I C 1617/18

Sąd Okręgowy w PoznaniuPoznań2021-07-20
SAOSCywilneodpowiedzialność deliktowaWysokaokręgowy
odszkodowanienajem pojazdu zastępczegoVATcesja wierzytelnościubezpieczeniakolizja drogowakonsumentprzedsiębiorca

Sąd Okręgowy zmienił wyrok Sądu Rejonowego, zasądzając od ubezpieczyciela na rzecz powódki pełną kwotę odszkodowania za najem pojazdu zastępczego, w tym podatek VAT, uznając, że powódka działała jako konsument i nie miała prawa do jego odliczenia.

Powódka dochodziła zapłaty odszkodowania za najem pojazdu zastępczego, które nabyła w drodze cesji od poszkodowanego P.B. Sąd Rejonowy zasądził odszkodowanie w kwocie netto, uznając, że powódka jako przedsiębiorca miała prawo odliczyć VAT. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację powódki, zmienił wyrok, zasądzając pełną kwotę brutto, w tym VAT, argumentując, że poszkodowany P.B. był faktycznym nabywcą usługi i działał jako konsument, nie mając prawa do odliczenia VAT.

Sprawa dotyczyła roszczenia o zapłatę odszkodowania za najem pojazdu zastępczego, które powódka I.B. nabyła w drodze umowy cesji od poszkodowanego P.B. po kolizji drogowej. Sąd Rejonowy w Szamotułach zasądził od pozwanego ubezpieczyciela kwotę 4.180 zł (netto) wraz z odsetkami, oddalając powództwo w pozostałej części. Sąd Rejonowy uznał, że skoro powódka wystawiła fakturę VAT i jest płatnikiem tego podatku, ma możliwość jego odliczenia, dlatego odszkodowanie powinno być zasądzone w kwocie netto. Powódka zaskarżyła ten wyrok w części dotyczącej kwoty odszkodowania i kosztów, domagając się zasądzenia dodatkowej kwoty 1.375,40 zł (VAT) oraz zmiany rozstrzygnięcia o kosztach. Sąd Okręgowy w Poznaniu, rozpoznając apelację, zmienił zaskarżony wyrok. Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego, ale nie zgodził się z jego oceną prawną. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, kto był faktycznym nabywcą usługi najmu pojazdu zastępczego. Sąd Okręgowy uznał, że był nim poszkodowany P.B., który działał jako konsument i nie miał prawnej możliwości odliczenia podatku VAT. Powódka, nabywając wierzytelność w drodze cesji, nabyła ją w takim zakresie, w jakim przysługiwała poszkodowanemu. W związku z tym, powódka mogła domagać się od ubezpieczyciela zwrotu kosztów najmu pojazdu zastępczego w kwocie brutto, obejmującej podatek VAT. Sąd Okręgowy zasądził dodatkowo kwotę 1.375,40 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie oraz obciążył pozwanego w całości kosztami postępowania pierwszoinstancyjnego i odwoławczego.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, powódka może domagać się zwrotu odszkodowania w kwocie brutto, ponieważ faktycznym nabywcą usługi najmu pojazdu zastępczego był poszkodowany, który działał jako konsument i nie miał prawa do odliczenia VAT.

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy uznał, że kluczowe jest ustalenie, kto był faktycznym nabywcą usługi najmu pojazdu zastępczego. Skoro poszkodowany P.B. działał jako konsument, poniósł koszty w kwocie brutto i nie miał prawa do odliczenia VAT, to powódka, nabywając jego wierzytelność w drodze cesji, nabyła ją w takim zakresie i mogła dochodzić zwrotu pełnej kwoty brutto od ubezpieczyciela.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zmiana wyroku

Strona wygrywająca

powódka I. B.

