I C 131/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka Gmina K. wniosła o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego, twierdząc, że należność wynikająca z wyroku Sądu Okręgowego w Elblągu została już wyegzekwowana przez komornika na rzecz cesjonariusza. Pozwany Syndyk Masy Upadłości E. of (...) S.A. w upadłości likwidacyjnej wniósł o oddalenie powództwa, podnosząc, że umowa cesji wierzytelności była bezskuteczna z uwagi na zakaz zbywania wierzytelności zawarty w umowie o wykonanie robót budowlanych, o którym powódka wiedziała. Sąd Okręgowy w Elblągu ustalił, że umowa z dnia 28 kwietnia 2010 r. na wykonanie kanalizacji sanitarnej zawierała w § 8 pkt 3 postanowienie o zakazie zbywania przez wykonawcę na rzecz osób trzecich wierzytelności powstałych w wyniku realizacji umowy. Mimo późniejszych aneksów i zmian podmiotowych, zakaz ten pozostał w obrocie prawnym. Sąd uznał, że zakaz ten dotyczył wszystkich wierzytelności wynikających z umowy, a nie tylko kar umownych, co było sprzeczne z interpretacją powódki. W związku z tym, umowa cesji wierzytelności zawarta pomiędzy pierwotnym wykonawcą a spółką (...) sp. z o.o. w O. została uznana za bezskuteczną. Sąd powołał się na prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 21 sierpnia 2015 r. w sprawie V GC (...), który ustalił bezskuteczność umów cesji. Sąd podkreślił, że zgodnie z art. 365 § 1 kpc, prawomocne orzeczenie wiąże inne sądy. Wobec bezskuteczności cesji, spółka (...) sp. z o.o. nie nabyła skutecznie wierzytelności, a spełnienie świadczenia w toku egzekucji prowadzonej na jej rzecz nie zwalniało powódki z obowiązku wobec pierwotnego wierzyciela lub jego masy upadłości. Sąd oddalił powództwo i zasądził od powódki na rzecz pozwanego zwrot kosztów procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja zakazu zbywania wierzytelności w umowach, skutki prawne cesji dokonanej z naruszeniem zakazu, odpowiedzialność dłużnika w przypadku egzekucji na rzecz nieuprawnionego cesjonariusza, moc wiążąca prawomocnych orzeczeń.
Sprawa dotyczy specyficznego postanowienia umownego i jego interpretacji w kontekście konkretnej umowy o roboty budowlane. Wartość precedensowa może być ograniczona do podobnych stanów faktycznych i umownych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa cesji wierzytelności jest skuteczna, jeśli umowa pierwotna zawierała zakaz zbywania wierzytelności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa cesji wierzytelności jest bezskuteczna, jeśli narusza zawarty w umowie pierwotnej zakaz zbywania wierzytelności.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zakaz zbywania wierzytelności zawarty w § 8 pkt 3 umowy o roboty budowlane dotyczył wszystkich wierzytelności wynikających z umowy, a nie tylko kar umownych. W związku z tym, cesja wierzytelności dokonana wbrew temu zakazowi była bezskuteczna, co potwierdził prawomocny wyrok sądu.
Czy spełnienie świadczenia w drodze egzekucji komorniczej na rzecz nieuprawnionego cesjonariusza zwalnia dłużnika z obowiązku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli cesja była bezskuteczna, spełnienie świadczenia na rzecz nieuprawnionego cesjonariusza w drodze egzekucji nie zwalnia dłużnika z obowiązku wobec pierwotnego wierzyciela lub jego masy upadłości, chyba że pierwotny wierzyciel ze świadczenia skorzystał.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 452 kc, wskazując, że dłużnik jest zwolniony tylko w takim zakresie, w jakim wierzyciel skorzystał ze świadczenia spełnionego do rąk osoby nieuprawnionej. W sytuacji, gdy pierwotny wierzyciel (lub jego syndyk) nie skorzystał ze świadczenia wyegzekwowanego na rzecz bezskutecznego cesjonariusza, dłużnik nie jest zwolniony z długu.
