I C 1479/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Olsztynie rozpoznał sprawę z powództwa S. M. i E. M. przeciwko Bankowi (...) S.A. o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego umowy kredytu hipotecznego nr (...) z dnia 21.11.2007 r. oraz o zasądzenie kwoty 139.059,04 zł tytułem zwrotu wpłaconych rat. Powodowie argumentowali, że umowa zawierała klauzule abuzywne dotyczące indeksacji do waluty obcej i sposobu ustalania kursów walut, co czyniło ją nieważną. Pozwany bank wniósł o oddalenie powództwa, zaprzeczając zarzutom o abuzywności i nieważności umowy. Sąd, analizując treść umowy i regulaminu, stwierdził, że postanowienia dotyczące indeksacji i ustalania kursów walut nie zostały indywidualnie uzgodnione z konsumentami i kształtowały ich prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy. W szczególności, stosowanie różnych kursów kupna i sprzedaży waluty oraz brak jasnych kryteriów ustalania kursów przez bank zostało uznane za niedozwolone. W związku z tym, że eliminacja tych klauzul uniemożliwiała dalsze wykonywanie umowy i określenie wysokości zobowiązania, sąd uznał umowę za nieważną w całości. Na podstawie teorii dwóch kondykcji, sąd zasądził od banku na rzecz powodów zwrot wszystkich wpłaconych kwot (139.059,04 zł) jako świadczenia nienależnego. Zasądzono również koszty procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytów indeksowanych z powodu abuzywnych klauzul dotyczących indeksacji i kursów walut, a także zasady zwrotu świadczeń na gruncie teorii dwóch kondykcji.
Orzeczenie dotyczy umów zawartych na podstawie wzorców umownych, gdzie klauzule nie były indywidualnie negocjowane. Interpretacja SN III CZP 25/22 ma kluczowe znaczenie dla oceny możliwości utrzymania umowy po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia umowy kredytu hipotecznego dotyczące indeksacji do waluty obcej i sposobu ustalania kursów walut, nieuzgodnione indywidualnie z konsumentem, mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne (abuzywne)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia umowy dotyczące indeksacji do waluty obcej i sposobu ustalania kursów walut, które nie zostały indywidualnie uzgodnione z konsumentem, mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne, jeśli kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają jego interesy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule dotyczące indeksacji i sposobu ustalania kursów walut, odwołujące się do tabel kursów banku bez jasnych kryteriów, nie zostały indywidualnie uzgodnione i naruszały interesy konsumentów. Stosowanie różnych kursów kupna i sprzedaży waluty bez uzasadnienia ekonomicznego zostało uznane za abuzywne.
Jaki jest skutek uznania klauzul indeksacyjnych w umowie kredytu hipotecznego za niedozwolone postanowienia umowne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Skutkiem uznania klauzul indeksacyjnych za niedozwolone jest ich wyeliminowanie z umowy. Jeśli umowa nie może być dalej wykonywana bez tych klauzul, prowadzi to do stwierdzenia nieważności całej umowy.
Uzasadnienie
Po wyeliminowaniu abuzywnych klauzul indeksacyjnych, umowa kredytu hipotecznego nie może być dalej wykonywana, ponieważ brakuje essentialia negotii określających sposób ustalania kursu waluty i wysokości zobowiązania. W związku z tym, umowa jest nieważna w całości.
Czy konsumentowi przysługuje roszczenie o zwrot świadczeń spełnionych na podstawie nieważnej umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, konsumentowi przysługuje roszczenie o zwrot świadczeń spełnionych na podstawie nieważnej umowy kredytu, na podstawie przepisów o świadczeniu nienależnym.
