I C 1338/18

Sygn. akt: I C 1338/18 upr. WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 czerwca 2019r. Sąd Rejonowy w Lubinie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: SSR Iwona Bączek-Zatorska Protokolant: Agnieszka Tomaszewicz po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2019r. w Lubinie na rozprawie sprawy z powództwa K. L. (1) , E. L. (1) , L. G. (1) , J. P. (1) , K. G. (1) i W. S. przeciwko (...) (...) S.A. w W. o zapłatę I. zasądza od strony pozwanej (...) S.A. w W. na rzecz powodów: - K. L. (1) kwotę 64.700,80 (sześćdziesiąt cztery tysiące siedemset 80/100 ) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 12.10.2017r. do dnia zapłaty - E. L. (1) kwotę 64.700,80 (sześćdziesiąt cztery tysiące siedemset 80/100 ) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 12.10.2017r. do dnia zapłaty - L. G. (1) kwotę 21.750 (dwadzieścia jeden tysięcy siedemset pięćdziesiąt) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 12.10.2017r. do dnia zapłaty - J. P. (1) kwotę 21.800 (dwadzieścia jeden tysięcy osiemset) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 12.10.2017r. do dnia zapłaty - K. G. (1) kwotę 21.800 (dwadzieścia jeden tysięcy osiemset) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 12.10.2017r. do dnia zapłaty - W. S. kwotę 10.000 ( dziesięć tysięcy ) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 12.10.2017r. do dnia zapłaty; II. zasądza od strony pozwanej (...) S.A. w W. na rzecz powodów: - K. L. (1) kwotę 5417 ,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego - E. L. (1) kwotę 5417 ,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego - L. G. (1) kwotę 3617,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego - J. P. (1) kwotę 3617 ,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego - K. G. (1) kwotę 3617,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego - W. S. kwotę 1817 ,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego ; III. nakazuje stronie pozwanej, aby uiściła na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Lubinie kwotę 2479,25 zł tytułem wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa; IV. nakazuje stronie pozwanej, aby uiściła na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Lubinie kwotę 10.240 zł tytułem opłat sądowych od pozwu , od uiszczenia których powodowie zostali zwolnieni. Sygnatura I C 1338/18 UZASADNIENIE W pozwie wniesionym w dniu 30 marca 2018 roku skierowanym przeciwko stronie pozwanej (...) S.A. z siedzibą w W. powodowie K. L. (1) , E. L. (1) , L. G. (1) , J. P. (1) , K. G. (1) oraz W. S. wnieśli o zasądzenie na swoją rzecz zadośćuczynienia za śmierć najbliższego członka rodziny. Ponadto powodowie wnieśli o zasądzenie na ich rzecz od strony pozwanej kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu żądania powodowie wskazali, że w dniu 18 października 2007 roku doszło do zdarzenia komunikacyjnego, w następstwie którego śmierć poniosła M. K. , będąca krewną powodów. Sprawca zdarzenia szkodowego w dacie wypadku posiadał polisę OC w pozwanym towarzystwie ubezpieczeniowym, dlatego też powodowie zgłosili stronie pozwanej roszczenie o wypłatę zadośćuczynienia. Po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego ubezpieczyciel uznał swoją odpowiedzialność z tytułu naruszenia dobra osobistego do kwoty 5.299,20 złotych w stosunku do powodów K. L. (1) oraz E. L. (1) , którzy byli rodzicami poszkodowanej, do kwoty 3.250,00 złotych w stosunku do powódek K. L. (2) oraz L. G. (1) , które były siostrami poszkodowanej oraz do kwoty 3.200,00 złotych w stosunku do powódki J. P. (1) , która również była siostrą poszkodowanej. Jednocześnie strona pozwana odmówiła zapłaty zadośćuczynienia na rzecz powódki W. S. , która była babcią poszkodowanej. Powodowie wyjaśnili, że nagła i nieoczekiwana śmierć krewnej była dla nich ogromnym szokiem, gdyż byli ze sobą blisko związani. Strata córki, siostry i wnuczki miała dla nich zróżnicowane skutki jednak w każdym przypadkach była dla nich ogromną krzywdą. Krewna była dla powodów wsparciem psychicznym i fizycznym, gdyż mogli oni zawsze liczyć na jej pomoc i radę w kwestiach życia codziennego. O ich więzi świadczy, także to że do chwili obecnej powodowie często wspominają zmarłą i nie mogą pogodzić się z jej nagłą i niespodziewaną śmiercią. W odpowiedzi na pozew strona pozwana (...) S.A. z siedzibą w W. wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powodów na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w podwójnej wysokości. Uzasadniając swoje stanowisko strona pozwana wskazała, że powodowie nie wykazali swojego żądania, co do wysokości, a powódka W. S. , która była babcią zmarłej M. K. także co do zasady. Strona pozwana argumentowała, że poszkodowanej z powodami nie łączyła żadna ponadprzeciętna więź emocjonalna wykraczająca poza zwykłe kontakty rodzinne, uzasadniająca wypłatę zadośćuczynienia, w kwotach wskazanych w treści pozwu. W ocenie strony pozwanej powodowie nie wykazali, aby rozmiar ich cierpień oraz zmian w życiu, jakie zaszły po śmierci krewnej uzasadniały zasądzenie kwot ponad dotychczas wypłaconą rekompensatę. Strona pozwana argumentowała, że sam fakt istnienia więzi rodzinnej między zmarłą, a powodami nie jest okolicznością wystarczającą do wypłaty żądanych kwot. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 18 października 2007 roku, kierujący samochodem osobowym marki F. (...) o numerze rejestracyjnym (...) naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym poprzez poruszanie się z nadmierną prędkością, w wyniku czego doprowadził do wypadku drogowego. Sprawca zdarzenia zderzył się czołowo z prawidłowo jadącym samochodem marki D. (...) o numerze rejestracyjnym (...) kierowanym przez M. K. , która była krewną powodów. Poszkodowana doznała wielonarządowych obrażeń ciała, skutkujących jej śmiercią. Sprawca zdarzenia w dacie wypadku miał zawartą umowę obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych z pozwanym (...) S.A. 4 (...) S.A. z siedzibą w W. . okoliczności bezsporne M. K. w chwili śmierci miała 32 lata, zajmowała stanowisko dyrektora banku, była zamężna, posiadała jedno dziecko, mieszkała wraz z mężem w L. . Zmarła M. K. była córką powodów K. L. (1) oraz E. L. (1) , siostrą powódek L. G. (1) , J. P. (1) i K. G. (1) oraz wnuczką powódki W. S. . Do dnia swojego ślubu w 1997 roku M. K. zamieszkiwała wraz z rodzicami i siostrami w C. . Powodowie K. L. (1) (62 lata) i E. L. (1) (63 lata) byli bardzo dumni ze swojej najstarszej córki M. K. , która była wszechstronne uzdolniona i sprawiała im wiele powodów do radości. M. K. jako dziecko dobrze się uczyła, była wysportowana, ładnie śpiewała, a po skończeniu studiów, w których wspierali ją rodzice objęła stanowisko dyrektora banku. Zmarła M. K. z uwagi na dobre zarobki wspierała rodziców finansowo. Powódka J. P. (1) ma 42 lata, jest rozwiedziona, posiada jedno dziecko, mieszka wraz z rodzicami i babcią w C. , skończyła studia ekonomiczne