I C 1281/12

Sąd Okręgowy w RadomiuRadom2013-04-30
SAOSCywilneochrona wierzycielaWysokaokręgowy
skarga paulińskabezskuteczność czynności prawnejpokrzywdzenie wierzycielaodpowiedzialność deliktowasprzedaż nieruchomościZUSdziałanie w złej wierzekoszty procesu

Sąd Okręgowy zasądził od pozwanej na rzecz ZUS kwotę 120.000 zł odszkodowania za sprzedaż nieruchomości, która uniemożliwiła zaspokojenie wierzytelności.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. wniósł o zapłatę 120.000 zł od pozwanej I. P., która jako likwidator spółki sprzedała nieruchomość, uniemożliwiając tym samym zaspokojenie wierzytelności ZUS wynikającej z wcześniejszego wyroku. Pozwana wnosiła o oddalenie powództwa. Sąd Okręgowy ustalił, że sprzedaż nieruchomości była czynnością prawną dokonaną z pokrzywdzeniem wierzyciela, a pozwana działała w złej wierze, ignorując prawomocny wyrok w sprawie I C 396/08. W związku z tym, na podstawie art. 415 k.c., zasądził od pozwanej na rzecz ZUS dochodzoną kwotę.

Powództwo Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. dotyczyło zapłaty kwoty 120.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od pozwanej I. P. Powód wskazał, że pozwana, działając jako likwidator spółki z o.o., sprzedała nieruchomość należącą do spółki, co uniemożliwiło wykonanie wcześniejszego orzeczenia Sądu Okręgowego w Radomiu z dnia 14 września 2009 roku w sprawie sygn. akt I C 396/08, w którym ZUS uzyskał ochronę swojej wierzytelności na podstawie skargi paulińskiej. Pozwana wnosiła o oddalenie powództwa, twierdząc, że spółka istnieje i jest w likwidacji. Sąd Okręgowy ustalił stan faktyczny, odwołując się do wcześniejszych postępowań, w tym wyroku z dnia 14 września 2009 r. uznającego za bezskuteczną umowę darowizny nieruchomości na rzecz E. T. i I. P. oraz umowę spółki z o.o. zawartą z wniesieniem tej nieruchomości jako aportu. Sąd oparł swoje rozstrzygnięcie na przepisach dotyczących skargi paulińskiej (art. 527 k.c. i nast.) oraz odpowiedzialności deliktowej (art. 415 k.c.). Podzielając stanowisko Sądu Najwyższego, sąd uznał, że osoba trzecia, która uzyskała korzyść majątkową w wyniku czynności prawnej dokonanej z dłużnikiem w złej wierze, a następnie zbyła tę korzyść, nadal ponosi odpowiedzialność wobec wierzyciela. W niniejszej sprawie pozwana I. P., sprzedając nieruchomość za kwotę 120.000 zł (przy wartości rynkowej 349.500 zł), działała w złej wierze, mając świadomość pokrzywdzenia wierzyciela ZUS i ignorując prawomocny wyrok w sprawie I C 396/08. W związku z tym, sąd zasądził od pozwanej na rzecz ZUS kwotę 120.000 zł. Żądanie odsetek od dnia sprzedaży nieruchomości zostało oddalone, a odsetki zasądzono od dnia doręczenia pozwu. Rozstrzygnięto również o kosztach procesu i opłacie sądowej.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (2)

Odpowiedź sądu

Tak, osoba trzecia nadal ponosi odpowiedzialność wobec wierzyciela, nawet po zbyciu uzyskanej korzyści, na podstawie przepisów o czynach niedozwolonych (art. 415 k.c.) lub bezpodstawnego wzbogacenia (art. 409 k.c.).

Uzasadnienie

Sąd oparł się na orzecznictwie Sądu Najwyższego, zgodnie z którym wyzbycie się przez osobę trzecią przedmiotu czynności prawnej nie zwalnia jej z odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną wierzycielowi poprzez udaremnienie zaspokojenia z majątku dłużnika. Odpowiedzialność ta może przybrać formę zapłaty odpowiedniej kwoty.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

zasądzenie części powództwa

Strona wygrywająca

Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R.

