I C 16/13

Sygn. akt I C 16/13 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 marca 2015 r. Sąd Okręgowy w Krakowie Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSO Agnieszka Włodyga Protokolant: sekr. sądowy Anna Krzak po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2015 r. w Krakowie na rozprawie sprawy z powództwa R. s.r.o. z siedzibą w Č. przeciwko R. S. i M. S. (1) o zapłatę I. 
        zasądza od pozwanych R. S. i M. S. (1) solidarnie na rzecz strony powodowej R. s.r.o. z siedzibą w Č. kwotę 31.386,30 zł. (trzydzieści jeden tysięcy trzysta osiemdziesiąt sześć złotych trzydzieści groszy) z odsetkami w wysokości ustawowej od dnia 19 grudnia 2012 r. do dnia zapłaty; II. 
        oddala powództwo w dalej idącej części; III. 
        zasądza od strony powodowej na rzecz pozwanych solidarnie kwotę 586 zł. (pięćset osiemdziesiąt sześć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; IV. 
        nakazuje pobrać od strony powodowej na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Krakowie kwotę 819,45 zł. (osiemset dziewiętnaście złotych czterdzieści pięć groszy) tytułem brakujących kosztów sądowych; V. 
        nakazuje pobrać od pozwanych solidarnie na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Krakowie kwotę 92,36 zł. (dziewięćdziesiąt dwa złote trzydzieści sześć groszy) tytułem brakujących kosztów sądowych. Sygn. akt I C 16/13 UZASADNIENIE wyroku z dnia 18 marca 2015 r. Strona powodowa R. s.r.o. z siedzibą w Č. w pozwie skierowanym przeciwko R. S. i M. S. (1) wniosła o orzeczenie nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym z weksla, że pozwani mają zapłacić solidarnie na jej rzecz kwotę 159.386,30 zł. z ustawowymi odsetkami od dnia 19 grudnia 2012 r. do dnia zapłaty oraz koszty postępowania, w tym koszty zastępstwa procesowego. Na uzasadnienie strona powodowa wskazała, że pozwany R. S. zawarł ze strona powodową w dniu 13 lutego 2012 r. w C. umowę pożyczki w kwocie 800.000 zł. Strony oznaczyły termin zwrotu pożyczki wraz z odsetkami umownymi na dzień 29 lutego 2012 r., jednak pozwany dokonał spłaty pożyczki po terminie, w dniu 8 sierpnia 2012 r., bez dokonania zapłaty odsetek umownych. Strona powodowa podała również, że pozwany R. S. wręczył jej weksel własny in blanco, który został poręczony przez pozwaną M. S. (1) . Strona powodowa wypełniła weksel na kwotę 159.386,30 zł. z terminem płatności na dzień 18 grudnia 2012 r., wzywając następnie pozwanych do zapłaty. Zarządzeniem z dnia 3 stycznia 2013 r. przekazano sprawę do rozpoznania w postępowaniu zwykłym, wobec braku podstaw do rozpoznania sprawy w postępowaniu nakazowym. Pozwani R. S. i M. S. (1) wnieśli o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od strony powodowej na rzecz pozwanych kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowych. Pozwani zarzucili, że weksel z dnia 1 marca 2012 r. jest nieważny, gdyż nie zawiera niezbędnych elementów o których mowa w art. 101 ustawy Prawo wekslowe . Wskazali, że w treści weksla po słowach „zapłacę bez protestu, za ten sola weksel” dodano określenie „ in blanco”, co pozbawia ten dokument charakteru weksla własnego, a zastrzeżenie o treści „ in blanco” powoduje również, że nie jest to bezwarunkowe przyrzeczenie zapłaty określonej sumy pieniężnej, klauzula taka jest niedopuszczalna, co powoduje nieważność weksla. Dalej pozwani zarzucili, że wypełnienie weksla in blanco , dołączonego do pozwu w niniejszej sprawie nastąpiło niezgodnie z zawartym porozumieniem – deklaracją wekslową oraz w sposób sprzeczny z umową, którą zabezpieczał, wobec czego pozwani podnieśli zarzut świadczenia nienależnego. Pozwani zarzucili, że zastrzeżenie kary umownej, o której mowa w pkt III umowy kredytu z dnia 13 lutego 2012 r., na wypadek niewywiązania się ze zobowiązania przez pozwanego R. S. jest nieważne, jako sprzeczne z art. 483 § 1 k.c. , gdyż karę umowną można zastrzec wyłącznie przy zobowiązaniu niepieniężnym, a zatem umowa w części dotyczącej kary umownej jest nieważna. Pozwani wskazali, że do umowy kredytu z dnia 13 lutego 2012 r. w zakresie zabezpieczonym wekslem, stosownie do § 5 deklaracji wekslowej zastosowanie ma prawo polskie. Pozwani podnieśli również, że żądanie kary umownej obok odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i dobrymi obyczajami zakazującymi lichwy ( art. 5 k.c. ), a także stanowi obejście przepisów o odsetkach maksymalnych ( art. 58 § 1 k.c. w zw. z art. 359 § 2 1 k.c. ) i z tych przyczyn żądanie w zakresie kwoty 128.000 zł. jest bezpodstawne. Wskazali ponadto, że spłata kredytu w dniu 7 sierpnia 2012 r. postępowała na warunkach uzgodnionych pomiędzy stroną powodową, w imieniu której działał J. V. (1) , a pozwanym, co