I C 154/18

Sygnatura akt I C 154/18 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 września 2017 r. Sąd Okręgowy w Sieradzu – Wydział I Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: S.S.O. Dagmara Kos Protokolant: st. sekr. sąd. Beata Krysiak po rozpoznaniu w dniu 14 września 2018 roku w Sieradzu na rozprawie sprawy z powództwa B. B. (1) przeciwko H. Z. o ochronę dóbr osobistych 1. oddala powództwo, 2. zasądza od powoda B. B. (1) na rzecz pozwanej H. Z. kwotę 720,00 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt I C 154/18 UZASADNIENIE W pozwie z dnia 17 maja 2018 r. powód B. B. (1) wnosił o nakazanie pozwanej H. Z. zaniechania bezprawnego rozpowszechniania w stosunku do powoda jak i osób trzecich nieprawdziwych informacji naruszających dobre imię powoda to jest twierdzeń jakoby powód znęcał się nad rodziną oraz by było prowadzone przeciwko powodowi postępowanie karne w sprawie znęcania się nad rodziną i zobowiązanie pozwanej do przeproszenia powoda na piśmie za rozpowszechnianie takich informacji w następujący sposób: „Przepraszam B. B. (1) za rozpowszechnianie nieprawdziwych treści dotyczących jego osoby: w szczególności, że wymieniony miał znęcać się nad rodziną oraz że przeciwko B. B. (1) prowadzone było postępowanie karne w sprawie znęcania się nad rodziną”. Wnosił on także o zasądzenie od pozwanej na jego rzecz zwrotu kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. (pozew-k.3-4, uzupełnienie pozwu- k.13) W odpowiedzi na pozew pozwana wnosiła o oddalenie powództwa oraz o obciążenie powoda kosztami procesu. (odpowiedź na pozew- k.16-17) Na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2018 r. pełnomocnik powoda popierał powództwo a pełnomocnik pozwanej wnosił o oddalenie powództwa. (protokół rozprawy z dnia 10 sierpnia 2018 r. na płycie CD 00:05:25 – 00:05:48- koperta k.49) Na rozprawie w dniu 14 września 2018 r. pełnomocnik powoda popierał powództwo a pełnomocnik pozwanej wnosił o oddalenie powództwa i zasądzenie na rzecz pozwanej kosztów procesu według norm przepisanych. (protokół rozprawy z dnia 14 września 2018 r. na płycie CD 00:01:11 – 00:27:13- koperta k.49) Sąd Okręgowy ustalił co następuje: Powód B. B. (1) jest wujkiem pozwanej H. Z. . Strony zamieszkują na sąsiadujących ze sobą posesjach. Od wielu lat powód pozostaje w konflikcie sąsiedzkim z pozwaną i jej rodziną. (zeznania świadka B. B. (2) - protokół rozprawy z dnia 10 sierpnia 2018 r. na płycie CD 00:37:30 – 00:47:22- koperta k.49, zeznania powoda B. B. (1) - protokół rozprawy z dnia 14 września 2018 r. na płycie CD 00:16:54 – 00:22:00 w zw. z protokołem rozprawy z dnia 10 sierpnia 2018 r. na płycie CD 00:05:48 – 00:23:21- koperta k.49, zeznania pozwanej H. Z. - protokół rozprawy z dnia 14 września 2018 r. na płycie CD 00:22:00 – 00:22:39 w zw. z protokołem rozprawy z dnia 10 sierpnia 2018 r. na płycie CD 00:23:21 – 00:36:16- koperta k.49) W dniu 26 lutego 2015 r. w godzinach nocnych w miejscu zamieszkania powoda odbyła się interwencja policji na wezwanie żony powoda B. B. (2) . W czasie tej interwencji obecni byli poza żoną powoda także jego syn K. B. i córka I. K. . Żona powoda wezwała wówczas policję z powodu awantury wywołanej przez powoda. Przed przyjazdem policji żona i dzieci powoda szukali schronienia w domu pozwanej i opowiadali jej co się stało. Żona i dzieci powoda poinformowali policję, że powód jest agresywny, szarpie się z nimi, popycha ich, ubliża im i uderzył w twarz syna. W czasie tej interwencji syn powoda miał zasinione prawe oko i zaczerwienioną twarz a córka powoda zgłaszała też, że powód rzucił kamieniem w jej samochód uszkadzając go. Policjanci podczas interwencji zauważyli na terenie posesji powoda, który zachowywał się w stosunku do nich wulgarnie i agresywnie, wyganiał ich z posesji i nie stosował się do ich poleceń wobec czego użyli w stosunku do niego środków przymusu bezpośredniego w postaci siły fizycznej i kajdanek. Policjanci doprowadzili powoda do placówki zdrowia celem ustalenia czy może przebywać w (...) i wówczas lekarz wystawił zaświadczenie, iż stan jego zdrowia na to nie pozwala a powód został