Strony

NazwaTypRola
I. B.osoba_fizycznapowódka
Towarzystwo (...) S.A.spółkapozwany
P. B.osoba_fizycznaposzkodowany

Przepisy (8)

Główne

k.p.c. art. 382

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Okręgowy na podstawie art. 382 k.p.c. przyjął ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego za własne.

k.c. art. 509 § 1

Kodeks cywilny

Przepis dotyczący przelewu wierzytelności, zgodnie z którym wierzyciel może przenieść wierzytelność na osobę trzecią bez zgody dłużnika, chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania.

k.c. art. 509 § 2

Kodeks cywilny

Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki.

k.p.c. art. 386 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Sąd Okręgowy na podstawie art. 386§1 kpc zmienił zaskarżony wyrok.

k.p.c. art. 98

Kodeks postępowania cywilnego

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania pierwszoinstancyjnego i odwoławczego na podstawie art. 98 kpc.

k.p.c. art. 391

Kodeks postępowania cywilnego

Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego na podstawie art. 391 kpc.

Pomocnicze

k.p.c. art. 233 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Zarzut naruszenia art. 233 par. 1 kpc przez dowolną ocenę materiału dowodowego.

u.p.t.u. art. 86 § 1

Ustawa o podatku od towarów i usług

Zarzut naruszenia art. 86 ust 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług poprzez ich wadliwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Powódka, jako cesjonariusz wierzytelności nabytej od konsumenta, ma prawo dochodzić odszkodowania w kwocie brutto, obejmującej VAT, nawet jeśli sama jest przedsiębiorcą. Poszkodowany P.B. był faktycznym nabywcą usługi najmu pojazdu zastępczego i działał jako konsument, nie mając prawa do odliczenia VAT.

Odrzucone argumenty

Sąd Rejonowy uznał, że powódka jako przedsiębiorca miała prawo odliczyć VAT, co skutkowało zasądzeniem odszkodowania w kwocie netto.

Godne uwagi sformułowania

W ocenie Sądu Rejonowego skoro powódka za najem pojazdu zastępczego wystawiła fakturę VAT, a co za tym idzie jest płatnikiem tego podatku i ma możliwość jego odliczenia, to brak podstaw do zasądzenia odszkodowania w kwocie brutto. Stanowiska tego Sąd Okręgowy nie podziela. Przyjąć zatem należy, iż takiej możliwości nie miał i przy zawieraniu umowy działał jako konsument. Nabycie to nie spowodowało jednak umniejszenia praw powódki w stosunku do przysługujących poszkodowanemu P. B. Okoliczności, że powódka jako przedsiębiorca prowadzi własną działalność gospodarczą pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia.

Skład orzekający

Anna Kulczewska-Garcia

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie, że cesjonariusz wierzytelności o zwrot kosztów najmu pojazdu zastępczego, nabytej od konsumenta, może dochodzić odszkodowania w kwocie brutto, nawet jeśli sam jest przedsiębiorcą."

Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy pierwotny poszkodowany działał jako konsument i nie miał prawa do odliczenia VAT.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak ważna jest analiza faktycznego charakteru transakcji i statusu stron, nawet po cesji wierzytelności, co ma bezpośrednie przełożenie na wysokość odszkodowania.

Czy przedsiębiorca może odzyskać VAT od ubezpieczyciela za najem auta zastępczego? Sąd Okręgowy odpowiada!

