I C 1258/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód (...) Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty InSecura z siedzibą w W. wytoczył powództwo o zapłatę 1275,57 zł z odsetkami, wskazując jako podstawę umowę pożyczki zawartą przez pozwanego G. T. z inną spółką, a następnie scedowaną na powoda. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, podnosząc swoje problemy zdrowotne (schizofrenia, niepełnosprawność) i częściowe ubezwłasnowolnienie. Sąd ustalił, że pozwany, będąc osobą częściowo ubezwłasnowolnioną i chorującą psychicznie, zawarł umowę pożyczki na kwotę 590 zł bez zgody i potwierdzenia swojego kuratora. Zgodnie z art. 17 kc, do ważności takiej czynności wymagana jest zgoda kuratora, a brak tej zgody czynił umowę nieważną (art. 58 kc, art. 63 kc). W związku z nieważnością umowy, powód oparł swoje roszczenie na przepisach o świadczeniu nienależnym (art. 410 kc), które odsyłają do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 kc). Sąd zasądził jedynie kwotę kapitału pożyczki w wysokości 590 zł wraz z odsetkami od dnia doręczenia pisma z ostatecznym stanowiskiem powoda (31.10.2017 r.), uznając, że tylko ta kwota stanowiła świadczenie nienależne. Pozostała część powództwa, obejmująca prowizje i inne opłaty, została oddalona. Sąd, kierując się stanem zdrowia i sytuacją majątkową pozwanego oraz art. 102 kpc, nie obciążył go kosztami postępowania. Koszty sądowe w części nieuiszczonej przez powoda zostały ściągnięte od niego na rzecz Skarbu Państwa.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących czynności prawnych osób częściowo ubezwłasnowolnionych, stosowanie przepisów o świadczeniu nienależnym w przypadku nieważności umowy pożyczki, a także stosowanie art. 102 kpc w sprawach z osobami o trudnej sytuacji życiowej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pozwanego (częściowe ubezwłasnowolnienie, choroba psychiczna) i nie stanowi ogólnej reguły dla wszystkich umów pożyczek.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa pożyczki zawarta przez osobę częściowo ubezwłasnowolnioną bez zgody i potwierdzenia kuratora jest ważna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa zawarta przez osobę częściowo ubezwłasnowolnioną bez zgody kuratora jest nieważna, chyba że zostanie przez kuratora potwierdzona.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na przepisy Kodeksu cywilnego (art. 15, 17, 18, 58, 63 kc) dotyczące ograniczonej zdolności do czynności prawnych osób częściowo ubezwłasnowolnionych oraz na nieważność czynności prawnych sprzecznych z ustawą lub mających na celu obejście ustawy. Brak zgody lub potwierdzenia przez kuratora czyni umowę nieważną.
Czy w przypadku nieważności umowy pożyczki, wierzyciel może dochodzić zwrotu świadczenia na podstawie przepisów o świadczeniu nienależnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia, można dochodzić zwrotu na podstawie przepisów o świadczeniu nienależnym (art. 410 kc).
Uzasadnienie
Sąd zastosował art. 410 § 1 i 2 kc, który odsyła do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 kc), uznając, że pozwany otrzymał kwotę 590 zł bez podstawy prawnej.
Czy pozwanego, osobę niepełnosprawną i chorą psychicznie, należy obciążyć kosztami postępowania w całości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, w wyjątkowych wypadkach, biorąc pod uwagę stan zdrowia i sytuację majątkową strony, sąd może nie obciążać jej kosztami postępowania w całości (art. 102 kpc).
Uzasadnienie
Sąd zastosował przepis art. 102 kpc, uwzględniając trudną sytuację zdrowotną i majątkową pozwanego, co uzasadniało odstąpienie od obciążania go kosztami.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty InSecura | instytucja | powód |
| G. T. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 17
Kodeks cywilny
Do ważności czynności prawnej, przez którą osoba częściowo ubezwłasnowolniona zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego (kuratora).
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Do świadczenia nienależnego stosuje się przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
Pomocnicze
k.c. art. 15
Kodeks cywilny
Osoba częściowo ubezwłasnowolniona ma ograniczoną zdolność do czynności prawnych.
k.c. art. 18 § 1
Kodeks cywilny
Ważność umowy zawartej przez pozwanego bez wyrażonej zgody kuratora, zależała od potwierdzenia tej umowy przez kuratora.
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że ustawy przewidują inny skutek, w szczególności, że na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wstępują odpowiednie przepisy ustawy.
k.c. art. 63
Kodeks cywilny
Jeżeli w umowie zastrzeżono, że jedna ze stron lub każda z nich może od niej odstąpić za zapłatą określonej sumy (odstępne), oświadczenie o odstąpieniu jest skuteczne tylko wtedy, gdy nastąpiło jednocześnie z jego złożeniem.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.
k.c. art. 481 § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była z góry oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Jeżeli interesy stron były wzajemnie różne, sąd może włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów należnych drugiej stronie.
u.k.s.c. art. 113 § 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Skarb Państwa ponosi tymczasowo niezbędne wydatki związane z prowadzeniem postępowania, które nie zostały pokryte przez strony.
k.c. art. 720
Kodeks cywilny
Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy określonych co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność umowy pożyczki z uwagi na zawarcie jej przez osobę częściowo ubezwłasnowolnioną bez zgody kuratora. • Podstawa prawna roszczenia z tytułu świadczenia nienależnego (art. 410 kc). • Trudna sytuacja zdrowotna i majątkowa pozwanego uzasadniająca zastosowanie art. 102 kpc.
Odrzucone argumenty
Roszczenie oparte na ważności umowy pożyczki i naliczonych opłatach.
Godne uwagi sformułowania
zdolność pozwanego do świadomego i swobodnego powzięcia decyzji oraz wyrażenia woli była znacznie ograniczona • umowa ta była nieważna • świadczenie nienależne jest m. in. wtedy, gdy czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia • W pozostałym zakresie powództwo podlegało oddaleniu. • Sąd na postawie art. 102 kpc . nie obciążał pozwanego kosztami postępowania.
Skład orzekający
Agnieszka Leszkiewicz
przewodnicząca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących czynności prawnych osób częściowo ubezwłasnowolnionych, stosowanie przepisów o świadczeniu nienależnym w przypadku nieważności umowy pożyczki, a także stosowanie art. 102 kpc w sprawach z osobami o trudnej sytuacji życiowej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pozwanego (częściowe ubezwłasnowolnienie, choroba psychiczna) i nie stanowi ogólnej reguły dla wszystkich umów pożyczek.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak prawo chroni osoby o ograniczonej zdolności do czynności prawnych, nawet w kontekście umów finansowych zawieranych z funduszami sekurytyzacyjnymi. Podkreśla znaczenie zgody kuratora i konsekwencje jej braku.
“Nieważna pożyczka od funduszu: sąd chroni ubezwłasnowolnionego pozwanego.”
Dane finansowe
WPS: 1275,57 PLN
kapitał pożyczki: 590 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.