I C 138/24

Sygn. akt I C 138/24 upr WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 28 maja 2025 roku Sąd Rejonowy w Golubiu-Dobrzyniu I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia Krzysztof Rogalewicz Protokolant: starszy sekretarz sądowy Agnieszka Malinowska-Sobotka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2025 roku w G. - D. sprawy z powództwa (...) (...) w G. przeciwko M. J. o zapłatę 1. oddala powództwo, 2. obciąża powoda kosztami sądowymi w sprawie. sędzia Krzysztof Rogalewicz Sygn. akt I C 138/24 UZASADNIENIE Powód (...) (...) we W. wniósł przeciwko pozwanej o zapłatę kwoty 2.722,42 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu w Elektronicznym Postępowaniu Upominawczym, tj. dnia 20 grudnia 2023 roku do dnia zapłaty. Pismem z dni 20 czerwca 2024 roku powód zmodyfikował żądanie pozwu, wskazując, iż wnosi o zapłatę 2.722,18 zł (pozew – k. 6-8, pismo powoda – k. 61-67). Pozwana M. J. wniosła o oddalenie powództwa. Ponadto wskazała, że nie posiada środków umożliwiających jej spłatę przedmiotowego zadłużenia, a wierzyciel nie informował jej o zadłużeniu, ostatnie wezwanie do zapłaty otrzymała dnia 12 lutego 2020 roku (odpowiedź na pozew – k. 58). Sąd ustalił i zważył, co następuje: Dnia 14 grudnia 2016 roku (...) S.A. z siedzibą w O. zawarła z pozwaną umowę pożyczki nr (...) . W umowie pożyczkodawca udzielił pozwanej pożyczki na następujących warunkach: - całkowita kwota pożyczki – 3.000 zł, - prowizja za udzielenie pożyczki – 3.000,24 zł, - kwota odsetek – 697,76 zł, - całkowita kwota do zapłaty (suma powyższych kwot) – 6.698 zł. Taką całkowitą kwotę pozwana miała spłacić w czterdziestu ośmiu ratach zgodnie z harmonogramem spłat (wniosek o pożyczkę – k. 71, umowa pożyczki – k. 31-34, 96, harmonogram spłaty – k. 70, 97-98,). Powód (...) (...) we W. jest następcą prawnym pożyczkodawcy (pozew – k. 6-8, odpis KRS – k. 10-15, 42-48, umowa przelewu wierzytelności – k. 17-25, zawiadomienie o przelewie wierzytelności – k. 35-36). Pozwana dokonała częściowej spłaty pożyczki łącznie w kwocie 5.015,10 zł. w kwocie 5.015,10 zł (pismo powoda – k. 61-67). Powód, po uwzględnieniu dokonanych wpłat w kwocie 5.015,10 zł, domagał się od pozwanej zapłaty kwoty 2.722,18 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 20 grudnia 2023 roku do dnia zapłaty. Na powyższą kwotę składają się: - suma niespłaconego kapitału udzielonej pożyczki – 1.015,80 zł, - suma odsetek umownych stanowiącej część odsetkową niespłaconych rat pożyczki do dnia wypowiedzenia umowy – 29,83 zł, - suma odsetek umownych w wysokości odsetek maksymalnych naliczonych od przeterminowanych rat kapitałowych w trakcie obowiązywania umowy pożyczki oraz naliczonych od dnia następnego po wypowiedzeniu umowy pożyczki do dnia sporządzenia pozwu – 1.068,94 zł, - prowizja za udzielenie pożyczki, naliczona zgodnie z warunkami umowy – 607,61 zł. Powód wskazał, że pozwana dokonała tylko częściowej spłaty pożyczki. Ponadto oświadczył, że wzywał pozwaną do uregulowania zaległości oraz wypowiedział umowę pożyczki pismem z dnia 12 lutego 2020 roku, przedstawiając dowód nadania w tym dniu przesyłki do pozwanej (pozew – k. 6-8, pismo powoda – k. 61-67, wezwanie do zapłaty – k. 37-38, 41, wypowiedzenie umowy pożyczki – k. 39-40, potwierdzenie nadania przesyłki – k. 72-73). Pozwana wskazała, iż nie otrzymała wypowiedzenia umowy pożyczki, otrzymywała od powoda wyłącznie wezwania do zapłaty (zeznania pozwanej M. J. – k. 92 e-protokół rozprawy z dnia 15 listopada 2025 roku 00:01:14-00:12:57, k. 114 e-protokół rozprawy z dnia 12 marca 2025 roku 00:02:30-00:07:42, dowody wpłat rat predłożone przez pozwaną – k. 95) Zgodnie z art. 720 Kc przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Pozwany w umowie jest konsumentem, zaś powód pożyczkodawcą - przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie udzielania pożyczek gotówkowych i przy zawieraniu umów posługuje się wzorcami umownymi. Zatem w niniejszej sprawie mają także