I C 1404/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła umowy kredytu budowlano-hipotecznego nr (...) zawartej w 2008 roku pomiędzy J. O. a (...) Bank (...) S.A., indeksowanego do CHF. Powódka wniosła o ustalenie nieważności umowy oraz o zasądzenie od banku kwoty 703 611,87 zł i 65 306,21 CHF, argumentując, że umowa zawiera niedozwolone postanowienia dotyczące przeliczenia kapitału i rat z PLN na CHF oraz z CHF na PLN. Sąd Okręgowy w Warszawie, po analizie umowy i regulaminu, uznał powódkę za konsumenta i stwierdził, że klauzule przeliczeniowe są niedozwolone (art. 385¹ § 1 k.c.) i nie zostały indywidualnie uzgodnione. Sąd powołał się na wyroki TSUE oraz rejestr klauzul niedozwolonych prowadzony przez UOKiK. W związku z abuzywnością klauzul, które określały główne świadczenie umowy, sąd uznał całą umowę za nieważną ex tunc. Rozliczenie wzajemnych świadczeń nastąpiło według teorii salda, co oznacza, że uprawniona do zwrotu jest strona, której świadczenia miały wyższą wartość. Bank wypłacił powodowi 1 150 000 zł, a powódka wpłaciła łącznie 1 333 588,51 zł. Różnica stanowi nadpłatę w kwocie 191 622,89 zł, która została zasądzona na rzecz powódki wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 12 sierpnia 2021 r. Sąd oddalił powództwo w pozostałym zakresie i zasądził od banku na rzecz powódki koszty procesu w kwocie 11 847 zł. Sąd odrzucił zarzut zatrzymania podniesiony przez bank, powołując się na orzecznictwo TSUE, a także argumentował, że rozliczenie według teorii salda jest korzystniejsze i bardziej praktyczne niż teoria dwóch kondykcji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUznanie umowy kredytu indeksowanego do CHF za nieważną z powodu abuzywności klauzul przeliczeniowych oraz stosowanie teorii salda do rozliczenia wzajemnych świadczeń.
Orzeczenie dotyczy specyficznych klauzul umownych i sytuacji konsumenta. Interpretacja teorii salda może być przedmiotem dalszych sporów.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa kredytu budowlano-hipotecznego indeksowanego do waluty obcej (CHF) zawierająca klauzule przeliczeniowe oparte na kursach kupna i sprzedaży waluty z tabeli banku, które nie były negocjowane, jest nieważna z powodu abuzywności tych klauzul?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa jest nieważna z powodu abuzywności klauzul przeliczeniowych.
Uzasadnienie
Sąd uznał klauzule przeliczeniowe za niedozwolone postanowienia umowne (art. 385¹ § 1 k.c.), ponieważ nie były indywidualnie uzgodnione, niejednoznaczne, dawały bankowi swobodę w ustalaniu kursów i naruszały interesy konsumenta. Ponieważ klauzule te dotyczyły głównego przedmiotu umowy, ich wyeliminowanie prowadzi do nieważności całej umowy.
Jak należy rozliczyć wzajemne świadczenia stron w przypadku stwierdzenia nieważności umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Rozliczenie powinno nastąpić według teorii salda, gdzie uprawniona do zwrotu jest strona, której świadczenia miały wyższą wartość, a zakres uprawnienia ograniczony jest do różnicy między świadczeniami.
Uzasadnienie
Sąd, powołując się na orzecznictwo TSUE i Sądu Najwyższego, uznał teorię salda za bardziej właściwą i korzystną dla konsumenta niż teorię dwóch kondykcji. Oznacza to, że konsument może domagać się zwrotu nadpłaty tylko w zakresie, w jakim suma jego wpłat przekracza wypłacony kapitał.
Czy bank może podnieść zarzut zatrzymania w przypadku nieważności umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bank nie może podnieść zarzutu zatrzymania, zgodnie z orzecznictwem TSUE.