przemawia za przyjęciem, że powodowa Spółka odroczyła termin płatności. W piśmie procesowym z dnia 15 maja 2013 r. (k. 64) strona powodowa, odnosząc się do zarzutu nieważności weksla podała, że samo określenie w wekslu, że stanowi on ”weksel in blanco ” wskazuje jedynie na jego gwarancyjny charakter, a użycie tego oznaczenia nie uchybia formalnemu charakterowi tego dokumentu i nie powoduje nieważności weksla. Strona powodowa podniosła, że do wierzytelności wynikającej z umowy kredytu zawartej przez strony, zastosowanie na prawo czeskie, zgodnie z postanowieniem pkt V.2 umowy, zaś stosownie do treści § 1 deklaracji wekslowej strona powodowa miała prawo wpisać sumę wekslową obejmującą obok zobowiązania głównego także odsetki kapitalizacyjne, odsetki za zwłokę oraz kary umowne wynikające z umowy kredytu. Postanowienia § 5 deklaracji wekslowej stanowią jedynie, że prawo polskie właściwe jest dla weksla, nie zaś dla ustalenia wysokości roszczeń wynikających z umowy pożyczki, którą zabezpieczał weksel. Wskazała nadto, że postanowienie przepisu § 544 ustawy nr (...) - kodeks cywilny Republiki Czeskiej, stanowi, że „jeżeli strony postanowią, że w przypadku naruszenia zobowiązania wynikającego z umowy zastosują karę umowną, strona która nie dotrzymała tego zobowiązania, zobowiązana jest do jej zapłaty, także w przypadku, kiedy drugiej stronie naruszeniem zobowiązania nie powstała szkoda”, zaś wykładnia gramatyczna tego przepisu nie wskazuje, że obowiązek zapłaty kary umownej ogranicza się tylko do zobowiązań niepieniężnych, a także w orzecznictwie Sądu Najwyższego Republiki Czeskiej prezentowane jest stanowisko, że postanowienia przepisu § 544 oraz przepisu § 545 kodeksu cywilnego Republiki Czeskiej nie wyłączają możliwości umownego ustalenia kary umownej za zwłokę z zapłatą zobowiązania pieniężnego. Ponadto zgodnie z prawem czeskim pożyczkobiorca jest zobligowany do zapłaty odsetek za zwłokę w płatnościach obok kary umownej. W piśmie procesowym z dnia 14 stycznia 2015 r. (k. 175) strona powodowa podała, że zawarta pomiędzy stronami umowa nie jest umową o kredyt konsumencki w rozumieniu art. 6 ust. 2 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 z dnia 17 czerwca 2008 r. w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych tzw. R. I, lecz umową zawartą w ramach prowadzonej przez pozwanego działalności gospodarczej. Odnośnie wyboru prawa właściwego nie sposób według strony powodowej doszukać się w treści zawartej umowy klauzul, które byłyby niedopuszczalne w świetle prawa polskiego, a nawet gdyby strony nie dokonały wyboru prawa właściwego w niniejszej sprawie prawem właściwym byłoby prawo czeskie. Strona powodowa podała również, że zgodnie z przepisami prawa czeskiego jak i ustalonym poglądem czeskiego orzecznictwa odsetki są samodzielnym instrumentem zabezpieczającym terminową zapłatę zobowiązania, brak w czeskim kodeksie cywilnym jakiegokolwiek przepisu wyłączającego możliwość równoczesnego dochodzenia roszczeń z tytułu kary umownej i odsetek w przypadku naruszenia zobowiązań przez dłużnika. W piśmie procesowym z dnia 19 stycznia 2015 r. (k. 179) pozwani wskazali, że w zakresie oceny ważności i skutków prawnych umowy pożyczki z dnia 13 lutego 2012 r., którą zabezpieczono wekslem, w szczególności przepisów o karze umownej, winno znaleźć zastosowanie polskie prawo materialne, w tym przepisy ustawy Prawo wekslowe oraz kodeks cywilny . W szczególności postanowienia powyższej umowy pożyczki w zakresie wyboru prawa Republiki Czeskiej jako wyłącznie właściwego, nie wiążą stron jako niedozwolone postanowienia umowne, o których mowa w art. 385 1 § 1 k.c. w zw. z art. 385 3 pkt 22 k.p.c. per analogiam . Pozwani wskazali również, że umowa pożyczki nie została zawarta w celu związanym z działalnością gospodarczą. Według pozwanych wybór prawa czeskiego posłużył powodowi wyłącznie w celu obejścia przepisów prawa polskiego, a to art. 359 § 2 3 k.c. oraz art. 483 § 1 k.c. , wykluczające możliwość zastrzeżenia kary umownej przy zobowiązaniu pieniężnym. Powołując się na treść art. 3 ust. 3 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 z dnia 17 czerwca 2008 r. w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych pozwani podali, że jeżeli dokonano wyboru prawa właściwego i wszystkie inne elementy stanu faktycznego są zlokalizowane w innym państwie niż to, którego prawo zostało wybrane, dokonany wybór prawa nie powinien naruszać stosowania tych przepisów prawa tego innego państwa, które nie można wyłączyć w drodze umowy, zaś przepis art. 483 § 1 k.c. jest przepisem bezwzględnie obowiązującym i nie może być modyfikowany umownie w kierunku, jak przyjęto w pkt III umowy z dnia 13 lutego 2012 r. Ponadto pozwani