Strony

NazwaTypRola
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R.instytucjapowód
I. P.osoba_fizycznapozwana
W. W. (1)osoba_fizycznadłużnik (w sprawie I C 396/08)
A. W.osoba_fizycznadłużnik (w sprawie I C 396/08)
E. T. (1)osoba_fizycznaosoba trzecia (w sprawie I C 396/08)
P. J.osoba_fizycznanabywca nieruchomości
(...) Spółka z o.o. z siedzibą w R.spółkadłużnik (w sprawie I C 396/08)

Przepisy (11)

Główne

k.c. art. 527 § § 1

Kodeks cywilny

Przepis regulujący skargę paulińską, umożliwiający wierzycielowi uznanie za bezskuteczną wobec niego czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzyciela.

k.c. art. 415

Kodeks cywilny

Podstawa odpowiedzialności deliktowej za szkodę wyrządzoną z winy.

k.c. art. 481 § § 1

Kodeks cywilny

Reguluje zasądzenie odsetek za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego.

Pomocnicze

k.c. art. 531 § § 2

Kodeks cywilny

Reguluje sytuację, gdy osoba trzecia rozporządziła uzyskaną korzyścią odpłatnie, a nabywca działał w dobrej wierze.

k.c. art. 532

Kodeks cywilny

Dotyczy możliwości zaspokojenia się wierzyciela z przedmiotów majątkowych, które wskutek czynności uznanej za bezskuteczną wyszły z majątku dłużnika albo do niego nie weszły.

k.c. art. 409

Kodeks cywilny

Reguluje kwestię bezpodstawnego wzbogacenia, w tym obowiązek zwrotu, gdy wzbogacenie nastąpiło kosztem pokrzywdzonego wierzyciela.

k.p.c. art. 527

Kodeks postępowania cywilnego

Przepis proceduralny dotyczący skargi paulińskiej.

k.c. art. 455

Kodeks cywilny

Dotyczy terminu spełnienia świadczenia, gdy nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania.

k.p.c. art. 98 § § 1 i § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy zasad orzekania o kosztach procesu.

Dz. U. z 2010 Nr. 90 poz. 594

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

Podstawa do ściągnięcia nieuiszczonej opłaty sądowej.

Dz.U.02.163.1349 ze zm.

Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu

Podstawa do zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Sprzedaż nieruchomości przez pozwaną jako likwidatora spółki była czynnością prawną dokonaną z pokrzywdzeniem wierzyciela ZUS. Pozwana działała w złej wierze, ignorując prawomocny wyrok w sprawie I C 396/08. Osoba trzecia, która zbyła korzyść majątkową uzyskaną w wyniku czynności z dłużnikiem w złej wierze, nadal ponosi odpowiedzialność deliktową wobec wierzyciela. Wartość rynkowa nieruchomości w chwili sprzedaży była znacznie wyższa niż cena sprzedaży.

Odrzucone argumenty

Pozwana kwestionowała zasadę swojej odpowiedzialności. Żądanie odsetek od dnia sprzedaży nieruchomości (7 kwietnia 2010 r.) zamiast od dnia doręczenia pozwu (10 stycznia 2013 r.).

Godne uwagi sformułowania

działając jako likwidator (...) Spółki z o.o. z siedzibą w R. dokonała sprzedaży nieruchomości uniemożliwiła wykonanie orzeczenia Sądu Okręgowego w Radomiu z dnia 14 września 2009 roku w sprawie sygn. akt I C 396/08 czynności prawne podejmowane przez pozwanych prowadziły do pokrzywdzenia wierzyciela Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. w rozumieniu art. 527§ 2 k.c. Osobę trzecią można, co najwyżej pozywać o zapłatę w ramach reżimu odpowiedzialności deliktowej. Osoba trzecia, która przez czynność prawną z dłużnikiem dokonaną w złej wierze w rozumieniu art. 527 § 1 kc uzyskała korzyść majątkową, a następnie korzyść tę zbyła, nie tylko może być pozwana przez wierzyciela pauliańskiego, ale wręcz musi być pozwana i musi zostać wydany przeciwko niej prawomocny wyrok zasądzający na zapłatę Ignorując to prawomocne orzeczenie działała bezprawnie , celowo uniemożliwiając stronie powodowej zaspokojenie przysługującej jej wierzytelności od małżonków W. z przedmiotowej nieruchomości w związku z czym na podstawie art. 415 k.c. obowiązana jest do naprawienia wyrządzonej szkody.

