I C 1297/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia o zachowek wniesionego przez M. L. i K. L. przeciwko A. G. Powodowie są dziećmi K. L., która została wydziedziczona przez swojego ojca, K. G., w testamencie notarialnym. Spadkodawca powołał do całości spadku swoją drugą córkę, A. G. Wartość spadku, który stanowił lokal mieszkalny, została wyceniona na 280.000 zł. Powodowie domagali się po 35.000 zł zachowku od każdej z nich. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa, argumentując, że powodowie nigdy nie utrzymywali kontaktów ze spadkodawcą, nie pomagali mu i że ich żądanie stanowi nadużycie prawa. Sąd, analizując przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zachowku (art. 991 k.c.) i wydziedziczenia (art. 1008 k.c.), stwierdził, że mimo wydziedziczenia matki powodów, im jako zstępnym wydziedziczonej przysługuje prawo do zachowku na podstawie art. 1011 k.c. Sąd obliczył należny zachowek jako 1/16 wartości spadku dla każdego z powodów, co dało kwotę 17.500 zł dla każdego. Tym samym, uwzględniono powództwo jedynie w części. Sąd oddalił zarzut nadużycia prawa, podkreślając, że wola spadkodawcy wyrażona w testamencie jest wiążąca i nie można jej rozszerzać w drodze zarzutu nadużycia prawa. Sąd zasądził również odsetki ustawowe od daty wytoczenia powództwa i orzekł o kosztach postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o zachowku w przypadku wydziedziczenia, możliwość dochodzenia zachowku przez zstępnych wydziedziczonego, zarzut nadużycia prawa w kontekście roszczeń o zachowek.
Dotyczy specyficznej sytuacji wydziedziczenia i roszczeń zstępnych. Ocena zarzutu nadużycia prawa jest zawsze indywidualna.
Zagadnienia prawne (3)
Czy zstępnym wydziedziczonego spadkodawcy przysługuje zachowek?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zstępnym wydziedziczonego zstępnego przysługuje zachowek, chociażby przeżył on spadkodawcę, zgodnie z art. 1011 k.c.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na treści art. 1011 k.c., który stanowi, że zstępni wydziedziczonego zstępnego są uprawnieni do zachowku. Podkreślono, że wola spadkodawcy wyrażona w testamencie jest wiążąca i nie można jej rozszerzać w drodze zarzutu nadużycia prawa.
Czy żądanie zapłaty zachowku przez powodów, którzy nie utrzymywali kontaktów ze spadkodawcą, stanowi nadużycie prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, żądanie zapłaty zachowku nie stanowi nadużycia prawa w tej sytuacji.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zarzut nadużycia prawa był niedopuszczalny wobec treści testamentu i faktu, że spadkodawca nie wydziedziczył bezpośrednio zstępnych swojej córki. Podkreślono, że obowiązek spadkodawcy wobec zstępnych istniał, a dążenie do prawidłowych relacji rodzinnych jest obowiązkiem wszystkich członków rodziny.
Jak obliczyć wysokość zachowku należnego zstępnym wydziedziczonego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zachowek oblicza się na podstawie udziału spadkowego, który by przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, pomnożonego przez połowę wartości tego udziału (art. 991 § 1 k.c.), a następnie przez wartość substratu zachowku.
Uzasadnienie
Sąd wyjaśnił, że udział spadkowy matki powodów przy dziedziczeniu ustawowym wynosiłby 1/4. Zgodnie z art. 991 § 1 k.c., połowa tego udziału to 1/8. Ponieważ zstępnym wydziedziczonego przysługuje zachowek w wysokości połowy udziału, który by im przypadał, ich udział wynosi 1/16 wartości spadku.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. L. | osoba_fizyczna | powód |
| K. L. | osoba_fizyczna | powód |
| A. G. | osoba_fizyczna | pozwana |
| K. G. | osoba_fizyczna | spadkodawca |
| K. L. | osoba_fizyczna | wydziedziczona |
Przepisy (11)
Główne
k.c. art. 991 § 1
Kodeks cywilny
Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy, albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni – dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach – połowa wartości tego udziału (zachowek).
k.c. art. 991 § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci otrzymanej od spadkodawcy darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.
k.c. art. 1008
Kodeks cywilny
Spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku, jeżeli uprawniony do zachowku: wbrew woli spadkodawcy postępuje w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci, uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.
k.c. art. 1011
Kodeks cywilny
Zstępni wydziedziczonego zstępnego są uprawnieni do zachowku, chociażby przeżył on spadkodawcę.
Pomocnicze
k.c. art. 994 § 1
Kodeks cywilny
Przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów i poleceń, mimo że stanowią one długi spadkowe.
k.c. art. 931 § 1
Kodeks cywilny
W pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych, z tym że część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Nie można powoływać się na niewiedzę lub nieznajomość przepisów prawa polskiego. Nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z jego ochrony.
k.c. art. 481 § 1
Kodeks cywilny
Dłużnik opóźniający się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego jest zobowiązany do uiszczenia odsetek za czas opóźnienia.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie winno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania świadczenia.
k.p.c. art. 230
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może uznać za ustalone fakty, o których strona miała możność wypowiedzieć się, a które zostały pominięte.
k.p.c. art. 100 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach o prawa majątkowe, w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań, kosztami procesu strony będą obciążone w stosunku do wyniku sprawy, to jest zwrot kosztów należy się stronie tej części, w jakiej jej żądania zostały uwzględnione; analogicznie stosuje się przy wzajemnym zniesieniu kosztów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Zstępnym wydziedziczonego zstępnego przysługuje zachowek na podstawie art. 1011 k.c. • Żądanie zachowku przez powodów nie stanowi nadużycia prawa w rozumieniu art. 5 k.c.
Odrzucone argumenty
Powodowie nie powinni otrzymać zachowku z uwagi na brak kontaktów ze spadkodawcą i zarzut nadużycia prawa. • Wola spadkodawcy wyrażona w testamencie powinna być interpretowana jako obejmująca również wydziedziczenie zstępnych wydziedziczonej córki.
Godne uwagi sformułowania
zstępni wydziedziczonego zstępnego są uprawnieni do zachowku, chociażby przeżył on spadkodawcę • żądanie zapłaty sumy odpowiadającej wysokości zachowku stanowi nadużycie prawa ( art. 5 k.c. ) nie powinna pomijać, że prawa osoby uprawnionej do zachowku służą urzeczywistnieniu obowiązków moralnych, jakie spadkodawca ma wobec swoich najbliższych • wola spadkodawcy wyrażona w testamencie jest wiążąca nie tylko dla spadkobierców, lecz również dla Sądu orzekającego w sprawie o zachowek • Za niedopuszczalne należy zatem uznać dążenie do rozszerzenia kręgu krewnych spadkodawcy pozbawionych prawa do zachowku w drodze zarzutu nadużycia przez nich prawa w rozumieniu art. 5 k.c. i wbrew oczywistej treści testamentu.
Skład orzekający
Paweł Szymański
SSR
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o zachowku w przypadku wydziedziczenia, możliwość dochodzenia zachowku przez zstępnych wydziedziczonego, zarzut nadużycia prawa w kontekście roszczeń o zachowek."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wydziedziczenia i roszczeń zstępnych. Ocena zarzutu nadużycia prawa jest zawsze indywidualna.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak prawo chroni najbliższych członków rodziny nawet wbrew woli spadkodawcy, ale jednocześnie uwzględnia pewne granice i zarzuty. Jest to ciekawy przykład zastosowania przepisów spadkowych w praktyce.
“Czy można dochodzić zachowku po wydziedziczonej matce? Sąd odpowiada.”
Dane finansowe
WPS: 70 000 PLN
zachowek: 17 500 PLN
zachowek: 17 500 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.