I C 1593/24

Sygn. akt I C 1593/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 czerwca 2025 roku Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: asesor sądowy Joanna Szymańska Protokolant: Monika Prokop po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2025 roku w Dzierżoniowie sprawy z powództwa (...) sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w B. przeciwko (...) S.A. z siedzibą w W. o zapłatę I/ 
        zasądza od pozwanego (...) S.A. z siedzibą w W. na rzecz powoda (...) sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w B. kwotę 116,31 zł (sto szesnaście złotych trzydzieści jeden groszy) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie: a. 
        od kwoty 92,25 zł od dnia 23 marca 2024 roku do dnia zapłaty, b. 
        od kwoty 24,06 zł od dnia 31 grudnia 2024 roku do dnia zapłaty; II/ 
        oddala powództwo w pozostałym zakresie; III/ 
        zasądza od powoda (...) Sp. z o.o. Sp. k. z siedzibą w B. na rzecz pozwanego (...) S.A. z siedzibą w W. kwotę 900 zł (dziewięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. I C 1593/24 UZASADNIENIE zgodnie z treścią art. 505 8 § 4 k.p.c. ograniczone do wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa Pozwem z 31 grudnia 2024 roku (data prezentaty) (...) sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w B. wniósł o zasądzenie od (...) S.A. z siedzibą w W. kwoty 1 678,08 złotych tytułem dopłaty do kosztów najmu pojazdu zastępczego za 6 dni po stawce 180 zł netto wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 23 marca 2024 r. do dnia zapłaty oraz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości, kwestionując: - czas najmu: w ocenie pozwanego oczekiwanie na wypłatę odszkodowania, celem rozpoczęcia poszukiwań nowego pojazdu, było nieuzasadnione; - stawkę najmu: w ocenie pozwanego stawka dochodzona przez powoda powinna być zredukowana do stawki, jaką stosują wypożyczalnie współpracujące z pozwanym, albowiem poszkodowany bezzasadnie nie skorzystał z oferty ubezpieczyciela w tym zakresie, nadto w ocenie pozwanego stawka powoda jest rażąco wygórowana. Powództwo podlegało oddaleniu w przeważającej części. Postawę prawną odpowiedzialności strony pozwanej stanowią przepisy art. 822 § 1 k.c. oraz art. 34 ust. 1 oraz 36 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2214). Wynika z nich, że zakład ubezpieczeń obowiązany jest do wypłaty odszkodowania jeśli odpowiedzialność za szkodę ponosi posiadacz lub kierujący pojazdem objętym ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. Jednocześnie zakres odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń jest taki sam jak zakres odpowiedzialności posiadacza bądź kierującego pojazdem. Podstawą prawną odpowiedzialności sprawcy zdarzenia jest w analizowanej sytuacji przepis art. 436 § 2 k.c. i jest to odpowiedzialność na zasadzie winy. Zawinienie sprawcy zdarzenia za zderzenie się pojazdów mechanicznych, jak również związek przyczynowo skutkowy między tym zdarzeniem a zgłoszoną szkodą nie były przez stronę pozwaną kwestionowane. Tym samym przesądzona została odpowiedzialność strony pozwanej za doznaną szkodę w granicach odpowiedzialności sprawcy wypadku komunikacyjnego, a tym samym jego legitymacja bierna. Legitymacja czynna powoda nie była w sprawie kwestionowana. Nie podnoszono żadnych zarzutów dotyczących ważności lub skuteczności umowy cesji. W kwestii odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń za szkodę w zakresie pokrycia kosztów najmu pojazdu zastępczego zwrócić uwagę należy na następujące utrwalone w praktyce orzeczniczej poglądy. Po pierwsze, wydatki na najem pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego są objęte odpowiedzialnością z tytułu umowy odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego, jeżeli ich poniesienie było celowe i ekonomicznie uzasadnione, także wtedy gdy pojazd nie służył poszkodowanemu do prowadzenia działalności gospodarczej. Jednakże, ich zwrot winien