I C 1642/24

Sygn. akt I C 1642/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 16 września 2025 r. Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: sędzia Piotr Królikowski Protokolant: Aleksandra Sieńczewska po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2025 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa D. C. , K. C. , M. C. , P. C. przeciwko (...) Bank (...) z siedzibą w W. o ustalenie i zapłatę I. 
        ustala, iż Umowa (...) zawartej 14 listopada 2008 r. w W. pomiędzy (...) , P. C. , K. C. i W. C. a (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. jest nieważna; II. 
        zasądza od pozwanego (...) Bank (...) z siedzibą w W. na rzecz powódki D. C. kwotę 22.487,55zł (dwadzieścia dwa tysiące czterysta osiemdziesiąt siedem złotych 55/100) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 11 maja 2021 r. do dnia zapłaty; III. 
        zasądza od pozwanego (...) Bank (...) z siedzibą w W. na rzecz powoda P. C. kwoty 24.062,63 zł (dwadzieścia cztery tysiące sześćdziesiąt dwa złote 63/100) i 20.530,52 CHF (dwadzieścia tysięcy pięćset trzydzieści franków szwajcarskich 52/100) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwot 5.338,58 zł (pięć tysięcy trzysta trzydzieści osiem złotych 68/100) oraz 17.032,27 CHF (siedemnaście tysięcy trzydzieści dwa franki szwajcarskie i 27/100) od dnia 11 maja 2021 r. do dnia zapłaty; IV. 
        w pozostałym zakresie powództwo oddala; V. 
        stwierdza, iż całość kosztów postępowania winien ponieść pozwany (...) Bank (...) z siedzibą w W. pozostawiając szczegółowe rozliczenie kosztów postępowania referendarzowi sądowemu. sędzia Piotr Królikowski Sygn. akt: I C 1642/24 UZASADNIENIE WYROKU z 16 września 2025 r. (k. 486) Pozwem skierowanym do Sądu Okręgowego w Warszawie 20 maja 2021 r. (koperta k. 93) zmodyfikowanym w toku postępowania F. K. , P. C. , K. C. i M. C. domagali się ostatecznie ustalenia, że umowa pożyczki hipotecznej nr (...) z 14 listopada 2008 r. zawarta pomiędzy powodami a (...) Bank (...) S.A. z siedzibą w W. , której następcą prawnym jest (...) Bank (...) w W. prowadzący działalność poprzez (...) Bank (...) (Spółka Akcyjna) Oddział w Polsce jest nieważna na podstawie art. 58 k.c. ze względu na abuzywność zapisu § 2 ust. 1 umowy w zw. z §2 pkt 16, §12 ust. 4 i §14 ust. 10 Umowy a także o zasądzenie od Banku na rzecz powódki D. C. kwoty 22.939,07 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 11 maja 2021 r. do dnia zapłaty oraz na rzecz powoda P. C. 24.514,26 zł i 20.530,52 chf – pobranych przez Bank nienależnie, w okresie od 6 stycznia 2009 do 6 września 2022 r. na podstawie nieważnej umowy w oparciu o art. 410 k.c. Powodowie wnosili także roszczenia ewentualne oraz zawnioskowali o zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania (pozew k. 99 - 190, modyfikacja k. 324 – 337, stanowisko na rozprawie k. 433 znacznik 00:55:28). Powodowie wskazywali, że skarżona umowa została zawarta przez nich jako konsumentów wg wzorca stosowanego przez Bank w celu dokończenia budowy domu – ustalony w umowie sposób przeliczenia kwoty pożyczki z CHF na PLN został ukształtowany jako jednostronne uprawnienie Banku. Tak obliczona już po zawarciu umowy pożyczka została przedstawiona do dyspozycji powodów, co jest rozwiązaniem naruszającym istotę zobowiązania i zasadę swobody umów. Powodowie nie zostali przy tym prawidłowo poinformowani o ryzkach wiążących się z zaciągnięciem kredytu waloryzowanego kursem obcej waluty, ani o tym, że Bank samodzielnie ustala wysokość kursu, nie przedstawił jakiekolwiek symulacji zmiany wysokości zadłużenia i zmiany wysokości kursu CHF. W związku z tym nie mieli także możliwości racjonalnego podjęcia decyzji o zawarciu umowy i skorzystania z produktu przewidzianego na kilkadziesiąt lat. Zwłaszcza, że Bank nie przewidywał możliwości zaproponowania powodom pożyczki w walucie polskiej. W takiej sytuacji umowa powinna być tratowana jako pożyczka w złotych polskich i wykonywana z pominięciem postanowień niedozwolonych tj. klauzuli waloryzacyjnej. Sądy uznają, że tego po kursie sprzedaży danej waluty typu wadliwość prowadzi do nieważności całej umowy. W zakresie roszczenia o zapłatę powodowie wskazali iż spłat dokonywali wyłącznie D. i P. C. , którzy zawarli 8 stycznia 2014 r. umowę majątkową małżeńską poprzez wprowadzenie rozdzielności majątkowej. Do tej daty powodowie spłacali pożyczkę po połowie, zaś później była spłacana wyłącznie przez powoda P. C. z jego majątku. W odpowiedzi na pozew oraz modyfikację powództwa (...) Bank (...) w W. wnosił o oddalenie roszczeń powodów i zasądzenie kosztów procesu (odpowiedź na pozew k. 198 – 283, odpowiedź na modyfikację k. 358 – 361). Bank twierdził, że umowa jest ważna i została zawarta w sposób prawidłowy, z zachowaniem obowiązków jakie przedsiębiorca ma wobec klientów, co potwierdzają oświadczenia złożone przez powodów przy przedstawianiu wniosku oraz zawieraniu umowy. Powodowie także świadomie wybrali kredyt waloryzowany chf, bowiem był on znacznie korzystniejszy niż złotowy. Już od 2009 r. istniała możliwość zmiany waluty kredytu – 26 marca 2014 r. strony zawarły aneks do umowy, zmieniając sposób spłaty na walutę kredytu. Bank zarzucał brak interesu prawnego w roszczeniu o ustalenie oraz kwestionował przesłanki nieważności umowy. Także zgodna z prawem jest konstrukcja w której kredyt jest waloryzowany walutą obcą – denominacja mieści się w zasadach określonych w art. 353 1 k.c. w zw. z art. 69 Prawa bankowego . Dalej Bank kwestionował abuzywność klauzuli waloryzacyjnej, zaś w zakresie roszczenia o zapłatę kwestionował wysokość dochodzonego roszczenia, zaznaczając że suma wpłat we wskazanym przez powodów okresie tj. od 6 stycznia 2009 r. do 6 września 2022 r. wynosiła 46.550,28 zł a nie jak wskazywała strona powodowa 47.453,33 zł. W toku postępowania strony podtrzymywały swoje stanowiska. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: P. i D. C. poszukiwali finasowania w celu wykończenia domu, który budowali na zaspokojenie swoich potrzeb mieszkaniowych – w budowę zainwestowali środki ze sprzedaży mieszkania, w którym wówczas zamieszkiwali, jednak nie była to kwota wystarczająca. Potrzebowali dodatkowo 100.000 zł i taki wniosek złożyli w pozwanym Banku. P. C. posiadał wówczas kredyt waloryzowany CHF zaciągnięty w (...) na budowę i wykończenia domu oraz konto bankowe, którego opiekun skierował go do działu zajmującego się obsługą kredytów. W tym okresie powodowie byli jeszcze na studiach – powód pracował w firmie sprzedającej samochody, zaś powódka zajmowała się małymi dziećmi. Wszystkimi formalnościami związanymi z umową zajmował się powód, któremu rodzice – K. C. i W. C. udzielili zabezpieczenia na nieruchomości stanowiącej ich własność. Wg informacji przedstawionej przez pracownika Banku kredyt w CHF był korzystniejszy pod względem wysokości spłacanych przez powoda rat. W treści wniosku zawarto oświadczenie kredytobiorcy, iż została mu przedstawiona oferta kredytu mieszkaniowego/pożyczki hipotecznej w złotych, jednak po zapoznaniu się z tą ofertą zdecydował, iż dokonuje wyboru oferty kredytu w walucie obcej lub indeksowanej kursem waluty obcej, mając pełną świadomość ryzyka związanego z tym produktem, a w szczególności tego, że niekorzystna zmiana kursu waluty spowoduje wzrost comiesięcznych rat spłaty kredytu mieszkaniowego/pożyczki