I C 1514/20

Sygn. I C 1514/20 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 kwietnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Słupsku I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia Hanna Kaflak-Januszko Protokolant: sekretarz sądowy Anna Zacira po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2024 r. w Słupsku sprawy z powództwa Bank (...) Spółki Akcyjnej w G. przeciwko L. N. (1) , T. N. , M. K. , M. G. o zapłatę I. oddala powództwo; II. zasądza od powoda Bank (...) Spółki Akcyjnej w G. na rzecz pozwanych L. N. (1) , T. N. , M. K. , M. G. po 10 817 zł (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście i 00/100 zł) kosztów procesu z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku do dnia zapłaty. I C 1514/20 UZASADNIENIE Bank (...) Spółka Akcyjna w (...) .11.2020 r. pozwał L. N. , T. N. , M. K. i M. G. solidarnie o: 85 950,42 CHF z dalszymi odsetkami karnymi od kapitału tj. od 51 047,13 CHF, wynoszącymi 10,98 % rocznie od 2.11.2020 r. do dnia zapłaty, ewentualnie (k. 109 i n.) o 296 339,85 zł z odsetkami w przypadku, gdyby sąd negował możność dochodzenia należności w (...) , jak i na wypadek ustalenia nieważności umowy – jako bezpodstawnego wzbogacenia w zw. z świadczeniem nienależnym na podstawie art. 405-411 kc. Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa. Podnieśli – różnie akcentując ich kolejność - zarzut przedawnienia, a także nieważności umowy jako typowej w sporze o tzw. kredyty frankowe, a więc ze świadczeniem dookreślonym odniesieniem się do kurs ustalanego arbitralnie przez kredytodawcę, co świadczy o abuzywnym charakterze postanowień umowy w tym zakresie wobec jednostronnego kreowania wysokości należności umownych. Nadto pojawiły się zarzuty dotyczące wysokości dochodzonych należności, zgłoszony został zarzut potrącenia. Sąd ustali, że: 16.09.2005 r. zawarto umowę kredytu z datą 12.09.2005 r. z poprzednikiem prawnym powoda a H. N. i L. N. (1) w wysokości 174 263,60 zł indeksowanego kursem (...) przy czym wypłata miała nastąpić w PLN po przeliczeniu według kursu kupna CHF wynikającego z tabeli kursów kredytodawcy, a spłata – według kursów sprzedaży. Aneksami zwiększono kwotę kredytu o 12 000 zł, 38 500 zł. Po śmierci H. N. 13.06.2012 r. spadek po niej nabyli pozwani po 1/4 udziału. Pismem z 23.06.2014 r. powód wypowiedział umowę w terminie 30 dni wobec niedochowania warunków umowy. Pismo przesłał na adres kredytowanej nieruchomości, gdyż kredytobiorca mimo wezwania nie podał adresów pozostałych spadkobierców. L. N. odebrał pismo z wypowiedzeniem 30.06.2014 r. i 2.07.2014 r. (przesłane było adres prowadzenia działalności i adres domowy). Pozostali pozwani nie odebrali korespondencji pod adresem domowym kredytobiorców. dowód: wyciąg z ksiąg bankowych – k. 6, umowa kredytu z aneksami – k. 7-15, postanowienie spadkowe – k. 16, wypowiedzenie z dowodem doręczenia – k. 19-30, informacje o adresach – k. 32-34, korespondencja w związku z informacją o śmierci ww. dokumenty - k. 17-18 L. N. odebrał wezwanie do zapłaty dla pozostałych po wypowiedzeniu. dowód: dowody doręczenia – k. 35-42 Sąd nie uwzględnił powództwa – wobec uznania skuteczności zarzutu przedawnienia. W niniejszej sprawie doszło do szczególnej sytuacji procesowej, gdyż pozwani bronili się zarzutem przedawnienia wobec żądania głównego – zapłaty zadłużenia z umowy kredytu, a także wskazywali na zarzut nieważności umowy w sposób typowy dla spraw o kredyty CHF (jak i inne ofensywne w innym stopniu). Pozwany zaś zgłosił roszczenie ewentualne o zapłatę z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia, która mogła się jednak aktualizować w przypadku stwierdzenia nieważności umowy. W tle pozostawała hipoteka zabezpieczająca niespłacony kredyt. Dodatkowo