I C 1321/24

Sygn. akt I C 1321/24 UZASADNIENIE wyroku z dnia 30 stycznia 2025 r. Pozwem z 29 grudnia 2023 r. powód W. D. wniósł o zasądzenie od pozwanego Towarzystwa (...) w W. kwoty 313,57 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz o zasądzenie zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazano, że dochodzona kwota stanowi skapitalizowane odsetki od wypłaconego przez pozwanego odszkodowania, których pozwany nie uiścił na wezwanie powoda. (pozew- k. 3-6) W odpowiedzi na pozew pozwany Towarzystwo (...) wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. Pozwany potwierdził stan faktyczny wskazany przez powoda, podniósł jednak że odsetki dochodzone przez powoda nie są należne gdyż uiścił odszkodowanie we wskazanym w wezwaniu terminie. (odpowiedź na pozew – k. 38-40) Sąd ustalił następujący stan faktyczny. W dniu 22 lipca 2020 r. powstała szkoda w majątku należącym do J. i E. K. w miejscowości (...) . W dacie zdarzenia wywołującego szkodę nieruchomość należąca do J. i E. K. objęta była ochroną wynikającą z umowy obowiązkowego ubezpieczenia budynków wchodzących w skład gospodarstwa rolnego zawartej z pozwanym, potwierdzona polisą o nr (...) . Poszkodowani zgłosili szkodę 5 sierpnia 2020 r. Pozwany przyjął na siebie odpowiedzialność i wypłacił kwotę 3730 zł w dniu 26 sierpnia 2020 r. (bezsporne, akta szkody – akta (...) ) W dniu 6 listopada 2020 r. W. D. zawarł z J. i E. K. umowę cesji wierzytelności na podstawie której, państwo K. przelali na powoda wszelkie prawa do odszkodowania przysługujące im od Towarzystwa (...) w związku ze szkodą z dnia 22 lipca 2020 r. w miejscowości, (...) , zarejestrowaną przez pozwanego pod numerem (...) . (cesja – k. 8) Pozwany dokonał wyceny szkody i ustalił, że odszkodowanie winno wynosić 7544,17 zł. W związku z powyższym powód wniósł pozew o zapłatę kwoty: a. 
        3 814,17 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, tytułem częściowego odszkodowania za uszkodzenia powstałe w dniu 22 lipca 2020 r. w nieruchomości położonej w miejscowości (...) , (...)-(...) L. ; b. 
        126,40 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty tytułem skapitalizowanych odsetek za opóźnienie liczonych od kwoty 3 814,17 zł od dnia 27 sierpnia 2020 r. do 30 marca 2021 r. c. 
        400,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty tytułem poniesionych przez powoda wydatków związanych z wykonaniem kosztorysu naprawy mienia poszkodowanych po szkodzie z dnia 22 lipca 2020 r. Sprawę zarejestrowano w tut. Sądzie pod sygn. (...) . W toku sprawy biegły ustalił, że odszkodowanie wynosi 8743,45 zł. Wyrokiem z dnia 30 października 2023 r. nie wychodząc poza granice żądania tut. Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 3814,17 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 8 kwietnia 2021 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 126,40 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 8 kwietnia 2021 r. do dnia zapłaty. W pozostałym zakresie powództwo zostało oddalone. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że uwzględniając fakt, że ubezpieczyciel wypłacił w związku z przedmiotową szkodą kwotę 3 730,00 zł, a pozwany wnosił o zasądzenie na jego rzecz kwoty 3 814,17 zł tytułem niewypłaconej części odszkodowania, co zostało potwierdzone jako zasadne w opinii biegłego, Sąd ustalił koszty naprawy – zgodnie z treścią opinii biegłego sądowego z dnia 12 kwietnia 2023 r. na kwotę 8 743,45 zł brutto. Sąd związany żądaniem pozwu zasądził od pozwanego na rzecz powoda tytułem odszkodowania kwotę 3 814,17 zł. Na uwzględnienie zasługiwało również roszczenie obejmujące skapitalizowane odsetki – 126,40 zł – obliczone od kwoty roszczenia głównego, a obejmujące okres od 27 sierpnia 2020 r. do 30.03.2021 r., a