hipotecznej oraz wzrost wartości całego zadłużenia (pkt IV.11 wniosku). Zawarto także oświadczenie, że wnioskodawca został poinformowany o kosztach obsługi kredytu/pożyczki w przypadku niekorzystnej zmiany kursu walutowego oraz zmiany stopy procentowej tj. o możliwości wzrostu raty kapitałowo – odsetkowej. Informacja ta została przedstawiona w postaci symulacji wysokości kredytu mieszkaniowego/pożyczki hipotecznej (pkt IV.13) Przy prezentacji pożyczki pracownik Banku wskazywał że kredyt w CHF jest korzystniejszy pod względem wysokości spłacanych rat (wnioski kredytowe wraz z załącznikami k. 138 – 144, 245 – 253, zeznania P. C. k. 430v – 431v znacznik 00:1:04 – 00:33:03, D. C. k. 431v – 432 znacznik 00:35:02 – 00:41:12, K. C. k. 432 – 432v znacznik 00:42:48 – 00:47:26, M. C. k. 432v – 433 znacznik 00:53:58 – 00:54:56). Bank zaakceptował wniosek powodów w związku z czym strony zawarły 14 listopada 2008 r. umowę pożyczki hipotecznej nr (...) na okres kredytowania od 14.11.2008 do 6.11.2033 r. w 300 ratach, na kwotę 42.298 chf (§2 ust. 1 i 2 umowy), oprocentowaną 6,58% ze stawką referencyjną 3m-Libor, marża Banku wyniosła 3,70% zaś RRSO 7,36%. sposób uruchomienia pożyczki określono jako kwotę pożyczki wyrażoną w CHF pomniejszoną o kwotę prowizji i składki o których mowa w §3 ust. 1 pkt 1, 2 i 3 umowy miała zostać przelana w złotych na rachunek wskazany w §7 umowy. Kredytobiorców obciążały opłaty – prowizja przygotowawcza 761,38 CHF, opłata z tytułu ubezpieczenia spłaty pożyczki 355,31 CHF oraz opłata z tytułu ubezpieczenia nieruchomości 150,51 zł (§3 ust 1 pkt 1 – 3 umowy). W myśl §3 ust. 2 pkt 6 umowy opłaty i prowizja inne niż wymienione w ust. 1 pkt 1 – 5 płatne był po kursie sprzedaży danej waluty zgodnie z obowiązującą w Banku Tabelą kursów walut dla produktów hipotecznych w (...) Bank (...) Spółka Akcyjna w dniu płatności zobowiązania. Warunkiem uruchomienia pożyczki było dostarczenie podpisanego przez pożyczkobiorcę oświadczenia o ryzyku kursowym (w przypadku pożyczki udzielonej w CHF/EUR/USD), oświadczenia o BTE i oświadczenia o zapoznaniu się z Regulaminem Pożyczki Hipotecznej w (...) Bank (...) S.A. (§6 ust. 2 pkt 6 umowy). W przypadku pożyczki udzielonej w CHF/EUR/USD kapitał, odsetki oraz inne zobowiązania z tytułu umowy pożyczki, poza wymienionymi w §3 ust. 1 umowy wyrażone w walucie obcej miały być spłacane w złotych jako równowartość kwoty podanej w tej walucie przeliczonej: 1) 
        wg kursu sprzedaży waluty zgodnie z obowiązującą w Banku w dniu spłaty zobowiązania określnym w harmonogramie, o którym mowa w ust 1 powyżej, Tabelą kursów walut dla produktów hipotecznych w (...) Bank (...) S.A. w przypadku wpłat dokonanych przed tym terminem lub w tym terminie, 2) 
        wg kursu sprzedaży waluty zgodnie z obowiązującą w Banku w dniu wpływu środków na rachunek wskazany w §2 ust 15 umowy tabelą kursów walut dla produktów hipotecznych w (...) Bank (...) S.A. w przypadku wpłat dokonanych po dniu określonym w harmonogramie o którym mowa w ust. 1 powyżej. (§12 ust. 4 umowy). W przypadku przedterminowej spłaty pożyczki minimalna kwota spłaty musiała wynosić 5.000 zł lub równowartość tej kwoty w walucie udzielonej pożyczki (CHF/EUR/USD). (§13 ust. 6 umowy). Bank mógł na wniosek pożyczkobiorcy przewalutować pożyczkę udzieloną w złotych na pożyczkę udzieloną w CHF/EUR/USD lub przewalutować Pożyczkę udzieloną w CHF/EUR/USD na pożyczkę udzielona w złotych (§14 ust 1 umowy). W przypadku przewalutowania stosowano następujące kursy walut: 1) 
        dla przewalutowania pożyczki udzielonej w złotych na pożyczkę udzieloną w CHF/EUR/USD kurs kupna CHF/EUR/USD zgodnie z obowiązującą w Banku w dniu przewalutowania pożyczki Tabelą Kursów Walut dla produktów hipotecznych w (...) Bank (...) S.A., 2) 
        dla przewalutowania pożyczki udzielonej w CHF/EUR/USD na pożyczkę udzieloną w złotych kurs sprzedaży CHF/EUR/USD zgodnie z obowiązującą w Banku w dnu Przewalutowania Pożyczki Tabelą kursów walut dla produktów hipotecznych w (...) Bank (...) S.A. (§14 ust 10 umowy). (umowa k. 50-56, 146 – 153v, 255 - 261). Wraz z umową kredytobiorcy złożyli oświadczenia wg przygotowanego przez Bank wzoru o tym iż znane jest im ryzyko wynikające ze zmiany kursu waluty obcej w stosunku do złotych polskich, w której wyrażona jest kwota kredytu. O istnieniu takiego ryzyka kredytobiorcy mieli zostać poinformowani w trakcie procedury udzielania kredytu przez doradcę kredytowego. Kwota kredytu udzielonego w dniu 14 listopada 2008 r. w wysokości 42.298 chf miała zostać przeliczona na złote polskie wg kursu kupna z dnia uruchomienia kredytu zgodnie z Tabelą kursów walut dla produktów hipotecznych w (...) Bank (...) S.A.” obowiązującą w Banku. Kredytobiorcy oświadczali też że są świadomi, iż w przypadku wzrostu kursy waluty CHF/USD/EUR w stosunku do złotych polskich następował odpowiedni wzrost zadłużenia wobec Banku z tytułu zaciągniętego kredytu, co mogło spowodować że ustanowione prawne zabezpieczenie stanie się niewystarczające a zdolność do obsługi zadłużenia miała ulec pogorszeniu. Kredytobiorcy oświadczali, że akceptują także fakt, że okoliczność o której mowa w poprzednim zdaniu może skutkować konsekwencjami wynikającymi z zapisów umowy o kredyt (oświadczenie k. 273). Kredytobiorcy złożyli też oświadczenia o zapoznaniu się z treścią regulaminu kredytu oraz wyciągiem z tabeli oprocentowania, opłat i prowizji Banku (oświadczenia k. 275 – 278). Załącznikiem do umowy był Regulamin pożyczki hipotecznej w (...) Bank (...) S.A. (k. 263 – 271).Wskazano w nim, że tabela kursów jest to tabela kursów walut dla produktów hipotecznych w (...) Bank (...) S.A. – w regulaminie nie wskazano sposobu konstruowania tej tabeli (§2 pkt 19). Zgodnie z §7 ust 2 wskazano że pożyczka udzielona w walucie obcej uruchamiana i spłacana byłą w równowartości złotych polskich obliczonej na zasadach określonych w ust. 3, w którym zapisano że Bank dla pożyczek stosuje następujące kursy walut: 1) 
        dla uruchomienia pożyczki – kurs kupna danej waluty zgodnie z obowiązującą w Banku w dniu uruchomienia Pożyczki Tabelą kursów, 2) 
        dla spłaty zobowiązań z tytułu pożyczki (kapitał i odsetki) kurs sprzedaży danej waluty zgodnie z obowiązującą w Banku w dniu spłaty zobowiązania Tabelą Kursów z zastrzeżeniem postanowień §18 ust 6, 3) 
        dla kwoty prowizji przygotowawczej, opłaty z tytułu ubezpieczenia pożyczki, ubezpieczenia pożyczkobiorcy na życie oraz innych zobowiązań wynikających z umowy pożyczki niewymienionych w pkt 1 i 2 Bank stosował kurs waluty na zasadach określonych w umowie pożyczki. (§7 ust. 2 regulaminu). Ryzyka zmiany kursu waluty ponosił Pożyczkobiorca (§7 ust. 4 regulaminu). Zmiana stopu procentowej pożyczki w przypadku oprocentowania zmiennego mogła nastąpić dla pożyczki udzielonej w CHF, EUR, lub USD w przypadku: a) 
        zmiany stopy referencyjnej określonej dla dane waluty ustalanej przez Bank na podstawie paramentów finansowych rynku pieniężnego i kapitałowego kraju (lub w krajach zrzeczonych w UE) którego waluta jest walutą pożyczki lub b) 
        zmiana paramentów rynku pienionego i kapitałowego w kraju (lub krajach zrzeszonych w UE) którego waluta jest walutą pożyczki lub c) 
