I C 1425/15

Sygn. akt I C 1425/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 15 lutego 2016 roku Sąd Rejonowy w Dzierżoniowie I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSR Radosław Florek Protokolant: Monika Turkiewicz po rozpoznaniu w dniu 01 lutego 2016 roku w Dzierżoniowie na rozprawie sprawy z powództwa (...) B. przeciwko B. T. o eksmisję z lokalu mieszkalnego I. oddala powództwo; II. zasądza od strony powodowej (...) B. na rzecz pozwanej B. T. kwotę 137 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Strona powodowa (...) B. wystąpiła o nakazanie pozwanej B. T. , aby opróżniła, opuściła i wydała jej lokal mieszkalny nr (...) położony w budynku nr (...) przy ulicy (...) w B. . Na uzasadnienie żądania pozwu wskazała, że jest właścicielką przedmiotowego lokalu mieszkalnego, a w dniu 11 grudnia 2013 roku zmarła jego najemczyni M. T. . Podała, że pozwana jest córką M. T. i pismem z dnia 9 stycznia 2014 roku wystąpiła o przydzielenie jej tego lokalu. Podniosła, że ustaliła, iż w chwili zgonu M. T. pozwana opiekowała się nią, ale z nią nie zamieszkiwała, a po jej śmierci doglądała spornego lokalu. Wskazała również, że pozwana ma prawa do lokalu mieszkalnego nr (...) w budynku nr (...) na Osiedlu (...) w B. . Podniosła, że w związku z tym pozwana nie wstąpiła w stosunek najmu przedmiotowego lokalu po zmarłej matce. Podkreśliła, że pomimo wezwań do wydania tego lokalu pozwana tego nie uczyniła i korzysta obecnie z niego bez tytułu prawnego. W odpowiedzi na pozew z dnia 28 października 2015 roku, pozwana wniosła o oddalenie powództwa. Motywując swoje stanowisko pozwana przyznała, że sporny lokal był zajmowany na podstawie umowy najmu przez jej matkę M. T. , która zmarła w dniu 11 grudnia 2013 roku. Podała, że od 1994 roku, po zgonie jej ojca zamieszkiwała w tym lokalu wraz z matką, od 2009 roku sprawowała nad nią opiekę, a po jej śmierci nadal zamieszkuje w tym lokalu. Wskazała, że przyznano jej spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego nr (...) w budynku nr (...) na Osiedlu (...) w B. , jednakże faktycznie zamieszkuje w nim jej syn, który zamierza zawrzeć związek małżeński. Oświadczyła, że to mieszkanie to kawalerka, która nie posiada odpowiednich warunków do wspólnego zamieszkiwania matki z dorosłym synem. Podniosła, że w tych warunkach wstąpiła w stosunek najmu spornego lokalu po zmarłej matce, albowiem jest jej córką oraz stale w nim zamieszkiwała razem z matką i opiekowała się nią. W ocenie Sądu powództwo nie jest zasadne i nie podlega uwzględnieniu. W rozpoznawanej sprawie powodowa Gmina wystąpiła o orzeczenie eksmisji pozwanej ze spornego lokalu, przy czym powołała się na fakt, że pozwanej nie przysługuje żaden tytuł prawny do korzystania z tego lokalu mieszkalnego. Podstawę prawną takiego żądania stanowi przepis art. 222 paragrafu 1 Kodeksu cywilnego , wedle którego właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba, że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą. W pierwszym więc rzędzie należało ustalić, czy powodowej Gminie przysługuje prawo własności co do spornego lokalu mieszkalnego. Wskazana przesłanka stanowi podstawową przesłankę roszczenia windykacyjnego. W tym zakresie Sąd uznał ten fakt za ustalony. Fakt ten był bowiem bezsporny między stronami, gdyż nie był w żadnym wypadku kwestionowany przez pozwaną. Wręcz przeciwnie, ze stanowiska pozwanej przedstawionego w tej sprawie wynika, iż ma ona pełną świadomość tego, że strona powodowa jest właścicielką