I C 1330/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia o zadośćuczynienie za krzywdę wynikłą ze śmierci W. B. (1) w wypadku komunikacyjnym z 2002 roku. Powodowie, dzieci zmarłego, domagali się od pozwanego ubezpieczyciela kwot po 104 000 zł na rzecz każdego z nich, ponad już wypłacone przez ubezpieczyciela kwoty po 16 000 zł tytułem zadośćuczynienia. Sąd Okręgowy w Płocku ustalił, że odpowiedzialność pozwanego jako ubezpieczyciela jest bezsporna. Analizując wysokość należnego zadośćuczynienia, sąd odwołał się do przepisów Kodeksu cywilnego (art. 24 § 1 w zw. z art. 448 kc oraz art. 446 § 3 i 4 kc) oraz ugruntowanej linii orzeczniczej, która dopuszcza dochodzenie zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych w postaci więzi rodzinnych, nawet jeśli śmierć nastąpiła przed wejściem w życie art. 446 § 4 kc. Sąd uznał, że suma 70 000 zł na rzecz każdego z powodów stanowiłaby adekwatną rekompensatę za doznaną krzywdę, biorąc pod uwagę wiek powodów, więzi z ojcem, a także fakt, że rodzina została częściowo zrekonstruowana przez matkę. Uwzględniając już wypłacone kwoty 16 000 zł, sąd zasądził na rzecz każdego z powodów dalsze 54 000 zł wraz z odsetkami. W pozostałym zakresie powództwo oddalono. Sąd zniósł koszty procesu między stronami, obciążając pozwanego częścią kosztów sądowych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie możliwości dochodzenia zadośćuczynienia za krzywdę na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 24 kc w przypadku śmierci osoby najbliższej, gdy zdarzenie miało miejsce przed wejściem w życie art. 446 § 4 kc, a także potwierdzenie objęcia takich roszczeń ubezpieczeniem OC.
Każda sprawa o zadośćuczynienie jest indywidualna i wymaga oceny konkretnych okoliczności faktycznych wpływających na wysokość krzywdy.
Zagadnienia prawne (5)
Czy w przypadku śmierci osoby najbliższej na skutek deliktu, który miał miejsce przed wejściem w życie art. 446 § 4 kc, najbliższym członkom rodziny przysługuje zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 24 kc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 24 kc, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed wejściem w życie art. 446 § 4 kc.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na ugruntowaną linię orzeczniczą Sądu Najwyższego (uchwały III CZP 76/10 i III CZP 32/11), zgodnie z którą naruszenie dobra osobistego w postaci więzi rodzinnych uzasadnia dochodzenie zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 24 kc, niezależnie od daty zdarzenia w kontekście obowiązywania art. 446 § 4 kc.
Czy roszczenie o zadośćuczynienie za krzywdę wynikłą ze śmierci osoby najbliższej jest objęte zakresem ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, przepis art. 34 Ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych nie wyłącza z zakresu ochrony ubezpieczeniowej zadośćuczynienia za krzywdę osoby, wobec której ubezpieczony ponosi odpowiedzialność na podstawie art. 448 kc.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do uchwały SN z dnia 20 grudnia 2012 r. (III CZP 93/12) oraz wyroku SA w Krakowie (I ACa 739/12), zgodnie z którymi ubezpieczyciel ponosi odpowiedzialność również na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 822 kc i art. 436 kc.
Czy ugoda zawarta z ubezpieczycielem, obejmująca jedynie odszkodowanie za pogorszenie sytuacji życiowej, wyłącza możliwość dochodzenia dalszego zadośćuczynienia za krzywdę moralną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli ugoda nie obejmowała wyraźnie zrzeczenia się roszczeń z tytułu krzywdy niemajątkowej, a oświadczenie o zrzeczeniu się dalszych roszczeń mogło być nieważne jako nieznajdujące umocowania.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że ugoda z 2003 r. dotyczyła jedynie odszkodowania za pogorszenie sytuacji życiowej, a nie zadośćuczynienia za naruszenie dóbr osobistych. Ponadto, oświadczenie o zrzeczeniu się dalszych roszczeń mogło być nieważne, a jego wymuszenie oceniane jako nadużycie prawa.
Jakie kryteria należy brać pod uwagę przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia za krzywdę spowodowaną śmiercią osoby najbliższej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Należy uwzględnić rodzaj naruszonego dobra, charakter, stopień nasilenia i czas trwania ujemnych przeżyć psychicznych, dramatyzm doznań, poczucie osamotnienia, cierpienia moralne, wstrząs psychiczny, rolę zmarłego w rodzinie, intensywność więzi, wystąpienie zaburzeń, zdolność do akceptacji nowej rzeczywistości, leczenie traumy, wiek pokrzywdzonego, a także przeciętną stopę życiową społeczeństwa.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo (wyrok SA w Gdańsku V ACa 646/12, wyrok SN 4 CR 902/61) wskazujące na konieczność uwzględnienia szerokiego katalogu czynników przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia, podkreślając jego kompensacyjny charakter, ale jednocześnie potrzebę utrzymania go w rozsądnych granicach.