oraz pedagogikę resocjalizacji, pracuje w kancelarii komorniczej jako kadrowa. Powódka K. G. (1) ma 26 lat, jest zamężna od 14 lipca 2017 roku, jest bezdzietna, mieszka wraz z mężem w L. . Powódka posiada wykształcenie średnie, pracuje w kancelarii komorniczej. Powódka L. G. (1) ma 26 lat, jest zamężna, ma jedno dziecko, mieszkają w trójkę we własnym domu, jest w trakcie studiowania. Zmarła M. K. była najstarszym dzieckiem powodów K. L. (1) oraz E. L. (1) . M. K. pomagała rodzicom w opiece nad trójką swojego młodszego rodzeństwa, czyli nad powódkami L. G. (1) , J. P. (1) oraz K. G. (1) . Poszkodowana M. K. przygotowywała siostrom posiłki, czytała im do snu oraz śpiewała kołysanki, aby odciążyć rodziców. W latach późniejszych pomagała siostrom w edukacji, nauczyła je czytać i pisać oraz odrabiała z nimi zadania domowe, dzięki czemu lepiej radziły sobie w szkole. Zmarła M. K. przekonała siostrę J. P. (1) do rozpoczęcia studiów, a później motywowała ją do ich skończenia. Powódka zabierała swoje siostry L. i K. do swojego domu w L. , gdzie spędzały one część ferii i wakacji, a także spędzały czas wolny. Z siostrą J. P. (2) spotykała się w swoim mieszkaniu w L. na wspólne seansy filmowe oraz wieczorne rozmowy. Powódka nauczyła swoje młodsze siostry jeździć autobusami i odnajdywać prawidłowe trasy dojazdu. Ponadto zmarła M. K. zabierała je na wycieczki do zoo i nad jezioro, na festyny, a także robiła w swoim domu grila, na którego zapraszała powodów. Powódki L. G. (1) , J. P. (1) oraz K. G. (1) traktowały zmarłą M. K. jak najlepszą przyjaciółkę. Wszyscy powodowie zawsze mogli liczyć na zmarłą M. K. , która chętnie wysłuchała w trudnych chwilach i udzieliła rady. Po założeniu własnej rodziny poszkodowana M. K. regularnie odwiedzała wraz mężem i dzieckiem powodów i utrzymywała z nimi bliskie, serdeczne relacje. Powodowie wraz z krewną spędzali wspólnie święta i uroczystości rodzinne, a także odwiedzali się bez okazji w weekendy i dni powszednie. M. K. chętnie odwiedzała swoją babcię W. S. , lubiła spędzać z nią czas, gdyż babcią W. S. chętnie opowiadała jej historie wojenne. W. i babcia dobrze się rozumiały. W czasach, gdy M. K. była dzieckiem, to babcia pomagała w opiece nad wnuczką. W późniejszym okresie W. S. służyła M. K. radą. W. S. była dumna z wnuczki i jej osiągnięć. Bezpośrednio po śmierci M. K. wszyscy powodowie zażywali leki uspokajające, odczuwali żal, smutek i przygnębienie. Do chwili obecnej wszyscy powodowie tęsknią za zmarłą M. K. , odczuwają żal i smutek na wspomnienie straty jednak ich żałoba się zakończyła i nie miała charakteru traumatycznego, nie skutkowała uszczerbkiem na zdrowiu psychicznym. Wszyscy powodowie pielęgnują pamięć o zmarłej M. K. , gdyż regularnie ją wspominają oraz odwiedzają jej grób. dowód: - dokumentacja zdjęciowa na płycie CD, k. 52; - opinie biegłego sądowego z zakresu psychologii M. Z. , k. 380-413; - przesłuchanie powódki K. L. , protokół rozprawy z dnia 30.05.2019r., k. 443v, 00:06-00:11; - przesłuchanie powoda E. L. , protokół rozprawy z dnia 30.05.2019r., k. 443v,00:11-00:14; - przesłuchanie powódki L. G. , protokół rozprawy z dnia 30.05.2019r., k. 443v, 00:14-00:17; - przesłuchanie powódki K. G. , protokół rozprawy z dnia 30.05.2019r., k. 443v-444, 00:17-00:20; - przesłuchanie powódki J. P. , protokół rozprawy z dnia 30.05.2019r., k. 444, 00:21-00:27. Powodowi pismem z dnia 11 września 2017 roku zgłosili stronie pozwanej roszczenie o wypłatę zadośćuczynienia w związku ze śmiercią krewnej M. K. . Decyzją z dnia 10 października 2017 roku strona pozwana częściowo spełniła żądania powodów i przyznała po 5.299,20 złotych z tytułu zadośćuczynienia K. L. (1) oraz E. L. (1) , kwoty po 3.250,00 złotych powódkom K. L. (2) oraz L. G. (1) z tytułu zadośćuczynienia oraz kwotę 3.200,00 złotych powódce J. P. (1) z tytułu zadośćuczynienia. Decyzją z dnia 09 października 2017 roku strona pozwana odmówiła zapłaty zadośćuczynienia na rzecz powódki W. S. z tytułu śmierci wnuczki, wskazując że powódka nie była osobą najbliższą dla zmarłej M. K. . dowód: - decyzje z dnia 10.10.2017r., k. 160-161, 165-166, 170-171, 175-176, 180-181; - decyzja z dnia 09.10.2017r., k. 185-186; - zgłoszenie szkody z dnia 11.09.2017r., k. 221-223. Sąd zważył, co następuje Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości. W sprawie pozostawało bezspornym, że sprawca zdarzenia z dnia 18 października 2007 roku, w wyniku którego śmierć poniosła M. K. miał zawartą umowę obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych ze stroną pozwaną (...) S.A. z siedzibą w W. . Istota przedmiotowego sporu sprowadzała się do ustalenia czy powodowie zasadnie żądają zasądzenia zadośćuczynienia w kwotach wskazanych w treści pozwu za śmierć osoby bliskiej w obliczu kwestionowania przez pozwanego ubezpieczyciela rozmiaru krzywdy doznanej przez powodów. Ponadto konieczne było rozważenie czy powódka W. S. , która była babcia zmarłej M. K. należy do grona osób najbliższych wobec kwestionowania tej okoliczności przez pozwanego ubezpieczyciela. W ocenie Sądu nie ma wątpliwości, że co do zasady istnieje możliwość przyznania zadośćuczynienia najbliższemu członkowi rodziny na podstawie art. 448 § k.c. w zw. z art. 24 § 1 k.c. za doznaną krzywdę, w związku z naruszeniem dobra osobistego jakim jest więź rodzinna, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed 3 sierpnia 2008 roku (uchwałą SN z dnia 27.10.2010r., III CZP 76/10 OSNC- ZD 2011 , nr B, poz. 42 ; uchwałą SN z dnia 13.07.2011r., III CZP 32/11 OSNC 2012/1/10, Lex 852341), jak w niniejszej sprawie. Wskazane przepisy nie definiują jednak kręgu osób, które mogą domagać się z tego tytułu zadośćuczynienia. Procedując w zakresie należnego świadczenia z tytułu zerwania więzi rodzinnej Sąd każdorazowo winien wziąć pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, a w szczególności poddać weryfikacji oraz ocenie stopień zażyłości pomiędzy poszkodowaną a powodami, którzy domagają się zadośćuczynienia. Choć nie ma wątpliwości, że takie zadośćuczynienie w różnej wysokości przysługuje najbliższym członkom rodziny, a w szczególności rodzicom czy dzieciom poszkodowanej jako osobom najbliżej spokrewnionym, to nie wyklucza to jednak przyznania zadośćuczynienia dalszym krewnym, czy nawet osobie nie powiązanej więzami krwi. O tym kto jest najbliższym członkiem rodziny decyduje bowiem faktyczny układ stosunków pomiędzy określonymi osobami, a nie formalna kolejność pokrewieństwa. W ocenie Sądu nie ma przeszkód, aby za członka najbliżej rodziny, któremu należy się zadośćuczynienie za doznaną krzywdę, uznać także babcię, o ile jej relacja ze zmarłą krewną oceniana pod kątem więzi emocjonalnej oraz osobistej jest silna i wykracza poza normalne kontakty rodzinne. Wskazać bowiem należy, że przyznanie zadośćuczynienia musi każdorazowo poprzedzać wykazanie trwałej, szczególnej więzi pomiędzy osobami bliskimi. W ocenie Sądu przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że w wyniku śmierci M. K. na skutek wypadku komunikacyjnego doszło do naruszenia dobra osobistego powodów K. L. (1) , E. L. (1) , L. G. (1) , J. P. (1) , K. G. (1) oraz relacji W. S. w postaci więzi odpowiednio z córką, siostrą i wnuczką. Na podstawie przesłuchania powodów, a także zgromadzonych dokumentów w postaci dokumentacji fotograficznej, a także w oparciu o przeprowadzony dowód z opinii biegłej sądowej z zakresu psychologii Sąd ustalił, że między poszkodowaną M. K. , a każdym z powodów istniała szczególna więź emocjonalna budowana i kształtowana przez wiele lat. Zdaniem Sądu nie było podstaw, by odmówić wiarygodności wyjaśnieniom powodów, co do opisu ich relacji oraz W. S. ze zmarłą M. K. , gdyż szczególna więź powodów ze zmarłą krewną wynikała z ich wzajemnie spójnych relacji, a ponadto na tą okoliczność wskazywała także biegła sądowa, która przeprowadziła badanie powodów w niniejszej sprawie, co dodatkowo wskazuje na zasadność stanowiska w przedmiocie naruszenia więzi rodzinnej pomiędzy powodami a M. K. na skutek jej śmierci. W ocenie Sądu relacje wszystkich powodów z odpowiednio córką, siostrą i wnuczką wykraczały poza normalne kontakty rodzinne. Z tych powodów należało uznać, że wszystkim powodom, w tym powódce W. S. należy się zadośćuczynienie za śmierć krewnej, gdyż dotychczas wypłacone przez pozwanego ubezpieczyciela kwoty są niewystarczające, a odmowa wypłaty świadczenia na rzecz babci pokrzywdzonej jest rażąco niesprawiedliwa. Wszyscy powodowi utrzymywali ze zmarłą M. K. stały kontakt, gdyż krewni mieszkali w miejscowościach oddalonych w stosunkowo niewielkich odległościach od siebie. Krewni odwiedzali się wzajemnie, a zmarła M. K. udzielała rodzicom i siostrom wzajemnej pomocy i rad, a także była dla nich wsparciem. Poszkodowana pomagała rodziców także finansowo, gdyż zajmowała dobrze płatne stanowisko w banku. Dodatkowo wnuczka odwiedzała regularnie swoją babcię W. S. , która lubiła spędzać czas z M. K. . Powódka ceniła wnuczkę, za jej osiągnięcia, byłą z niej dumna, a ponadto lubiła z nią rozmawiać, gdyż doskonale się rozumiały. Zmarła darzyła babcię ogromnym szacunkiem i cierpliwie oraz z zaciekawieniem słuchała opowieści babci z czasów wojennych. Z relacji powodów wynika, że spędzali oni wspólnie z krewną czas wolny w weekendy oraz dni powszednie oraz celebrowali uroczystości rodzinne oraz święta. M. K. bez wątpienia była dla powodów autorytetem oraz powodem do dumy, a także stanowiła dla nich wsparcie emocjonalne. Poszkodowana M. K. była najstarszą córką, siostrą i wnuczką, co sprawiało że pomimo upływu ponad 20 lat od wypadku wspomnienie o okolicznościach śmierci powódki wywołuje u powodów silne emocje, co wynika z przesłuchania powodów. Poczuciu straty towarzyszy smutek i żal. Choć śmierć poszkodowanej M. K. nie wywołała u żadnego z powodów trwałego uszczerbku na zdrowiu z przyczyn psychologiczno - psychiatrycznych, co wynika z niekwestionowanej opinii biegłej sądowej, a obecnie okres żałoby z punktu widzenia medycznego uległ zakończeniu, to nie ulega wątpliwości że bezpośrednio po wypadku traumatyczna śmierć krewnej spowodowała u powodów zaburzenia w sferze emocjonalno - motywacyjnej. Zareagowali oni na śmierć krewnej obniżonym nastrojem, lękiem, niepokojem, drażliwością, napięciem. Wystąpiły ponadto u nich zaburzenia snu, spadek aktywności, wycofanie, apatia, smutek oraz żal, które to dolegliwości wymagały leczenia farmakologicznego. Zmarła M. K. bez wątpienia odgrywał ważną rolę w życiu powodów, o czym świadczy pielęgnowanie pamięci o niej oraz regularne odwiedzanie jej grobu. Procedując w zakresie należnego powodom zadośćuczynienia Sąd miał na uwadze różnorodność stanów faktycznych i rozmiaru krzywdy w tego rodzaju sprawach, gdyż Sąd jest zobligowany do jego miarkowania stosownie do okoliczności sprawy. Jednak zdaniem Sądu wszystkie powyższe okoliczności, jak również wiek powódki, która w dacie zdarzenia miała zaledwie 32 lata oraz okoliczności wypadku, który był zdarzeniem nagłym oraz traumatycznym, uzasadniały uwzględnienie powództwa w całości, tym bardziej że strona pozwana nie zaoferowała żadnego materiału dowodowego na podważenie tych okoliczności. Sąd oczywiście miał na uwadze, że w dacie śmierci M. K. była osobą dorosłą, posiadała własną rodzinę i nie zamieszkiwała z żadnym z powodów, nie mniej zważywszy na okoliczności wypadku oraz silną więź pomiędzy zmarłą oraz wszystkimi powodami, którzy byli jej krewnymi Sąd uznał, że w niniejszej sprawie zasadne było uwzględnienie powództwa w całości. Z tych powodów, mając na uwadze wysokość dotychczas wypłaconego zadośćuczynienia Sąd uznał żądanie pozwu za uzasadnione do kwoty po 64.700,80 złotych w stosunku do powodów K. L. (1) oraz E. L. (1) , do kwoty 21,750,00 złotych w stosunku do powódki L. G. (1) , do kwoty po 21.800,00 złotych w stosunku do powódek J. P. (1) oraz K. G. (1) oraz do kwoty 10.000,00 złotych w stosunku do powódki W. S. . Z uwagi na powyższe Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O odsetkach orzeczono na podstawie art. 817 k.c. w związku z art. 455 k.c. Sąd podziela w tym zakresie pogląd wyrażany aktualnie w orzecznictwie zgodnie z którym – w zależności od okoliczności sprawy - terminem od którego należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w zapłacie zadośćuczynienia za krzywdę może być zarówno dzień poprzedzający wyrokowanie, jak i dzień tego wyrokowania (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18.02.2011 r., I CSK 243/10, Lex nr 848109). W niniejszym przypadku po wydaniu decyzji z dnia 09 października 2017 roku oraz 10 października 2017 roku w przedmiocie wypłaty zadośćuczynienia nie doszły żadne nowe okoliczności, które w decydujący sposób wpłynęłyby na rozmiar krzywdy i uzasadniały zasądzenie zadośćuczynienia od daty wyrokowania. Jednocześnie powodowie pismem z dnia 11 września 2017 roku zgłosili stronie pozwanej roszczenie o wypłatę zadośćuczynienia za doznaną krzywdę w związku ze śmiercią M. K. w kwotach przekraczających żądanie pozwu, co uzasadniało przyjęcie daty początkowej odsetek ustawowych za opóźnienie, zgodnie z żądaniami pozwu. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c. , uznając pozwanego ubezpieczyciela za stronę przegrywającą sprawę w całości. Na kwoty tytułem zastępstwa procesowego zawarte w pkt II wyroku składają się w każdym przypadku wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika obliczona od wskazanej wartości przedmiotu sporu w stosunku do każdego z powodów oraz kwota 17,00 złotych z tytułu udzielonego pełnomocnictwa. Punkty III i IV sentencji wyroku znajdują uzasadnienie w treści art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Na koszty sądowe uiszczone tymczasowo przez Skarb Państwa składają się wydatki poniesione tymczasowo przez Skarb Państwa z tytułu wynagrodzenia biegłego sądowego opiniującego w sprawie oraz opłaty sądowe od pozwu, od których powodowie byli zwolnieni. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.