tego lokalu i wynajmowała go jej matce. Zresztą wskazane okoliczności znajdują pełne potwierdzenie także w dowodach z odpisów pisma pozwanej do Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. z dnia 9 stycznia 2014 roku, znajdującego się na kartach od 11 do 13 akt sprawy, pisma Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. do pozwanej z dnia 10 lutego 2014 roku wraz z potwierdzeniem jego odbioru znajdujących się na karcie 16 akt sprawy i pisma pozwanej do Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. z dnia 18 lutego 2014 roku, znajdującego się na kartach od 17 do 18 akt sprawy. W tych okolicznościach oddalenie powództwa mogłoby nastąpić tylko wówczas, gdyby pozwanej przysługiwało skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania spornym lokalem mieszkalnym, a więc gdyby udowodniła, iż wstąpiła w stosunek najmu tegoż lokalu po zmarłej matce. W rozpoznawanej sprawie Sąd ustalił na podstawie dowodu z odpisu skróconego aktu zgonu M. T. , znajdującego się na karcie 25 akt sprawy, że M. T. zmarła w dniu 11 grudnia 2013 roku, co oznacza, iż do oceny przesłanek wstąpienia przez pozwaną w stosunek najmu lokalu mieszkalnego po zmarłym najemcy mają zastosowanie przepisy art. 691 Kodeksu cywilnego , które na mocy przepisu art. 26 punktu 12 Ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów w mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego weszły w życiu w dniu 10 lipca 2001 roku. Oceny przesłanek wstąpienia w stosunek najmu po zmarłym najemcy dokonuje się bowiem według przepisów obowiązujących w chwili, gdy nastąpił zgon dotychczasowego najemcy. Wskazano na to w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2002 roku w sprawie o sygn. akt III CZP 36/02, czy w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 15 września 1995 roku w sprawie o sygn. akt III CZP 113/95. Przepis art. 691 paragrafu 1 Kodeksu cywilnego stanowi, że w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą. Z kolei według przepisów paragrafu 2 omawianego artykułu osoby wymienione w przepisie paragrafu 1 wstępują w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, jeżeli stale zamieszkiwały z najemcą w tym lokalu do chwili jego śmierci. Wskazane przepisy warunkują więc wstąpienie w stosunek najmu po zmarłym najemcy od tego, aby osoba, która ma wstąpić w stosunek najmu należała do kręgu osób szczegółowo wymienionych w przepisie art. 691 paragraf 1 Kodeksu cywilnego i stale zamieszkiwała z najemcą w wynajmowanym lokalu do chwili jego śmierci. Wskazane przesłanki muszą przy tym wystąpić łącznie. W rozpoznawanej sprawie bezsporne było, iż pozwana jest córką zmarłej najemczyni, a tym samym spełniona jest w stosunku do niej przesłanka przewidziana w przepisie art. 691 paragrafu 1 Kodeksu cywilnego . Sporna w niniejszej sprawie była jednak przede wszystkim okoliczność, czy w przypadku pozwanej zaistniała przesłanka stałego zamieszkiwania wspólnie z najemcą w wynajmowanym lokalu do chwili jego śmierci. W tym zakresie w orzecznictwie utrwalił się pogląd, zgodnie z którym stałe zamieszkiwanie w lokalu mieszkalnym oznacza, że lokal ten stanowi centrum życiowe określonej osoby, w którym koncentruje się całe życie tej osoby. Stałe mieszkanie określonej osoby z najemcą sprowadza się więc do ześrodkowana przez tę osobę całej swoje działalności życiowej w lokalu najemcy, przy czym chodzi tu o stan faktyczny trwający do chwili śmierci najemcy. Tak stwierdzono w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 