        nałożenia na Bank przez przepisy prawa powszechnie obwiązującego obowiązku tworzenia/odprowadzania/utrzymywania szczególnych rezerw z funduszy specjalnych, depozytów lub opłat, wynikających z udzielania przez Bank pożyczki ( §8 ust. 2 pkt 2). (regulamin k. 263 – 271). Umowa była zawierana w Oddziale Banku, przed podpisaniem kredytobiorcy nie mieli możliwości zapoznać się z jej treścią przed podpisaniem a dopiero w dacie jej zawierania. Kredytobiorcy nie mogli wprowadzić jakichkolwiek zmian do jej zapisów. Umowę spłacali wyłącznie D. i P. C. (zeznania P. C. k. 430v – 431v znacznik 00:1:04 – 00:33:03, D. C. k. 431v – 432 znacznik 00:35:02 – 00:41:12, K. C. k. 432 – 432v znacznik 00:42:48 – 00:47:26, M. C. k. 432v – 433 znacznik 00:53:58 – 00:54:56), Do umowy strony zawarły aneks w dniu 26 marca 2014 r. zgodnie z którym pożyczkobiorcy mogli dokonywać spłat kapitałowo – odsetkowych bezpośrednio w CHF i w tym celu został utworzony oddzielny rachunek bankowy, przy czym zastrzeżono, że spłata dokonana w złotych nadal będzie przeliczana poprzez tabelę bankową (§1 ust. 5 aneksu). Zarazem w §2 wskazano że kurs kupna i sprzedaży waluty zamieszczony w tabeli kursów walut dla produktów hipotecznych w (...) Bank (...) S.A. jest ustalana przez Bank na podstawie kwotowań kupna i sprzedaży waluty (USD/PLN, EUR/USD, USD/CHF) na rynku międzybankowym, prezentowanych w serwisie informacyjnym R. dostępnych na moment ustalania Tabeli kursów (kurs średni międzybankowy) (§2 ust. 1 aneksu). Kurs średni bankowy dla CHF/PLN wynikał z podzielenia kursu średniego międzybankowego USD / PLN przez kurs średni międzybankowy USD/CHF. (§2 ust. 4 umowy). (aneks k. 58 – 59, 155 – 156, 280-281). W. C. zmarł 30 marca 2015 r. zaś spadek po nim odziedziczyli K. C. , P. C. oraz M. C. po 1/3 części każde z nich (postanowienie Sądu Rejonowego w Żyrardowie z 14.10.2015 r. sygn. akt I Ns 564/15 k. 61, 158, akt zgonu k. 63, 160) Kredyt został uruchomiony 2 grudnia 2008 r. na rzecz powodów – powodom wypłacono 101.149,53 zł. Powodowie P. C. i D. C. spłacali kredyt – w okresie od 2.12.2008 r. do 06.03.2014 r. w złotych polskich natomiast od 04.04.2014 do 06.12.2022 r. – we frankach szwajcarskich, nadto ponosili koszty ubezpieczenia nieruchomości. W okresie od 6 stycznia 2009 r. do 6 września 2022 r. strona powodowa dokonała wpłat tytułem rat kapitałowo - odsetkowych w łącznej wysokości 46.550,28 zł oraz 20.530,52 CHF. (zaświadczenie k. 69 – 74, 166 – 171, 332 – 333v, wyliczenie spłat k. 76 – 80, 173 – 177, 334 - 335, dokumenty k. 283). Przy czym w dniu 8 tycznia 2014 r. powodowie zawarli umowę małżeńską majątkową w formie aktu notarialnego, wprowadzając ustrój rozdzielności majątkowej małżeńskiej, w związku z czym po jej zawarciu spłąt dokonywał wyłącznie P. C. (akt notarialny rep. A nr (...) k. 336 – 336v, zeznania P. C. k. 430v – 431v znacznik 00:1:04 – 00:33:03, D. C. k. 431v – 432 znacznik 00:35:02 – 00:41:12). Powodowie pismem z 5 maja 2021 r. doręczonym pozwanemu w kolejnym dniu wezwali Bank do zapłaty kwoty 27.826,23 zł oraz 17.032,27 CHF tytułem zwrotu nienależnego świadczenia pobranego przez Bank w związku ze spłatą pożyczki hipotecznej nr (...) z 14.11.2008 r. (wezwanie k. 82 – 84, 179 -181) . Bank w odpowiedzi z 6 maja 2021 r. odmówił uznania reklamacji powodów, wskazując że nie doszło do rażącego naruszenia ich interesów jako klientów. (pismo (...) k. 86- 86v, 183-183v). Na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2025 r. powodowie pouczeni o skutkach ustalenia upadku umowy wnosili o objęcie ich ochroną konsumencką (protokół k. 430 – 433, znacznik 00:27:01, 00:40:16, 00:42:55, 00:53:58). Powyższy stan faktyczny Sądy Okręgowy ustalił w pierwszej kolejności na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy których autentyczności i rzetelności nie kwestionowały strony a i Sąd nie znalazł podstaw dla odmówienia im mocy dowodowej. Jako nie mające waloru dowodowego Sąd potraktował dokumenty lub informacje przedstawiające czyjeś stanowisko w przedmiocie kredytów indeksowanych i denominowanych (artykuły, opinie), które nie mogły być podstawą ustaleń faktycznych Sądu w niniejszej sprawie. Podkreślić również należy, iż w ocenie Sądu, wymienione bądź dołączone do pism stron orzeczenia stanowiły wyłącznie wzmocnienie argumentacji strony je przedstawiającej, rozwinięcie zajętego w sprawie stanowiska. Oceniając treść zeznań strony powodowej (zeznania: P. C. k. 430v – 431v znacznik 00:1:04 – 00:33:03, D. C. k. 431v – 432 znacznik 00:35:02 – 00:41:12, K. C. k. 432 – 432v znacznik 00:42:48 – 00:47:26, M. C. k. 432v – 433 znacznik 00:53:58 – 00:54:56), Sąd miał przede wszystkim na względzie subsydiarność tego dowodu, zgodnie z art. 299 k.p.c. jak i fakt, iż z oczywistych względów strona powodowa była zainteresowana uzyskaniem konkretnego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Niemniej jednak relacja przedstawiona przez powodów była co do zasady wiarygodna, także w zakresie sposobu spłaty kredytu i faktu że W. i K. C. udzielali jedynie zabezpieczenia na nieruchomości, natomiast nie spłacali kredytu pomimo że byli jego stroną. Dokonując powyższych ustaleń faktycznych Sąd nie znalazł podstaw, aby nie dać wiary przedstawionym zeznaniom, szczególnie P. C. , odnoszących się do okoliczności zawarcia umowy kredytu, braku udostępnienia umowy przed jej zawarcie do przeczytania przez powoda, braku możliwości negocjacji zapisów które strona powodowa kwestionowała w niniejszym postępowaniu, brak przedstawienia informacji o historycznych wahaniach kursu CHF czy też symulacji możliwego wzrostu kursu tej waluty. Korespondowało to także z faktem że pozwany nie przestawić na przeciwną okoliczność żadnych dowodów. Sąd Okręgowy pominął wnioski o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu bankowości (postanowienie k. 432v znacznik 00:48:10) jako bezprzedmiotowe w realiach niniejszego postępowania. Kwota zapłacona przez powodów tytułem wykonywania umowy była finalnie wyjaśniona pomiędzy stronami – bank wskazał jaka jest wg niego prawidłowa suma wpłat dokonywanych w złotych polskich i wynikała ona także z zestawienia bankowego, inne kwestie nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Roszczenie powodów zasługiwało na uwzględnienie co do roszczenia o ustalenie nieważności a także przeważnie co do kwoty głównej, oraz w całości w zakresie żądania odsetkowego. W niniejszej sprawie bezsporny między stronami był fakt zawarcia umowy pożyczki hipotecznej nr (...) z 14 listopada 2008 r. o określonej treści. Jednocześnie strony pozostawały zgodne co do faktu uruchomienia kredytu, jego wypłaty a także spłaty kredytu poprzez pobieranie przez Bank z rachunku powodów rat kapitałowo- odsetkowych oraz innych opłat, prowizji i kosztów ubezpieczeń na określonych w umowie zasadach tj. w naliczonych przez bank kwotach w oparciu o tabele bankowe. Częściowo niesporna była także między stronami kwota objęta powództwem w zakresie w jakim jej wysokość została przyznana przez pozwany Bank. Strony natomiast inaczej interpretowały charakter umowy, jak również wynikające z niej skutki. Pozwany konsekwentnie w toku procesu wskazywał, że w świetle prawa umowa spełniała wszelkie przesłanki ważności umowy kredytowej. Z kolei strona powodowa domagała się zapłaty wszelkich kwoty uiszczonych jej tytułem ze względu na jej nieważność. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania sprawy należy wskazać, że przedmiotowa umowy pożyczki hipotecznej nr (...) z 14 listopada 2008 r. zawiera postanowienia abuzywne, które nie mogą być zastąpione jakimikolwiek innymi umownymi lub wynikającymi z przepisów prawa, co skutkuje nieważnością przedmiotowej umowy. Zgodnie z art. 189 k.p.c. powód może żądać ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, jeżeli ma w tym interes prawny. Powództwo o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego może zostać uwzględnione wtedy, gdy spełnione są dwie przesłanki merytoryczne: interes prawny oraz wykazanie prawdziwości twierdzeń powoda o tym, że dany stosunek prawny lub prawo rzeczywiście nie istnieje. Pierwsza z tych przesłanek warunkuje dopuszczalność badania i ustalania prawdziwości twierdzeń powoda, wykazanie zaś istnienia drugiej z tych przesłanek decyduje o kwestii zasadności powództwa (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27.06.2001 r., II CKN 898/00). Interes prawny w rozumieniu art. 189 kpc oznacza potrzebę prawną, wynikającą z sytuacji prawnej, w jakiej znajduje się powód. Może wynikać z bezpośredniego zagrożenia prawa powoda lub zmierzać do zapobieżenia temu zagrożeniu. Interes prawny występuje także wtedy, gdy istnieje niepewność stanu prawnego lub prawa, mająca charakter obiektywny. Powód musi udowodnić, że ma interes prawny w wytoczeniu powództwa przeciwko konkretnemu pozwanemu, który przynajmniej potencjalnie stwarza zagrożenie dla jego prawnie chronionych interesów, a sam skutek, jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego, zapewni powodowi ochronę jego praw przez definitywne zakończenie istniejącego między stronami sporu lub prewencyjnie zapobiegnie powstaniu w przyszłości takiego sporu, tj. obiektywnie odpadnie podstawa jego powstania. Na takie cechy roszczenia o ustalenie z art. 189 k.p.c. wskazywał wielokrotnie Sąd Najwyższy, m.in. w wyrokach: z dnia 18.03.2011 r., III CSK 127/10; z dnia 09.02.2012 r., III CSK 181/11; OSNC 2012/7-8/101; oraz z dnia 19.09.2013 r., I CSK 727/12. Inaczej mówiąc, przez interes prawny w procesie cywilnym należy rozumieć obiektywną w świetle obowiązujących przepisów prawnych, to jest wywołaną rzeczywistym narażeniem lub zagrożeniem określonej sfery prawnej, potrzebę uzyskania określonej treści wyroku. Osoba zainteresowana może dochodzić roszczenia o ustalenie, jeśli nie może uzyskać jakiejkolwiek innej ochrony, w jakikolwiek inny sposób, niż poprzez uzyskanie i przedłożenie wyroku ustalającego istnienie lub nieistnienia prawa lub stosunku prawnego. Przesądzenie zatem, czy istnieje stosunek prawny mający wynikać z określonej umowy, jeżeli jeszcze nie została ona stosownie do jej treści wykonana w całości, o ile jest spór w tej materii, może definitywnie nastąpić tylko w drodze procesu o ustalenie. W takiej sytuacji nie jest wystarczając orzeczenie o żądaniu zwrotu ewentualnie nienależnego świadczenia czy też orzeczenie w ewentualnym procesie o uzgodnienie treści księgi wieczystej w zakresie wykreślenia hipoteki z działu IV księgi nieruchomości, na której ustanowiono zabezpieczenie, gdyż cały czas zostaje do rozstrzygnięcia kwestia obowiązku spełniania świadczeń na przyszłość. W tej materii nie będzie mieć zaś rozstrzygającego znaczenia uzasadnienie orzeczenia rozstrzygającego jeden z powyżej wskazanych możliwych sporów – z uwagi na ograniczony zakres powagi rzeczy osądzonej w świetle art. 366 k.p.c. Do rozważenia jest, czy prawidłowo sformułowane żądanie – o ile w rachubę wchodzi nieważność umowy – winno obejmować żądanie ustalenia nieważności umowy jako takiej, czy żądanie ustalenia nieistnienia stosunku prawnego z umowy. W przypadku realizowanej na bieżąco niewykonanej jeszcze umowy kredytu mamy więc do czynienia z klasycznym przykładem interesu prawnego w ustaleniu, czy umowa jest ważna, czy nie względnie, czy stosunek prawny nawiązany w następstwie jej zawarcia istnieje, czy nie. Ustalenie takie usuwa spór w tej materii. Na wstępie wskazać należy, iż niewątpliwie strona pozwana faktycznie oddała do dyspozycji powodów, środki pieniężne z przeznaczeniem na zakup lokalu mieszkalnego, na cele prywatne, w efekcie zawarcia przedmiotowej w sprawie umowy kredytu. Były to środki pieniężne w walucie polskiej, choć w treści umowy kwotę kredytu określono jako CHF. Co do argumentacji stanowiącej podstawy do przyjęcia, iż umowa jest nieważna, wskazać należy co następuje. Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe , w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia spornej umowy (tekst jedn.: Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665), przez umowę kredytu bankowego bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. W myśl art. 69 ust. 2 pkt 2 Prawa bankowego , umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności kwotę i walutę kredytu. Oceniając żądanie pozwu wskazać należy w pierwszym rzędzie, że w stanie prawnym obowiązującym w dacie zawarcia przedmiotowej umowy kredytu nie budziła wątpliwości dopuszczalność konstruowania zarówno umów kredytu indeksowanego (waloryzowanego) do waluty obcej, w których wysokość kwoty kredytu wyrażonej w złotych jest określana (indeksowana) według kursu danej waluty obcej w dniu wydania, jak i umów kredytu denominowanego w walucie obcej, w których wartość kwoty kredytu jest wyrażona w walucie obcej, ale jest uruchamiana w złotych po przyjętym kursie przeliczeniowym. Z kolei jako czysty kredyt walutowy jest określany w piśmiennictwie kredyt udzielany i wypłacany w innej walucie niż krajowa. Dopuszczalność zawierania takich umów co do samej zasady potwierdzono wielokrotnie w judykaturze, ale również potwierdza ją sam ustawodawca w ustawie z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy - prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 165, poz. 984), bowiem w myśl art. 4 tej ustawy, w przypadku kredytów lub pożyczek pieniężnych zaciągniętych przez kredytobiorcę lub pożyczkobiorcę przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ma zastosowanie art. 69 ust. 2 pkt 4a oraz art. 75b prawa bankowego , w stosunku do tych kredytów lub pożyczek pieniężnych, które nie zostały całkowicie spłacone - do tej części kredytu lub pożyczki, która pozostała do spłacenia. W tym zakresie bank dokonuje bezpłatnie stosownej zmiany umowy kredytowej lub umowy pożyczki. Skoro przepis ten wprost potwierdza stosowanie przepisów dodanych ustawą nowelizującą do umów zawartych wcześniej, to oznacza, że nie można przyjąć by z uwagi na sprzeczność samej konstrukcji kredytu denominowanego z istotą umowy kredytu i z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa bankowego wcześniej zawarte umowy kredytu indeksowanego czy denominowanego są nieważne. Nie oznacza to jednak oczywiście przesądzenia ważności umowy indywidualnie badanej w niniejszej sprawie. W rozpatrywanym przypadku, umowa jest nieważna bowiem z dwóch równolegle występujących przyczyn. Chodzi tu zarówno o narzucony przez bank sposób ustalania wysokości kwoty podlegającej wypłacie oraz zwrotowi, jak również sposób ustalenia zmiany wysokości oprocentowania, zależnej wyłącznie od przedsiębiorcy. Nieważność dotyczy postanowień odnoszących się do głównych świadczeń stron. Podstawą prawną do przyjęcia, iż umowa jest nieważna w tym zakresie, będzie art. 58§1 k.c. – umowa jest sprzeczna z ustawą, bowiem została ukształtowana w sposób wykraczający poza granice swobody umów zakreślone dyspozycją art. 353 1 k.c. Ustalenie wysokości kwoty wypłaconego i zwracanego