Uzasadnienie
Sąd zastosował teorię dwóch kondykcji, uznając wpłaty dokonane przez powodów na rzecz banku za świadczenie nienależne w rozumieniu art. 410 k.c. i zasądził ich zwrot na podstawie art. 405 k.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. M. | osoba_fizyczna | powód |
| E. M. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
Prawo bankowe art. 69
Ustawa Prawo bankowe
Definicja i essentialia negotii umowy kredytu bankowego.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne) w umowach z konsumentami.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy.
k.c. art. 58 § § 2
Kodeks cywilny
Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
k.c. art. 58 § § 3
Kodeks cywilny
Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, że bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, z ograniczeniami wynikającymi z ustawy, zasad współżycia społecznego i natury stosunku prawnego.
k.c. art. 358 § 1
Kodeks cywilny
Możliwość ustalenia wysokości zobowiązania według innego niż pieniądz miernika wartości.
k.c. art. 22 § 1
Kodeks cywilny
Definicja konsumenta.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Interes prawny w ustaleniu stosunku prawnego lub prawa.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Obowiązek wydania korzyści uzyskanej bez podstawy prawnej.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Świadczenie nienależne.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zwrot kosztów procesu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzule indeksacyjne i dotyczące sposobu ustalania kursów walut były nieuzgodnione indywidualnie. • Klauzule te kształtowały prawa i obowiązki konsumentów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszały ich interesy. • Stosowanie różnych kursów kupna i sprzedaży waluty bez uzasadnienia ekonomicznego jest abuzywne. • Brak jasnych kryteriów ustalania kursów walut przez bank narusza zasadę przejrzystości. • Eliminacja abuzywnych klauzul prowadzi do nieważności całej umowy. • Zwrot wpłaconych rat jako świadczenie nienależne na podstawie teorii dwóch kondykcji.
Odrzucone argumenty
Umowa była ważna i zgodna z prawem. • Postanowienia umowy były przedmiotem negocjacji lub zostały indywidualnie uzgodnione. • Bank miał prawo do ustalania kursów walut i stosowania spreadu. • Powodowie posiadali interes prawny w ustaleniu nieważności umowy. • Możliwość zastąpienia niedozwolonych klauzul przepisami prawa lub zwyczajami.
Godne uwagi sformułowania
nie zawierały żadnych postanowień które odnosiłyby się do zasad indeksacji kwoty kredytu wyrażonej w polskich złotych. • wszystkie powyższe klauzule nie zawierają żadnych postanowień które odnosiłyby się do zasad indeksacji kwoty kredytu wyrażonej w polskich złotych. • nie budzi wątpliwości, że zastosowanie innego kursu dla przeliczenia kredytu uruchomianego – kursu kupna oraz innego dla przeliczenia kredytu spłacanego – kursu sprzedaży prowadzi do uzyskania przez bank dodatkowej korzyści finansowej wynikłej z różnicy między tymi kursami. • nie ma natomiast uzasadnionych podstaw stosowanie spreadu przy rozliczaniu wypłaty i spłaty kredytu udzielanego, wypłacanego i spłacanego w walucie polskiej, a jedynie waloryzowanego kursem waluty obcej. • po usunięciu z umowy wskazanych powyżej niedozwolonych postanowień umownych, dalsze wykonywanie umowy nie jest możliwe. • w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie jest wiążące, w obowiązującym stanie prawnym nie można przyjąć, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów. Co za tym idzie w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego lub denominowanego umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie.
Skład orzekający
Krystian Szeląg
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytów indeksowanych z powodu abuzywnych klauzul dotyczących indeksacji i kursów walut, a także zasady zwrotu świadczeń na gruncie teorii dwóch kondykcji."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy umów zawartych na podstawie wzorców umownych, gdzie klauzule nie były indywidualnie negocjowane. Interpretacja SN III CZP 25/22 ma kluczowe znaczenie dla oceny możliwości utrzymania umowy po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i ich abuzywności, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie zarówno wśród prawników, jak i konsumentów. Rozstrzygnięcie o nieważności umowy i zwrocie wszystkich wpłat jest znaczące.
“Koniec z kredytami frankowymi? Sąd Okręgowy orzekł nieważność umowy i nakazał bankowi zwrot wszystkich wpłaconych rat!”
Dane finansowe
WPS: 139 059,04 PLN
zwrot wpłaconych rat: 139 059,04 PLN
zwrot kosztów procesu: 11 834 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.