15 października 1984 roku w sprawie o sygn. akt I CR 309/84, w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 1981 roku w sprawie o sygn. akt III CRN 30/81, w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 15 stycznia 1981 roku w sprawie o sygn. akt III CRN 14/80, czy w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 października 1980 roku w sprawie o sygn. akt III CRN 230/80. W okolicznościach niniejszej sprawy w ocenie Sądu pozwana spełnia powyższą przesłankę. Jak wynika bowiem z zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności z zeznań świadków M. Ś. (1) , P. K. , S. P. (1) , F. L. , M. S. (1) i M. D. oraz przesłuchania pozwanej, pozwana w okresie ostatnich kilku lat przed śmiercią najemczyni M. T. zamieszkiwała w lokalu mieszkalnym nr (...) w budynku nr (...) przy ulicy (...) w B. wraz z matką. Niewątpliwie bowiem życie pozwanej koncentrowało się w spornym lokalu, gdyż przebywała w tym lokalu i na dłuższy okres czasu nie opuszczała go, a przy tym w przedmiotowym lokalu znajdywały się wszystkie jej rzeczy, nocowała w nim i się stołowała. Wymienieni świadkowie wskazywali na to, że widzieli pozwaną w tym lokalu jak wyrzucała śmieci, chodziła na zakupy, wieszała pranie, nosiła węgiel, paliła w piecu czy sprzątała. Podkreślali przy tym, że zaraz po pracy przychodziła do spornego lokalu. Z tego opisu wynika ponad wszelką wątpliwość, że zachowywała się jak osoba zamieszkująca w tym lokalu. Potwierdza to także pośrednio okoliczność, że M. T. była w tak złym stanie zdrowia, w związku z problemami z pamięcią, dwoma udarami i późniejszym uszkodzeniem miednicy, iż wymagała stałej opieki, która była sprawowana przez pozwaną. Wskazywali na to świadkowie M. Ś. (2) , P. K. i S. P. (2) , a także pozwana. Pozwana nie mogła natomiast stale sprawować tej opieki bez zamieszkiwania z najemczynią w spornym lokalu mieszkalnym. Nie ma przy tym wątpliwości, że pozwana zamieszkała z M. T. wówczas, gdy jej syn był już na tyle samodzielny, iż już mógł sam mieszkać w lokalu mieszkalnym nr (...) położonym w budynku nr (...) na Osiedlu (...) PRL w B. . Potwierdzili to świadkowie P. K. , M. S. (2) i M. B. oraz pozwana. Nie ma przy tym podstaw do kwestionowania tych ustaleń, choć na pierwszy rzut może budzić wątpliwość, iż pozwana pozostawiła same około 15-letni dziecko. Wskazani jednak świadkowie oraz pozwana stanowczo na to wskazywali. Pozwana i jej syn P. K. oraz świadkowie M. S. (2) i M. B. szczegółowo także wyjaśnili, jak to wyglądało, a mianowicie, że pozwana często doglądała syna w tym mieszkaniu, a syn często na weekendy przyjeżdżał do spornego lokalu i tam nocował. Fakt zamieszkiwania przez pozwaną w spornym lokalu mieszkalnym potwierdzają także pośrednio zeznania świadków R. G. , M. S. (2) i M. S. (3) . Są to osoby zamieszkujące w budynku nr (...) na Osiedlu (...) PRL w B. . Wskazywały one natomiast na to, iż od kilku lat pozwana nie zamieszkiwała w lokalu nr (...) w tym budynku i zamieszkiwał w nim jedynie jej syn. Zeznawali oni bowiem, że widywali ją tylko sporadycznie, gdy odwiedzała syna. W związku z tymi dowodami nie można dokonać odmiennych ustaleń opierając się na dowodach z odpisów notatki służbowej z dnia 4 lutego 2016 roku znajdującej się na kartach od 14 do 15 akt sprawy i notatki służbowej z dnia 25 marca 2014 roku znajdującej się na kartach od 19 do 20 akt sprawy. Po pierwsze są to dokumenty sporządzone przez pracowników (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w B. , czyli osób