I C 1452/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód B. B. wniósł pozew przeciwko Bankowi (...) S.A. o ustalenie nieważności umowy kredytu hipotecznego nr (...) (...) z dnia 15 stycznia 2007 r. oraz o zapłatę kwoty 299 356,21 zł wraz z odsetkami. Jako podstawę roszczenia wskazał zawarcie w umowie postanowień niedozwolonych dotyczących przeliczenia kwoty kredytu z PLN na CHF i ustalenia wysokości rat. Pozwany bank wniósł o oddalenie powództwa, kwestionując nieważność umowy i abuzywność jej postanowień. Sąd Okręgowy w Warszawie, po przeprowadzeniu postępowania, ustalił, że umowa kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF zawarta między stronami jest nieważna. Sąd uznał, że klauzule przeliczeniowe dotyczące sposobu ustalania kursu CHF (kurs kupna przy wypłacie, kurs sprzedaży przy spłacie) są niedozwolone (abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c. Podkreślono, że postanowienia te nie podlegały negocjacjom, dawały bankowi swobodę w ustalaniu kursów walut, a konsument ponosił koszty spreadu bez jasnego uzasadnienia. Sąd powołał się również na rejestr klauzul niedozwolonych prowadzony przez UOKiK. Eliminacja tych klauzul prowadzi do nieważności całej umowy, gdyż określają one główny przedmiot umowy i sposób jej wykonania. W związku z nieważnością umowy, sąd zasądził od banku na rzecz powoda zwrot świadczeń nienależnych w kwocie 283 607,53 zł, stanowiącej sumę wpłaconych rat kapitałowo-odsetkowych, prowizji i opłat. Powództwo zostało oddalone w zakresie kwoty 15 748,68 zł tytułem ubezpieczenia na życie, gdyż upadek umowy kredytu nie powoduje automatycznie upadku umowy ubezpieczenia, a powód korzystał z ochrony ubezpieczeniowej. Sąd ustalił również, że roszczenia powoda nie są przedawnione, przyjmując jako początek biegu terminu przedawnienia dzień publikacji wyroku TSUE w sprawie C-260/18 (4 października 2019 r.). Koszty procesu zostały zasądzone od banku na rzecz powoda.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie nieważności umów kredytów indeksowanych do CHF z powodu abuzywności klauzul przeliczeniowych, ustalenie początku biegu terminu przedawnienia roszczeń o zwrot świadczeń nienależnych, brak możliwości uzupełniania luk w umowie przepisami ogólnymi.
Orzeczenie dotyczy specyficznej konstrukcji umowy kredytu indeksowanego do CHF i może wymagać analizy pod kątem indywidualnych postanowień innych umów.
Zagadnienia prawne (6)
Czy postanowienia umowy kredytu hipotecznego dotyczące przeliczenia kwoty kredytu z PLN na CHF i ustalenia wysokości rat w PLN po przeliczeniu z CHF, oparte na kursach kupna i sprzedaży waluty publikowanych przez bank, stanowią klauzule niedozwolone (abuzywne) w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te stanowią klauzule niedozwolone, ponieważ nie były indywidualnie uzgodnione, kształtują prawa i obowiązki konsumenta sprzecznie z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, a bank miał swobodę w ustalaniu kursów walut.
Uzasadnienie
Sąd uznał klauzule przeliczeniowe za abuzywne, ponieważ nie podlegały negocjacjom, dawały bankowi swobodę w ustalaniu kursów walut, a konsument ponosił koszty spreadu bez jasnego uzasadnienia. Powołano się również na rejestr klauzul niedozwolonych UOKiK.
Jaki jest skutek wyeliminowania niedozwolonych postanowień umownych z umowy kredytu indeksowanego do CHF dla bytu całej umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wyeliminowanie niedozwolonych klauzul przeliczeniowych prowadzi do nieważności całej umowy kredytu, ponieważ postanowienia te określają główny przedmiot umowy i sposób jej wykonania, a ich brak czyni umowę niewykonalną.
Uzasadnienie
Postanowienia indeksacyjne są kluczowe dla istoty umowy kredytu indeksowanego. Ich wyeliminowanie sprawia, że umowa staje się niewykonalna, co skutkuje jej nieważnością.
Czy konsument, który zawarł umowę kredytu indeksowanego do CHF, ma interes prawny w ustaleniu nieważności tej umowy na podstawie art. 189 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, konsument ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, ponieważ umowa wciąż jest w trakcie realizacji, bank uznaje ją za ważną, a ustalenie nieważności definitywnie rozstrzygnie spór między stronami.
Uzasadnienie
Okres kredytowania nie upłynął, bank nadal domaga się spłaty, a hipoteka zabezpiecza roszczenia. Ustalenie nieważności jest konieczne dla definitywnego zakończenia sporu.
Czy świadczenia spełnione na podstawie nieważnej umowy kredytu indeksowanego do CHF stanowią świadczenia nienależne podlegające zwrotowi?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, świadczenia spełnione na podstawie nieważnej umowy kredytu stanowią świadczenia nienależne (condictio sine causa) podlegające zwrotowi na podstawie art. 405 k.c. w zw. z art. 410 § 1 k.c.
Uzasadnienie
Nieważność umowy ex tunc oznacza, że wszystkie świadczenia spełnione na jej podstawie nie miały podstawy prawnej i podlegają zwrotowi. Brak jest podstaw do oddalenia żądania zwrotu na podstawie art. 411 k.c. czy art. 5 k.c.
Kiedy rozpoczyna się bieg terminu przedawnienia roszczenia o zwrot świadczeń nienależnych spełnionych na podstawie nieważnej umowy kredytu indeksowanego do CHF?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Bieg terminu przedawnienia roszczenia o zwrot świadczeń nienależnych rozpoczyna się od dnia publikacji wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie C-260/18 (4 października 2019 r.), który szeroko komentowano i był powszechnie znany.
Uzasadnienie
Publikacja wyroku TSUE była asumptem dla kredytobiorców do podjęcia działań prawnych. Przyjęcie tej daty jako początku biegu terminu przedawnienia jest zgodne z zasadą skuteczności dyrektywy i ochroną praw konsumenta.
Czy składki zapłacone na ubezpieczenie na życie, powiązane z umową kredytu hipotecznego, podlegają zwrotowi w przypadku stwierdzenia nieważności umowy kredytu?
Odpowiedź sądu
Nie, składki zapłacone na ubezpieczenie na życie nie podlegają zwrotowi, ponieważ upadek umowy kredytu nie powoduje automatycznie upadku umowy ubezpieczenia, a powód korzystał z ochrony ubezpieczeniowej.
Uzasadnienie
Umowa ubezpieczenia na życie funkcjonuje niezależnie od umowy kredytu. Powód korzystał z ochrony ubezpieczeniowej, co oznacza, że nie był zubożony w związku z zapłaconymi składkami.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. B. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank (...) S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy kredytu dotyczące przeliczenia kwoty kredytu z PLN na CHF oraz ustalenia wysokości rat w PLN po przeliczeniu z CHF, oparte na kursach kupna i sprzedaży waluty publikowanych przez bank, stanowią klauzule niedozwolone (abuzywne), ponieważ nie były indywidualnie uzgodnione, kształtują prawa i obowiązki konsumenta sprzecznie z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, a bank miał swobodę w ustalaniu kursów walut.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Świadczenia spełnione na podstawie nieważnej umowy kredytu stanowią świadczenia nienależne (condictio sine causa) podlegające zwrotowi.
k.c. art. 410 § § 1
Kodeks cywilny
Przepis art. 405 k.c. stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego, tj. takiego, w którym ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia.
