I C 1310/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka K. W. wniosła o zasądzenie od pozwanego A. S. kwoty 120 000 zł tytułem zachowku po zmarłej matce Z. C., argumentując, że w skład spadku wchodzi darowizna nieruchomości dokonana przez matkę na rzecz jej syna E. C. (ojca pozwanego). Sąd Rejonowy stwierdził nabycie spadku po Z. C. na rzecz powódki i E. C. po 1/2 części, a następnie Sąd Rejonowy stwierdził nabycie spadku po E. C. na rzecz pozwanego A. S. w całości. Powódka powołała się na wyrok Sądu Najwyższego dotyczący dziedziczenia zobowiązania do uzupełnienia zachowku. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, kwestionując roszczenie co do zasady i wysokości. Podniósł, że strony zawarły porozumienie, na mocy którego powódka otrzymała już 100 000 zł, a także że przekazanie gospodarstwa rolnego na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie podlega doliczeniu do substratu zachowku. Sąd Okręgowy ustalił, że w dniu 9 stycznia 1989 r. rodzice powódki i E. C. zawarli z E. C. umowę przekazania gospodarstwa rolnego w trybie ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. Sąd, powołując się na uchwały Sądu Najwyższego, wyjaśnił, że umowa przekazania jest odmienna od umowy darowizny, ma inny cel gospodarczy i społeczny, a przekazujący zapewnia sobie świadczenia ze środków państwowych. Ponadto, sąd ustalił z urzędu, że nieruchomość, na którą powoływała się powódka, została darowana E. C. przez jego dziadka J. C. w dniu 16 sierpnia 1994 r., a nie przez matkę powódki. W związku z tym, nieruchomość ta nie wchodziła w skład spadku po Z. C. i nie mogła stanowić podstawy do dochodzenia zachowku. Sąd oddalił powództwo, nie obciążając powódki kosztami procesu na podstawie art. 102 kpc.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja odróżniająca umowę przekazania gospodarstwa rolnego od darowizny na gruncie przepisów o zachowku.
Dotyczy specyficznej umowy przekazania gospodarstwa rolnego następcy na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa przekazania gospodarstwa rolnego następcy, zawarta na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, podlega doliczeniu do substratu zachowku jako darowizna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa przekazania gospodarstwa rolnego następcy nie jest darowizną w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego i nie podlega doliczeniu do substratu zachowku.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na uchwałach Sądu Najwyższego, które wskazują, że umowa przekazania ma odmienny charakter od darowizny, służy celom gospodarczym i społecznym, a przekazujący zapewnia sobie świadczenia ze środków państwowych. Różnice podmiotowe, przedmiotowe i cel umowy uzasadniają jej odrębność od darowizny.
Czy nieruchomość przekazana w drodze darowizny przez dziadka spadkodawczyni wchodzi w skład spadku po spadkodawczyni w celu obliczenia zachowku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nieruchomość darowana przez inną osobę niż spadkodawczyni nie wchodzi w skład spadku po tej spadkodawczyni.
Uzasadnienie
Sąd ustalił, że nieruchomość, na którą powoływała się powódka, została darowana E. C. (ojcu pozwanego) przez jego dziadka J. C., a nie przez matkę powódki Z. C. W związku z tym, nieruchomość ta nie mogła stanowić składnika majątku spadkowego po Z. C.
Czy dochodzenie zachowku przez powódkę, która otrzymała już spłatę z majątku, stanowi nadużycie prawa podmiotowego?
Odpowiedź sądu
Nie zostało rozstrzygnięte wprost, ale sąd oddalił powództwo z innych przyczyn.
Uzasadnienie
Pozwany podniósł zarzut nadużycia prawa (art. 5 k.c.) ze względu na otrzymanie przez powódkę zachowku po E. C. oraz zawarcie porozumienia. Sąd jednak oddalił powództwo z przyczyn merytorycznych dotyczących charakteru umowy przekazania i składu spadku.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K. W. | osoba_fizyczna | powódka |
| A. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 991 § 1
Kodeks cywilny
Określenie wysokości zachowku jako połowy wartości udziału spadkowego, który przypadałby uprawnionemu przy dziedziczeniu ustawowym.
k.c. art. 995 § 1
Kodeks cywilny
Sposób obliczania wartości przedmiotu darowizny dla celów zachowku (według stanu z chwili dokonania darowizny, a według cen z chwili ustalania zachowku).
Pomocnicze
k.c. art. 1000 § 1
Kodeks cywilny
Zobowiązanie do uzupełnienia zachowku ciążące na obdarowanym przechodzi na jego następców prawnych także wówczas, gdy obdarowany zmarł przed otwarciem spadku po darczyńcy.
k.c. art. 922 § 1
Kodeks cywilny
Przejście praw i obowiązków majątkowych po śmierci osoby fizycznej na jej spadkobierców.
k.c. art. 992
Kodeks cywilny
Zasada ustalania udziału spadkowego stanowiącego podstawę do obliczenia zachowku.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość odstąpienia od obciążania strony kosztami procesu w szczególnie uzasadnionych wypadkach.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zasada zakazu nadużywania prawa podmiotowego.
u.u.s.r. art. 119 § 2
Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
Przepis dotyczący ochrony rolnika przekazującego gospodarstwo rolne następcy, wskazujący na swoistość umowy przekazania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa przekazania gospodarstwa rolnego następcy nie jest darowizną w rozumieniu przepisów o zachowku. • Nieruchomość będąca przedmiotem sporu nie wchodziła w skład spadku po matce powódki, gdyż została przekazana w drodze darowizny przez dziadka. • Przekazanie gospodarstwa rolnego następcy służy celom gospodarczym i społecznym, a przekazujący zapewnia sobie świadczenia ze środków państwowych.
Odrzucone argumenty
Nieruchomość przekazana przez matkę powódki w drodze darowizny wchodzi w skład spadku i stanowi podstawę do obliczenia zachowku. • Pozwany jako następca prawny E. C. jest zobowiązany do zapłaty zachowku.
Godne uwagi sformułowania
umowa przekazania jest swoistym rodzajem umowy przeniesienia własności, odmiennym od przeniesienia własności na podstawie umów wymienionych w części szczególnej księgi trzeciej kodeksu cywilnego o zobowiązaniach. • o ile wyłącznym celem darczyńcy jest dokonanie nieodpłatnego przysporzenia na rzecz obdarowanego, o tyle w następstwie umowy przekazania z jednej strony przekazujący zapewnia sobie świadczenie emerytalne lub rentowe ze środków państwowych, korzystanie z działki, lokalu mieszkalnego i pomieszczeń gospodarczych, z drugiej natomiast strony konsekwencją przekazania jest objęcie gospodarstwa rolnego przez osobę zdolną do osiągania lepszych efektów gospodarowania, co odpowiada celowi gospodarczemu tej umowy.
Skład orzekający
Wojciech Wacław
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja odróżniająca umowę przekazania gospodarstwa rolnego od darowizny na gruncie przepisów o zachowku."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej umowy przekazania gospodarstwa rolnego następcy na podstawie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii prawa spadkowego, w szczególności zachowku i specyficznych umów rolnych, które mogą być niejasne dla wielu osób. Wyjaśnienie różnic między darowizną a umową przekazania ma praktyczne znaczenie.
“Czy umowa przekazania gospodarstwa rolnego to darowizna? Sąd wyjaśnia kluczowe różnice w sprawie o zachowek.”
Dane finansowe
WPS: 120 000 PLN
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.