pojawił się problem określenia terminu wymagalności dla pozwanych będących spadkobiercami (skoro nie odebrali pism z wypowiedzeniem umowy). W zaistniałej sytuacji – skoro żądanie główne wynikało z umowy, a zarzut przedawnienia niweczy możność skutecznego dochodzenia należności, jeżeli strona powoła się na ten skutek upływu czasu, to na podstawie art. 118 kc należało orzec jak w sentencji. Co do kredytodawcy termin przedawnienia nie budził wątpliwości. Natomiast co do następców prawnych drugiego kredytodawcy sytuacja komplikowała się wobec problemu doręczenia im korespondencji związanej z następstwem prawnym. Przy tym sąd rozpoznający ma na uwadze, że w innych okolicznościach osoby w takiej sytuacji wnosiłyby o uwzględnienie faktycznego momentu doręczenia im wypowiedzenia umowy (by dalej ją wykonywać bez kosztów opóźnień i konieczności natychmiastowej spłaty). Dlatego pogląd prawny, na który się powołali, że fakt możności wypowiedzenia jest dostateczny, by rozliczać bank z przedawnienia, nie był przekonujący, ale sąd nie badał dokładnie kazusu, w którym został on wyrażony, gdyż niniejszy wskazywał na istotną odmienność. Przy tym, gdyby co do tych pozwanych przejść na badanie żądania ewentualnego związanego z zarzutem nieważności umowy, pojawiałaby się cząstkowa kwota, jaka pozostawałby do zapłaty. Jednocześnie nieważność umowy, prowadziłaby do upadku hipoteki, jako instytucji akcesoryjnej. Jak już jednak wspomniano – procesowo do rozliczenia żądania głównego przeważał zarzut przedawnienia, a kwestia rozliczenia hipoteki w oparciu o zarzut nieważności umowy, to zagadnienie innego etapu procesowego, do którego zasadne byłoby przejście, gdyby nie było zarzutu przedawnienia (zwłaszcza, że pozwani nie uznawali powództwa). Reasumując sytuację pozwanych – następców prawnych drugiego kredytobiorcy, sąd uznał, że nie mogą być oni w gorszej sytuacji niż występujący z nimi kredytobiorca, mimo że dłużnicy solidarnie odpowiadają w zakresie swojej sytuacji, jeżeli mają ku temu zarzuty. Dlatego sąd stwierdził, że w okolicznościach tej sprawy, należy zastosować art. 5 kc i nie obciążać następców prawnych skutkami prawnymi przedawnienia roszczenia wobec dłużnika głównego, pozostającego w sytuacji tożsamej ze zmarłym współdłużnikiem. Fakt, że następcy prawni zostają jego beneficjentami spadku, nie podważa tej konstatacji. Poza tym sąd nie podzielił stanowiska powoda, że zarzut przedawnienia nie znajduje zastosowania, gdyż nie zostały podane żadne szczególne okoliczności zaistnienia tej sytuacji ( art. 117 1 kc ). Wobec powyższego mimo przeprowadzenia postępowania dowodowego co do nieważności umowy, które potwierdziło, że był to typowy przypadek prowadzący do stwierdzenia nieważności umowy - skoro sprawa nie przeszła do następnego etapu badania, nie ma podstaw do ustalania nieważności, zwłaszcza że kwestia ta została zgłoszona ze stanowiskiem oddalenia powództwa w całości. Nadto do rozważenia wobec następców prawnych mógł być aspekt skuteczności wypowiedzenia poprzez doręczenie w toku procesu. Może to być bowiem obecnie ocenne prawnie, czy wystarczające jest samo doręczenie w procesie powiązane z upływem czasu na podjęcie czynności zamiast typowego trybu z informacją o możności restrukturyzacji. O kosztach rozstrzygnięto na podstawie art. 98 § 1 i 1 1 kpc w zw. § 2 pkt. 7 rozporządzenia w sprawie opłat za czynności radców prawnych dla każdego z pozwanych, gdyż mimo łączącej ich odpowiedzialności – każdy z nich osobno ustanowił pełnomocnika, co wymagało odrębnych kontaktów. Nie uwzględniono jednak wniosku o zwiększoną stawkę, choć sprawy dotyczące kredytów jak sporny – są skomplikowane, że wykształcił się trend ponad zwyczaj widoczny w orzecznictwie, że podwyższone stawki są rzadkością.