Pomocnicze
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Powód posiada interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu, ponieważ umowa wciąż jest w trakcie realizacji, bank uznaje ją za ważną, a ustalenie nieważności definitywnie rozstrzygnie spór między stronami.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Roszczenia dochodzone pozwem nie przedawniły się przy uwzględnieniu terminu ogólnego z art. 118 k.c., z uwagi na przyjęcie daty publikacji wyroku TSUE C-260/18 jako początku biegu terminu przedawnienia.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Pozwany przegrał sprawę niemal w całości, co uzasadniało zasądzenie od niego na rzecz strony powodowej całych kosztów procesu.
Pr. bank. art. 69
Ustawa Prawo bankowe
Zawieranie umów kredytu powiązanych z walutą obcą (indeksowanych i denominowanych) było dopuszczalne w świetle art. 69 Prawa bankowego w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia umowy.
k.c. art. 358 § § 2
Kodeks cywilny
Przepis art. 358 § 2 k.c. w brzmieniu obowiązującym od dnia 24.01.2009 r. nie mógł być zastosowany do uzupełnienia luki w umowie, ponieważ jest to przepis prawa krajowego o charakterze ogólnym, nie mający zastosowania do umów między przedsiębiorcą a konsumentem, a ponadto dotyczy zobowiązań, których przedmiotem jest suma pieniężna wyrażona w walucie obcej.
u.o.k.i.k. art. 479⁴³
Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów
Wyroki Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów mają skutek wobec osób trzecich od chwili wpisania uznanych za niedozwolone postanowień wzorca umowy do rejestru. Stosowane przez pozwany bank postanowienia o analogicznej treści zostały wpisane do rejestru.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niedozwolony (abuzywny) charakter klauzul przeliczeniowych umowy kredytu indeksowanego do CHF. • Nieważność całej umowy kredytu w wyniku wyeliminowania niedozwolonych postanowień. • Istnienie interesu prawnego w ustaleniu nieważności umowy. • Roszczenie o zwrot świadczeń nienależnych jest zasadne. • Roszczenia nie uległy przedawnieniu z uwagi na datę publikacji wyroku TSUE C-260/18.
Odrzucone argumenty
Umowa kredytu nie zawiera klauzul niedozwolonych. • Konsument był poinformowany o ryzyku i zaakceptował je. • Koszty spreadu są uzasadnione. • Umowa jest ważna i wykonalna. • Roszczenia powoda uległy przedawnieniu. • Składki na ubezpieczenie na życie podlegają zwrotowi.
Godne uwagi sformułowania
Postanowienia umowne dotyczące klauzul przeliczeniowych określają świadczenia główne w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c. • Wykluczenie klauzul przeliczeniowych prowadzi do niewykonalności umowy, a przez to jej nieważności. • Nieważność umowy kredytu ex tunc oznacza, że wszystkie świadczenia spełnione na jej podstawie stanowią świadczenia nienależne. • Bieg terminu przedawnienia roszczenia o zwrot świadczeń nienależnych rozpoczyna się od dnia publikacji wyroku Trybunału w sprawie C-260/18.
Skład orzekający
Rafał Wagner
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie nieważności umów kredytów indeksowanych do CHF z powodu abuzywności klauzul przeliczeniowych, ustalenie początku biegu terminu przedawnienia roszczeń o zwrot świadczeń nienależnych, brak możliwości uzupełniania luk w umowie przepisami ogólnymi."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej konstrukcji umowy kredytu indeksowanego do CHF i może wymagać analizy pod kątem indywidualnych postanowień innych umów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych, abuzywności klauzul bankowych i ich skutków w postaci nieważności umowy. Wyrok ma istotne znaczenie praktyczne dla wielu konsumentów i banków.
“Kredyt frankowy okazał się nieważny! Bank musi zwrócić setki tysięcy złotych.”
Dane finansowe
WPS: 299 356,21 PLN
zwrot świadczeń nienależnych: 283 607,53 PLN
zwrot kosztów procesu: 11 817 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.