Dane finansowe

odszkodowanie: 1375,4 PLN

koszty procesu: 2095 PLN

zwrot kosztów postępowania odwoławczego: 235 PLN

Sektor

ubezpieczenia

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 lipca 2021 roku Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział II Cywilny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący: Sędzia Anna Kulczewska-Garcia po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2021 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa I. B. przeciwko Towarzystwu (...) S.A w W. o zapłatę na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego w Szamotułach z dnia 10 listopada 2020r. sygn. akt I C 1617/18 I. zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że: a) w pkt 2) dodatkowo zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 1.375,40zł (tysiąc trzysta siedemdziesiąt pięć złotych czterdzieści groszy) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 22.12.2016r. do dnia zapłaty, b) w pkt 3) kosztami procesu obciąża pozwanego i z tego tytułu zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 2.095 zł; II. zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 235 zł tytułem zwrotu kosztów postępowaniu odwoławczym . Anna Kulczewska-Garcia UZASADNIENIE Wyrokiem z dnia 10 listopada 2020 r. Sąd Rejonowy w Szamotułach zasądził od pozwanego Towarzystwa (...) S.A. w W. na rzecz powódki I. B. kwotę 4.180 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 22 grudnia 2016 r. do dnia zapłaty. W pozostałym zakresie powództwo oddalił. Koszty procesu rozdzielił między stronami stosunkowo obciążając nimi powódkę w 25% i pozwaną w 75% i z tego tytułu zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 917,26 zł. Powyższy wyrok w części dotyczącej pkt 2 i 3 zaskarżyła apelacją powódka wnosząc o zasądzenie dodatkowo kwoty 1.375,40zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 22 grudnia 2016r. do dnia zapłaty oraz zmianę kosztów procesu. Apelująca zarzuciła naruszenie - art. 233 par 1 kpc poprzez dowolną ocenę materiału zebranego w sprawie i przejęcie, że powódka miała prawo dokonać obniżenia podatku VAT z tytułu najmu pojazdu zastępczego, w sytuacji gdy powódka nie była nabywcą usługi najmu pojazdu zastępczego wobec czego brak podstaw do obniżenia z tego tytułu należnego odszkodowania. - art. 805 kpc w zw z art. 86 ust 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług poprzez ich wadliwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na określeniu odszkodowania pomniejszonego o należny podatek VAT w sytuacji gdy powódka nie posiadała prawnej możliwości obniżenia w umowie najmu pojazdu zastępczego kosztów o wskazany podatek. Apelująca wniosła także o zasądzenie kosztów za II instancję. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Apelacja była zasadna. Sąd Okręgowy w całości podziela ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego i na zasadzie art. 382 k.p.c. przyjmuje je za własne. Sąd Okręgowy nie podziela natomiast oceny prawnej Sądu Rejonowego, w zakresie uznania, iż powódce należy się kwota odszkodowania netto. W ocenie Sądu Rejonowego skoro powódka za najem pojazdu zastępczego wystawiła fakturę VAT, a co za tym idzie jest płatnikiem tego podatku i ma możliwość jego odliczenia, to brak podstaw do zasądzenia odszkodowania w kwocie brutto. Stanowiska tego Sąd Okręgowy nie podziela. Bezspornym w sprawie pozostawało, iż w dniu 11 października 2016 r. doszło do kolizji drogowej, w wyniku której uszkodzeniu uległ pojazd M. (...) o numerze rejestracyjnym (...) , który stanowił własność P. B. . W dniu 17 października 2016 r. poszkodowany P. B. zawarł z powódka umowę najmu pojazdu zastępczego. W tym też dniu poszkodowany i powódka zawarli umowę cesji wierzytelności w zakresie prawa żądania zwrotu kosztów z tytułu najmu pojazdu zastępczego w związku ze szkodą z dnia 11.10.2016 r. Sąd Rejonowy ustalił, że w dniu 15 listopada 2016 r. powódka wystawiła fakturę za