podali, że konsumenci powinni podlegać ochronie tych przepisów obowiązujących w państwie ich zwykłego miejsca pobytu, których nie można wyłączyć w drodze umowy (art. 6 ust. 1 cyt. Rozporządzenia R. I). Ponadto pozwani podnieśli, że do umowy pożyczki z dnia 13 lutego 2012 r. w zakresie zabezpieczonym wekslem, stosownie do § 5 deklaracji wekslowej zastosowanie ma prawo polskie ( art. 79 w zw. z art. 103 ustawy Prawo wekslowe ). Dalej wskazali, że zastosowanie prawa polskiego i jego wykładni prowadzi do wniosku, że zastrzeżenie kary umownej w pkt. III umowy pożyczki było nieważne. Niezależnie od powyższego, w przypadku przyjęcia, że w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie prawo czeskie, pozwani podnieśli, że zastrzeżenie kary umownej w pkt. III umowy było nieważne również na gruncie przepisów prawa czeskiego, gdyż wysokość kary umownej jest przesadna i zakłada zupełnie nieadekwatne korzyści majątkowe strony powodowej, a w konsekwencji postanowienie jest sprzeczne z dobrymi obyczajami ( § 3 ust. 1 i § 39 kodeksu cywilnego Republiki Czeskiej). Z ostrożności procesowej, pozwani wnieśli o zastosowanie § 301 kodeksu handlowego Republiki Czeskiej i obniżenie zastrzeżonej kary umownej do wysokości szkody powstałej do czasu wydania decyzji sądowej tj. do kwoty 0 zł., gdyż strona powodowa nie poniosła żadnej szkody, zaś pozwany wykonał zobowiązanie i zwrócił całość udzielonej pożyczki. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Pozwany R. S. zawarł ze stroną powodową R. s.r.o. z siedzibą w Č. w dniu 13 lutego 2012 r. w C. umowę pożyczki w kwocie 800.000 zł. W umowie strony oznaczyły termin zwrotu pożyczki wraz z odsetkami umownymi na dzień 29 lutego 2012 r., a także ustaliły stałą stopę procentową w wysokości 12 % rocznie z całej kwoty kredytu. Ponadto w pkt. III umowy strony ustaliły, że w przypadku, gdy pożyczkobiorca naruszy obowiązek terminowego zwrotu kwoty kredytu (pożyczki) zobowiązany jest do uiszczenia kary umownej w wysokości 0,1% dziennie od tej kwoty, co do której pożyczkobiorca będzie w zwłoce, a to od dnia, w którym pożyczkobiorca popadnie w zwłokę do dnia spłaty tej kwoty, ze wskazaniem, że w razie niezwrócenia kredytu za pierwszy dzień zwłoki uważa się dzień 1 marca 2012 r.. Strony uzgodniły, że zabezpieczeniem zobowiązań wynikających z tej umowy, będzie weksel własny in blanco wystawiony przez pożyczkobiorcę, a poręczony przez jego żonę M. S. (1) . W przypadku, kiedy kredytobiorca będzie w zwłoce z zapłata kredytu, pożyczkodawca jest uprawniony do wypełnienia weksla in blanco na kwotę odpowiadającą dłużnej kwocie wraz z odsetkami za zwłokę i karami umownymi, zgodnie z deklaracją wekslową. W pkt. V ust. 1 umowy strony ustaliły, że prawa i obowiązki wynikające z niniejszej umowy, a w umowie tej nieokreślone, podlegają odpowiednim przepisom ustawy nr 513/1991 Kodeksu handlowego , z późniejszymi zmianami. Ponadto strony postanowiły, że umowa, jej ważność oraz konsekwencję nieważności, jej skutki, forma i inne należności, a także wszystkie zobowiązania wynikające z tej umowy oraz dalej z tym związane stosunki prawne kierują się prawem czeskim ( pkt. V ust. 2 umowy). Pozwany R. S. wystawił weksel własny in blanco poręczony na odwrocie przez pozwaną M. S. (2) . W dniu 13 lutego 2012 r. w C. strona powodowa reprezentowana przez prezesa zarządu J. V. (2) jako remitent i R. S. jako wystawca weksla podpisali deklarację wekslową. Przedmiotem deklaracji był sposób wypełnienia weksla własnego in blanco , wystawionego na zabezpieczenie sumy wierzytelności wynikającej z umowy pożyczki z dnia 13 lutego 2012 r., zawartej między remitentem a wystawcą weksla. Strony ustaliły, że remitent ma prawo wpisać sumę wekslową w wysokości zobowiązania głównego, wynikającego z umowy pożyczki, pomniejszonego odpowiednio o wpłaty dokonane na poczet tego zobowiązania, jak również odsetki kapitalizacyjne, odsetki za zwłokę oraz kary umowne. Ponadto zgodnie z treścią deklaracji remitent jest uprawniony do wypełnienia weksla, jeżeli wystawca weksla będzie się spóźniał z wykonaniem zobowiązań wynikających z zawartej przez strony umowy pożyczki. Wobec faktu, że weksel został wystawiony w Polsce, strony ustaliły, że właściwym prawem dla weksla będzie prawo polskie, jak również dla ewentualnych sporów z weksla będą właściwymi sądy polskie niezależnie od tego, że dla umowy pożyczki właściwym prawem jest prawo czeskie. Strony znają się od 2005 r., pozostawały w kontaktach biznesowych, strona powodowa udzielała pozwanemu pożyczek, zaś zawarta między stronami umowa z dnia 13 lutego 2012 r. nie była jedyną umową pożyczki, jaką w ramach prowadzonej współpracy strony zawarły. Między stronami nie doszło do przedłużenia, bądź