skierowany do szpitala lecz nie wyraził zgody na leczenie. (częściowo zeznania świadka B. B. (2) - protokół rozprawy z dnia 10 sierpnia 2018 r. na płycie CD 00:37:30 – 00:47:22- koperta k.49, częściowo zeznania powoda B. B. (1) - protokół rozprawy z dnia 14 września 2018 r. na płycie CD 00:16:54 – 00:22:00 w zw. z protokołem rozprawy z dnia 10 sierpnia 2018 r. na płycie CD 00:05:48 – 00:23:21- koperta k.49, zeznania pozwanej H. Z. - protokół rozprawy z dnia 14 września 2018 r. na płycie CD 00:22:00 – 00:22:39 w zw. z protokołem rozprawy z dnia 10 sierpnia 2018 r. na płycie CD 00:23:21 – 00:36:16- koperta k.49, kserokopia notatki urzędowej z interwencji policji- k.42) W dniu 29 grudnia 2017 r. w miejscu zamieszkania pozwanej odbyła się z udziałem stron i rodziny pozwanej interwencja policji. Policję na interwencję wezwał wówczas powód. (zeznania pozwanej H. Z. - protokół rozprawy z dnia 14 września 2018 r. na płycie CD 00:22:00 – 00:22:39 w zw. z protokołem rozprawy z dnia 10 sierpnia 2018 r. na płycie CD 00:23:21 – 00:36:16- koperta k.49, kserokopia notatki urzędowej z rozpytania- k.7) Ponieważ powód złożył na policji zawiadomienie o wypowiadaniu wobec niego gróźb, w sprawie jego zawiadomienia wszczęte zostało postępowanie sprawdzające. W ramach tego postępowania sprawdzającego w dniu 22 stycznia 2018 r. została rozpytana pozwana. Rozpytanie jej odbyło się na Komendzie Powiatowej Policji w Z. . Policjant przeprowadzający rozpytanie J. R. pytał pozwaną o przebieg zdarzenia, w związku z którym miała miejsce interwencja policji, podczas której powód zgłaszał, że w stosunku do niego były kierowane groźby. Pozwana opisała policjantowi szczegółowo przebieg zajścia z dnia 29 grudnia 2017 r. oraz zajście z udziałem powoda i jego rodziny z lutego 2015 r., którego była świadkiem i z powodu którego interweniowała policja. Słuchając relacji pozwanej, policjant na bieżąco sporządzał na komputerze notatkę z rozpytania. W tym czasie w pokoju, w którym miało miejsce rozpytanie, poza rozpytującym i rozpytywaną nikogo więcej nie było. W notatce z rozpytania znalazł się zapis, iż „rozpytywana powiedziała także, że przeciwko B. B. było prowadzone postępowanie znęcania się nad rodziną, lecz nie zna zakończenia tej sprawy”. Policjant sporządzający notatkę z rozpytania pozwanej nie opisywał szczegółowo treści wypowiedzi pozwanej wykraczającej poza zajście z dnia 29 grudnia 2017 r., bo wykraczało to poza ramy prowadzonego przez niego postępowania sprawdzającego. Notatka z rozpytania pozwanej po jej sporządzeniu nie była jej odczytywana, nie została jej także przedstawiona do samodzielnego odczytania. Pozwana nie składała podpisu pod tą notatką, podpisał się pod nią jedynie sporządzający ją policjant J. R. . (zeznania świadka J. R. - protokół rozprawy z dnia 14 września 2018 r. na płycie CD 00:03:12 – 00:14:41 zeznania pozwanej H. Z. - protokół rozprawy z dnia 14 września 2018 r. na płycie CD 00:22:00 – 00:22:39 w zw. z protokołem rozprawy z dnia 10 sierpnia 2018 r. na płycie CD 00:23:21 – 00:36:16- koperta k.49, kserokopia notatki urzędowej z rozpytania- k.7) Pozwana H. Z. w czasie rozpytania nie miała wiedzy, by przeciwko pozwanemu prowadzone było postępowanie o znęcanie się nad rodziną i nie podawała rozpytującemu informacji o prowadzeniu takiego postępowania przeciwko powodowi. (zeznania pozwanej H. Z. - protokół rozprawy z dnia 14 września 2018 r. na płycie CD 00:22:00 – 00:22:39 w zw. z protokołem rozprawy z dnia 10 sierpnia 2018 r. na płycie CD 00:23:21 – 00:36:16- koperta k.49) Przeciwko powodowi nie było prowadzone postępowanie o znęcanie się nad rodziną. W dniu 24 kwietnia 2018 r. Komenda Powiatowa Policji w Z. poinformowała go, iż nie prowadzi wobec niego postępowania o znęcanie nad rodziną. (zeznania świadka B. B. (2) - protokół rozprawy z dnia 10 sierpnia 2018 r. na płycie CD 00:37:30 – 00:47:22- koperta k.49, zeznania powoda B. B. (1) - protokół rozprawy z dnia 14 września 2018 r. na płycie CD 00:16:54 – 00:22:00 w zw. z protokołem rozprawy z dnia 10 sierpnia 2018 r. na płycie CD 00:05:48 – 00:23:21- koperta k.49, informacja Komendy Powiatowej