kredytu oraz wysokości oprocentowania wiąże się w przypadku analizowanej umowy z koniecznością odwołania się odpowiednio do kursów walut ustalanych przez bank w tabeli kursów oraz stopy procentowej ustalanej przez bank w tabeli oprocentowania. Tymczasem ani umowa, ani inne wzorce umowne stanowiące podstawę ustalenia treści łączącego strony stosunku prawnego, nie określały prawidłowo zasad ustalania tych kursów. Kwestia określenia w umowie kwoty kredytu podlegającej zwrotowi oraz wysokości oprocentowania mieści się w szerszym kontekście prawa zobowiązań, które wymaga dla powstania zobowiązania dokładnego oznaczenia świadczenia. W obowiązującej na gruncie prawa polskiego konstrukcji zobowiązania umownego jako stosunku prawnego pomiędzy formalnie równorzędnymi podmiotami nie ma więc miejsca na przyznanie jednej ze stron zobowiązania możliwości jednostronnego, władczego oddziaływania na pozycję drugiej strony, a w szczególności na wysokość świadczenia albo kształt zobowiązania jednej ze stron. Stanowisko takie zostało wyrażone w orzecznictwie już w pierwszych latach obowiązywania art. 353 1 k.c. Przywołać należy tu uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 22 maja 1991 r., sygn. III CZP 15/91, w której stwierdza się, że: "za sprzeczne z naturą umowy gospodarczej należy uznać pozostawienie w ręku jednej tylko strony możliwości dowolnej zmiany jej warunków”. Można również odwołać się do orzeczeń Sądu Najwyższego konkretnie odnoszących się do kwestii warunków zmiany oprocentowania przez bank, wskazując na uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 6 marca 1992 r., sygn. III CZP 141/91 oraz uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 1992 r., sygn. III CZP 50/92, w których stwierdza się m.in., że: „Okoliczności, od zaistnienia których ma być uzależniona w regulaminie bankowym zmiana wysokości oprocentowania wkładów i kredytów, powinny być skonkretyzowane w taki sposób, aby w przyszłości mogła być dokonana należyta ocena, czy rzeczywiście one wystąpiły i czy w związku z tym zmiana oprocentowania jest obiektywnie usprawiedliwiona” W analizowanej umowie kryteria i przesłanki do dokonania zmiany oprocentowania nie zostały w ogóle sprecyzowane. Bank miał bowiem prawo jednostronnie narzucać zmiany oprocentowania określając je w tabeli (§ 12 umowy), a czynniki, które mogły być przyczyną zmiany oprocentowania (lecz nie musiały) obejmowały (§ 8 regulaminu): a) 
        zmiany stopy referencyjnej określonej dla danej waluty ustalonej przez bank na podstawie parametrów finansowych rynku pieniężnego i kapitałowego w kraju (lub w krajach zrzeszonych w Unii Europejskiej), którego waluta jest walutę kredytu; b) 
        zmiany parametrów finansowych rynku pieniężnego i kapitałowego w kraju (lub w krajach zrzeszonych w Unii Europejskiej), którego waluta jest walutę kredytu; c) 
        nałożenie na bank przez przepisy prawa powszechnie obowiązującego obowiązku tworzenia/odprowadzania/utrzymywania szczególnych rezerw, funduszy specjalnych, depozytów lub opłat wynikających z udzielenia przez Bank kredytu. Pierwsze z wyżej wskazanych postanowień (lit. a) nie wskazuje o zmianę jakiej stopy referencyjnej chodzi, pozwalając na jej określenie bankowi na podstawie parametrów finansowych rynku pieniężnego i kapitałowego, nie wskazując notabene o jakie parametry chodzi. Tym samym klauzula ta uprawnia bank do wyboru, na podstawie bliżej nieokreślonych czynników, stopy referencyjnej, od zmiany której uzależniona jest decyzja banku o zmianie oprocentowania. W umowie nie określono poziomu pierwotnie stosowanej stopy referencyjnej ani nie określono w ogóle, jaka to jest stopa referencyjna. To samo dotyczy postanowienia zawartego w lit. b, które również odwołuje się do bliżej niesprecyzowanych parametrów finansowych rynku pieniężnego i kapitałowego. Niezależnie od powyższego wskazać należy, że żaden zapis umowy nie wiąże dopuszczalnej wielkości zmiany przez bank oprocentowania kredytu z zakresem zmiany stopy referencyjnej (lit. a), parametrów finansowych (lit. b) oraz zakresem i charakterem nałożonego na bank obowiązku (lit. c), a nawet nie wiąże z nimi kierunku tej zmiany. Oznacza to na przykład, że ta konstrukcja umowna pozwala na podwyższenie oprocentowania kredytu w sytuacji obniżki stopy referencyjnej przyjętej przez bank. Jednocześnie postanowienia te dają bankowi wyłącznie jednostronne uprawnienie do kształtowania położenia konsumenta, nie obligując go do niczego. Oznacza to, że bank jest blankietowo uprawniony do zmiany wysokości oprocentowania w dowolny sposób i dowolnym zakresie w jakimkolwiek przypadku zmiany nieostro opisanych parametrów wskazanych wyżej, niezależnie od kierunku ich zmiany. Nie ma natomiast obowiązku dokonania zmiany wysokości oprocentowania w sytuacji, w której parametry te ulegną zmianie w sposób uzasadniający teoretycznie obniżenie oprocentowania na korzyść kredytobiorcy. Z podobnym mechanizmem mamy do czynienia w przypadku określenia wysokości kwoty kredytu. Kwota podlegająca wypłacie oraz zwrotowi nie jest w umowie ściśle oznaczona, jak również nie są wskazane szczegółowe, obiektywne zasady jej określenia. Zgodnie z § 2 ust. 1 umowy kredyt miał zostać wypłacony w złotych wg kursu kupna danej waluty, zgodnie z obowiązującą w banku w dniu uruchomienia kredytu/transzy kredytu, tabelą kursów walut dla produktów hipotecznych w (...) Bank (...) SA. Z kolei zgodnie z § 12 ust. 4 umowy kredyt spłacany będzie w złotych jako równowartość kwoty (podanej w walucie) przeliczonej wg kursu sprzedaży walut zgodnie z obowiązującą w banku tabelą kursów walut dla produktów hipotecznych. Umowa przy tym nie określa nie tylko jakiegokolwiek mechanizmu, na podstawie którego bank miałby określać kursy walut, nie zawiera oznaczenia żadnych przesłanek, na podstawie których ma być konstruowana tabela. Dodatkowo, konstrukcja umowna zakłada istnienie odrębnej tabeli kursów walut tylko dla produktów hipotecznych (vide też § 2 pkt 18 i 19 regulaminu), co oznacza, że mowa o tabeli, w oparciu o którą nie są w warunkach rynkowych dokonywane jakiekolwiek transakcje wymiany walut. Odpada zatem czynnik potencjalnie przynajmniej mogący ograniczać ryzyko ustalania kursów nierynkowych polegający na tym, że bank kursy takie ustalałby również dla zastosowań w transakcjach, które dokonywane byłyby w warunkach konkurencyjnych umożliwiających kontrahentom swobodny wybór podmiotu, z którym dokonuje wymiany walutowej. Powyższe oznacza, że bankowi pozostawiono w istocie swobodne określenie kwoty podlegającej wypłacie kredytobiorcy i zwrotowi przez kredytobiorcę, ponieważ ani Umowa ani Regulamin nie precyzują w jaki sposób kredytujący bank wyznacza kursy walut w sporządzanej przez siebie Tabeli kursów. Zatem najpierw bank może w zasadzie dowolnie określić kursy walut w Tabeli kursów, a następnie przy ich wykorzystaniu jednostronnie określić kwotę, którą kredytobiorca otrzyma (w złotych polskich). Następnie, w trakcie określania wysokości świadczenia spełnianego przez kredytobiorcę, powtórzona zostanie zbliżona operacja - bank w oparciu o ustalony przez siebie kurs określi wysokość świadczenia kredytobiorcy wyrażonego w złotych polskich. Powyżej wskazane ukształtowanie stosunku zobowiązaniowego narusza jego istotę, gdyż wprowadza do stosunku zobowiązaniowego element nadrzędności jednej ze stron i podporządkowania drugiej