to w formie ustnej lub pisemnej, terminu spłaty pożyczki. Po upływie terminu do spłaty należności z tytułu zawartej umowy pożyczki dochodziło do licznych spotkań pozwanego z prezesem powodowej Spółki (...) , który był przez pozwanego zapewniany, że spłata należności nastąpi po sprzedaży nieruchomości należącej do pozwanych. dowód : umowa pożyczki z dnia 13 lutego 2012 r. – k. 70-76, deklaracja wekslowa z dnia 13 lutego 2012 r. – k. 12-13, zeznania przedstawiciela strony powodowej – J. V. (2) – k. 103-104, zeznania pozwanego R. S. – k. 104-105, zeznania pozwanej M. S. (1) – k. 104-105. Pismem z dnia 29 listopada 2012 r. strona powodowa zawiadomiła pozwanego R. S. oraz pozwaną M. S. (1) o wypełnieniu weksla in blanco na kwotę 159.386,30 zł., z powodu nieterminowej zapłaty należności wynikających z zawartej w dniu 13 lutego 2012 r. umowy pożyczki z terminem płatności ustalonym na dzień 18 grudnia 2012 r. Strona powodowa jednocześnie wezwała pozwanych do zapłaty ww. kwoty. Na dochodzoną wierzytelność składają się następujące kwoty: 1/ skapitalizowane odsetki umowne w wysokości 12 % w skali roku, liczone od kwoty 800.000 zł. od dnia 13 lutego 2012 r. do dnia 29 lutego 2012 r. w wysokości 4.208,22 zł. 2/ skapitalizowane odsetki ustawowe liczone według stopy procentowej 7,75% w skali roku, zgodnie z prawem czeskim, od kwoty 800.000 zł. od dnia 1 marca 2012 r. do dnia 8 sierpnia 2012 r. w wysokości 27.178,08 zł. 3/ kara umowna za nieterminową spłatę należności liczona od kwoty 800.000 zł., od dnia 1 marca 2012 r. do dnia 8 sierpnia 2012 r. w wysokości 128.000 zł. Pozwany R. S. dokonał spłaty pożyczki z opóźnieniem, wpłacając na rzecz strony powodowej kwotę 800.000 zł., bez dokonania zapłaty odsetek umownych. dowód : weksel – k. 17, zawiadomienie o wypełnieniu weksla z dnia 29 listopada 2012 r. wraz z dowodem nadania – k. 14-16, potwierdzenie przelewu z dnia 8 sierpnia 2012 r. – k. 54. Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów prywatnych, których treść i autentyczność nie była kwestionowana przez żadną ze stron. Brak było podstaw do ich kwestionowania przez Sąd z urzędu. Sąd uznał za wiarygodne zeznania przedstawiciela strony powodowej J. V. (2) oraz zeznania pozwanych, bowiem są one logiczne, rzeczowe oraz spójne z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Sąd nie dał jedynie wiary pozwanym M. S. (1) i R. S. co do faktu, że między stronami doszło do przedłużenia terminu spłaty pożyczki. Sąd zważył, co następuje: Żądanie R. s.r.o. z siedzibą w Č. opierało się o treść zobowiązania wekslowego powstałego wskutek wręczenia przez pozwanego R. S. , stronie powodowej weksla in blanco na zabezpieczenie ciążącego na nim zobowiązania wobec powodowej Spółki. Wystawienie weksla własnego zrodziło po stronie wystawcy (pozwanego R. S. ) oraz poręczyciela (pozwanej M. S. (1) ) w stosunku do remitenta (strony powodowej R. s.r.o. z siedzibą w Č. ) zobowiązanie zapłaty sumy wekslowej. Samo wystawienie weksla nie stanowi podstawy zaciągnięcia zobowiązania wekslowego. W niniejszej sprawie podstawa ta znajdowała się poza stosunkiem wekslowym, a ściślej mówiąc, wynikała z łączącej strony umowy pożyczki z dnia 13 lutego 2012 r. Wystawienie weksla miało w przedmiotowej sprawie na celu zabezpieczenie zobowiązania ze wskazanego stosunku podstawowego. Pod pojęciem stosunku podstawowego rozumie się stosunek łączący wystawcę weksla z remitentem, z którego wynika wierzytelność stanowiąca przyczynę wystawienia weksla. Inaczej mówiąc jest to czynność prawna będąca podstawą wręczenia weksla. W razie nieistnienia lub nieprawidłowości stosunku podstawowego dłużnikowi wekslowemu przyznaje się wobec kontrahenta zarzut nienależytego świadczenia ( zob. M. Czarnecki, L. Bagińska, Prawo wekslowe i czekowe Komentarz, Wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2005, s. 272). Jest to zatem zarzut oparty na prawie cywilnym. Wskazywane przez pozwanych okoliczności poddające w wątpliwość wysokość wierzytelności, która była podstawą do wypełnienia weksla, spowodowało, że spór w niniejszej sprawie musiał przenieść się na grunt stosunku podstawowego. W pierwszej kolejności należało odnieść się do podniesionego przez pozwanych zarzutu nieważności weksla, wobec braku wszystkich niezbędnych elementów określonych dla weksla własnego, a szczególności poprzez dodanie w treści weksla po słowach „zapłacę bez protestu, za ten sola weksel” określenia „in blanco” , co według pozwanych pozbawiało ten dokument charakteru weksla własnego, a w konsekwencji powodowało nieważność weksla. Weksel in blanco to dokument, który w chwili wystawiania nie zawiera wszystkich elementów niezbędnych dla jego ważności określonych w art. 1 i 2 oraz 