ograniczać się do wydatków celowych i ekonomicznie uzasadnionych, pozwalających na wyeliminowanie negatywnych dla poszkodowanego następstw, „niedających się wyeliminować w inny sposób, z zachowaniem rozsądnej proporcji między korzyścią wierzyciela a obciążeniem dłużnika". Sąd Najwyższy podkreślił, że nie jest celowe nadmierne rozszerzanie odpowiedzialności odszkodowawczej i w konsekwencji - gwarancyjnej ubezpieczyciela, gdyż mogłoby to prowadzić do wzrostu składek ubezpieczeniowych (por. uchwała składu siedmiu sędziów SN z dnia 17 listopada 2011 r. III CZP 5/11, OSNC 2012, Nr 3, poz. 28). Doprecyzowanie w/w poglądu nastąpiło w uchwale SN z 24.08.2017 r., III CZP 20/17, OSNC 2018, nr 6, poz. 56, zgodnie z którą wydatki na najem pojazdu zastępczego poniesione przez poszkodowanego, przekraczające koszty zaproponowanego przez ubezpieczyciela skorzystania z takiego pojazdu są objęte odpowiedzialnością z tytułu umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, jeżeli ich poniesienie było celowe i ekonomicznie uzasadnione. Z treści w/w uchwały wynika, iż poszkodowany winien co do zasady zaakceptować propozycję bezkosztowego najmu przedkładaną mu przez ubezpieczyciela, który w ten sposób, działając na zasadzie skali, minimalizuje koszty likwidacji szkód w zakresie najmu pojazdów. Odmowa skorzystania z takiej oferty może wziąć się ze zmniejszeniem wysokości przyznanego odszkodowania, chyba że poszkodowany wykaże, iż istniały uzasadnione przyczyny, dla których nie mógł lub nie chciał skorzystać z tej oferty. Jednocześnie Sąd Najwyższy wskazuje, iż za taki uzasadniony powód nie mogą być uznane drobne niedogodności związane z koniecznością nawiązania kontaktu z ubezpieczycielem oraz nieznacznie dłuższy czas oczekiwania, łatwość uzyskania auta za pośrednictwem podmiotów zewnętrznych zajmujących się najmem pojazdów zastępczych oraz zaufanie, jakim poszkodowany darzy wybranego przez siebie kontrahenta. Powyższe stanowisko Sądu Najwyższego Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela w całości. W związku z tym stwierdzić należy, że to na powodzie spoczywał ciężar wykazania, że poniesienie przez poszkodowanego wydatków na najem pojazdu zastępczego w zakresie przekraczającym koszty zaproponowanego przez ubezpieczyciela skorzystania z takiego pojazdu, było celowe i ekonomicznie uzasadnione. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie powód co do zasady nie sprostał temu obowiązkowi. Żądanie pozwu podlegało uwzględnieniu o tyle tylko, o ile rację ma pełnomocnik powoda, iż w okresie uznanym przez ubezpieczyciela za zasadny w postępowaniu likwidacyjnym tj. od zgłoszenia szkody – 09.09.2021 r., do wypłaty odszkodowania – 24.09.2021 r., jest 18 dni kalendarzowych, a nie 17, jak wskazał pozwany w decyzji o wypłacie odszkodowania. Słusznie bowiem argumentuje pełnomocnik powoda, iż opłata za najem naliczana jest za każdy rozpoczęty dzień, a zatem prawidłowo obliczona liczba dni w danym okresie używania auta, winna obejmować zarówno dzień początkowy najmu, jak i dzień kończący jako pełne dni. Skoro tak, to powództwo zostało uwzględnione w zakresie dopłaty za 1 niesporny dzień najmu, co do którego pozwany, wskutek wyżej opisanego błędu, nie wypłacił jeszcze odszkodowania. 13 września 2021 r. (...) złożyło skutecznie pełnomocnikowi poszkodowanego propozycję najmu pojazdu zastępczego po stawkach znacząco niższych niż stawki powoda, a zatem to na powodzie spoczywał ciężar wykazania, że skorzystanie z propozycji ubezpieczyciela było niemożliwe lub nieuzasadnione. Powód nie wykazał jednak, aby pozwany nie dysponował realną możliwością wywiązania się z deklaracji podstawienia pojazdu po oferowanych przez siebie stawkach. Z zeznań poszkodowanego nie wynikało także, aby posiadał on szczególne, konkretne wymagania co do cech auta zastępczego lub warunków najmu, których pozwany nie był w stanie zrealizować. Biorąc powyższe pod uwagę uznać należało, iż powództwo w niniejszej sprawie podlegało uwzględnieniu tylko co do kwoty 116,31 zł, co stanowiło dopłatę za jeden dzień najmu po stawce pozwanego wraz ze skapitalizowanymi odsetkami za opóźnienie w zapłacie od dnia 6 listopada 2021 roku do dnia 22 marca 2024 roku, tj. zgodnie z żądaniem pozwu, albowiem powód prawidłowo wskazał datę początkową biegu odsetek. Zgodnie z art. 481 § 1 k.c. w zw. z art. 817 § 1 k.c. i art. 14 ust. 1 Ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz. U. 2018. 