Skład orzekający

Michał Gałek

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie odpowiedzialności osoby trzeciej za szkodę wierzyciela w przypadku zbycia korzyści uzyskanej w wyniku czynności dokonanej z dłużnikiem w złej wierze, nawet po uprzednim uznaniu tej czynności za bezskuteczną w trybie skargi paulińskiej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której osoba trzecia działała w złej wierze i sprzedała nieruchomość, która była przedmiotem wcześniejszego postępowania dotyczącego skargi paulińskiej. Konieczne jest wykazanie złej wiary i związku przyczynowego ze szkodą wierzyciela.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak sąd egzekwuje prawa wierzyciela w sytuacji, gdy dłużnik i osoba trzecia próbują ukryć majątek poprzez sprzedaż nieruchomości. Pokazuje to praktyczne zastosowanie skargi paulińskiej i odpowiedzialności deliktowej.

Sprzedała nieruchomość, by ukryć długi? Sąd Okręgowy zasądził 120 tys. zł odszkodowania!

Dane finansowe

WPS: 120 000 PLN

zapłata: 120 000 PLN

zwrot kosztów procesu: 3600 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
Sygn. akt I C 1281/12 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 kwietnia 2013r. Sąd Okręgowy w Radomiu I Wydział Cywilny w składzie : Przewodniczący S.S.O. Michał Gałek Protokolant prot.sąd. Justyna Pijarska po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2013r. w Radomiu na rozprawie sprawy z powództwa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. przeciwko I. P. o zapłatę 1. zasądza od I. P. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. kwotę 120.000,00 zł (sto dwadzieścia tysięcy zł.) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 10 stycznia 2013r. do dnia zapłaty ; 2. oddala powództwo w pozostałej części; 3. zasądza I. P. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. kwotę 3.600,00 zł (trzy tysiące sześćset zł.) tytułem zwrotu kosztów procesu; 4. nakazuje ściągnąć od I. P. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Radomiu kwotę 6.000,00 zł. (sześć tysięcy) tytułem nieuiszczonej opłaty sądowej, UZASADNIENIE Pozwem z dnia 14 sierpnia 2012 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. wniósł o zasądzenie od I. P. kwoty 120.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 7 kwietnia 2010 roku do dnia zapłaty oraz zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych. W uzasadnieniu żądania wskazał, że pozwana w trakcie trwania postępowania sądowego pomiędzy stronami tj. w dniu 6 kwietnia 2010 roku działając jako likwidator (...) Spółki z o.o. z siedzibą w R. dokonała sprzedaży nieruchomości położonej przy ul. (...) w R. P. J. . Tym działaniem uniemożliwiła wykonanie orzeczenia Sądu Okręgowego w Radomiu z dnia 14 września 2009 roku w sprawie sygn. akt I C 396/08 i wyegzekwowania kwot zasądzonych wyrokiem Sądu Okręgowego w Radomiu z dnia 27 lutego 2003 r. w sprawie I C 837/02. Zdaniem powoda należne odsetki od żądanej kwoty winny być wypłacone od dnia następnego po dniu wyrządzenia szkody, a więc po dniu 6 kwietnia 2010 r. kiedy została dokonana umowa sprzedaży nieruchomości przy ul. (...) w R. tj. od dnia 7 kwietnia 2010 r. (k. 3-5.) Strona powodowa podtrzymała swoje stanowisko przez cały czas trwania procesu, precyzując, że żądana przez niego kwota 120.000 zł stanowi 34% całego odszkodowania jakiej domaga się od pozwanej. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. wskazał także, że (...) Spółka z o.o. z siedzibą w R. nie istnieje i nie ma możliwości wyegzekwowania od niej zasądzonych należności (k. 40 i 40v, k. 52). Pozwana wnosiła o oddalenie powództwa w całości. Wskazała, że (...) Spółka z o.o. R. od której powód dochodzi swojego roszczenia istnieje, jest jednak w stanie likwidacji. Stanowisko to podtrzymała przez czas trwania procesu (k. 40 i 40v, k. 52). Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny : Sąd Okręgowy w Radomiu wyrokiem z dnia 27 lutego 2003 r. zasądził od pozwanych W. W. (1) i A. W. solidarnie na rzecz powoda Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. kwotę 127.783,95 zł wraz z ustawowymi odsetkami od zaległości podatkowych (k. 8-9 akt sprawy I C 396/08 Sądu Okręgowego w Radomiu). W dniu 16 września 2005 roku A. W. i W. W. (1) darowali E. T. (1) i I. P. nieruchomość będącą ich własnością położoną w R. przy ulicy (...) , dla której Sąd Rejonowy w Radomiu prowadzi księgę wieczystą nr (...) (k. 2-4, k. 11- 17 akt sprawy I C 396/08 Sądu Okręgowego w Radomiu). Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. pozwem z dnia 6 marca 2008 roku przeciwko E. T. (2) i I. P. wniósł o uznanie za bezskuteczną w stosunku do niego wyżej wskazanej umowy darowizny ( k. 2-4, i k. 11-17 akt sprawy I C 396/08 Sądu Okręgowego w Radomiu). W odpowiedzi na pozew pozwane podniosły brak legitymacji biernej po ich stronie z uwagi na fakt, iż właścicielem przedmiotowej nieruchomości jest (...) Spółka z o.o. z siedzibą w R. , która została nawiązana pomiędzy pozwanymi E. T. (2) i I. P. w dniu 25 marca 2008 r. Kapitał zakładowy powstałej spółki został pokryty w całości wkładem niepieniężnym w postaci przedmiotowej nieruchomości ( odpowiedź na pozew k. 40-42 akt sprawy I C 396/08 Sądu Okręgowego w Radomiu, akt notarialny z dnia 25 marca 2008 r. Nr repertorium A (...) k. 47-51 akt sprawy I C 396/08 Sądu Okręgowego w Radomiu). Wyrokiem z dnia 14 września 2009 r. Sąd Okręgowy w Radomiu uznał za bezskuteczną w stosunku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w R. umowę darowizny nieruchomości położonej przy ulicy (...) w R. , zawartą przed notariuszem S. W. , repertorium „A" (...) (...) w zakresie wierzytelności przysługującej powodowi wobec A. M. i W. małżonków W. w kwocie 127.783,95 zł wraz z odsetkami wynikającymi z wyroku Sądu Okręgowego w Radomiu zmienionego wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 18 maja 2004r. w sprawie ACa 163/04 oraz w zakresie wierzytelnościami w kwocie 363.204,02 zł wraz odsetkami, stwierdzonymi tytułami wykonawczymi Tym samym wyrokiem uznał także za bezskuteczną w stosunku do powoda czynność prawną - umowę spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...) zawartą przed notariuszem W. W. (4) , repertorium A Nr (...) na podstawie której udziały w kapitale zakładowym zostały pokryte wkładem niepieniężnym w postaci nieruchomości położonej przy ulicy (...) , będącej własnością I. P. i E. T. (2) (k. 185 akt sprawy I C 396/08 Sądu Okręgowego w Radomiu). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy wskazał, iż czynności prawne podejmowane przez pozwanych prowadziły do pokrzywdzenia wierzyciela Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. w rozumieniu art. 527§ 2 k.c. ( k. 185-185v akt sprawy I C 396/08 Sądu Okręgowego w Radomiu; k.9-21). Pozwana (...) Spółka z o.o. w R. zaskarżyła apelacją powyższy wyrok w zakresie jej dotyczącym (k. 197-199 akt sprawy akt sprawy I C 396/08 Sądu Okręgowego w Radomiu). Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2010 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie odrzucił apelację z uwagi na upływ ustawowego terminu do zaskarżenia orzeczenia (k. 249 251-255 akt sprawy I C 396/08 Sądu Okręgowego w Radomiu). W dniu 6 kwietnia 2010 roku I. P. działając jako likwidator (...) Spółki z o.o. z siedzibą w R. dokonała sprzedaży nieruchomości położonej przy ul. (...) w R. P. J. za kwotę 120.000 zł. W akcie notarialnym oświadczyła , iż przedmiotowa nieruchomość nie jest przedmiotem toczącego się postępowania m.in. o podział, o wywłaszczenie lub innego o podobnym charakterze, a także że nie jest przedmiotem roszczenia o przeniesienie własności lub roszczenia o przeniesienie własności lub roszczenia o podobnym charakterze przysługującym jakiejkolwiek innej osobie, nie jest tez obciążona innymi prawami i długami na rzecz osoby trzeciej, a nadto obowiązkami wynikającymi z praw osób trzecich czy orzeczeń sądowych (umowa sprzedaży k.42-44). Wartość rynkowa nieruchomości w chwili zawierania w/w umowy wynosiła 349.500,00zł ( ustalona przez rzeczoznawcę majątkowego powołanego w postępowaniu przed Naczelnikiem Drugiego Urzędu Skarbowego w R. w celu określenia należnego podatku od czynności cywilnoprawnych Nr (...) ). Pozwana nie była wzywana do zwrotu uzyskanej kwoty ze sprzedaży ww. nieruchomości przed doręczeniem jej odpisu pozwu w sprawie niniejszej w dniu 9 stycznia 2013r. (okoliczność niesporna). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów w postaci orzeczeń wydanych w sprawie I C 396/08 Sądu Okręgowego w Radomiu tj., wyroku z dnia 14 września 2009 r., postanowienia Sąd Apelacyjny w Lublinie z dnia 8 kwietnia 2010 r. w sprawie I A Ca 129/10, umowy sprzedaży z dnia 6 kwietnia 201 Or. k. 42-44, ustalenia wartości przedmiotowej nieruchomości w postępowaniu wszczętym przez Naczelnika (...) Urzędu Skarbowego w R. w celu określenia należnego podatku od czynności cywilnoprawnych Nr (...) . Dokument na które powoływała się strona powodowa nie były kwestionowane przez pozwaną, która podnosiła brak podstaw do przypisania jej odpowiedzialności za wyrządzenie szkody stronie powodowej. Sąd Okręgowy zważył, co następuje: Żądanie pozwu jest niewątpliwie konsekwencją wcześniej wydanego wyroku w sprawie I C 396/08 Sadu Okręgowego w Radomiu toczącej się z udziałem stron . W sprawie tej ZUS uzyskał ochronę przysługującej mu wierzytelności pieniężnej na podstawie skargi paulińskiej skierowanej przeciwko I. P. jako osobie trzeciej w rozumieniu art. 527 k.p.c. Stanowiska stron wskazują, że spór sprowadza się do zastosowania właściwych przepisów prawa materialnego skoro pozwana kwestionuje generalnie samą zasadę swej odpowiedzialności z tytułu czynu niedozwolonego. W orzecznictwie i literaturze przedmiotu wyraźnie dopuszcza się możliwość korzystania przez wierzyciela z ochrony przewidzianej w przepisach o czynach niedozwolonych gdy osoba trzecia dokonała dalszego rozporządzenia przedmiotami nabytymi od dłużnika, (zob. M. Pyziak-Szafnicka: Ochrona wierzyciela w razie niewypłacalności dłużnika, Warszawa 1995, str. 188). Skutkiem uwzględnienia skargi paulińskiej jest to, że wierzyciel, względem którego czynność prawna dłużnika została uznana za bezskuteczną, może z pierwszeństwem przed wierzycielami osoby trzeciej dochodzić zaspokojenia z przedmiotów majątkowych, które wskutek czynności uznanej za bezskuteczną wyszły z majątku dłużnika albo do niego nie weszły ( art. 532 k.c ). Jeżeli osoba trzecia rozporządziła uzyskaną korzyścią, wierzyciel może wystąpić bezpośrednio przeciwko osobie, na której rzecz rozporządzenie nastąpiło, jeżeli osoba ta wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną albo jeżeli rozporządzenie było nieodpłatne ( art. 531 § 2 k.c ). W takich warunkach można dokonywać egzekucji „u osoby czwartej." Jeżeli zaś nastąpiło rozporządzenie odpłatne, a nabywca działał „w dobrej wierze" brak podstaw egzekucji u kolejnego