więc okres liczony od dnia następującego od wydania decyzji o przyznaniu odszkodowania do dnia częściowej wypłaty przez ubezpieczyciela odszkodowania. Od zasądzonej sumy Sąd zasądził dalsze odsetki za opóźnienie w oparciu o dyspozycję art. 482 § 1 k.c. od dnia 08 kwietnia 2021 r., tj. od dnia wniesienia pozwu, do dnia zapłaty. Sąd oddalił powództwo w zakresie dochodzonej przez stronę powodową kwoty 400 zł, poniesionej z tytułu zlecenia osobie trzeciej wykonania prywatnej ekspertyzy z dnia lutego 2021 r. uznając je za niezasadne. (wyrok – k. 10, uzasadnienie – akta (...) ) E-mailem z 21 listopada 2023 r. powód wezwał pozwanego do zapłaty w terminie 14 dni kwoty 1199,28 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 8 kwietnia 2021 r. do dnia zapłaty tytułem odszkodowania za szkodę w majątku należącym do J. i E. K. w miejscowości (...) . Ww. kwota stanowiła różnicę między kwotę odszkodowania ustaloną przez biegłego a wypłaconą przez pozwanego dobrowolnie i na mocy wyroku. (wezwanie – k. 12) W dniu 1 grudnia 2023 r. pozwany wypłacił kwotę 1199,28 zł i odmówił zapłaty odsetek. Odsetki od kwoty 1199,28 zł za okres od 8 kwietnia 2021 r. do 1 grudnia 2023 r. wynoszą 313,57 zł. Powyższy stan faktyczny był niesporny pomiędzy stronami, spór dotyczył jedynie kwestii oceny prawnej roszczenia. Sąd zważył, co następuje. Powództwo zasługiwało na uwzględnienie. Roszczenie o odsetki ustawowe za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego znajduje oparcie w treści art. 481 § 1 i 2 k.c. oraz art. 817 § 1 k.c. w zw. z art. 14 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych oraz ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (dalej jako ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych). Zgodnie z treścią przepisu art. 481 § 1 k.c. jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Natomiast zgodnie z treścią art. 817 § 1 k.c. i art. art. 14 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, ubezpieczyciel obowiązany jest spełnić świadczenie w terminie trzydziestu dni, licząc od daty otrzymania zawiadomienia o wypadku. Z upływem bowiem terminu, w jakim świadczenie winno być spełnione, staje się ono wymagalne, jeżeli zaś dłużnik nie spełnia go, popada w opóźnienie i zobowiązany jest do zapłaty odsetek. Co więcej, obowiązek terminowej wypłaty zadośćuczynienia nie ulega zmianie, a dłużnik popada w opóźnienie jeśli nie spełnia świadczenia pieniężnego w terminie także wtedy, gdy pozwany kwestionuje istnienie lub wysokość świadczenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2010 r., II CSK 434/09, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2003 r., sygn. II CK 146/02). Świadczenie ubezpieczyciela ma zatem charakter terminowy, a spełnienie świadczenia w terminie późniejszym niż wynikający z art. 817 k.c. może być usprawiedliwione jedynie wówczas, gdy ubezpieczyciel wykaże istnienie przeszkód w postaci niemożliwości wyjaśnienia okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności albo wysokości świadczenia, mimo działań podejmowanych z wymaganą od niego starannością profesjonalisty, według standardu, którego reguły wyznacza przepis art. 16 ust. 1 ustawy z 2003 roku o działalności ubezpieczeniowej. W tym miejscu wskazać należy, iż w orzecznictwie widoczne są rozbieżności co do początkowego terminu naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie w zapłacie odszkodowania. Według jednej z koncepcji, odszkodowanie takie staje się wymagalne dopiero z datą wyrokowania i od tego dnia zobowiązany pozostaje w opóźnieniu w jego zapłacie (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 09 września 1999 r., II CKN 477/98). Druga koncepcja zakłada natomiast, że odszkodowanie zobowiązany winien zapłacić niezwłocznie po wezwaniu przez uprawnionego i od tego właśnie momentu należą się uprawnionemu odsetki (por. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2002 r., V CKN 1114/00 i z dnia 18 lutego 2010 r., II CSK 434/09). Według zaś innego poglądu wymagalność roszczenia o odszkodowanie, a tym samym i początkowy termin naliczania odsetek za opóźnienie w zapłacie należnego odszkodowania, może się różnie kształtować w zależności od okoliczności sprawy (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2004 r., I CK 131/03, i z dnia 04 listopada 2008 r., II PK 100/08). Terminem, od którego należą się odsetki za opóźnienie w zapłacie odszkodowania, może być więc, w zależności od okoliczności sprawy, dzień wyrokowania, jak też dzień poprzedzający datę wydania orzeczenia zasądzającego to odszkodowanie. Jeśli więc powód żąda od pozwanego zapłaty określonej sumy tytułem odszkodowania z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od konkretnego dnia, poprzedzającego wyrokowanie, odsetki te winny być zasądzone zgodnie z żądaniem pozwu, o ile tylko w toku postępowania zostanie wykazane, że dochodzona suma rzeczywiście się powodowi należała od określonego przez niego dnia. Jeżeli zaś Sąd ustali, że odszkodowanie w rozmiarze odpowiadającym sumie dochodzonej przez powoda należy się dopiero od dnia wyrokowania, odsetki od zasądzonego w takim przypadku odszkodowania mogą się należeć dopiero od dnia wyrokowania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2011 r., I CSK 243/10). Konstrukcja uprawnienia do żądania odsetek przez wierzyciela od dłużnika za czas opóźnienia jest dostosowana do świadczeń pieniężnych i zakłada, że dłużnik wiedział nie tylko o obowiązku świadczenia na rzecz wierzyciela, ale także znał wysokość świadczenia, które ma spełnić. Specyfika świadczenia odszkodowania jest jednak tego rodzaju, że jego wysokość nie jest ściśle określona przez przepisy prawa, ma charakter ocenny. Z tej przyczyny dłużnik, który zna wyłącznie wysokość żądania uprawnionego, nie ma pewności, czy żądana kwota zadośćuczynienia jest słuszna nie tylko do co zasady, ale również co do wysokości. Specyfika tego świadczenia powinna mieć zatem również wpływ na określenie daty, od której powstał stan opóźnienia w spełnieniu tego świadczenia. Z tej perspektywy istotne jest nie tylko to, czy dłużnik znał wysokość żądania uprawnionego, ale także to, czy znał lub powinien znać okoliczności decydujące o rozmiarze należnego od niego odszkodowania. Uwzględniając powyższe, o terminie, od którego należy naliczać odsetki, decyduje także kryterium oczywistości żądania odszkodowania. Jeżeli bowiem w danym przypadku zasada odpowiedzialności ubezpieczyciela, występowanie szkody oraz jej rozmiar są ewidentne i nie budzą większych wątpliwości, trzeba przyjąć, że odsetki powinny być naliczane po wezwaniu do zapłaty od kwoty, która była wówczas usprawiedliwiona. Z kolei w sytuacjach, w których odpowiedzialność za szkodę lub też istnienie szkody oraz jej zakres są niejasne i konieczne jest często żmudne przeprowadzanie ustaleń w tych kwestiach, niemożliwe do przeprowadzenia w postępowaniu likwidacyjnym, adekwatnym terminem, od którego mogą być naliczane odsetki za odszkodowanie za taką szkodę, jest termin późniejszy, ale nie przekraczający daty wyrokowania (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 lipca 2019 r., II CSK 304/18). W ocenie Sądu, powołane powyżej oceny prawne, nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że szkoda doznana przez poprzedników prawnych powoda istniała jeszcze przed datą wszczęcia postępowania sądowego, a jej zasadność i wysokość - w świetle zebranego materiału w postępowaniu likwidacyjnym - nie budziły wątpliwości. Poszkodowani zgłosili szkodę 5 sierpnia 2020 r. Następnie pracownik pozwanego dokonał oględzin miejsca zdarzenia, wykona zdjęcia i sporządził protokół. W dniu 17 sierpnia 2020 r. wykonano kosztorys i wypłacono poszkodowanym kwotę 3730 zł. Wobec powyższego, pozwany zakład ubezpieczeń, będący profesjonalistą i zajmujący się codziennie likwidacją tego typu szkód - miał możliwość dokonania ustaleń dotyczących okoliczności niezbędnych do likwidacji szkody. Nie można przy tym twierdzić, że to dopiero opinia biegłego sądowego wykonana w sprawie (...) była dowodem pozwalającym dokładnie ustalić wysokość szkody. Należy podkreślić, że w toku postępowania przed Sądem nie zostały bowiem ujawnione nowe, nieznane fakty służące ustaleniu odszkodowania za szkodę powstałą na skutek zdarzenia z 22 lipca 2020 r. Dowody przeprowadzone w toku procesu przed Sądem jedynie pozwoliły zweryfikować stanowisko pozwanego wyrażone w postępowaniu likwidacyjnym. Sąd i biegły oceniali dokładnie ten sam materiał dowodowy, którym dysponował pozwany na etapie postępowania likwidacyjnego. Pozwany ani w sprawie (...) ani w niniejszym postępowaniu nie udowodnił żadnych okoliczności, ani nawet nie podniósł żadnych argumentów, że w terminie zakreślonym przepisem art. 817 § 1 k.c. , nie było możliwe wyjaśnienie okoliczności koniecznych do ustalenia odpowiedzialności ubezpieczyciela albo wysokości świadczenia. Wysokość szkody powstałej w majątku państwa K. została ustalona w toku sprawy o sygn. (...) tylko i wyłącznie na podstawie materiału zgormadzonego w postępowaniu likwidacyjnym, a więc na podstawie okoliczności istniejących i znanych pozwanemu w postępowaniu likwidacyjnym. Nie przedstawiono żadnych nowych okoliczności, które zaistniałyby dopiero w czasie procesu, czy też w dacie wyrokowania. Przewidziana w art. 316 § 1 k.p.c. zasada, iż Sąd wydaje wyrok, biorąc za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy, nie oznacza, że ten stan rzeczy nie może istnieć w dacie wcześniejszej niż data wyrokowania. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Szkoda poprzedników prawnych powoda, której kompensaty Sąd dokonał zasądzając na rzecz powoda - zgodnie z jego żądaniem - częściowe odszkodowanie nie zaistniała dopiero w dacie wyroku, lecz jej zakres był już ukształtowany na etapie postępowania likwidacyjnego. W dacie tej istniały już wystarczające podstawy do uznania odpowiedzialności pozwanego i prawidłowego miarkowania należnej poszkodowanym kwoty. Należy wskazać, że w uzasadnieniu wyroku w sprawie (...) Sąd uznał, że powód mógł żądać odsetek za opóźnienie od 27 sierpnia 2020 r. – tym samym Sąd przyjął, że pozwany winien już w toku postępowania likwidacyjnego prawidłowo ocenić zakres szkody i ustalić wysokość odszkodowania. Sąd w niniejszej sprawie podziela stanowisko wyrażone przez Sąd w sprawie (...) , co do tego że odsetki należało się od daty wcześniejszej niż data wyrokowania. Skoro szkodę zgłoszono 5 sierpnia 2020 r. to z całą pewnością można stwierdzić, że od 5 września 2020 r. (kiedy to upłynął termin 30 dni od daty zgłoszenia szkody) pozwany nie wykonywał swojego ustawowego obowiązku i nie spełnił świadczenia z tytułu naprawienia szkody w pełnej wysokości. Sąd w sprawie (...) uznał, że opóźnianie to nastąpiło nawet wcześniej bo wskazał, że już od dnia następnego po wydaniu decyzji tj. od 27 sierpnia 2020 r. pozowany pozostawał w opóźnieniu z wypłatą pozostałej części prawidłowo ustalonego odszkodowania Na skutek wyroku pozwany wypłacił kwotę 3814,17 zł i odsetki od tej kwoty. Jak już wskazano prawidłowa wysokość odszkodowania wynosiła 8743,45 zł. Skoro kwotę 1199,28 zł dopłacono dopiero w dniu 1 grudnia 2023 r. to powodowi należą się odsetki ustawowe za opóźnienie od tej kwoty co najmniej od 5 września 2020 r. W niniejszym postępowaniu powód żądał natomiast skapitalizowanych odsetek od tej kwoty od dni 8 kwietnia 2021 