strony, bez odwołania do jakichkolwiek obiektywnych kryteriów, zakreślających granice swobody jednej ze stron. Naruszenie istoty stosunku zobowiązaniowego oznacza przekroczenie granic swobody umów określonych w art. 353 1 k.c. i prowadzi do nieważności czynności prawnej jako sprzecznej z ustawą ( art. 58 k.c. ). Dotknięte nieważnością postanowienia dotyczyły bowiem głównego świadczenia kredytobiorcy, tj. zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu i zapłaty odsetek, co należy do essentialia negotii umowy kredytu. Zwrócić należy uwagę, że określenia kwoty i waluty kredytu, a także (w przypadku umowy oprocentowanej na zasadach oprocentowania zmiennego) określenia zasad zmiany oprocentowania kredytu ustawodawca wymaga wyraźnie odpowiednio w art. 69 ust. 2 pkt 2 prawa bankowego oraz w art. 69 ust. 2 pkt 5 w zw. z art. 76 pkt 1 prawa bankowego . Umowa w oparciu o którą nie jest możliwe określenie kwoty kredytu i zasad zmiany oprocentowania musi zatem być uważana za nieważną. Bez postanowień wskazanych powyżej strony nie zawarłyby przy tym analizowanej umowy, co prowadzi do jej nieważności w całości ( art. 58§3 k.c. ). Do całkowitej zmiany charakteru łączącej strony umowy prowadziłoby bowiem wyeliminowanie klauzuli przeliczeniowej – prowadziłoby to do sytuacji, w której umowa wykonalna byłaby tylko poprzez wypłatę i spłatę kredytu w walucie obcej, gdyby zaś traktować ją jako umowę kredytu złotowego – to nie pozostaje w umowie w żaden sposób określona wysokość kredytu w złotówkach. Jednocześnie wyeliminowanie nieważnych postanowień dotyczących zmiany wysokości oprocentowania powodowałoby możliwość wykonania umowy wyłącznie jako umowy kredytu o stałym poziomie oprocentowania. To również finalnie powodowałoby powstanie konstrukcji umownej całkowicie odmiennej od tej pierwotnie zakładanej. W konsekwencji zatem należy stwierdzić, że wykraczające poza granice swobody umów, a zatem naruszające dyspozycję art. 353 1 k.c. postanowienia kształtujące mechanizm denominacji – przeliczenia kwoty kredytu z waluty szwajcarskiej na podlegającą wypłacie kwotę złotówek oraz postanowienia dotyczące przeliczenia spłat w walucie polskiej na walutę szwajcarską ocenić należy jako nieważne bezwzględnie na podstawie art. 58§1 k.c. , a mając na uwadze że bez nich strony umowy kredytu nie zawarłyby ( art. 58§3 kc ), to cała umowa jest nieważna. Powyższa ocena prowadzi do wniosku, iż nie ma potrzeby dokonywania oceny umowy z perspektywy przepisów o niedozwolonych postanowieniach umownych. Tylko bowiem w sytuacji przyjęcia, iż umowa nie jest dotknięta wadami dalej idącymi, zatem bezwzględnie nieważna, możliwe jest dalsze jej badanie z punktu widzenia wad, o których mowa w art. 385 1 i nast. k.c. Gdyby jednak zakładać iż nie sposób uznać umowy za nieważną na podstawie art. 58 § 1 k.c. , to należy poddać omawiane postanowienia kontroli z punktu widzenia możliwego traktowania ich jako nieuczciwych warunków umownych w rozumieniu Dyrektywy Rady 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 roku w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich i niedozwolonych postanowień umownych w rozumieniu prawa krajowego. Sąd podziela w tym zakresie argumentację powodów zmierzającą do uznania za niedozwolone postanowienia umowne całości „warunku walutowego” kształtującego mechanizm denominacji, a postanowień zmierzających do ustalania kursów walut w szczególności. Zgodnie z art. 385 1 § 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Nie ma wątpliwości, że powodowie są konsumentami w rozumieniu art. 22 1 k.c. , w sprawie chodzi o kredyt mieszkaniowy na zakup mieszkania. Nie ma także wątpliwości, że postanowienia kształtujące mechanizm denominacji nie zostały z powodami indywidualnie wynegocjowane, są to postanowienia autorstwa banku – kontrahenta powodów. Co prawda powodowie wskazali że wybrali kredyt w CHF ale nastąpiło to jako wynik przedstawienia tego produktu przez pracownika Banku jako najkorzystniejszego kredytu ale nie sposób powyższego utożsamiać z indywidualnym uzgodnieniem konkretnego mechanizmu denominacji stosowanego w umowie. Brak indywidualnego uzgodnienia kwestionowanych przez powodów postanowień umownych dotyczących denominacji wynika z samego charakteru zawartej umowy - opartej o treść stosowanego przez bank wzorca umownego. Taki sposób zawierania umowy w zasadzie wyklucza możliwość indywidualnego wpływania przez konsumenta na treść powstałego stosunku prawnego, poza ustaleniem kwoty kredytu, ewentualnie wysokości oprocentowania (marży). Przy czym wpływ konsumenta musi mieć charakter realny, rzeczywiście zostać mu zaoferowany, a nie polegać na teoretycznej możliwości wystąpienia z wnioskiem o zmianę określonych postanowień umowy. Zgodnie z art. 3 ust. 2 dyrektywy 93/13 warunki umowy zawsze zostaną uznane za niewynegocjowane indywidualnie, jeżeli zostały sporządzone wcześniej i konsument nie miał w związku z tym wpływu na ich treść, zwłaszcza jeśli zostały przedstawione konsumentowi w formie uprzednio sformułowanej umowy standardowej. zaś fakt, że niektóre aspekty warunku lub jeden szczególny warunek były negocjowane indywidualnie, nie wyłącza stosowania niniejszego artykułu do pozostałej części umowy, jeżeli ogólna ocena umowy wskazuje na to, że została ona sporządzona w formie uprzednio sformułowanej umowy standardowej. Brak indywidualnego uzgodnienia treści umowy znajduje też pełne potwierdzenie w zeznaniach powodów, których pozwanemu nie udało się w żaden sposób podważyć, mimo że zgodnie z art. 385 § 4 k.c. , ciężar dowodu w tym zakresie spoczywał na pozwanym. Nie stanowi też indywidualnego uzgodnienia dokonanie wyboru przez konsumenta jednego z kilku dostępnych rodzajów umowy przedstawionej przez przedsiębiorcę. Mimo, że analizowane postanowienia normują w ocenie Sądu główne świadczenia stron, to nie stoi powyższe na przeszkodzie stwierdzeniu ich abuzywności, gdyż nie są to postanowienia jednoznaczne. W szczególności na podstawie ich treści nie sposób ustalić wysokości świadczeń do spełnienia których zobowiązana będzie każda ze stron umowy. Analogicznie jest zresztą w przypadku postanowień umownych dotyczących zmiany wysokości oprocentowania - ich niejednoznaczność wynikająca z braku precyzyjnego określenia kryteriów i sposobu określenia oprocentowania pozwala na skontrolowanie dopuszczalności tych postanowień. W sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami regulują pozycję konsumenta postanowienia umowne godzące w równowagę kontraktową stron, a także te, które zmierzają do wprowadzenia konsumenta w błąd, wykorzystując jego zaufanie i brak specjalistycznej wiedzy. Klauzula dobrych obyczajów nawiązuje do wyobrażeń o uczciwych, rzetelnych działaniach stron, a także do zaufania, lojalności, jak również – w stosunkach z konsumentami - do fachowości. Zatem sprzeczne z dobrymi obyczajami są takie działania, które zmierzają do dezinformacji lub wywołania błędnego mniemania konsumenta (czy szerzej klienta), wykorzystania jego niewiedzy lub naiwności, ukształtowania stosunku zobowiązaniowego niezgodnie z zasadą równorzędności stron, nierównomiernego rozłożenia praw i obowiązków między partnerami kontraktowymi. Przez dobre obyczaje w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. należy rozumieć pozaprawne reguły postępowania niesprzeczne z etyką, moralnością i aprobowanymi społecznie obyczajami. Należy przy tym mieć na uwadze, że pojęcie sprzeczności z dobrymi obyczajami stanowi przeniesienie na grunt kodeksu cywilnego użytego w art. 3 ust. 1 dyrektywy pojęcia sprzeczności z wymogami dobrej wiary. Powołany przepis przewiduje, że warunki umowy, które nie były indywidualnie negocjowane, mogą być uznane za nieuczciwe, jeśli stoją w sprzeczności z wymogami dobrej wiary, powodują znaczącą nierównowagę wynikających z umowy, praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. Równocześnie preambuła dyrektywy zawiera w motywie 16 istotne wskazówki interpretacyjne pozwalające ustalić pożądane zachowania zgodne z wymogami dobrej wiary. W szczególności: przy dokonywaniu oceny działania w dobrej wierze będzie brana pod uwagę zwłaszcza siła pozycji przetargowej stron umowy, a w szczególności, czy konsument był zachęcany do wyrażenia zgody na warunki umowy i czy towary lub usługi były sprzedane lub dostarczone na specjalne zamówienie konsumenta; sprzedawca lub dostawca spełnia wymóg działania w dobrej wierze, jeżeli traktuje on drugą stronę umowy w sposób sprawiedliwy i słuszny, należycie uwzględniając jej prawnie uzasadnione roszczenia. Rażące naruszenie interesów konsumenta ma miejsce, jeżeli postanowienia umowy poważnie i znacząco odbiegają od sprawiedliwego wyważenia praw i obowiązków stron, wprowadzając nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na niekorzyść konsumenta. Jednak nie wyczerpuje to zakresu, w którym może dojść do naruszenia interesów konsumenta. Chodzi bowiem nie tylko o interesy ekonomiczne, ale też związane ze zdrowiem konsumenta, jego czasem zbędnie traconym, dezorganizacją toku życia, doznaniem przykrości, zawodu, wprowadzenia w błąd, nierzetelności traktowania. Zwrócić należy przy tym uwagę, że o ile ustawodawca posłużył się w art. 385 1 pojęciem rażącego naruszenia interesów konsumenta, co może wskazywać na ograniczenie treści stosowania przepisów do przypadków skrajnej nierównowagi interesów stron, to w treści art. 3 ust. 1 dyrektywy ta sama przesłanka została określona jako wymóg spowodowania poważnej i znaczącej nierównowagi wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. W tej sytuacji konieczność wykładni art. 385 1 k.c. w świetle wymogów dyrektywy rodzi konieczność złagodzenia kryteriów stawianych skutkom postanowienia, których zaistnienie pozwalać będzie na stwierdzenie jego niedozwolonego charakteru. Tradycyjne stopniowanie, w którym za rażące uznaje się sytuacje skrajne, nadzwyczajne, ustąpić musi konieczności odnoszenia się jedynie do znamienia znaczącej nierównowagi, jako wypełniającej już kryteria rażącego naruszenia. W uchwale z 20 czerwca 2018 r., III CZP 29/17, na tle interpretacji art. 385 2 k.c. , Sąd Najwyższy wyjaśnił, że oceny, czy postanowienie umowne jest niedozwolone ( art. 385 1 § 1 k.c. ), dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy. Nieistotne zatem, w jaki sposób umowa była wykonywana przez strony. W szczególności nie ma znaczenia, czy przedsiębiorca rzeczywiście korzystał z możliwości, jakie wynikają dla niego z określonego brzmienia postanowień umownych. Kluczowy jest brak przeszkód do ich wykorzystania. Postanowienie umowne ma niedozwolony charakter nie dlatego, że jest w niewłaściwy sposób wykorzystywane przez przedsiębiorcę - tym bardziej, że jest to okoliczność, która w toku wykonywania umowy może się zmieniać. To samo postanowienie nie może zaś być abuzywne, bądź tracić takiego charakteru jedynie w wyniku przyjęcia przez jedną ze stron umowy określonego sposobu jej wykonania, korzystania bądź niekorzystania z wynikających z niego uprawnień. Postanowienie jest niedozwolone jeśli daje kontrahentowi konsumenta możliwość działania w sposób rażąco naruszający interesy konsumenta. Bez znaczenia jest zatem, jak bank rzeczywiście ustalał kurs waluty, do której kredyt był denominowany oraz wysokość stopy oprocentowania. Nie ma też znaczenia w jaki sposób bank finansował udzielanie kredytów denominowanych, gdyż również to stanowi okoliczność leżącą poza łączącym strony stosunkiem prawnym a równocześnie związaną z wykonywaniem umowy, a nie chwilą jej zawarcia. Bez znaczenia jest także okoliczność, że kredytobiorca nie kwestionował wysokości wypłaconej im na podstawie jednostronnej decyzji banku sumy w walucie polskiej, jak również i to, czy i jak dalece kursy walut stosowane przez bank odbiegały od rynkowych. Badanie powyższego oznaczałoby kontrolę sposobu realizacji umowy, nie zaś jej treści. W kontekście powyższych uwag natury ogólnej, przy założeniu ważności umowy należałoby stwierdzić jednak, że niedozwolone jako naruszające w stopniu rażącym interes konsumenta oraz sprzeczne z dobrymi obyczajami są postanowienia kształtujące mechanizm denominacji kredytu, a to w szczególności §2 ust. 1 umowy, §2 ust 2 pkt 6 umowy, §12 ust. 4 i §14 ust 10 umowy, jak również §7 ust 3, §8 ust 2 pkt 2, §18 ust 6, oraz §23 ust 8 regulaminu. Kluczowe z punktu widzenia takiej oceny jest przyznanie w tych postanowieniach przedsiębiorcy uprawnień do jednostronnego kształtowania położenia konsumenta, zarówno w aspekcie przypadającego mu do wypłaty od przedsiębiorcy świadczenia w postaci kwoty kredytu wypłacanej w złotówkach, jak również w aspekcie obowiązku zwrotu określonej sumy wyrażonej w walucie polskiej, w tym także możliwość całkowicie jednostronnej i arbitralnej, bez określenia przejrzystych kryteriów tego kontroli prawidłowości spełnienia świadczenia przez konsumenta. Umowa ani regulamin nie przewidują żadnego narzędzia kontroli poprawności określania kursów, a z niedostateczną wysokością spełnionego na rzecz konsumenta świadczenia mogą się wiązać szczególnie negatywne konsekwencje, do wypowiedzenia umowy włącznie. Dodać przy tym należy, że powyższe zwalnia już co do zasady z oceny powyższych postanowień w aspekcie stosowania różnych kursów, to jest kupna i sprzedaży, do określenia wysokości świadczenia banku i konsumenta. Można zatem jedynie ogólnie wskazać, że nie znajduje to żadnego uzasadnienia i tworzy dodatkową nieuzasadnioną nierównowagę stron umowy. Przy czym kwestia spreadu walutowego jest tu o tyle na dalszym planie, że niedozwolony charakter miałyby również postanowienia pozwalające na dowolne kształtowanie kursu waluty denominacji także wtedy, gdyby wypłata i spłata kredytu były rozliczane po jednym kursie. Nazwa tego kursu nie ma właściwie żadnego znaczenia, bowiem dotyczy tabeli kursowej służącej wyłącznie rozliczaniu kredytów i pożyczek hipotecznych, a nie jakimkolwiek rozliczeniom z tytułu realnych operacji wymiany walutowej dokonywanych w warunkach rynkowych a w konsekwencji to, w jaki sposób zostanie nazwany kurs do wypłaty i spłaty kredytu nie ma większego znaczenia, bowiem tworzy tylko pewien pozór rynkowego ich charakteru, gdy w rzeczywistości każdy z nich w świetle umowy może być ukształtowany całkowicie dowolnie. Skutkiem uznania za niedozwolone postanowień umownych dotyczących sposobu ustalania kursów walut na potrzeby wypłaty i spłaty kredytu jest konieczność ich pominięcia przy ustalaniu treści stosunku prawnego wiążącego konsumentów. Postanowienia takie przestają wiązać już w chwili zawarcia umowy. Oznacza to, że nie stanowią elementu treści stosunku prawnego i nie mogą być uwzględniane przy rozpoznawaniu spraw związanych z jego realizacją. W rezultacie konieczne jest przyjęcie, że łączący strony stosunek umowny nie przewiduje sposobu ustalania kursu, po jakim ma zostać wypłacony i spłacany kredyt oraz wysokości, w jakiej kredyt ten ma być wypłacony i spłacony. Wykluczone w niniejszej sprawie jest przyjęcie, iż umowa powinna obowiązywać w dalszym ciągu przy zastosowaniu bliżej niesprecyzowanych przepisów dyspozytywnych. Tego rodzaju działaniu określonemu mianem redukcji utrzymującej skuteczność wielokrotnie sprzeciwiał się Trybunał Sprawiedliwości, wskazując jedynie na możliwości zastosowania tego rodzaju przepisu w sytuacji, w której mamy do czynienia ze szczególnie niekorzystnymi konsekwencjami nieważności umowy dla konsumenta przy świadomej jego rezygnacji z korzystania z ochrony przewidzianej w przepisach prawa. W szczególności w tym zakresie wypada odwołać się do wyroku TSUE wydanego w sprawie C 260/18, a w tym do punktu I oraz III tego wyroku, jak również jego punktu IV. W niniejszej sprawie nie mamy przy tym do czynienia z brakiem zgody konsumenta na stosowanie względem niego ochrony, a wprost przeciwnie – każdy z powodów wnosił o objecie go ochrona konsumencką, także Bank pozwał ich o zapłatę kwoty kapitału – co wynikało z zeznań P. C. . Nie można jednocześnie mówić o niekorzystnych konsekwencjach unieważnienia umowy dla konsumentów ważąc, że wykonując nieważną umowę powodowie już w dacie wytaczania powództwa uiścili na rzecz banku kwotę przewyższającą wypłacony im kapitał kredytu. Stosowanie art. 358 § 2 k.c. jest w niniejszej sprawie niemożliwe, skoro nie obowiązywał on w dacie zawarcia umowy. Wbrew stanowisku pozwanego nieporozumieniem jest próba wyznaczenia zasad ustalania kursów walut w oparciu o dyspozycję art. 354 k.c. czy 56 k.c , mając na uwadze, że istotnym elementem dla stwierdzenia niedozwolonego charakteru zakwestionowanych postanowień jest brak ostrych kryteriów wyznaczenia poziomu świadczenia konsumenta i przysługującego konsumentowi. Kryteriów takich nie da się wyznaczyć z wykorzystaniem klauzul generalnych. Inaczej mówiąc, również abuzywne byłyby postanowienia, w ramach których bank zobowiązany byłby do wypłaty kwoty kredytu w wysokości np. „odpowiadającej zasadom współżycia społecznego i ustalonym zwyczajom”. Nie można zatem przyjmować, że z odwołaniem się do powyższych reguł kredyt winien być realizowany z zastosowaniem przeliczeń wg jakiegoś sprecyzowanego kursu, na przykład kursu średniego NBP albo jakiegokolwiek innego, „sprawiedliwego” kursu. Umowa kredytu nie może także zostać wykonana po usunięciu z niej postanowień dotyczących denominacji jako umowa kredytu złotowego. Po pierwsze, jak już wyżej wskazano – nie da się określić wysokości udzielonego kredytu w walucie polskiej. Po wtóre, strony nie zamierzały zawierać umowy bez odniesienia do waluty obcej. Po trzecie, jedyna po eliminacji możliwość wykonania umowy obejmowałaby realizację umowy wyłącznie w walucie szwajcarskiej, czyli wypłatę kredytu i jego spłatę w tej tylko walucie, przy jednoczesnym stałym oprocentowaniu wobec braku możliwości określenia przesłanek jego zmiany. W tych warunkach doszłoby do niedopuszczalnego przekształcenia treści i charakteru umowy w zakresie głównych świadczeń stron. Dodatkowo zawarcie aneksu przez strony umożliwiającego spłatę kredytu bezpośrednio w walucie waloryzacyjnej nie stanowiło novatio stosunku istniejącego pomiędzy stronami, bowiem taki cel nie wynika z brzmienia aneksu. Po wyeliminowaniu zatem z umowy postanowień regulujących sposób i wysokość wypłacanego kredytobiorcy kredytu oraz wysokość kwot przypadających do spłaty, jak również reguły zmian oprocentowania kredytu umowa poddawana powtórnej ocenie jako pozbawiona tych postanowień jest niewykonalna i nie zawiera elementów wymaganych przez ustawę - art. 69 prawa bankowego . Musi zatem być uznana za nieważną w rozumieniu art. 58§1 k.c. Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji w punkcie I, ustalając nieważność skarżonej umowy w całości. Zgodnie z art. 405 k.c. kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Przepis ten stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego, tj. takiego, w którym ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia ( art. 410 § 1 i 2 k.c. ). Skutkiem stwierdzenia nieważności całej umowy było uznanie, że spełnione przez powodów świadczenia nie miały oparcia w łączącej strony umowie. W efekcie muszą one być traktowane jako nienależne i podlegają zwrotowi, zaś strona pozwana nie sformułowała w niniejszej sprawie żadnych skutecznych zarzutów tamujących uwzględnienie roszczenia. Jako wiarygodne i poparte dokumentami Sąd uznał żądania zapłaty na rzecz wyłącznie powodów D. C. i P. C. , jako że kredyt został zaciągnięty w związku z ich potrzebami mieszkalnymi zaś Ł. K. i K. C. udzielili zabezpieczenia kredytu co także zostało odnotwane na wnioskach kredytowych. Ze względu na śmierć W. C. do procesu wstąpili jego spadkobiercy, co jednak nie zmieniało kształtu roszczenia o zasądzenie. Jako wiarygodne należało także przyjąć, iż żądanie zasądzenia kwoty w walucie waloryzacyjnej pochodziło wyłącznie od powoda P. C. ze względu na umowę o rozdzielności majątkowej, zgodnie z którą on przejął obowiązek uiszczania rat kapitałowo – odsetkowych. Wysokość uiszczonych przez powodów świadczeń wynika z dokumentu pochodzącego od pozwanej, która skutecznie zakwestionowała wysokość spłat – strona powodowa nie odniosła się do powyższego zarzutu, a biorąc go pod uwagę Sąd uznał go za zasadny w świetle przedłożonego dokumentu w postaci historii spłat kredytu. Ponieważ do dnia ustanowienia rozdzielności majątkowej powodowie spłacili 44.975,19 zł to na rzecz powódki należało zasądzić połowę tej kwoty tj 22.487,55 zł. Na rzecz powoda połowę tej kwoty tj 22.487,54 zł powiększoną o wpłaty za luty i marzec 2014 r. które dokonał z majątku osobistego (1.575,19 zł) co dało kwotę 24.062,63 zł oraz kwotę wszystkich spłat uiszczonych w CHF tj 20.530,52. Mając te okoliczności na względzie należało orzec w punkcie II i III uwzględniając żądanie zasądzenia dochodzonej pozwem kwoty obejmującej wskazane w nim świadczenia nienależnie spełnione przez powodów do wysokości wskazanej przez Bank i wynikającej z zaświadczeń. Sad zasądził odsetki na podstawie art. 455 k.c. uznając, iż roszczenie było wymagalne zgodnie z wezwaniem do zapłaty (reklamacją) wystosowaną przez powodów przed wytoczeniem powództwa przy przyjęciu iż 9 maja 2021 r. to była niedziela w związku z czym ostatni dzień na zaspokojenie roszczenia minął 10 maja a od 11 pozwany jest w zwłoce. Jednocześnie wobec okoliczności, iż w modyfikacji powództwa nie wniesiono o zasądzenie odsetek, to od kwot objętych modyfikacja odsetek nie zasądzono, nadto zwłokę pozwanego przyjęto tylko co do kwot objętych wezwanie do zapłaty z 5 maja 2021 r. Roszczenie w zakresie w jakim nie zostało wykazane co do wysokości oraz odsetek za dzień 10 maja 2021 r., zostało oddalone o czym orzeczono jak w sentencji w punkcie IV. Uwzględnienie żądania głównego o zapłatę czyniło bezprzedmiotowym orzekanie o żądaniach ewentualnych pozwu. O kosztach procesu Sąd postanowił w punkcie V sentencji wyroku, na mocy art. 100 k.p.c. w zw. z art. 108 § 1 k.p.c. , rozstrzygając o zasadach ich poniesienia przez strony w ten sposób, że obciążył pozwanego kosztami procesu w całości i zasądził je od pozwanego na rzecz powodów, pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu. sędzia Piotr Królikowski