Policji w Z. - k.6) Powód nie był świadkiem aby pozwana mówiła komuś, że znęca się on nad rodziną. (zeznania powoda B. B. (1) - protokół rozprawy z dnia 14 września 2018 r. na płycie CD 00:16:54 – 00:22:00 w zw. z protokołem rozprawy z dnia 10 sierpnia 2018 r. na płycie CD 00:05:48 – 00:23:21- koperta k.49, Przy ustalaniu stanu faktycznego Sąd nie dał wiary zeznaniom powoda w tej części, w której twierdził on, iż nie było takiej sytuacji, by uciekała przed nim jego rodzina. Zeznania powoda w tym zakresie pozostają w oczywistej sprzeczności z korespondującymi ze sobą zeznaniami pozwanej i świadka B. B. (2) . Sam natomiast przebieg zajścia, podczas którego rodzina powoda uciekała przed nim, wynika z treści notatki urzędowej z interwencji podjętej wówczas przez policję oraz z zeznań świadka B. B. (2) i pozwanej. Sąd nie dał jedynie wiary zeznaniom świadka B. B. (2) w tej części, w której twierdziła ona, iż jej syn nie miał wówczas obrażeń, gdyż pozostają one w sprzeczności zarówno z treścią notatki urzędowej z interwencji jak i z zeznaniami pozwanej, z których to dowodów wynika, iż syn powoda miał wówczas obrażenia głowy. Sąd nie dał wiary zeznaniom powoda także w tej części, w której twierdził on, że pozwana rozpowszechnia informacje, że przeciwko niemu toczyło się postępowanie o znęcanie nad rodziną. W ocenie Sądu nie stanowi bowiem potwierdzenia jego twierdzeń treść notatki urzędowej z rozpytania pozwanej z dnia 22 stycznia 2018 r. Przede wszystkim pozwana stanowczo zaprzeczyła, by podawała policjantowi taką informację i twierdziła, że nie mogła jej podać już choćby z tego względu, że nie miała żadnej wiedzy w tym przedmiocie. Poza tym nie można nie zauważyć, iż to nie pozwana spisywała tę notatkę a policjant, który robił streszczenie z jej relacji. Mało tego, nie można też pominąć faktu, iż pozwana nie miała żadnej możliwości wpłynięcia na treść tej notatki, nie była jej ona bowiem przedstawiona do przeczytania po sporządzeniu. Pozwana także nie podpisywała się pod nią. Pozwana wskazywała też, że podczas rozpytania opisała policjantowi sytuację z 2015 r. kiedy to rodzina powoda schroniła się u niej uciekając przed nim z domu. Biorąc pod uwagę treść zeznań pozwanej i treść zeznań świadka J. R. , który twierdził, iż podczas rozpytania nie interesowały go inne zagadnienia, jak kwestia gróźb wobec powoda, Sąd doszedł do przekonania, że zapis w notatce urzędowej z rozpytania pozwanej dotyczący znęcania się nad rodziną stanowił dokonany przez rozpytującego swego rodzaju skrót myślowy dotyczący przedstawionego przez pozwaną opisu zajścia z 2015 r., którego przebieg wynika z notatki urzędowej z interwencji policji z 26 lutego 2015 r. Sąd oddalił wniosek pozwanej o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków W. Z. , H. Z. , K. P. i Z. W. na okoliczności wzajemnych relacji stron i braku pomówień powoda przez pozwaną uznając, iż okoliczności, na które został zgłoszony, nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia. Sąd Okręgowy zważył co następuje: W przedmiotowej sprawie powód dochodził zobowiązania pozwanej do zaniechania rozpowszechniania w stosunku do niego jak i osób trzecich nieprawdziwych informacji naruszających jego dobre imię to jest twierdzeń jakoby znęcał się nad rodziną oraz by było prowadzone przeciwko niemu postępowanie karne w sprawie znęcania się nad rodziną oraz zobowiązania jej do przeproszenia go na piśmie za rozpowszechnianie takich informacji. Powód twierdził, iż swym działaniem pozwana naruszyła jego dobra osobiste w postaci dobrego imienia i czci. Swoje roszczenia zatem powód wywodził z art. 23 kc i 24 kc w zw. z art. 448 kc. Art. 23 kc stanowi, iż dobra osobiste człowieka, jak w szczególności zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa, artystyczna, wynalazcza i racjonalizatorska, pozostają pod ochroną prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej w innych przepisach. Zgodnie natomiast z art. 24 § 1 kc ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków w szczególność ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Przepis art. 23 kc nie zawiera definicji dóbr osobistych a wymienione w nim dobra są podane jedynie przykładowo. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że dobra osobiste są to pewne wartości niematerialne łączące się ściśle z jednostką ludzką. Wobec tego istnieje wiele dóbr korzystających z ochrony prawnej i wiele praw osobistych chroniących te dobra. Jednakże różnorodność występowania w życiu dóbr osobistych podlegających ochronie cywilnoprawnej powoduje, iż niemożliwe jest ustalenie, usystematyzowanie przesłanek ogólnych, których występowanie mogłoby przesądzić o tym czy dane zdarzenie stanowi naruszenie jakiegoś dobra. Obecnie w doktrynie i orzecznictwie Sądu Najwyższego przeważa pogląd, że przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra osobistego, decydujące znaczenie ma nie tyle subiektywne odczucie osoby żądającej ochrony prawnej, ile to, jaką reakcją wywołuje w społeczeństwie to naruszenie. Miernika pozwalającego na ustalenie czy naruszone zostało dobro osobiste należy więc poszukiwać w tzw. opinii publicznej, będącej wyrazem poglądów powszechnie przyjętych i akceptowanych przez społeczeństwo i funkcjonujących w nim wzorców. Przy ocenie, czy doszło do naruszenia dobra, którego ochrony domaga się osoba zgłaszająca żądanie, należy brać przy tym pod uwagę całokształt okoliczności konkretnego stanu faktycznego. Sąd na tle konkretnego stanu faktycznego ocenia – stosując kryteria obiektywne – czy doszło do naruszenia dobra osobistego i czy zachodzą przesłanki do zastosowania któregoś ze środków ochrony prawem przewidzianych. Ustawodawca w art. 24 § 1 kc jednoznacznie wskazał, że bezprawność działania jest przesłanką konieczną do udzielenia ochrony prawnej przewidzianej w tym przepisie. Jednocześnie w sposób szczególny ukształtowany został ciężar dowodowy w procesie o ochronę dóbr osobistych przez wprowadzenie zasady domniemania bezprawności działania. Wobec tego powód musi w procesie jedynie wykazać, że doszło do naruszenia lub zagrożenia jego dóbr osobistych cudzym działaniem, natomiast na pozwanym ciąży obowiązek wykazania istnienia okoliczności usprawiedliwiających to działanie a więc wyłączających bezprawność. Za okoliczności takie na ogół uznaje się działanie w ramach porządku prawnego to jest działanie dozwolone przez obowiązujące przepisy prawa, wykonywanie prawa podmiotowego, zgodę pokrzywdzonego oraz działanie w obronie uzasadnionego interesu. Działanie w ramach obowiązującego porządku prawnego, czy wykonywania własnych praw podmiotowych musi mieścić się w pewnych granicach, których przekroczenie wyłącza możliwość powołania się na nie, jako na przyczynę egzoneracyjną. Gdy dochodzi do wkroczenia w sferę cudzego prawa lub dobra, konieczne jest zbadanie, czy zachodzą okoliczności uzasadniające lub usprawiedliwiające działanie sprawcy, i to pozwany zgodnie z rozkładem ciężaru dowodowego powinien je wykazać w toku procesu o naruszenie dóbr osobistych. Powód wskazywał, iż pozwana podczas rozpytania na policji powiedziała, że przeciwko niemu prowadzone było postępowanie o znęcanie się nad rodziną czym naruszyła jego dobro osobiste w postaci dobrego imienia. W ocenie Sądu jednak przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, iż choć w notatce urzędowej z rozpytania pozwanej znalazło się stwierdzenie, iż powiedziała ona, że przeciwko pozwanemu toczyło się postępowanie o znęcanie się nad rodziną, w rzeczywistości nie użyła ona takiego sformułowania i nie był to cytat z jej wypowiedzi lecz niefortunnie dokonany przez policjanta dokonującego rozpytania skrót jej relacji na temat zajścia z udziałem powoda i jego rodziny z lutego 2015 r., jakie szczegółowo opisane jest w notatce z interwencji policji z tego zajścia. Ponieważ zatem powód nie wykazał, by pozwana naruszyła jego dobra osobiste, Sąd oddalił jego powództwo jako niezasadne. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 kpc kierując się zasadą odpowiedzialności za wynik procesu i zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 720,00 zł stanowiącą wynagrodzenie pełnomocnika pozwanej ustalone stosownie do treści § 8 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. poz. 1800 ze zm.).