101 i 102 ustawy Prawo wekslowe , choć przepisy tej ustawy nie zawierają jednak definicji weksla in blanco . Ze względu na to, że jako weksel in blanco może wystąpić zarówno weksel własny, jak i trasowany. Weksel własny in blanco to dokument zawierający co najmniej podpis wystawcy złożony w zamiarze zaciągnięcia zobowiązania wekslowego. Weksel in blanco nie jest jeszcze wekslem – ze względu na to, że nie zawiera wszystkich elementów wymaganych dla ważności weksla. Wskazuje na to art. 10 ustawy Prawo wekslowe , używając sformułowania „weksel, niezupełny w chwili wystawienia". Zawiera on już zobowiązanie wekslowe, bowiem wystawca złożył na nim swój podpis właśnie w zamiarze zaciągnięcia zobowiązania wekslowego. Z chwilą uzupełnienia weksla in blanco zgodnie z wolą wystawcy lub akceptanta i w sposób nadający mu cechy weksla własnego staje się on wekslem. Jednakże zobowiązanie z poprawnie uzupełnionego weksla istnieje od chwili złożenia na nim podpisu, a nie dopiero od chwili uzupełnienia weksla. Pomimo to, dopóki weksel in blanco nie zostanie uzupełniony w sposób nadający mu cechy weksla, osoby podpisane na takim wekslu nie mogą być traktowane jako zobowiązane wekslowo (por. Izabela Heropolitańska Uzupełnienie weksla niezgodnie z zawartym porozumieniem, [w:] Prawne zabezpieczenia zapłaty wierzytelności monografia ABC ). W ocenie Sądu nie sposób doszukać się podstaw do przyjęcia, aby użycie w samej treści weksla określenia “in blanco” miało pozbawiać ten dokument cech weksla własnego i powodować, że w miejsce bezwarunkowego przyrzeczenia określonej sumy pieniężnej pojawiać miałoby się przyrzeczenie zapłaty kwoty o nieustalonej wysokości nie posiadające bezwarunkowego charakteru, skoro w pozostałym zakresie spełnia on cechy weksla własnego, o którym mowa w art. 101 ustawy Prawo wekslowe . W szczególności okoliczność, że w wekslu podano, że stanowi on weksel “in blanco” wskazuje na jego gwarancyjny (niezupełny charakter). Oznaczenie to pełni funkcję tego samego rodzaju jak zawarte w wekslu oznaczenie weksla jako weksel własny. W konsekwencji użycie oznaczenia weksel “in blanco” w treści samego weksla nie może zostać uznane za niedopuszczalną klauzulę wekslową, co powoduje, że nie uchybia formalnemu charakterowi tego dokumentu i nie powoduje nieważności samego weksla. Ważność weksla in blanco podlega ocenie w kontekście zgodności jego wypełnienia z deklaracją wekslową. Nie oznacza to jednak podważenia abstrakcyjnego charakteru zobowiązania wekslowego, a taka konstrukcja wpływa na rozkład ciężaru dowodu w procesie, w którym powód dochodzi należności z weksla, a który to ciężar udowodnienia zasadności zarzutów spoczywa na pozwanym (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23.10.2008 r., V CSK 71/08, LEX nr 485921). Wobec faktu, że pozwani kwestionowali sposób wypełnienia weksla, ponosząc zarzut niezgodności jego wypełnienia z deklaracją wekslową, powstała konieczność przejścia na stosunek podstawowy, czyli umowę pożyczki zawartą między stronami w dniu 13 lutego 2013 r. Należy podkreślić, że pozwani w toku niniejszej sprawy nie kwestionowali zasadności i wysokości odsetek umownych składających się na dochodzoną wierzytelność, ograniczając się do zarzutów dotyczących odsetek za zwłokę i kary umownej. W pkt. V ust. 2 umowy pożyczki strony postanowiły, że do umowy, jej ważności oraz konsekwencji nieważności, jej skutków, formy i innych należności, a także wszystkich zobowiązań wynikających z tej umowy oraz dalej z tym związanych stosunków prawnych zastosowanie ma prawo czeskie. Postanowienia § 5 deklaracji wekslowej stanowią zaś, że prawo polskie jest właściwe dla weksla. Należy również wskazać na treść przepisu art. 79 w zw. z art. 103 oraz art. 78 ustawy Prawo wekslowe , który wskazuje, że prawo miejsca płatności weksla jest właściwe dla określenia skutków zobowiązań wystawcy (akceptanta) weksla, zaś formę oświadczenia wekslowego ocenia się podług ustaw kraju, w którym oświadczenie zostało podpisane ( art. 78 ). Pozwani podnosząc zarzuty do stosunku podstawowego wskazali, że w zakresie oceny ważności i skutków prawnych umowy pożyczki z dnia 13 lutego 2012 r., w szczególności przepisów o karze umownej, powinno znaleźć zastosowanie polskie prawo materialne, w tym przepisy ustawy Prawo wekslowe oraz kodeks cywilny , zaś postanowienia powyższej umowy pożyczki w zakresie wyboru prawa Republiki Czeskiej jako wyłącznie właściwego, nie wiążą stron jako niedozwolone postanowienia umowne. Rozpatrując podniesione przez pozwanych zarzuty odnośnie wyboru prawa czeskiego dla oceny ważności i skutków prawnych zawartej umowy pożyczki, na gruncie przepisów Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 z dnia 17 czerwca 2008 r. w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych ( R. I) należy w pierwszej kolejności podkreślić, że podstawową metodą określenia prawa właściwego dla obligacyjnych stosunków umownych pozostaje zgodna wola stron. Jak wskazuje pkt 11 preambuły do ww. Rozporządzenia, „Swoboda wyboru przez strony prawa właściwego powinna stanowić jeden z fundamentów systemu norm kolizyjnych w odniesieniu do zobowiązań umownych". Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 cyt. Rozporządzenia umowa podlega prawu wybranemu przez strony. Wybór prawa jest dokonany wyraźnie lub w sposób jednoznaczny wynika z postanowień umowy lub okoliczności sprawy. Strony mogą dokonać wyboru prawa właściwego dla całej umowy lub tylko dla jej części. Strony mogą w każdym czasie umówić się, że umowa podlega prawu innemu niż to, które dla tej umowy było uprzednio właściwe na podstawie wcześniejszego wyboru dokonanego zgodnie z niniejszym artykułem lub na podstawie innych przepisów niniejszego rozporządzenia. W ocenie Sądu, na gruncie rozpatrywanej sprawy, nie znajduje zastosowania przepis art. 3 ust. 3 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 z dnia 17 czerwca 2008 r. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że strony łączyły kontakty biznesowe (gospodarcze), a zawarta umowa nie miała charakteru umowy konsumenckiej, co oznacza, że unormowanie art. 6 Rozporządzenia, stanowiące wyraz dążenia do zapewnienia ochrony konsumentowi traktowanemu jako słabsza strona obrotu, nie znajduje odniesienia do realiów niniejszej sprawy. Wobec przyjęcia, że w niniejszej sprawie znajduje zastosowanie prawo czeskie należało odnieść się do przepisów tego prawa dotyczących kary umownej. Przepis § 544 ustawy nr (...) Sb Kodeks Cywilny Republiki Czeskiej stanowi, że jeżeli strony postanowią, że w przypadku naruszenia zobowiązania wynikającego z umowy zastosują karę umowną, strona która nie dotrzymała tego zobowiązania, zobowiązana jest do jej zapłaty, także w przypadku, kiedy drugiej stronie naruszeniem zobowiązania nie powstała szkoda (ust. 1), a karę umowną należy uzgodnić wyłącznie na piśmie i w uzgodnieniu należy określić jej wysokość lub warunki jej wyznaczenia (ust. 2). Postanowienia dotyczące kary umownej stosuje się także w odniesieniu do kary przewidzianej za naruszenie zobowiązań umownych (ust. 3). Z kolei przepis § 545 cyt. ustawy stanowi, że jeżeli z uzgodnień na temat kary umownej nie wynika inaczej, dłużnik jest zobowiązany do wykonania obowiązku, którego realizacja została zabezpieczona karą umowną, także po jej zapłaceniu (ust. 1). Ponadto jeżeli z uzgodnienia nie wynika inaczej, dłużnik nie ma obowiązku zapłacenia kary umownej, jeżeli nie zawinił zobowiązania. (ust. 3). Jak wynika z literalnego brzmienia powołanych przepisów, obowiązek zapłaty kary umownej nie ogranicza się tylko do zobowiązań niepieniężnych. Również w orzecznictwie Sądu Najwyższego Republiki Czeskiej prezentowane jest stanowisko, że postanowienia przepisu § 544 oraz przepisu § 545 kodeksu cywilnego Republiki Czeskiej nie wyłączają możliwości umownego ustalenia kary umownej za zwłokę z zapłatą zobowiązania pieniężnego (por. orzeczenie Sądu Najwyższego Republiki Czeskiej z dnia 26 lipca 2000 r., sygn. akt 26 Cdo 1190/2000, z dnia 26 stycznia 1999 r., sygn. akt 29 Cdo 2495/98, z dnia 24 marca 1999 r., sygn. akt 25 Cdo 119/99). Instytucja kary umownej została również unormowana w ustawie nr (...) Sb. Kodeks Handlowy . W § 300 wskazano, że okoliczności wykluczające odpowiedzialność nie mają wpływu na obowiązek uiszczenia kary umownej. Rażąco wysoką karę umowną sąd może obniżyć uwzględniając wartość i znaczenie zabezpieczonego zobowiązania, a to do wysokości szkody powstałej do czasu wydania decyzji sądowej, w wyniku naruszenia zobowiązania umownego, objętego karą umowną (§ 301). Powyższy przepis dopuszcza stosowanie „moderacyjnego prawa sądu”, ma rozszerzony zakres w kontekście uregulowań w kodeksie cywilnym . W doktrynie prawa czeskiego prezentowane jest stanowisko, że w stosunkach cywilno - prawnych, gdzie nie ma możliwości moderacji w sprawie nieproporcjonalnie wysokiej kary umownej, można wnioskować absolutną nieważność postanowień o nieproporcjonalnie wysokiej karze umownej. Jeżeli wysokość kary umownej jest przesadna i zakładająca zupełnie nieadekwatne korzyści majątkowe strony uprawnionej, to wówczas może być kara umowna postrzegana jako nieadekwatna z punktu widzenia dobrych obyczajów. (wyrok Sądu Najwyższego Republiki Czeskiej z dnia 19 lutego 2014 r., sygn. akt 26 Cdo 203/2014), zatem o wysokości kary umownej decydują zwłaszcza dobre obyczaje. (k. 168). W tym kontekście należy wskazać na przepis § 3 i 39 ustawy nr (...) Sb