nabywcy (osoby czwartej). U osoby trzeciej nie można również prowadzić egzekucji, albowiem nie dysponuje przedmiotami majątkowymi, które wyszły z majątku dłużnika. Pokrzywdzonemu wierzycielowi służy tylko deliktowa ochrona w stosunku do osoby trzeciej, jeżeli jej czynowi rozporządzenia przedmiotami majątkowymi nabytymi od dłużnika można przypisać charakter czynu niedozwolonego i stwierdzić wszystkie przesłanki odpowiedzialności deliktowej. Zwraca się także uwagę ,że w reżimie prawnym skargi pauliańskiej nie zastosował ustawodawca zasady surogacji. Zatem dalsze rozporządzenie przez osobę trzecią przedmiotami majątkowymi, które na skutek czynności prawnej uznanej za bezskuteczną wyszły z majątku dłużnika, nie może prowadzić do możliwości zaspokojenia się wierzyciela z uzyskanego przez osobę trzecią świadczenia wzajemnego z jej wtórnej czynności prawnej. Właściwą drogę dla wierzyciela stanowi zaskarżenie w trybie art. 531 Kodeksu cywilnego tej drugiej czynności prawnej - przy pozywaniu „osoby czwartej" - i późniejsze egzekwowanie świadczenia należnego od dłużnika poprzez zajęcie i egzekucję przedmiotu majątkowego nabytego przez osobę czwartą. Osobę trzecią można, co najwyżej pozywać o zapłatę w ramach reżimu odpowiedzialności deliktowej. (tak Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 21 września 2006 r., I ACa 852/2006 LexPolonica nr 2222162 Biuletyn Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu 2007/2 poz. 25) Sąd podziela także stanowisko, na które powoływała się strona powodowa , przedstawione przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia z dnia 3 lutego 2005 r. II CK 412/2004 , LexPolonica nr 373732 w którym wskazano , że : „Osoba trzecia, która przez czynność prawną z dłużnikiem dokonaną w złej wierze w rozumieniu art. 527 § 1 kc uzyskała korzyść majątkową, a następnie korzyść tę zbyła, nie tylko może być pozwana przez wierzyciela pauliańskiego, ale wręcz musi być pozwana i musi zostać wydany przeciwko niej prawomocny wyrok zasądzający na zapłatę, jeśli wierzyciel zamierza urealnić swoją do dłużnika wierzytelność z majątku osoby trzeciej. W każdym razie, mimo pozbycia się przez osobę trzecią przedmiotu czynności prawnej z dłużnikiem nie przestaje ona być wobec wierzyciela odpowiedzialna za to, że wierzyciel nie mógł się zaspokoić z majątku dłużnika". Słusznie Sąd Najwyższy w powołanym wyroku zaznaczył , żę istotą skargi pauliańskiej jest żądanie ubezskutecznienia w stosunku do wierzyciela czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z osobą trzecią, celem zaś skargi pauliańskiej jest umożliwienie wierzycielowi zaspokojenia się z majątku osoby trzeciej w zakresie w jakim byłoby to skuteczne w stosunku do dłużnika gdyby ten nie pozbył się swego majątku lub nie zrezygnował z jego powiększenia. Wyrok sądu uwzględniający powództwo stanowi materialno-prawną przesłankę powstania po stronie osoby trzeciej obowiązku takiego zachowania się, które pozwala wierzycielowi na uzyskanie tego, na co mógł liczyć w przypadku realizacji wierzytelności z majątku dłużnika. W razie odpłatnej czynności podlegającej względnemu ubezskutecznieniu powyższy obowiązek osoby trzeciej znajduje uzasadnienie zarówno w koncepcji czynu niedozwolonego ( art. 415 kc ) jak i w koncepcji bezpodstawnego wzbogacenia ( art. 409 kc ). Osoba trzecia działająca w złej wierze może być postrzegana jako współwinna wyrządzenia wierzycielowi szkody przez udaremnienie mu możliwości zaspokojenia się z majątku dłużnika, względnie jako wzbogacona w stosunku do wierzyciela bezpodstawnie jego kosztem o przedmiot lub wartość, które, jako służące pokrzywdzeniu wierzyciela, nie powinny były znaleźć się w jej majątku i ze zwrotem których powinna się liczyć. Wyzbycie się przez osobę trzecią ww. przedmiotu lub wartości niczego w kwestii jej odpowiedzialności nie zmienia. Wprawdzie zaspokojenie się wierzyciela w wyniku egzekucji skierowanej do majątku osoby trzeciej nie jest w takiej sytuacji możliwe ale oznacza to jedynie niemożność skorzystania przez wierzyciela z określonego sposobu przymuszenia osoby trzeciej do wyrównania straty wynikłej z pozbawienia wierzyciela możności egzekwowania wierzytelności od dłużnika. Nie oznacza natomiast, że osoba trzecia zostaje zwolniona z odpowiedzialności wobec wierzyciela. Po zbyciu przedmiotu czynności prawnej z dłużnikiem osoba trzecia nie przestaje być współsprawcą szkody wierzyciela ani nie może się zasłaniać zarzutem, że nie jest już wzbogacona. Szkoda, która powstała m.in. w wyniku jej nagannego działania nadal istnieje i nadal osoba trzecia znajduje się w sytuacji, o której mowa w art. 409 kc in fine. Sprawia to, że wierzyciel może poszukiwać ochrony przed niewypłacalnością dłużnika przez bezpośrednie żądanie zasądzenia od osoby trzeciej sumy jaką by pozyskał w wyniku egzekucji prowadzonej z majątku dłużnika. Warunkiem sine qua non jest w tym przypadku uprzednie uzyskanie przez wierzyciela prawomocnego wyroku, w którym czynność prawna osoby trzeciej z dłużnikiem zostanie uznana wobec niego za bezskuteczną. Wyrok taki ma charakter konstytutywny i nie może go zastąpić przestankowe ustalenie bezskuteczności w procesie przeciwko osobie trzeciej o zapłatę. Z powyższego wynika, że osoba trzecia, która przez czynność prawną z dłużnikiem dokonaną w złej wierze w rozumieniu art. 527 § 1 kc uzyskała korzyść majątkową, a następnie korzyść tę zbyła, nie tylko może być pozwana przez wierzyciela pauliańskiego, ale wręcz musi być pozwana i musi zostać wydany przeciwko niej prawomocny wyrok zasądzający na zapłatę, jeśli wierzyciel zamierza urealnić swoją do dłużnika wierzytelność z majątku osoby trzeciej. W każdym razie, mimo pozbycia się przez osobę trzecią przedmiotu czynności prawnej z dłużnikiem nie przestaje ona być wobec wierzyciela odpowiedzialna za to, że wierzyciel nie mógł się zaspokoić z majątku dłużnika. Odpowiedzialność ta może przybrać formę znoszenia przez osobę trzecią egzekucji z jej majątku na zaspokojenie wierzyciela (taka sytuacja została wyraźnie unormowana w art. 532 kc ), ale może też wyrażać się w formie zapłaty przez osobę trzecią odpowiedniej kwoty, która - w razie odmowy może być przedmiotem dochodzenia przed sądem na podstawie art. 415 k.c. lub art. 409 kc , a następnie egzekucji z majątku osoby trzeciej. Podobny pogląd Sąd Najwyższy wyraził w wyroku z dnia 30 września 2004 r. IV CK 30/2004 (LexPolonica nr 1630149). Sąd Okręgowy w całości podziela przytoczone stanowiska , co pozwala w okolicznościach niniejszej sprawy przypisać pozwanej odpowiedzialność za zaspokojenie wierzytelności przysługującej ZUS od małżonków W. na podstawie art. 415 k.c. Podstawę materialna tej odpowiedzialności stanowi wyrok wydany przeciwko pozwanej w sprawie I C 396/08 Sądu Okręgowego w Radomiu , który uprawomocnił się w dniu 20 października 2009r. Bez znaczenia dla tej odpowiedzialności jest działanie pozwanej w charakterze likwidatora spółki (...) skoro pokrycie udziałów w spółce przez I. P. aportem w postaci przedmiotowej nieruchomości uznane zostało za bezskuteczne w stosunku do strony powodowej. Niewątpliwie więc l. P. sprzedając przedmiotową nieruchomość miała świadomość, że działa z pokrzywdzeniem strony powodowej i nie może tej odpowiedzialności przerzucić na spółkę. Pozwana rozporządzając całą nieruchomością - rozporządziła też udziałem darowanym jej przez małżonków W. w 1/2 części, z którego strona powodowa ma prawo się z zaspokoić. Równowartość tego udziału wynosi 174.750,00 zł. Na tę okoliczność Sąd oparł się na wycenie nieruchomości sporządzonej w postępowaniu przeprowadzonym przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w R. przez rzeczoznawcę majątkowego. Z umowy tej wynika również, iż nabywca nabył całą nieruchomość odpłatnie, będąc w dobrej wierze (domniemanie wynikające z art. 7 k.c. nie zostało wzruszone) będąc na podstawie informacji otrzymanych od pozwanej przekonany, iż sporna nieruchomość skutecznie została wniesiona do spółki . A skoro był w dobrej wierze (pozwana tego nie kwestionowała) nie miałby zastosowania art. 531 § 2 k.c. Niewątpliwym jest w niniejszej sprawie to, że I. P. działając jako likwidator (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością dokonując w dniu 6 kwietnia 2010 roku umowy sprzedaży nieruchomości przy ulicy (...) w R. znała stan faktyczny i prawny przedmiotowej nieruchomości, a przede wszystkim winna się liczyć ze stanem prawnym wynikającym z prawomocnego wyroku wydanego w sprawie I C 396/08 Sądu Okręgowego w Radomiu . Ignorując to prawomocne orzeczenie działała bezprawnie , celowo uniemożliwiając stronie powodowej zaspokojenie przysługującej jej wierzytelności od małżonków W. z przedmiotowej nieruchomości w związku z czym na podstawie art. 415 k.c. obowiązana jest do naprawienia wyrządzonej szkody . Na podstawie powyższych rozważań Sąd uznał żądanie powoda za uzasadnione i dlatego w punkcie pierwszym wyroku zasądził od pozwanej na jego rzecz kwotę 120.000 złotych wraz z ustawowymi odsetkami od dnia następnego od doręczenia pozwanej odpisu pozwu to jest 10 stycznia 2013 r. Żądanie zasądzenia odsetek od dnia następnego od sprzedaży nieruchomości nie jest uzasadnione. Zgodnie z dyspozycją art. 481 § 1 k.c , wierzyciel może domagać się odsetek za okres opóźnienia w spełnieniu przez dłużnika świadczenia pieniężnego, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Według ugruntowanego w orzecznictwie poglądu, zgodnie z przepisem art. 481 § 1 kc odsetki należą się wierzycielowi od chwili, gdy dłużnik opóźnia się ze spełnieniem wymagalnego świadczenia pieniężnego, a tylko w wypadkach wyjątkowych od chwili wyrządzenia szkody. Jeśli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, to dłużnik powinien spełnić świadczenie niezwłocznie po wezwaniu ( art. 455 k.c ). W wypadku opóźnienia dłużnika wierzyciel jest uprawniony do odsetek od nieterminowo spełnionego świadczenia pieniężnego. Roszczenie o zapłatę odszkodowania co do zasady nie podlega odrębnym regułom w zakresie terminu spełnienia świadczenia przez dłużnika i dlatego żądanie zasądzenia odsetek od dnia 7 kwietnia 201 Or. należało oddalić . O kosztach sądowych w przedmiotowej sprawie Sąd orzekł w punkcie drugim i trzecim wyroku na podstawie art. 98 § 1 i § 3 k.p.c , art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 Nr. 90 poz. 594) i § 6 ustęp 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu . (Dz.U.02.163.1349 ze zm.). Zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu Sąd zasądził od I. P. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. koszty procesu w kwocie 3600 złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego. Ponadto nakazał ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa kwotę 6000 tytułem opłaty, od której ponoszenia powód był zwolniony. /-/ Na oryginale właściwy podpis.-

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI