I C 1296/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód Bank (...) S.A. domagał się zasądzenia od pozwanej A. Ż. kwoty 395.314,91 zł z odsetkami. W toku postępowania bank cofnął powództwo w zakresie 95.507,93 zł. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa, zarzucając bankowi próbę obejścia zakazu waloryzacji sądowej oraz przedawnienie części roszczenia. Pozwana powołała się na prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku (I C 101/20), który ustalił nieważność umowy kredytowej zawartej z poprzednikiem prawnym banku i zasądził od banku na rzecz pozwanej kwotę 96.452,24 zł. Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, analizując stan faktyczny i prawny, ustalił, że pozwana otrzymała od banku łącznie 396.259,22 zł, a wpłaciła 396.705,15 zł. Sąd umorzył postępowanie w części dotyczącej cofniętego powództwa, uznając, że roszczenia restytucyjne wynikające z nieważności umowy podlegają zwrotowi na podstawie art. 410 § 1 w zw. z art. 405 k.c. Sąd podkreślił, że bank nie może dochodzić wynagrodzenia za korzystanie z kapitału ani waloryzacji świadczenia, a także odniósł się do kwestii przedawnienia roszczeń banku, wskazując na specyfikę liczenia terminu w przypadku umów z konsumentami i klauzul abuzywnych. Ostatecznie, sąd oddalił powództwo banku w pozostałym zakresie i zasądził od banku na rzecz pozwanej zwrot kosztów procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie zasad rozliczania nieważnych umów kredytowych po stwierdzeniu abuzywności klauzul, w tym brak możliwości żądania przez bank wynagrodzenia za korzystanie z kapitału oraz specyfika biegu przedawnienia.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nieważnością umowy kredytowej indeksowanej do waluty obcej i rozliczeń między stronami po stwierdzeniu abuzywności.
Zagadnienia prawne (4)
Czy bank może dochodzić zwrotu kapitału kredytu po prawomocnym ustaleniu nieważności umowy kredytowej z powodu klauzul abuzywnych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, bank może dochodzić zwrotu kapitału jako świadczenia nienależnego na podstawie teorii dwóch kondykcji.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że w przypadku nieważności umowy kredytu, każdej stronie przysługuje roszczenie o zwrot świadczenia spełnionego na rzecz drugiej strony jako świadczenia nienależnego (art. 410 § 1 w zw. z art. 405 k.c.).
Czy bank może żądać od kredytobiorcy wynagrodzenia za korzystanie z kapitału kredytu po stwierdzeniu nieważności umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bank nie może żądać wynagrodzenia za korzystanie z kapitału ani waloryzacji świadczenia.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo TSUE i SN, zgodnie z którym celem dyrektywy 93/13 jest ochrona konsumenta, a żądanie takiego wynagrodzenia osłabiałoby odstraszający skutek uznania umowy za nieważną. Oddanie do dyspozycji kredytobiorcy kwoty kredytu na czas oznaczony w umowie nie jest podstawą do konstruowania dodatkowych powinności po stronie zwracającego świadczenie.
Od kiedy biegnie termin przedawnienia roszczeń banku o zwrot kapitału kredytu po stwierdzeniu nieważności umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Termin przedawnienia roszczenia banku rozpoczyna bieg od chwili, w której umowa kredytu stała się trwale bezskuteczna, co następuje po prawomocnym ustaleniu nieważności umowy i po wezwaniu do zapłaty.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na uchwale SN III CZP 6/21, zgodnie z którą kredytodawca może żądać zwrotu świadczenia dopiero od chwili, w której umowa stała się trwale bezskuteczna. W tym okresie przedawnienie roszczenia restytucyjnego nie może rozpocząć biegu. Sąd podkreślił również, że w wyjątkowych przypadkach, gdy wymaga tego słuszność, można nie uwzględnić upływu terminu przedawnienia, zwłaszcza w kontekście niejasności prawa i zmian w orzecznictwie.
Czy pozwana A. Ż. skutecznie dokonała potrącenia wzajemnych wierzytelności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pozwana skutecznie dokonała potrącenia, co doprowadziło do umorzenia wzajemnych zobowiązań.
Uzasadnienie
Sąd analizował przesłanki skutecznego potrącenia (wzajemność, jednorodzajowość, wymagalność wierzytelności potrącającego, zaskarżalność wierzytelności potrącającego) i uznał, że zostały one spełnione, co doprowadziło do wygaśnięcia wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Bank (...) Spółka Akcyjna w G. | spółka | powód |
| A. Ż. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Podstawa do zwrotu świadczenia nienależnego w przypadku nieważności umowy.
k.c. art. 410 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy zwrotu świadczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia, w tym w przypadku nieważności umowy.
k.c. art. 498
Kodeks cywilny
Podstawa prawna potrącenia wzajemnych wierzytelności.
k.c. art. 499
Kodeks cywilny
Dotyczy sposobu złożenia oświadczenia o potrąceniu i jego mocy wstecznej.
k.c. art. 503
Kodeks cywilny
Stosowanie przepisów o zaliczeniu zapłaty do potrącenia.
KPC art. 203
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy cofnięcia pozwu.
KPC art. 355 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Umorzenie postępowania w przypadku skutecznego cofnięcia pozwu.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania o kosztach procesu.
Pomocnicze
k.c. art. 451
Kodeks cywilny
Przepisy o zaliczeniu zapłaty, stosowane przy potrąceniu, gdy wierzytelność dłużnika jest niższa od sumy jego długów.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zasady współżycia społecznego, jako podstawa do oceny roszczeń.
k.c. art. 117 § § 1
Kodeks cywilny
Podstawa do nieuwzględnienia upływu terminu przedawnienia w wyjątkowych przypadkach ze względów słuszności.
k.c. art. 224
Kodeks cywilny
Dotyczy wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy przez samoistnego posiadacza.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność umowy kredytowej stwierdzona prawomocnym wyrokiem. • Roszczenie banku o zwrot kapitału jako świadczenie nienależne. • Brak podstaw do żądania przez bank wynagrodzenia za korzystanie z kapitału po stwierdzeniu nieważności umowy. • Skuteczne potrącenie wzajemnych wierzytelności przez pozwaną. • Specyfika biegu terminu przedawnienia roszczeń banku w sprawach konsumenckich.
Odrzucone argumenty
Roszczenie banku o zapłatę kapitału wraz z waloryzacją. • Roszczenie banku o wynagrodzenie za korzystanie z kapitału. • Argumenty banku dotyczące przedawnienia roszczeń.
Godne uwagi sformułowania
żądanie zwrotu całości kapitału wypłaconego w PLN oraz zwrotu wartości świadczenia Banku polegającego na umożliwieniu korzystania stronie pozwanej z kapitału udostępnionego przez Bank • roszczenie procesowe stanowi w istocie próbę obejścia zakazu waloryzacji sądowej stosunków w których przewidziano waloryzację umowną • roszczenia zgłoszone w pozwie mają charakter restytucyjny w związku z nieważnością (trwałą bezskutecznością) umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do (...) zawartą pomiędzy poprzednikiem prawnym powoda, a pozwanymi • W przypadku nieważności umowy kredytu każdej stronie przysługuje roszczenie o zwrot świadczenia spełnionego na rzecz drugiej strony jako świadczenia nienależnego • Oddanie do dyspozycji kredytobiorcy kwoty kredytu na czas oznaczony w umowie to synonimiczne określenie świadczenia kwoty kredytu. • celem art. 6 dyrektywy 93/13 jest to, aby konsument nie został związany nieuczciwymi warunkami umownymi stosowanymi przez przedsiębiorcę • Kredytodawca może żądać zwrotu swego świadczenia dopiero od chwili, w której umowa kredytu stała się trwale bezskuteczna
Skład orzekający
Paweł Lasoń
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasad rozliczania nieważnych umów kredytowych po stwierdzeniu abuzywności klauzul, w tym brak możliwości żądania przez bank wynagrodzenia za korzystanie z kapitału oraz specyfika biegu przedawnienia."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nieważnością umowy kredytowej indeksowanej do waluty obcej i rozliczeń między stronami po stwierdzeniu abuzywności.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy popularnego tematu kredytów frankowych i rozliczeń po stwierdzeniu nieważności umowy, z odniesieniami do orzecznictwa TSUE i SN, co jest bardzo interesujące dla prawników i konsumentów.
“Bank przegrywa w sądzie: po unieważnieniu umowy kredytowej nie odzyskał kapitału ani nie zarobił na odsetkach!”
Dane finansowe
WPS: 395 314,91 PLN
zwrot kosztów procesu: 10 817 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.