznania świadków: J. B. – 156-158; R. B. – k. 152-155; J. P. - k. 151/ Między stronami doszło do konfliktu na tle ich stosunku do ojca i jego nowej partnerki, którzy zamieszkiwali też na tej nieruchomości. Między stronami konflikt narastał. Mnożyły się złośliwości. W czerwcu 2016 roku A. B. (3) opuścił nieruchomość, przeprowadzając się do T. . Wyprowadzając się zabrał meble i wyposażenie łazienki, piec. /okoliczności niesporne: dowód zeznania stron – k. 144-149 w zw. z k. 246; zeznania świadków: J. B. – 156-158; R. B. – k. 152-155/ Powołany w toku procesu biegły z zakresu szacunku i wyceny nieruchomości ustalił, wartość nakładów poczynionych przez A. B. (3) na nieruchomości należącej do pozwanych według ich stanu z chwili wydania nieruchomości pozwanym. Nakłady dokonane prze A. B. (3) podwyższyły wartość nieruchomości pozwanych o kwotę 52.400 złotych. /dowód: opinia biegłego – k. 176- 209; opinia uzupełniająca – k. 232-234/ Stan faktyczny obejmujący zakres nakładów na nieruchomość finansowanych przez powoda ostatecznie okazał się niesporny. Kwestia sporną był jedynie zakres im wartość wzajemnej pomocy stron i pozostałych członków rodziny przy pracach budowlanych finansowanych przez każda ze stron. W myśl zasady kontradyktoryjności przygotowanie, gromadzenie i dostarczanie materiału procesowego obciąża strony procesowe, a do Sądu należy jedynie ocena tego materiału i wydanie na jego podstawie rozstrzygnięcia. Artykuł 6 kodeksu cywilnego stanowi, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Powód powinien udowodnić fakty pozytywne, które stanowią podstawę powództwa, tj. okoliczności prawo tworzące, a pozwani, jeżeli faktów tych nie przyznają, mają obowiązek udowodnienia okoliczności niweczących prawo powoda. W realiach sprawy powód powinien udowodnić, że to on z własnych środków finansowych dokonywał nakładów podwyższających wartość nieruchomości pozwanych. Strona pozwana nie miała obowiązku udowodnić, że to ona finansowała nakłady. Nie musiała bo nie wywodzi w toku procesu korzystnych dla siebie skutków prawnych. Tym właśnie wyraża się ciężar dowodu. To w interesie strony, interesie jakim jest wygranie procesu, jest podjęcie wszelkich możliwych czynności procesowych w celu udowodnienia przedstawionych twierdzeń o faktach. Strony postępowania były reprezentowane przez profesjonalnych pełnomocników, a ponadto w sprawie nie ujawniły się okoliczności nakazujące podjęcie jakiejkolwiek inicjatywy do przeprowadzenia postępowania dowodowego z urzędu. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Powództwo w część i zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do art. 226 § 1 kodeksu cywilnego samoistny posiadacz w dobrej wierze może żądać zwrotu nakładów koniecznych o tyle, o ile nie mają pokrycia w korzyściach, które uzyskał z rzeczy. Zwrotu innych nakładów może żądać o tyle, o ile zwiększają wartość rzeczy w chwili jej wydania właścicielowi . Jednakże gdy nakłady zostały dokonane po chwili, w której samoistny posiadacz w dobrej wierze dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy, może on żądać zwrotu jedynie nakładów koniecznych. Z art. 230 k.c. wynika z kolei, że przepisy dotyczące roszczeń właściciela przeciwko samoistnemu posiadaczowi o wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy, o zwrot pożytków lub o zapłatę ich wartości oraz o naprawienie szkody z powodu pogorszenia lub utraty rzeczy, jak również przepisy dotyczące roszczeń samoistnego posiadacza o zwrot nakładów na rzecz, stosuje się odpowiednio do stosunku między właścicielem rzeczy a posiadaczem zależnym, o ile z przepisów regulujących ten stosunek nie wynika nic innego. Powołane przepisy mają