Kodeks Cywilny Republiki Czeskiej. Zgodnie z treścią § 3 ust. 1 przy realizowaniu praw i obowiązków wynikających ze stosunków cywilnoprawnych nie można bez prawnego uzasadnienia ingerować w prawa i uzasadnione interesy innych w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, naruszając ich interesy. Ponadto czynność prawna według prawa czeskiego jest nieważna, jeżeli jej treść lub cel jest sprzeczny z ustawą lub pomija ustawę albo jest sprzeczna z dobrymi obyczajami (§ 39). Należy również wskazać, że dobre obyczaje w czeskim prawie prywatnym stanowią fundamentalne zasady stosunków prywatnoprawnych, zaś w odniesieniu do kary umownej, zatem „korekcja” dobrych obyczajów może działać w zasadzie na dwa sposoby, samo uzgodnienie o karze umownej może być nieważne, gdyż stoi w sprzeczności z dobrymi obyczajami w myśl § 39 czeskiego kodeksu cywilnego , a po wtóre wymóg nieproporcjonalnie wysokiej kary umownej może być czynnością sprzeczną z dobrymi obyczajami w myśl § 39 czeskiego kodeksu cywilnego . W wyroku dnia 25 listopada 2009 r., sygn. Akt 33 Cdo 1682/2007 Sąd Najwyższy Republiki Czeskiej podał, że przy badaniu ważności uzgodnień o karze umownej z punktu widzenia dobrych obyczajów należy wziąć pod uwagę funkcję kary umownej (tj. funkcje prewencyjną, zapłaty i sankcji). Kwota kary umownej winna obejmować wszystkie szkody, których należy się spodziewać w związku z naruszeniem określonego zobowiązania, winna stanowić dostateczną, a nie rażąco wygórowaną kwotę. Adekwatność kary umownej należy ocenić biorąc pod uwagę ogólne okoliczności czynu, jego motywy i cel, który nastąpił, biorąc pod uwagę wysokość zabezpieczonej kwoty, na jej podstawie można ocenić proporcjonalność kary umownej w odniesieniu do wzajemnych stosunków. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy uznać, że kara umowna, wchodząca w skład dochodzonej przez stronę pozwaną wierzytelności, obliczona na kwotę 128.000 zł, za okres od 1 marca 2012 r. do 8 sierpnia 2008 r. jest w ocenie Sądu rażąco wygórowana, biorąc pod uwagę wysokość zobowiązania wynikającego z umowy pożyczki z dnia 13 lutego 2012 r. w kwocie 800.000 zł., brak wykazania jakiejkolwiek szkody powstałej po stronie powodowej Spółki, a także czas pozostawania pozwanego w zwłoce z zapłatą należności z tytułu zawartej umowy pożyczki (od 1 marca 2012 r. do 8 sierpnia 2008 r. – pięć miesięcy). W konsekwencji należało uznać, że wysokość kary umownej jest przesadna i zakłada zupełnie nieadekwatne korzyści majątkowe strony powodowej. Należy przy tym podkreślić, że zastrzeżenie w umowie nieproporcjonalnie wysokiej kary umownej należy kwalifikować jako czynność sprzeczną z dobrymi obyczajami w myśl § 39 czeskiego kodeksu cywilnego . Wobec powyższego Sąd oddalił żądanie w zakresie zasądzenia kwoty 128.000 zł. z tytułu kary umownej, jako nieuzasadnione. Strona powodowa wskazała, że oprócz żądania zasądzenia kary umownej na dochodzoną wierzytelność składają się skapitalizowane odsetki umowne w wysokości 12 % w skali roku, liczone od kwoty 800.000 zł. od dnia 13 lutego 2012 r. do dnia 29 lutego 2012 r. w wysokości 4.208,22 zł. oraz skapitalizowane odsetki ustawowe liczone według stopy procentowej 7,75% w skali roku, zgodnie z prawem czeskim, od kwoty 800.000 zł. od dnia 1 marca 2012 r. do dnia 8 sierpnia 2012 r. w wysokości 27.178,08 zł. Pozwani nie kwestionowali zasadności oraz wysokości odsetek umownych, składających się na dochodzoną wierzytelność. W umowie pożyczki strony oznaczyły termin zwrotu pożyczki wraz z odsetkami umownymi na dzień 29 lutego 2012 r., a także ustaliły stałą stopę procentową w wysokości 12 % rocznie z całej kwoty kredytu, a zatem strona powodowa skapitalizowała odsetki umowne za okres od dnia zawarcia umowy do dnia upływu terminu zwrotu pożyczki, a przyjęty okres nie budzi wątpliwości Sądu, podobnie jak wysokość skapitalizowanych odsetek wyliczona na kwotę 4.208,22 zł. (www.kalkulatory.gofin.pl/). Wobec powyższego Sąd uwzględnił żądanie w zakresie zasądzenia kwoty 4.208,22 zł. z tytułu skapitalizowanych odsetek umownych, jako uzasadnione i znajdujące potwierdzenie w treści zawartej umowy pożyczki. Odnośnie odsetek ustawowych należy wskazać, że zgodnie z § 517 ust. 2 ustawy nr (...) Sb Kodeks Cywilny Republiki Czeskiej w przypadku zwłoki przy spełnieniu świadczenia pieniężnego, wierzyciel ma prawo żądać od dłużnika oprócz wykonania zobowiązania, zapłacenia odsetek za zwłokę, a wysokość odsetek z tytułu zwłoki ustala przepis wykonawczy. Rozporządzenie nr 142/1994 w sprawie ustalenia wysokości odsetek za zwłokę i opłat za zwłokę zgodnie z kodeksem cywilnym w brzmieniu nadanym mu rozporządzeniem z dnia 18 stycznia 2010 r. stanowi, że wysokość odsetek za zwłokę