473 – t.j.) ubezpieczyciel pozostaje w opóźnieniu ze spełnieniem świadczenia po upływie 30 dni od otrzymania zawiadomienia o wypadku, co w niniejszej sprawie nastąpiło 6 października 2021 r., skoro tak to od 6 listopada 2021 r. pozwany pozostaje w opóźnieniu. Dalej idące powództwo oddalono, albowiem brak jest dalszych kosztów najmu pojazdu zastępczego pozostających w adekwatnym związku przyczynowym ze szkodą, które nie zostałyby już zrefundowane w postępowaniu likwidacyjnym. W szczególności powód nie wykazał, aby oczekiwanie na wypłatę odszkodowania było w niniejszej sprawie zasadne. W razie stwierdzenia szkody całkowitej poszkodowanemu przysługuje prawo do najmu pojazdu zastępczego na czas potrzebny do zorganizowania zakupu nowego auta w miejsce auta uszkodzonego. Zwyczajowo przyjęło się, iż czas ten wynosi 7 dni. Co do zasady zgodzić należy się z pełnomocnikiem powoda, iż brak realnej możliwości zakupu pojazdu przed wypłatą odszkodowania, z uwagi na brak środków finansowych na taki zakup, uzasadnia przyznanie poszkodowanemu uprawnienia do korzystania z auta zastępczego także przez okres oczekiwania na wypłatę odszkodowania, co wynika z nagłego charakteru tego rodzaju szkód. Nie ma żadnego uzasadnienia dla wymagania od poszkodowanego, aby posiadał środki zabezpieczone na potrzeby naprawienia szkody przed wypłatą odszkodowania, skoro doznał on uszczerbku w majątku bez swojej winy i wskutek nagłego zdarzenia. Tym niemniej, w realiach niniejszej sprawy, poszkodowany zeznał, iż posiadał wystarczającą sumę pieniędzy, którą mógłby przeznaczyć na zakup pojazdu, jednak nie chciał tego czynić i dlatego oczekiwał na wypłatę odszkodowania. Poszkodowany ma oczywiście pełną swobodę dysponowania własnymi środkami pieniężnymi, jednakże jeżeli wskutek jego działań dojdzie do nieuzasadnionego przedłużenia się czasu najmu pojazdu zastępczego, to zerwany zostanie związek przyczynowy między tymże najem a szkodą, a w konsekwencji odpadnie obowiązek refundacji tego kosztu przez ubezpieczyciela. W ocenie Sądu, tak właśnie było w niniejszej sprawie. Zrozumiałym jest stanowisko poszkodowanego, który nie chciał angażować własnych oszczędności, celem zakupu nowego pojazdu przed wypłatą odszkodowania, nie mogło jednak umknąć uwadze Sądu, iż na taką ocenę sytuacji wpływ miało niewątpliwie to, iż poszkodowany nie finansował z góry najmu pojazdu zastępczego. W efekcie, przedłużanie się tego najmu nie następowało kosztem jego majątku, a co za tym idzie nie ważyło na jego decyzji o zwlekaniu z przystąpieniem do poszukiwań nowego auta. W czasie przesłuchania na rozprawie poszkodowany sam przyznał, iż nie zastanawiał się w ogóle czy dalsze generowanie kosztów najmu jest racjonalne, albowiem został zapewniony przez powoda, że to nie on będzie ponosił ten koszt. Skoro tak, to powód nie wykazał zasadności najmu po okresie uznanym przez ubezpieczyciela. W konsekwencji oddalono powództwo o dopłatę do kosztów najmu pojazdu zastępczego po upływie okresu uznanego. W zakresie dalszych odsetek za opóźnienie oddalono częściowo żądanie pozwu, a to w takim zakresie, w jakim powód, z naruszeniem art. 482 § 1 k.c. , domagał się zasądzenia dalszych odsetek od kwoty skapitalizowanych odsetek za opóźnienie za okres przed wytoczeniem powództwa. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 100 zd. 2 k.p.c. , zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, albowiem pozwany uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania. Na koszty te złożyły się: 900 zł – koszty pełnomocnika pozwanego.