także zastosowanie do sytuacji powoda. Posiadaczem zależnym jest osoba, która włada rzeczą jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą ( art. 336 KC ). Niezależnie zatem od uznania powodów za posiadaczy samoistnych bądź zależnych przysługują im w stosunku do pozwanej roszczenia o zwrot nakładów zwiększających wartość nieruchomości pozwanej. Powód pewnością był posiadaczem w dobrej wierze. Zgodnie z tradycyjnym ujęciem, dobra wiara posiadacza istnieje wtedy, gdy jest on przekonany, że posiada rzecz zgodnie z przysługującym mu prawem, a to jego przekonanie uzasadnione jest okolicznościami danego przypadku. Dobrą wiarę wyłącza nie tylko pozytywna wiadomość o braku uprawnienia, ale i brak wiedzy spowodowany niedbalstwem. Posiadaczem w złej wierze jest z kolei ten, kto wie albo na podstawie towarzyszących okoliczności wiedzieć powinien, że nie przysługuje mu prawo własności. Zgodnie z art. 7 KC , jeżeli ustawa uzależnia skutki prawne od złej lub dobrej wiary, domniemuje się dobrą wiarę. Domniemanie to jest wzruszalne ( iuris tantum ), zaś ciężar dowodu złej wiary posiadacza spoczywa na właścicielu rzeczy ( art. 6 k.c. ). Posiadanie przez powoda części nieruchomości pozwanych oparte było na prawie służebności. Pozwani w całości akceptowali czynione nakłady. Roszczenia o zwrot nakładów, przysługujące posiadaczowi zależnemu w dobrej wierze przeciwko właścicielowi rzeczy, wypada zauważyć, że posiadacz taki może żądać zwrotu nakładów koniecznych o tyle, o ile nie znalazły one pokrycia w korzyściach uzyskanych z rzeczy. Ponadto, może on również żądać zwrotu innych nakładów (tj. nakładów użytecznych i zbytkownych), o ile zwiększają one wartość rzeczy w chwili jej wydania właścicielowi ( art. 226 § 1 zd. 1 i 2 w zw. z art. 230 k.c. ). Przechodząc do sposobu wyliczenia wartości nakładów powodów należy przede wszystkim wskazać, że powód wykazał o jaka wartość nakłady sfinansowane przez powoda podwyższają wartość nieruchomości pozwanych. Wartości tych nakładów zgodnie z opinia biegłego wynosiła 52.400 złotych. Powód nie korzysta już ze służebności stąd przy wycenie jej wartość nie podlegała odliczeniu. O odsetkach orzeczono na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. zgodnie z żądaniem, bowiem przed tą datą powód wzywał pozwanych do spełnienia świadczenia. Roszczenie było zatem wtedy już wymagalne (co do zasądzonej kwoty). O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 100 zdanie pierwsze k.p.c. w zw. z art. 98 § 2 i 3 k.p.c. dokonując ich stosunkowego rozdzielenia. Strona powodowa wygrała proces w 65 %, przegrywając go w 35%. Na koszty postępowania istniejące po stronie powodowej złożyły się: koszty opłaty sądowej od pozwu – 4.000 złotych, koszty zastępstwa procesowego w wysokości 5400 zł, koszty opłaty od pełnomocnictw – 17 zł, koszty przeprowadzonych opinii 3827,02 zł. Łącznie 13.244,02 złotych. Strona pozwana poniosła koszty w wysokości 5610,27 złotych (koszty wynagrodzenia pełnomocnika – 5400 zł; opłata od pełnomocnictwa – 17zł, opinia uzupełniająca (nieuiszczona, którą stosownie do art. 113 ustawy o kosztach sądowych nakazano ściągnąć od pozwanych). Łącznie zatem ogólne koszty prowadzenia sprawy wyniosły 18.854,79 zł. Uzyskaną sumę należało podzielić proporcjonalnie do stosunku, w jakim strony utrzymały się ze swymi roszczeniami. Skoro zatem pozwany przegrał sprawę w 65 % winien więc ponieść koszty procesu w wysokości 12.255,61 zł. Tymczasem pokrył je w kwocie 5610,77 zł. Powstała w ten sposób różnica 6.644,82 zł winna zostać zasądzona na rzecz strony, której poniesione koszty przewyższyły obciążający ją udział, w tym wypadku na rzecz strony powodowej od pozwanych.