I C 1605/24

Sygn. akt I C 1605/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 20 maja 2025 roku Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: asesor Joanna Szymańska Protokolant: Monika Prokop po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 maja 2025 roku w D. sprawę z powództwa (...) Sp. z o.o. Sp. K. z siedzibą w B. przeciwko (...) S.A. z siedzibą w S. o zapłatę I/ 
        oddala powództwo; II/ 
        zasądza od powoda (...) Sp. z o.o. Sp. K. z siedzibą w B. na rzecz pozwanego (...) S.A. z siedzibą w S. kwotę 270 zł (dwieście siedemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. I C 1605/24 UZASADNIENIE zgodnie z treścią art. 505 8 § 4 k.p.c. ograniczone do wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa Powództwo podlegało oddaleniu w całości. Postawę prawną odpowiedzialności strony pozwanej stanowią przepisy art. 822 § 1 k.c. oraz art. 34 ust. 1 oraz 36 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2214). Fakt odpowiedzialności pozwanego (...) S.A. z siedzibą w S. za szkodę objętą żądaniem pozwu nie był kwestionowany. Poza sporem była także legitymacja czynna powoda – nie zgłaszano żadnych zastrzeżeń co do ważności lub skuteczności umowy przelewu. Niesporny między stronami był także czas trwania najmu pojazdu zastępczego oraz rynkowość zastosowanej przez powoda stawki najmu. Spór między stronami ograniczał się wyłącznie do tego czy uzasadnione było zastosowanie stawki wolnorynkowej – stawki powoda, czy też pozwany zasadnie dokonał weryfikacji stawki najmu, odmawiając zapłaty ponad kwotę 570 zł, która wynikała z przyjęcia odpowiedzialności za 6 dni najmu po stawce 95 zł brutto – oferowanej przez podmioty współpracujące z pozwanym. W kwestii odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń za szkodę w zakresie pokrycia kosztów najmu pojazdu zastępczego zwrócić uwagę należy na następujące utrwalone w praktyce orzeczniczej poglądy. Po pierwsze, wydatki na najem pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego są objęte odpowiedzialnością z tytułu umowy odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego, jeżeli ich poniesienie było celowe i ekonomicznie uzasadnione, także wtedy gdy pojazd nie służył poszkodowanemu do prowadzenia działalności gospodarczej. Jednakże, ich zwrot winien ograniczać się do wydatków celowych i ekonomicznie uzasadnionych, pozwalających na wyeliminowanie negatywnych dla poszkodowanego następstw, „niedających się wyeliminować w inny sposób, z zachowaniem rozsądnej proporcji między korzyścią wierzyciela a obciążeniem dłużnika". Sąd Najwyższy podkreślił, że nie jest celowe nadmierne rozszerzanie odpowiedzialności odszkodowawczej i w konsekwencji - gwarancyjnej ubezpieczyciela, gdyż mogłoby to prowadzić do wzrostu składek ubezpieczeniowych (por. uchwała składu siedmiu sędziów SN z dnia 17 listopada 2011 r. III CZP 5/11, OSNC 2012, Nr 3, poz. 28). Doprecyzowanie w/w poglądu nastąpiło w uchwale SN z 24.08.2017 r., III CZP 20/17, OSNC 2018, nr 6, poz. 56, zgodnie z którą wydatki na najem pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego, przekraczające koszty wynikające z zaproponowanego przez ubezpieczyciela sposobu skorzystania z takiego pojazdu, są objęte odpowiedzialnością z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, jeżeli ich poniesienie było celowe i ekonomicznie uzasadnione. Z treści w/w uchwały wynika, iż poszkodowany winien co do zasady zaakceptować propozycję bezkosztowego najmu przedkładaną mu przez ubezpieczyciela, który w ten sposób, działając na zasadzie skali, minimalizuje koszty likwidacji szkód w zakresie najmu pojazdów. Odmowa skorzystania z takiej oferty może wiązać się ze zmniejszeniem wysokości przyznanego odszkodowania, chyba że poszkodowany wykaże, iż istniały uzasadnione przyczyny, dla których nie mógł lub nie chciał skorzystać z tej oferty. Jednocześnie Sąd Najwyższy wskazuje, iż za taki uzasadniony powód nie mogą być uznane drobne niedogodności związane z koniecznością nawiązania kontaktu z ubezpieczycielem oraz nieznacznie dłuższy czas oczekiwania, łatwość uzyskania auta za pośrednictwem podmiotów zewnętrznych zajmujących się najmem pojazdów zastępczych oraz zaufanie, jakim poszkodowany darzy wybranego przez siebie kontrahenta. Powyższe stanowisko Sądu Najwyższego Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela w całości. W związku z tym stwierdzić należy, że to na powodzie spoczywał ciężar wykazania, że poniesienie przez poszkodowanego wydatków na najem pojazdu zastępczego w zakresie przekraczającym koszty zaproponowanego przez ubezpieczyciela skorzystania z takiego pojazdu, było celowe i ekonomicznie uzasadnione. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie powód nie sprostał temu obowiązkowi. E. (...) złożyła skutecznie poszkodowanej w dniu 29 października 2021 r. propozycję najmu auta zastępczego po stawkach znacząco niższych niż stawki powoda. Skoro tak, to na powodzie spoczywał obowiązek wykazania, iż istniały obiektywne powody, dla których skorzystanie przez poszkodowanego z tej propozycji było niemożliwe lub nieuzasadnione. W ocenie Sądu, powód nie sprostał temu obowiązkowi. Poszkodowana P. K. zeznała, że otrzymała propozycję najmu, ale nie rozważała skorzystania z niej, ponieważ wynajmowała już wówczas auto zastępcze od powoda i chciała uniknąć zamieszania związanego z zamianą pojazdów. Jednocześnie, nie została przez powoda, który reprezentował poszkodowaną w postepowaniu likwidacyjnym, poinformowana o potencjalnych konsekwencjach, jakie mogą wiązać się z odrzuceniem propozycji ubezpieczyciela. Powód nie wykazał, aby poszkodowany posiadał szczególne wymagania dotyczące pojazdu zastępczego, których pozwana nie była w stanie zrealizować. Z zeznań poszkodowanej wynikało, iż nie posiadała ona żadnych szczególnych wymagań ani co do auta zastępczego, ani co do warunków najmu i zależało jej jedynie na odzyskaniu zdolności do poruszania się. W świetle powyższego powód nie wykazał istnienia przeszkód do przyjęcia przez poszkodowanego oferty ubezpieczyciela. Natomiast, z uwagi na różnicę w stawkach najmu, wybór oferty powoda w sposób nieuzasadniony spowodował wzrost wartości szkody. Oczywiście poszkodowany jest uprawniony do swobodnego wyboru kontrahenta i nie ma obowiązku poszukiwać oferty najtańszej, nie można jednak oczekiwać, że ubezpieczyciel będzie refundował wszelkie koszty takiego postępowania, zwłaszcza, że wobec dominującego na rynku modelu rozliczeń bezgotówkowych zawodzą zwykłe rynkowe mechanizmy weryfikacji ceny, albowiem kontrahenci, którzy nie są bezpośrednio obciążani obowiązkiem zapłaty nie dążą do optymalizacji kosztów. Zacytowane powyżej orzecznictwo Sądu Najwyższego akcentuje potrzebę współdziałania między zakładem ubezpieczeń a poszkodowanym, w celu osiągnięcia balansu pomiędzy zrealizowaniem potrzeb poszkodowanego, który powinien ponosić możliwie jak najmniejsze dolegliwości w związku z doznaną szkodą, a ochroną interesu zakładu ubezpieczeń i w konsekwencji wszystkich ubezpieczonych, na których ostatecznie zostanie przerzucony ciężar realizowania wypłat, poprzez podniesienie składki ubezpieczeniowej. Tymczasem, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie brak było realnej woli współpracy. Zważyć należy, iż powód, jako podmiot trudniący się zawodowo najmem pojazdów, nie jest zainteresowany doprowadzeniem do sytuacji, w której dojdzie do zmiany podmiotu świadczącego na jego rzecz usługi najmu pojazdu, albowiem doprowadzi to do utraty zysku przez powoda. Jego interesy są zatem sprzeczne z interesami zakładu ubezpieczeń, który dąży do minimalizacji szkody, poprzez zlecenie najmu podmiotowi współpracującemu, który oferuje znacznie niższe stawki, w zasadzie nieosiągalne dla podmiotów niedziałających masowo. Przez pryzmat tej sprzeczności interesów oceniać należy działania powoda podejmowane w imieniu poszkodowanego. W ocenie Sądu działania te nie miały na celu osiągnięcia kompromisu z pozwanym zakładem ubezpieczeń, rzetelnego zapoznania się z jego ofertą i zapewnienia poszkodowanemu możliwości dokonania korzystniejszego dlań wyboru, ale wyłącznie zdobycie materiału dowodowego na potrzeby niniejszego postępowania. W efekcie uznać należało, iż w niniejszej sprawie nie istniały, żadne obiektywne powody, które uzasadniałyby wynajęcie przez poszkodowaną pojazdu z pominięciem sieci partnerskich pozwanego. Powód nie wykazał także, aby pozwany nie dysponował możliwością faktycznego wywiązania się z oferty zapewnienia pojazdu zastępczego po deklarowanych przez siebie stawkach. W świetle powyższego ograniczenie wysokości wypłaconego odszkodowania do stawek pozwanego było uzasadnione, a skoro pozwany dokonał już wypłaty w tym zakresie, to powództwo podlegało oddaleniu w całości. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. , zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Na koszty pozwanego złożyły się: 270 zł – zwrot kosztów zastępstwa procesowego.