Czy w przypadku śmierci ojca, gdy matka zrekonstruowała rodzinę i ojczym przejął rolę ojca, należy zróżnicować wysokość zadośćuczynienia dla dzieci?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd uznał za niedopuszczalne i niezrozumiałe zróżnicowanie kwot zadośćuczynienia między dziećmi, nawet jeśli dwójka starszych miała ubogie wspomnienia o ojcu, a najmłodsze urodziło się po jego śmierci, uznając, że zakres doznanych krzywd moralnych był taki sam.
Uzasadnienie
Sąd argumentował, że mimo różnic w pamięci o ojcu, wszyscy powodowie doznali krzywdy związanej z brakiem więzi biologicznej i utratą osoby najbliższej, a zrekonstruowanie rodziny nie niweluje w pełni tej krzywdy, choć może wpływać na jej rozmiar.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. B. | osoba_fizyczna | powódka |
| P. B. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| P. B. (2) | osoba_fizyczna | powódka |
| (...) Spółka Akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 24 § § 1
Kodeks cywilny
Umożliwia dochodzenie zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub zapłaty odpowiedniej sumy na wskazany cel społeczny, gdy dobro osobiste zostaje zagrożone lub naruszone cudzym działaniem.
k.c. art. 448
Kodeks cywilny
Umożliwia przyznanie zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę w przypadku naruszenia dóbr osobistych.
Pomocnicze
k.c. art. 23
Kodeks cywilny
k.c. art. 446 § § 3
Kodeks cywilny
Dotyczy przyznania odszkodowania najbliższym członkom rodziny zmarłego, jeżeli wskutek jego śmierci nastąpiło znaczne pogorszenie ich sytuacji życiowej.
k.c. art. 446 § § 4
Kodeks cywilny
Dotyczy przyznania odpowiedniej sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę najbliższym członkom rodziny zmarłego (obowiązujący od 03.08.2008 r.).
k.c. art. 436 § § 1
Kodeks cywilny
Reguluje odpowiedzialność posiadacza mechanicznego środka komunikacji poruszanego za pomocą sił przyrody na zasadzie ryzyka.
k.c. art. 822
Kodeks cywilny
Określa zobowiązanie ubezpieczyciela z umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej.
u.u.o. art. 35
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Określa zakres ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych.
u.u.o. art. 34
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Określa, że z ubezpieczenia OC przysługuje odszkodowanie za szkody będące następstwem śmierci, uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia lub utraty, zniszczenia lub uszkodzenia mienia.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
u.k.s.c. art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
k.k. art. 177 § § 2
Kodeks karny
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie dóbr osobistych w postaci więzi rodzinnych przez spowodowanie śmierci ojca. • Możliwość dochodzenia zadośćuczynienia na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 24 kc, mimo że śmierć nastąpiła przed wejściem w życie art. 446 § 4 kc. • Roszczenie o zadośćuczynienie jest objęte ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. • Ugoda z 2003 r. nie obejmowała zrzeczenia się roszczeń z tytułu krzywdy niemajątkowej. • Krzywda doznana przez powodów uzasadnia przyznanie zadośćuczynienia w ustalonej kwocie.
Odrzucone argumenty
Roszczenie o zadośćuczynienie jest wygórowane. • Odsetki powinny być naliczane od daty wydania wyroku (argument pozwanego, odrzucony w zakresie daty początkowej).
Godne uwagi sformułowania
brak możliwości nawiązania relacji, co skutkuje brakiem wspomnień i koniecznością wychowywania się w rodzinie niepełnej • wypłacone tytułem zadośćuczynienia kwoty nie rekompensują w pełni krzywdy doznanej przez nich ze śmiercią ojca • naruszenie dobra osobistego w postaci więzi rodzinnych • nieznajdujące umocowania w stosownym rozstrzygnięciu sądu rodzinnego • oceniane może być także w aspekcie pewnego nadużycia prawa • prawo do życia w rodzinie • strata ojca zawsze oznacza istotne obniżenie jakości życia, zdolności do przeżywania radości, smutek, ograniczenie aktywności, pesymizm co do przyszłości • zrekonstruowanie rodziny - co stanowi istotny element w kontekście kompensacyjnej funkcji zadośćuczynienia • brak „matematycznej” metody wyliczenia właściwej wysokości zadośćuczynienia • śmierć ojca dla małoletniego (czy też nienarodzonego) dziecka stanowi traumę w istocie rzutującą na całe dalsze życie
Skład orzekający
Radosław Jeznach
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie możliwości dochodzenia zadośćuczynienia za krzywdę na podstawie art. 448 kc w zw. z art. 24 kc w przypadku śmierci osoby najbliższej, gdy zdarzenie miało miejsce przed wejściem w życie art. 446 § 4 kc, a także potwierdzenie objęcia takich roszczeń ubezpieczeniem OC."
Ograniczenia: Każda sprawa o zadośćuczynienie jest indywidualna i wymaga oceny konkretnych okoliczności faktycznych wpływających na wysokość krzywdy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy emocjonalnie trudnego tematu śmierci rodzica w wypadku i prawa dzieci do zadośćuczynienia, co jest zawsze interesujące dla szerszej publiczności. Pokazuje też, jak prawo chroni więzi rodzinne.
“Czy dzieci mogą dostać zadośćuczynienie za śmierć ojca, nawet jeśli wypłacono już odszkodowanie?”
Dane finansowe
WPS: 104 000 PLN
zadośćuczynienie: 54 000 PLN
zadośćuczynienie: 54 000 PLN
zadośćuczynienie: 54 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.