Czy postanowienie umowy o roboty budowlane dotyczące zakazu zbywania wierzytelności, zawarte w części o karach umownych, dotyczy tylko kar umownych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, takie postanowienie może dotyczyć wszystkich wierzytelności wynikających z umowy, jeśli jego treść i kontekst na to wskazują.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że użycie liczby mnogiej 'wierzytelności' oraz brak ograniczenia przedmiotowego w zakazie z § 8 pkt 3 umowy, wbrew twierdzeniom powódki, wskazywało na objęcie zakazem wszystkich wierzytelności, w tym wynagrodzenia, a nie tylko kar umownych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Gmina K. | instytucja | powód |
| Syndyk Masy Upadłości E. of (...) Spółki Akcyjnej w upadłości likwidacyjnej w W. | instytucja | pozwany |
| (...) sp. z o. o. w O. | spółka | cesjonariusz (nieformalnie) |
| E. of (...) S.A. w O. | spółka | wykonawca (pierwotny wierzyciel) |
| (...) S.A. w O. | spółka | wykonawca (pierwotny wierzyciel) |
| Konsorcjum (...) sp. z o. o. w O. i (...) S.A. w O. | inne | wykonawca |
Przepisy (6)
Główne
k.p.c. art. 840 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki, na których dłużnik może żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności.
k.p.c. art. 365 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa moc wiążącą prawomocnych orzeczeń sądowych.
Pomocnicze
k.c. art. 515
Kodeks cywilny
Dotyczy sytuacji, gdy dłużnik spełnił świadczenie do rąk nabywcy wierzytelności po otrzymaniu zawiadomienia o cesji od zbywcy.
k.c. art. 452
Kodeks cywilny
Reguluje skutki spełnienia świadczenia do rąk osoby nieuprawnionej.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady odpowiedzialności za wynik postępowania w zakresie kosztów procesu.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu art. § 6 pkt 7
Podstawa do ustalenia wysokości kosztów zastępstwa procesowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa cesji wierzytelności była bezskuteczna z powodu naruszenia zakazu zbywania wierzytelności zawartego w umowie o roboty budowlane. • Zakaz z § 8 pkt 3 umowy dotyczył wszystkich wierzytelności, a nie tylko kar umownych. • Prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie w sprawie V GC (...) wiąże inne sądy na podstawie art. 365 § 1 kpc. • Spełnienie świadczenia w drodze egzekucji na rzecz nieuprawnionego cesjonariusza nie zwalnia dłużnika z długu, jeśli pierwotny wierzyciel nie skorzystał ze świadczenia.
Odrzucone argumenty
Umowa cesji wierzytelności była skuteczna, ponieważ zakaz z § 8 pkt 3 umowy dotyczył wyłącznie kar umownych. • Spełnienie świadczenia w drodze egzekucji komorniczej zwalnia dłużnika z obowiązku. • Powódka nie wiedziała o bezskuteczności przelewu w chwili spełnienia świadczenia (argument oparty na art. 515 kc, odrzucony przez sąd).
Godne uwagi sformułowania
Kontrahenci ustalili, że wykonawca nie może zbywać na rzecz osób trzecich wierzytelności powstałych w wyniku realizacji umowy. • Fakt, że postanowienie to zawarto w części regulującej kary umowne, nie oznacza, że dotyczy ono wyłącznie tych kar. • Ugruntowany jest pogląd, wedle którego przelew wierzytelności dokonany wbrew pactum de non cedendo nie wywołuje żadnych skutków prawnych. • Skoro tak, to (...) sp. z o. o. w O. nie mogła nabyć spornej wierzytelności. • W warunkach niniejszej sprawy przepis ten powódki nie chroni. • Nie ulega wątpliwości, że pierwotny wierzyciel, także syndyk, ze świadczenia tego nie skorzystał, stąd o zwolnieniu z obowiązku nie może być mowy. • Konsekwencji swego zaniechania powódka nie może obecnie przerzucać na pozwanego, który skutecznie podważył podstawę egzekucji.
Skład orzekający
Dorota Zientara
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja zakazu zbywania wierzytelności w umowach, skutki prawne cesji dokonanej z naruszeniem zakazu, odpowiedzialność dłużnika w przypadku egzekucji na rzecz nieuprawnionego cesjonariusza, moc wiążąca prawomocnych orzeczeń."
Ograniczenia: Sprawa dotyczy specyficznego postanowienia umownego i jego interpretacji w kontekście konkretnej umowy o roboty budowlane. Wartość precedensowa może być ograniczona do podobnych stanów faktycznych i umownych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne czytanie umów i jak konsekwencje może mieć naruszenie pozornie drobnych klauzul, takich jak zakaz cesji. Pokazuje też złożoność postępowań egzekucyjnych i ich związek z postępowaniami merytorycznymi.
“Czy zakaz cesji w umowie o roboty budowlane może zniweczyć całą transakcję? Sąd Okręgowy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 242 031,37 PLN
koszty procesu: 14 417 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.