rocznie odpowiada wysokości „repo” stawki, ustalonej przez Narodowy Bank Czech, dla ostatniego dnia kalendarzowego półrocza, które poprzedza półrocze kalendarzowe, w którym doszło do zwłoki, podwyższonej o siedem punktów procentowych. Stopa procentowa ustalona przez Narodowy Bank Czech, o której mowa w powyższym rozporządzeniu kształtowała się następująco (dane strona internetowa Narodowego Banku Czech / Č. národní banka/, Historia stopy repo -/Historie repo sazby) : - od 07 sierpnia 2009 r. – 1,25 % w skali roku; - od 17 grudnia 2009 r. – 1,00 % w skali roku; - od 07 maja 2010 r. – 0,75 % w skali roku; - od 29 czerwca 2012 r. – 0,5 % w skali roku; - od 01 października 2012 r. – 0,25 % w skali roku. - od 2 listopada 2012 r. - 0,05% w skali roku. Strona powodowa wskazała, że odsetki ustawowe są liczone według stopy procentowej 7,75 % w skali roku, zgodnie z prawem czeskim. Przyjęta stawka oprocentowania znajduje uzasadnienie w powyższych przepisach wykonawczych, gdyż pozwany pozostawał w zwłoce z zapłatą należności z tytułu zawartej umowy pożyczki od dnia 1 marca 2012 r., a skoro tak, to należało zastosować stawkę stopy procentowej ustalonej od dnia 7 maja 2010 r. w wysokości 0,75 % w skali roku (co wynika z powyższego zestawienia); przy uwzględnieniu podwyższenia o siedem punktów procentowych, co w ostatecznym rozrachunku daje oprocentowanie w wysokości 7,75% dla odsetek ustawowych w okresie objętym żądaniem. Strona powodowa skapitalizowała odsetki ustawowe za okres od dnia upływu terminu zwrotu pożyczki do dnia zapłaty, a przyjęty okres nie budzi wątpliwości Sądu, podobnie jak wysokość skapitalizowanych odsetek ustawowych wskazanych na kwotę 27.178,08 zł. (www.kalkulatory.gofin.pl/). Wobec powyższego Sąd uwzględnił żądanie w zakresie zasądzenia kwoty 27.178,08 zł. z tytułu skapitalizowanych odsetek ustawowych, jako uzasadnione. Zgodnie z art. 32 ustawy prawo wekslowe poręczyciel wekslowy odpowiada tak samo jak ten za kogo poręczył. Zobowiązanie poręczyciela jest ważne, chociażby nawet zobowiązanie, za które poręcza, było nieważne z jakiejkolwiek przyczyny z wyjątkiem wady formalnej. Zatem odpowiedzialność awalisty ma charakter akcesoryjny w tym znaczeniu, że odpowiada on pod tymi samymi warunkami i w tym samym zakresie, jak ten za którego poręczył. Jeżeli poręczenie umieszczono na wekslu in blanco poręczyciel odpowiada w tych samych granicach, jak ten za kogo poręczył. Poręczyciel odpowiada za zobowiązanie wekslowe solidarnie z innymi dłużnikami wekslowymi ( art. 47 prawa wekslowego ). Mając na uwadze powyższe Sąd zasądził solidarnie od pozwanych R. S. i M. S. (2) (poręczyciela) kwotę 31.386,30 zł. (4.208,22 zł. +27.178,08 zł.), oddalając powództwo w dalej idącej części (pkt. I i II sentencji wyroku). O odsetkach ustawowych Sąd orzekł na podstawie art. 455 k.c. i art. 481 § 1 i 2 k.c. , zasądzając je od dnia następnego po terminie płatności weksla tj. od dnia 19 grudnia 2012 r. O kosztach postępowania w pkt. III sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c. stosunkowo rozdzielając obowiązek pokrycia kosztów postępowania na obie strony procesu. Strona powodowa, biorąc pod uwagę zgłoszone i uwzględnione roszczenia, wygrała proces w 20 %, zaś pozwani w 80 %. Wobec tego, stronie powodowej należy się od pozwanych zwrot części opłaty sądowej od pozwu (20% z 7.970 zł. czyli 1.594 zł.). Koszt wynagrodzenia pełnomocników każdej ze stron to 7.200 zł. Strona powodowa winna zwrócić pozwanym 60 % wynagrodzenia ich pełnomocnika (80 % - 20 %), co daje kwotę 2.160 zł., powiększoną o 60 % opłaty kancelaryjnej, czyli o kwotę 20,40 zł. Wobec powyższego łącznie od strony powodowej zasądzono na rzecz pozwanych kwotę 586 zł. (2.160 zł. + 20,40 zł. – 1.594 zł.). W pkt IV i V sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zw. z art. 100 k.p.c. Nakazano pobrać na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Krakowie od strony powodowej kwotę 819,45 zł. oraz od pozwanych kwotę 92,36 zł., a to tytułem brakujących wydatków na tłumacza przysięgłego, niepokrytych z zaliczek uiszczonych przez obie strony (k. 137-138), które w toku postępowania tymczasowo pokryto ze środków Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Krakowie. Łączne wydatki na wynagrodzenie tłumacza przysięgłego wyniosły 1.211,81 zł. (530,64 zł. - k. 140 oraz 681,17 zł. – k. 170), zatem strona powodowa winna pokryć 80% poniesionych wydatków – 969,45 zł., zaś pozwani 20% poniesionych wydatków – 242,36 zł. Po uwzględnieniu uiszczonych przez strony zaliczek w wysokości po 150 zł. (242,36 zł. – 150 zł. oraz 969,45 zł. – 150 zł.), nakazano pobrać na rzecz Skarbu Państwa od strony powodowej kwotę 819,45 zł. oraz od pozwanych kwotę 92,36 zł.