r. do 1 grudnia 2023 r. a wiec od daty późniejszej niż wyżej wskazana przez sąd. Tym samym mając na uwadze art. 321 k.p.c. sąd uwzględnił roszczenie w kształcie wskazanym przez powoda. Powód prawidłowo obliczył i skapitalizował wartość odsetek od kwoty 1199,28 zł we wskazanym okresie. Zdaniem Sądu nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty pozwanego iż powód dopiero wezwaniem z dnia 21 listopada 2023 r. wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 1199,28 zł, a pozwany w zakreślonym terminie spełnił to roszczenie. Należy podkreślić, że roszczenie o wypłatę odszkodowania jak zaznaczono powyżej i jak stwierdził Sąd w sprawie (...) nie jest roszczeniem bezterminowym i nie staje się wymagalne dopiero po wezwaniu do zapłaty w myśl art. 455 k.c. Jak już podkreślano roszczenie to ma charakter terminowy i staje się wymagalne w terminie 30 dni od daty zgłoszenia szkody. Pozwany nie może więc bronić się, że powód nigdy wcześniej nie domagał się od niego zapłaty wskazanej kwoty odszkodowania. Zgłoszenie szkody w postepowaniu likwidacyjnym stanowiło wezwanie do zapłaty odszkodowania w pełnej i prawidłowej wysokości. Kolejne wezwania ze strony powoda można co najwyżej traktować jako wezwania przedprocesowe, ale nie wpływające na wymagalność roszczenia odszkodowawczego. Z przywoływanego przez pozwanego art. 14 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych nie wynika bowiem, że ubezpieczyciel wypłaca odszkodowanie w kwocie zgłoszonej przez poszkodowanego, ale wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni od daty zgłoszenia szkody. Zatem po stronie pozwanego istnieje jedynie obowiązek wskazania zaistnienia szkody, a nie wskazania wysokości odszkodowania czy roszczenia z tego tytułu. To obowiązkiem ubezpieczyciela jest prawidłowo ustalić wysokość odszkodowania. Nie można także zgodzić się z twierdzeniami pozwanego iż niniejsze postepowanie jest instrumentalnym wykorzystywaniem prawa przez powoda i nie może korzystać z ochrony jako nadużycie prawa. W orzecznictwie i literaturze utrwalił się pogląd, tzw. zasada „czystych rąk”, zgodnie z którym ten, kto sam narusza zasady współżycia społecznego nie może – dla ochrony swoich interesów – powoływać się na naruszanie zasad współżycia przez inną osobę. Powyższą regułę należy odnieść także do kwestii nadużycia prawa. Pozwany, którego ustawowym obowiązkiem w ramach prowadzonej profesjonalnie działalności jest ustalenie wysokości odszkodowania zaniża je o ponad połowę, a następnie zarzuca powodowi, że ten domaga się realizacji swoich praw. Oba postępowania sądowe nie są wynikiem nadużycia prawa przez powoda, ale wynikają z nieprawidłowej postawy pozwanego. Gdyby bowiem ubezpieczyciel prawidłowo ustalił wysokość odszkodowania w sierpniu 2020 r. nie musiałby się angażować w żadne spory sądowe. Pomimo tego, że w postępowaniu sadowym (...) przesądzono wysokość szkody na podstawie opinii biegłego, której pozwany nie kwestionował i nie zaskarżył wydanego wyroku, to będąc wzywanym do uzupełnienia odszkodowania nadal odmawiał spełnienia świadczenia w całości. W ocenie Sądu postawa pozwanego nie zasługuje na jakąkolwiek aprobatę i pozwany nie ma prawa wskazywać, że to powód nadużywa swoich uprawnień. Mając na uwadze powyższe roszczenie uwzględniono w całości i orzeczono jak w punkcie 1 wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. Powód wygrał sprawę w całości zatem powinien odzyskać poniesione koszty procesu. Na koszty te złożyła się opłata od pozwu w kwocie 30 zł, koszty zastępstwa procesowego 90 zł (§ 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie), opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł, łącznie 137 zł. O odsetkach od kosztów procesu orzeczono na podstawie art. 98 § 1 1 k.p.c. ZARZĄDZENIE (...)