zastosowanie przepisy ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1497 z późn. zm.). Za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności umowę pożyczki - art. 3 ust. 2 pkt 1 ustawy. Zgodnie z treścią art. 385 1 § 1 Kc postanowienia umowy zawartej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta - art. 385 1 § 3 Kc. Niedozwolonymi postanowieniami (klauzulami) umownymi są takie zapisy, które w sposób nieuczciwy kształtują prawa i obowiązki stron umowy, prowadzą do naruszenia stanu równowagi kontraktowej pomiędzy stronami. W wyroku z 14 marca 2013 r. (C-415/11, A. przeciwko C. d' E. de C. ) Trybunał Sprawiedliwości UE wskazał, że o sprzeczności z zasadami dobrej wiary, które na gruncie prawa europejskiego stanowią odpowiednik „dobrych obyczajów”, można mówić wtedy, gdy postanowienia umowne kształtują rozkład praw i obowiązków w sposób, który nie zostałby zaakceptowany przez strony w toku uczciwie prowadzonych negocjacji. W postępowaniu sądowym sąd zobowiązany jest do badania czy postanowienia umowy zawartej przez konsumenta z przedsiębiorcą - profesjonalistą w danej dziedzinie kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, a przy stwierdzeniu takiego przypadku uwzględnienia z urzędu sankcji bezskuteczności, bez konieczności podniesienia takiego zarzutu przez konsumenta. Przyjęcie za prawdziwe twierdzeń powoda dotyczy wyłącznie okoliczności faktycznych i nie zwalnia sądu orzekającego od obowiązku rozważenia, czy oświadczenia te uzasadniają należycie i w całości żądania pozwu i czy uwzględnienie tych żądań nie narusza obowiązujących przepisów (wyrok Sądu Najwyższego z dnia z dnia 15 marca 1996 r., I CRN 26/96, OSNC 1996, nr 7 -8, poz. 108). Zgodnie z art. 36 a ustawy o kredycie konsumenckim w brzmieniu obowiązującym w chwili zawarcia umowy pożyczki maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu ( (...) ) oblicza się według wzoru: (...) ≤ (K x 25 %) + (K x n/R x 30 %), gdzie K oznacza całkowitą kwotę kredytu, n – okres spłaty wyrażony w dniach, zaś R – liczbę dni w roku. Jednocześnie zgodnie z tym przepisem pozaodsetkowe koszty kredytu w całym okresie kredytowania nie mogą być wyższe od całkowitej kwoty kredytu. Na gruncie przedmiotowej sprawy naliczona przez poprzednika prawnego powoda prowizja za udzielenie pożyczki nie mieści się w granicach zakreślonych przez treść art. 36 a ustawy – bowiem została naliczona w kwocie 3.000,24 zł, a całkowita kwota pożyczki wynosi 3.000 zł, tym samym prowizja przekracza 100% całkowitej kwoty kredytu przy okresie czterdziestu ośmiu miesięcy spłaty. Dodatkowo podkreślenia wymaga okoliczność, że wskazana przez ustawodawcę wysokość kosztów to wysokość maksymalna. Nie są to koszty, które automatycznie należą się każdemu pożyczkodawcy. Nie mogą być też naliczane w sposób dowolny, oderwany od konkretnej sytuacji. Ustalenie w umowie maksymalnej (albo zbliżonej do maksymalnej) wysokości pozaodsetkowych kosztów pożyczki musi mieć obiektywne uzasadnienie. Aby je naliczyć w tej wysokości pożyczkodawca musi wskazać przyczyny takiego rozwiązania, w szczególności, że faktycznie je poniósł. Przyjęcie, że przedsiębiorca w stosunkach z konsumentem może w każdej sytuacji naliczyć, niezależnie od własnych kosztów, maksymalną (albo zbliżoną do maksymalnej) wysokość pozaodsetkowych kosztów pożyczki jest niczym innym jak akceptacją możliwości jednostronnego narzucenia warunków umowy przez podmiot gospodarczy w sposób, który nie zostałby zaakceptowany przez strony w toku uczciwie prowadzonych negocjacji. Byłoby to sprzeczne z dobrymi obyczajami obowiązującymi i rażąco naruszałoby interesy konsumenta - pozwanego tej sprawie. W niniejszej sprawie w ocenie sądu za niedozwolone klauzule umowne należało uznać postanowienia umowy pożyczki w zakresie wysokości łącznych pozaodsetkowych kosztów pożyczki, to jest prowizji za udzielenie pożyczki w kwocie 3.000,24 złote, co stanowi ponad 100 % kwoty pożyczki. Wysokość tych kosztów jest sprzeczna z dobrymi obyczajami obowiązującymi w stosunkach między konsumentem a przedsiębiorcą i rażąco narusza interesy pozwanej, stanowiąc jednocześnie dodatkowy, niczym nieuzasadniony dochód powoda. Obciążenie pozwanej tak wysokimi pozaodsetkowymi kosztami pożyczki jest ponadstandardowe, przy czym powód nie wskazał szczególnych, obiektywnych przyczyn dodatkowego obciążenia konsumenta, uzasadniających ponoszenie nadzwyczajnych kosztów. Nie wynikają one ani z treści umowy, ani pism procesowych w niniejszej sprawie. Nie wskazano na żadne czynności, które powód podjął w związku z udzieleniem pożyczki, a które doprowadziły do powstania tak wysokich kosztów. Jedynie w części można podzielić argumenty powoda dotyczące zwiększonego ryzyka, a co za tym idzie kosztów udzielania tego rodzaju pożyczek. Sąd wziął także pod uwagę okoliczność stosunkowo zwiększonych kosztów przy niewielkich kwotach pożyczek. W ocenie sądu za całkowicie wystarczające uznać należy pobranie opłat (prowizji) maksymalnie w wysokości nie przekraczającej 30% ustalonej w umowie kwoty pożyczki, to jest 900 złotych. Podkreślić też trzeba, iż tak ustalone pozaodsetkowe koszty pożyczki nadal znacznie przewyższają wysokością podobne koszty banków w przypadku udzielanych przez nie kredytów i pożyczek. Naliczenie opłaty prowizyjnej ponad przyjętą w orzeczeniu sądu wysokość jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco narusza interesy konsumenta - pozwanej tej sprawie. Należy ją zatem ocenić, przynajmniej we wskazanej części, jako niedozwolone postanowienia umowne. Należy także mieć na uwadze, że pozwana miała zwrócić powodowi także kwotę 697,76 złotych odsetek. Reasumując, zdaniem sądu, zapisy umowy pożyczki dotyczące pozaodsetkowych kosztów udzielonej pożyczki, to jest opłaty prowizyjnej w wysokości ponad 100 % kwoty pożyczki nie wiążą w części pozwanej, co do prowizji w wysokości ponad 30% pożyczonej kwoty. Ustalona w umowie wysokość prowizji kształtuje obowiązki pozwanej w sposób, przynajmniej w części, sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jej interesy. Należy ją zatem ocenić, w części ponad 1.200 złotych, jako niedozwolone postanowienia umowne. W konsekwencji sąd przyjął, że zapisy umowy pożyczki dotyczące pozaodsetkowych kosztów udzielonej pożyczki nie wiążą pozwanej w części, to jest co do kwoty 1.800,24 zł, stanowiącej różnicę pomiędzy kwotą naliczonej w umowie prowizji a kwotą 1.200 złotych, stanowiącą 40% pożyczonej kwoty. Taka wysokość prowizji właściwie kształtuje obowiązki pozwanej w sposób, który nie jest sprzeczny z dobrymi obyczajami, ani rażąco nie narusza jej interesów. Suma należnych powodowi kwot to: 3.000 zł pożyczki, 1.200 zł prowizji i 697,76 złotych odsetek, łącznie 4.897,76 złotych. Zatem pozwana, wpłacając kwotę 5.015,10 zł, dokonała już spłaty całego zadłużenia. Dlatego sąd oddalił powództwo w całości. Dodatkowo wskazać należy, iż powód nie wykazał, ażeby skutecznie wypowiedział przedmiotową umowę pożyczki. przedstawił sądowi wyłącznie pismo wypowiedzenie umowy pożyczki oraz potwierdzenie nadania przesyłki, jednakże nie wynika z niego jakie pismo tego dnia zostało przesłane pozwanej, ponadto sąd miał na względzie, że w tej samej dacie powód wystosował do pozwanej wezwanie do zapłaty, tym samym nie sposób określić, czy powód nadał wypowiedzenie umowy pożyczki, czy też wyłącznie wezwanie do zapłaty. Pozwana w swych zeznaniach przedstawiła, iż otrzymywała wyłącznie wezwania do zapłaty, nie otrzymała ani od powoda, ani od kredytodawcy wypowiedzenia przedmiotowej umowy. W konsekwencji uznać należy, że powód nie wykazał, iż pozwana otrzymała pismo zawierające wypowiedzenie umowy. Tym samym sąd nie mógłby przyjąć, iż nastąpiło prawidłowe wypowiedzenie umowy, a co za tym idzie uznać związane z tym skutki prawne, w szczególności w zakresie przedawnienia w dochodzeniu zgłoszonych roszczeń. Rozstrzygając o kosztach procesu sąd, po zastosowaniu art. 98 § 1 Kpc , kosztami tymi obciążył powoda. sędzia Krzysztof Rogalewicz