zatrudnionych przez spółkę należącą do powodowej Gminy. Po drugie, nie powołano dowodu z zeznań osób objętych tymi notatkami służbowymi na potwierdzenie twierdzenia o niezamieszkiwaniu pozwanej z jej matką w spornym lokalu, a świadkowie M. B. i M. S. (2) objęci tymi notatkami służbowymi w trakcie swoich zeznań nie potwierdzili swoich oświadczeń w tym zakresie. W związku z tym opisane dokumenty nie mogą być uznane za wiarygodne dowody w tym zakresie. Powyższego wniosku o zamieszkiwaniu pozwanej w spornym lokalu mieszkalnym nie podważa przy tym w żadnym razie także fakt, iż pozwana cały czas była zameldowana na pobyt stały w lokalu mieszkalnym nr (...) położonym w budynku nr (...) na Osiedlu (...) PRL w B. , co zostało udowodnione za pomocą dowodów z opisów potwierdzenia zameldowania z dnia 12 czerwca 2014 roku znajdującego się na karcie 22 akt sprawy i zaświadczenia zameldowania z dnia 28 października 2015 roku znajdującego się na karcie 45 akt sprawy. Należy bowiem podkreślić, że zamieszkiwanie razem z najemcą jest określonym stanem faktycznym, a nie stanem prawnym wynikającym z treści decyzji administracyjnej o zameldowaniu, co oznacza, iż meldunek nie może mieć decydującego znaczenia dla oceny zaistnienia tej przesłanki. Tak wskazano w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 29 września 1998 roku w sprawie o sygn. akt II CKN 910/97. Nie ma natomiast żadnego znaczenia dla oceny spełnienia przesłanek z przepisów art. 691 Kodeksu cywilnego okoliczność, że pozwanej przysługuje spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego nr (...) położonego w budynku nr (...) na Osiedlu (...) PRL w B. , co zostało udowodnione na podstawie dowodu z opisu przydziału lokalu mieszkalnego nr (...) znajdującego się na karcie 42 akt sprawy. Przepisy art. 691 Kodeksu cywilnego nie wskazują negatywnych przesłanek wstąpienia w stosunek najmu lokalu mieszkalnego, dlatego też osoby wymienione w przepisie art. 691 paragrafu 1 Kodeksu cywilnego stale zamieszkujące z najemcą do chwili jego śmierci wstępują w stosunek najmu także w wypadku, gdy przysługuje im tytuł prawny do innego lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego. W świetle tych rozważań pozwana spełnia wszystkie przesłanki wstąpienia w stosunek najmu spornego lokalu mieszkalnego przewidziane w przepisach art. 691 Kodeksu cywilnego , a w związku z tym jest stroną tego stosunku prawnego i tym samym przysługuje jej w stosunku do powodowej Gminy skuteczne uprawnienie do władania tym lokalem, co skutkuje oddaleniem powództwa o jej eksmisję z tego mieszkania. Z tych względów, na podstawie powołanych przepisów, orzeczono jak w punkcie I wyroku. Zgodnie z przepisem art. 98 paragrafu 3 Kodeksu postępowania cywilnego , do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez Sąd osobistego stawiennictwa stron. W świetle wskazanych przepisów do kosztów procesu poniesionych przez pozwaną należało zaliczyć opłatę skarbową od odpisu pełnomocnictwa w kwocie 17 złotych i wynagrodzenie reprezentującego ją adwokata w kwocie 120 złotych, co daje łącznie kwotę 137 złotych. Wedle przepisu art. 98 paragrafu 1 Kodeksu postępowania cywilnego , strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. W związku więc z tym, że strona powodowa w całości przegrała proces należało ją obciążyć obowiązkiem zwrotu wskazanych powyżej kosztów procesu na rzecz pozwanej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie przytoczonych przepisów, należało orzec jak w punkcie II sentencji.