najem pojazdu zastępczego na kwotę 7.355,40 zł brutto (5.980 zł netto) za okres 23 dni. W kontekście powyższych ustaleń wskazać należy, iż w niniejszej sprawie poszkodowanym z tytułu szkody majątkowej na skutek kolizji drogowej był P. B. . To on zawarł z powódką umowę najmu pojazdu zastępczego a co za tym idzie, jak trafnie wskazał apelujący, był nabywcą usługi z tego tytułu. Z materiału dowodowego sprawy nie wynika przy tym aby poszkodowany zawarł umowę najmu pojazdu zastępczego jako osoba prowadząca działalność gospodarczą i aby miał on prawną możliwość odliczenia z tego tytułu podatku VAT. Przyjąć zatem należy, iż takiej możliwości nie miał i przy zawieraniu umowy działał jako konsument. Powódka w drodze cesji nabyła wierzytelność P. B. z tytułu powstałej w dniu 11 października 2016 r. kolizji drogowej. Nabycie to nie spowodowało jednak umniejszenia praw powódki w stosunku do przysługujących poszkodowanemu P. B. . Zgodnie z art. 509§1 kc wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. W § 2 tego przepisu wskazano, że wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki. Przelew wierzytelności jest zatem umową, na mocy której dotychczasowy wierzyciel (cedent) przenosi wierzytelność do majątku osoby trzeciej (cesjonariusza). Zasadą jest przeniesienie wraz z przelaną wierzytelnością wszelkich związanych z nią praw (SN w wyr. z 26.10.2011 r., I CSK 788/10 , Legalis,). Dopiero ewentualne pominięcie powyższego skutku, tj. wyłączenie jednoczesnego (automatycznego) przeniesienia niektórych praw związanych z przelaną wierzytelnością – w razie przyjęcia dopuszczalności takiego wyłączenia – wymagałoby wykazania, że treść umowy przelewu nie obejmowała tych praw. W konsekwencji przyjąć należy, iż przelew wierzytelności z art. 509 kc w relacji dłużnik cedowanej wierzytelności, a jej cesjonariusz prowadzi do zmiany podmiotu, któremu dłużnik powinien spełnić świadczenie. Z chwilą dokonania cesji, nabywca wierzytelności uzyskuje status wierzyciela. Przy czym cesjonariusz nabywa w drodze przelewu tyle praw, ile przysługiwało jego poprzednikowi prawnemu-cedentowi. Cesjonarusz może zatem podejmować wszelkie czynności które mógłby podjąć cedent celem zaspokojenia przysługującego mu roszczenia objętego umowa cesji. Skoro zatem nabywcą usługi z tytułu najmu pojazdu zastępczego był poszkodowany P. B. i poniósł on z tego tytułu zasadne koszty podlegające zwrotowi od ubezpieczyciela w kwocie brutto, to powódka nabywając z tego tytułu wierzytelność w ramach cesji mogła domagać się od ubezpieczyciela zaspokojenia z tego tytułu także w kwocie brutto. Okoliczności, że powódka jako przedsiębiorca prowadzi własną działalność gospodarczą pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia. Powódka w niniejszym procesie dochodziła bowiem wierzytelności przysługującej poszkodowanemu P. B. , którą nabyła w drodze cesji. W rezultacie Sąd Okręgowy, uznając za trafne argumenty podniesione w apelacji, na podstawie art. 386§1 kpc zmienił zaskarżony wyrok w pkt 2. w ten sposób, że dodatkowo zasądził kwotę 1.375,40zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 22 12.2016r. do dnia zapłaty. Sąd Rejonowy ustalił ze należne odszkodowanie netto wynosiło 5.980zł z czego 23 % podatku VAT wyniosło kwotę 1.375,40 zł , która podlegała zasądzeniu. W pkt 3. kosztami procesu za I instancję w całości obciążył pozwanego i z tego tytułu zasądził od pozwanego na rzecz powódki 2.095zł, na które składały się: opłata od pozwu 278zł, opłata skarbowa 17 zł, 1800zł koszty zastępstwa procesowego. O kosztach za II instancję orzeczono na podstawie art. 98 kpc w zw z art. 391 kpc oraz §2 pkt 2 w zw z § 10 ust 1 pkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokatów z dnia 22 października 2015r. Na koszty te składało się wynagrodzenie pełnomocnika 135zł oraz opłata od apelacji 100zł łącznie 235zł sędzia Anna Kulczewska-Garcia

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI