I C 1420/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowodowie A. B. i M. B. wnieśli pozew o ustalenie nieważności umowy nr (...) kredytu budowlanego w walucie wymienialnej, zawartej w dniu 28 listopada 2006 r. z Bankiem (...) S.A. (obecnie (...) Bank (...) S.A.). Sąd Okręgowy w Białymstoku, po rozpoznaniu sprawy, ustalił, że umowa jest nieważna. Uzasadnienie opiera się na stwierdzeniu, że klauzule dotyczące przeliczeń walutowych były niedozwolonymi postanowieniami umownymi (abuzywnymi) w rozumieniu art. 385¹ k.c. Sąd wskazał, że bank jednostronnie kształtował kursy walut, nie zapewniając konsumentom transparentności i możliwości oszacowania konsekwencji ekonomicznych umowy. Brak indywidualnego uzgodnienia tych klauzul oraz ich sprzeczność z dobrymi obyczajami i rażące naruszenie interesów konsumentów doprowadziły do uznania ich za niewiążące. W związku z tym, że usunięcie abuzywnych postanowień uniemożliwiło dalsze funkcjonowanie umowy zgodnie z jej essentialia negotii, a powodowie domagali się unieważnienia, sąd orzekł o nieważności całej umowy. Rozstrzygnięcie o kosztach procesu (11 834 zł) nastąpiło na zasadzie odpowiedzialności za wynik sprawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie nieważności umów kredytów waloryzowanych do CHF z powodu abuzywności klauzul waloryzacyjnych, zwłaszcza w kontekście braku transparentności i indywidualnego uzgodnienia.
Dotyczy umów zawartych z konsumentami, gdzie klauzule nie były indywidualnie negocjowane i nie spełniały wymogów transparentności. Konieczność analizy konkretnych zapisów umowy i okoliczności jej zawarcia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa kredytu budowlanego w walucie wymienialnej zawarta z konsumentem, zawierająca klauzule dotyczące przeliczeń walutowych oparte na tabelach kursowych banku, jest nieważna z powodu abuzywności tych klauzul?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa jest nieważna z powodu abuzywności klauzul waloryzacyjnych.
Uzasadnienie
Sąd uznał klauzule waloryzacyjne za abuzywne, ponieważ bank jednostronnie ustalał kursy walut, nie zapewniając konsumentowi transparentności i możliwości oszacowania konsekwencji ekonomicznych. Klauzule te nie były indywidualnie uzgodnione, rażąco naruszały interesy konsumenta i były sprzeczne z dobrymi obyczajami. Brak możliwości zastąpienia abuzywnych postanowień innymi normami doprowadził do nieważności całej umowy.
Czy klauzule indeksacyjne w umowie kredytu bankowego stanowią główne świadczenie stron i czy muszą być sformułowane w sposób jednoznaczny, aby uniknąć kontroli abuzywności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzule indeksacyjne stanowią główne świadczenie stron i muszą być sformułowane w sposób jednoznaczny. W tej sprawie nie spełniały wymogu transparentności.
Uzasadnienie
Sąd, powołując się na orzecznictwo TSUE i SN, stwierdził, że klauzule indeksacyjne kreują ryzyko walutowe i kształtują rozmiar sumy kredytowej podlegającej spłacie, co czyni je głównym świadczeniem stron. W tej konkretnej umowie brakowało transparentności, ponieważ nie przedstawiono jasnych kryteriów ustalania kursu waluty, co uniemożliwiało konsumentowi oszacowanie konsekwencji ekonomicznych.
Czy sąd może uzupełnić lukę w umowie spowodowaną usunięciem nieuczciwych warunków na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, TSUE w wyroku C-260/18 wyjaśnił, że nie można wypełniać luk w umowie spowodowanych usunięciem nieuczciwych warunków wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym, jeśli prowadzi to do nieważności umowy.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do orzecznictwa TSUE, które zakazuje uzupełniania umów przepisami ogólnymi, jeśli skutkuje to nieważnością umowy, chyba że za zgodą stron. W tej sprawie, ponieważ usunięcie abuzywnych klauzul uniemożliwiło dalsze funkcjonowanie umowy, a powodowie domagali się unieważnienia, sąd orzekł o nieważności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. B. | osoba_fizyczna | powód |
| M. B. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank (...) S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (10)
Główne
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Podstawa prawna dla powództwa o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy strona ma w tym interes prawny.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, zgodnie z którą strony mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
pr. bank. art. 69 § 1
Prawo bankowe
Definicja umowy kredytu bankowego.
pr. bank. art. 69 § 2
Prawo bankowe
Wymogi dotyczące treści umowy kredytu.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Definicja niedozwolonych postanowień umownych (abuzywność) w umowach z konsumentami.
Pomocnicze
k.c. art. 358 § 1
Kodeks cywilny
Waloryzacja świadczenia pieniężnego według innego niż pieniądz miernika wartości, w tym waloryzacja walutowa.
k.c. art. 385 § 2
Kodeks cywilny
Kryteria oceny zgodności postanowień umowy z dobrymi obyczajami i rażącego naruszenia interesów konsumenta.
k.c. art. 22 § 1
Kodeks cywilny
Definicja konsumenta.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Klauzule waloryzacyjne w umowie kredytu budowlanego w CHF były abuzywne, ponieważ bank jednostronnie ustalał kursy walut, nie zapewniając konsumentowi transparentności i możliwości oszacowania konsekwencji ekonomicznych. • Umowa nie zawierała indywidualnie uzgodnionych postanowień dotyczących kursów walut. • Abuzywne klauzule rażąco naruszały interesy konsumentów i były sprzeczne z dobrymi obyczajami. • Brak możliwości zastąpienia abuzywnych postanowień innymi normami prawa krajowego doprowadził do nieważności całej umowy.
Godne uwagi sformułowania
nie wiedzieli jaka kwota zostanie im wypłacona, albowiem ta była wypłacana kilka dni później wg kursu waluty z tabeli kursowej banku obowiązującej w dniu wypłaty • pracownik banku nie tłumaczył powodom, jakie znaczenie, dla zadłużenia powodów pozostałego do spłaty oraz wysokości raty będzie miał wzrost kursu CHF • Umowa którą zaproponowano powodom nie podlegała negocjacjom • nie można przypisywać dominującego znaczenia ani okolicznościom poprzedzającym zawarcie umowy, ani sposobowi jej wykonania • klauzule waloryzacyjne [...] służą przede wszystkim „ustaleniu i utrzymywaniu wartości świadczeń w czasie” • nie budzi obecnie wątpliwości, że zawarte w cytowanym przepisie sformułowanie „według innego niż pieniądz” odnosi się do pieniądza polskiego, przez co powyższa norma dopuszcza również waloryzację walutową • nie budzi, więc wątpliwości w realiach sprawy, że powodowie pozbawieni byli w momencie zawarcia umowy możliwości, by poznać dostatecznie skonkretyzowane i obiektywne wskaźniki, w oparciu, o które miało być wyliczane ich świadczenie i konsekwencje na przyszłość zawarcia umowy kredytowej o takiej treści. • TSUE [...] wyjaśnił, że artykuł 6 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG [...] należy interpretować w ten sposób, że stoi on na przeszkodzie wypełnieniu luk w umowie, spowodowanych usunięciem z niej nieuczciwych warunków, wyłącznie na podstawie przepisów krajowych o charakterze ogólnym
Skład orzekający
Bogusława Zieleniewska-Masłowska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie nieważności umów kredytów waloryzowanych do CHF z powodu abuzywności klauzul waloryzacyjnych, zwłaszcza w kontekście braku transparentności i indywidualnego uzgodnienia."
Ograniczenia: Dotyczy umów zawartych z konsumentami, gdzie klauzule nie były indywidualnie negocjowane i nie spełniały wymogów transparentności. Konieczność analizy konkretnych zapisów umowy i okoliczności jej zawarcia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywności klauzul, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród konsumentów i prawników. Wyrok potwierdza stanowisko o nieważności umów z powodu nieuczciwych praktyk bankowych.
“Bank musi zwrócić pieniądze: Sąd uznał umowę kredytu CHF za nieważną z powodu abuzywnych klauzul!”
Dane finansowe
zwrot kosztów procesu: 11 834 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.