Uzasadnienie
Trybunał Sprawiedliwości UE wykluczył możliwość uznawania przez sądy krajowe zarzutu zatrzymania podnoszonego przez banki w sprawach dotyczących nieważnych umów kredytowych, gdyż stoi to w sprzeczności z dyrektywą 93/13.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. O. | osoba_fizyczna | powódka |
| (...) Bank (...) S.A. | spółka | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawierane z konsumentem, które nie zostały indywidualnie uzgodnione, są niedozwolone (abuzywne), jeżeli kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Dotyczy to w szczególności postanowień określających główne świadczenia stron.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Obowiązek zwrotu świadczenia nienależnego.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Stosowanie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu do świadczeń nienależnych.
Pomocnicze
k.c. art. 22¹
Kodeks cywilny
Definicja konsumenta jako osoby fizycznej dokonującej czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu, że klauzule przeliczeniowe zostały indywidualnie uzgodnione, spoczywał na banku.
k.c. art. 358
Kodeks cywilny
Przepis o charakterze ogólnym, nie mający zastosowania do umów kredytu denominowanego do waluty obcej, w których świadczenia są oznaczone w PLN.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zastosowanie klauzuli zasad współżycia społecznego jako przesłanki niweczącej żądanie konsumenta, wymaga wyjątkowych okoliczności.
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu.
k.p.c. art. 278
Kodeks postępowania cywilnego
Pominięcie dowodu z opinii biegłych, gdy umowa została uznana za nieważną.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Orzeczenie o kosztach procesu w przypadku wygrania sprawy przez konsumenta.
u.o.k.i.k. art. 479⁴³
Ustawa o ochronie konkurencji i konsumentów
Skutek wyroków Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wobec osób trzecich od chwili wpisania postanowień do rejestru.
Prawo bankowe
Ustawa Prawo bankowe
Dopuszczalność zawierania umów kredytu powiązanych z walutą obcą.
Ustawa o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw art. 9
Zastosowanie art. 479⁴³ k.p.c. do umów zawartych przed wejściem w życie ustawy.
Ustawa o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej art. 6
Termin na udzielenie odpowiedzi na reklamację klienta (30 dni).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa kredytu zawiera niedozwolone postanowienia dotyczące przeliczenia kwoty kredytu i rat z PLN na CHF oraz z CHF na PLN. • Klauzule przeliczeniowe nie były negocjowane i dawały bankowi swobodę w ustalaniu kursów walut. • Wyeliminowanie klauzul abuzywnych prowadzi do nieważności całej umowy kredytu. • Rozliczenie wzajemnych świadczeń powinno nastąpić według teorii salda.
Odrzucone argumenty
Bank zakwestionował nieważność umowy i abuzywność postanowień, wskazując na poinformowanie konsumenta o ryzyku. • Bank podniósł zarzut zatrzymania.
Godne uwagi sformułowania
klauzule przeliczeniowe określają świadczenia główne w rozumieniu art. 385¹ § 1 k.c. • nieprzydatny dla rozstrzygnięcia sprawy był dowód z zeznań świadków I. Ż. • nie sposób zarzucić stronie powodowej, że świadczyła z pełną świadomością tego, że nie była zobowiązana • teoria salda, powinna działać w stosunku do świadczeń zwrotnych obydwu stron
Skład orzekający
Rafał Wagner
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uznanie umowy kredytu indeksowanego do CHF za nieważną z powodu abuzywności klauzul przeliczeniowych oraz stosowanie teorii salda do rozliczenia wzajemnych świadczeń."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych klauzul umownych i sytuacji konsumenta. Interpretacja teorii salda może być przedmiotem dalszych sporów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i pokazuje, jak sądy interpretują abuzywność klauzul oraz jak rozliczają nieważne umowy, co jest niezwykle istotne dla wielu konsumentów i prawników.
“Kredyt CHF nieważny! Bank musi zwrócić setki tysięcy złotych - przełomowy wyrok sądu.”
Dane finansowe
WPS: 703 611,87 PLN
zwrot nadpłaty: 191 622,89 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.