I C 1258/16

Sąd Rejonowy w SłupskuSłupsk2017-11-30
SAOSCywilnezobowiązaniaŚredniarejonowy
fundusz sekurytyzacyjnyumowa pożyczkiubezwłasnowolnieniekuratornieważność czynności prawnejświadczenie nienależnebezpodstawne wzbogaceniekoszty postępowania

Podsumowanie

Sąd Rejonowy w Słupsku zasądził od pozwanego na rzecz funduszu sekurytyzacyjnego kwotę 590 zł z odsetkami, oddalając powództwo w pozostałym zakresie z uwagi na nieważność umowy pożyczki zawartej przez częściowo ubezwłasnowolnionego pozwanego bez zgody kuratora.

Powód, fundusz sekurytyzacyjny, dochodził zapłaty ponad 1200 zł tytułem niespłaconej pożyczki i naliczonych opłat. Pozwany, osoba częściowo ubezwłasnowolniona z powodu choroby psychicznej, zawarł umowę pożyczki bez zgody kuratora. Sąd uznał umowę za nieważną na podstawie przepisów o czynnościach prawnych osób częściowo ubezwłasnowolnionych i oparł zasądzenie na przepisach o świadczeniu nienależnym, uwzględniając jedynie kwotę kapitału pożyczki (590 zł).

Powód (...) Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty InSecura z siedzibą w W. wytoczył powództwo o zapłatę 1275,57 zł z odsetkami, wskazując jako podstawę umowę pożyczki zawartą przez pozwanego G. T. z inną spółką, a następnie scedowaną na powoda. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, podnosząc swoje problemy zdrowotne (schizofrenia, niepełnosprawność) i częściowe ubezwłasnowolnienie. Sąd ustalił, że pozwany, będąc osobą częściowo ubezwłasnowolnioną i chorującą psychicznie, zawarł umowę pożyczki na kwotę 590 zł bez zgody i potwierdzenia swojego kuratora. Zgodnie z art. 17 kc, do ważności takiej czynności wymagana jest zgoda kuratora, a brak tej zgody czynił umowę nieważną (art. 58 kc, art. 63 kc). W związku z nieważnością umowy, powód oparł swoje roszczenie na przepisach o świadczeniu nienależnym (art. 410 kc), które odsyłają do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 kc). Sąd zasądził jedynie kwotę kapitału pożyczki w wysokości 590 zł wraz z odsetkami od dnia doręczenia pisma z ostatecznym stanowiskiem powoda (31.10.2017 r.), uznając, że tylko ta kwota stanowiła świadczenie nienależne. Pozostała część powództwa, obejmująca prowizje i inne opłaty, została oddalona. Sąd, kierując się stanem zdrowia i sytuacją majątkową pozwanego oraz art. 102 kpc, nie obciążył go kosztami postępowania. Koszty sądowe w części nieuiszczonej przez powoda zostały ściągnięte od niego na rzecz Skarbu Państwa.

Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.

Sprawdź

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Nie, umowa zawarta przez osobę częściowo ubezwłasnowolnioną bez zgody kuratora jest nieważna, chyba że zostanie przez kuratora potwierdzona.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na przepisy Kodeksu cywilnego (art. 15, 17, 18, 58, 63 kc) dotyczące ograniczonej zdolności do czynności prawnych osób częściowo ubezwłasnowolnionych oraz na nieważność czynności prawnych sprzecznych z ustawą lub mających na celu obejście ustawy. Brak zgody lub potwierdzenia przez kuratora czyni umowę nieważną.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

częściowe uwzględnienie powództwa

Strona wygrywająca

G. T. (w zakresie oddalenia powództwa)

Strony

NazwaTypRola
(...) Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty InSecurainstytucjapowód
G. T.osoba_fizycznapozwany

Przepisy (12)

Główne

k.c. art. 17

Kodeks cywilny

Do ważności czynności prawnej, przez którą osoba częściowo ubezwłasnowolniona zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego (kuratora).

k.c. art. 410

Kodeks cywilny

Do świadczenia nienależnego stosuje się przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu.

k.p.c. art. 102

Kodeks postępowania cywilnego

W szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.

Pomocnicze

k.c. art. 15

Kodeks cywilny

Osoba częściowo ubezwłasnowolniona ma ograniczoną zdolność do czynności prawnych.

k.c. art. 18 § 1

Kodeks cywilny

Ważność umowy zawartej przez pozwanego bez wyrażonej zgody kuratora, zależała od potwierdzenia tej umowy przez kuratora.

k.c. art. 58

Kodeks cywilny

Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że ustawy przewidują inny skutek, w szczególności, że na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wstępują odpowiednie przepisy ustawy.

k.c. art. 63

Kodeks cywilny

Jeżeli w umowie zastrzeżono, że jedna ze stron lub każda z nich może od niej odstąpić za zapłatą określonej sumy (odstępne), oświadczenie o odstąpieniu jest skuteczne tylko wtedy, gdy nastąpiło jednocześnie z jego złożeniem.

k.c. art. 405

Kodeks cywilny

Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.

k.c. art. 481 § 2

Kodeks cywilny

Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była z góry oznaczona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie.

k.p.c. art. 100

Kodeks postępowania cywilnego

Jeżeli interesy stron były wzajemnie różne, sąd może włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów należnych drugiej stronie.

u.k.s.c. art. 113 § 1

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

Skarb Państwa ponosi tymczasowo niezbędne wydatki związane z prowadzeniem postępowania, które nie zostały pokryte przez strony.

k.c. art. 720

Kodeks cywilny

Przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy określonych co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Nieważność umowy pożyczki z uwagi na zawarcie jej przez osobę częściowo ubezwłasnowolnioną bez zgody kuratora. Podstawa prawna roszczenia z tytułu świadczenia nienależnego (art. 410 kc). Trudna sytuacja zdrowotna i majątkowa pozwanego uzasadniająca zastosowanie art. 102 kpc.

Odrzucone argumenty

Roszczenie oparte na ważności umowy pożyczki i naliczonych opłatach.

Godne uwagi sformułowania

zdolność pozwanego do świadomego i swobodnego powzięcia decyzji oraz wyrażenia woli była znacznie ograniczona umowa ta była nieważna świadczenie nienależne jest m. in. wtedy, gdy czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia W pozostałym zakresie powództwo podlegało oddaleniu. Sąd na postawie art. 102 kpc . nie obciążał pozwanego kosztami postępowania.

Skład orzekający

Agnieszka Leszkiewicz

przewodnicząca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących czynności prawnych osób częściowo ubezwłasnowolnionych, stosowanie przepisów o świadczeniu nienależnym w przypadku nieważności umowy pożyczki, a także stosowanie art. 102 kpc w sprawach z osobami o trudnej sytuacji życiowej."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji pozwanego (częściowe ubezwłasnowolnienie, choroba psychiczna) i nie stanowi ogólnej reguły dla wszystkich umów pożyczek.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak prawo chroni osoby o ograniczonej zdolności do czynności prawnych, nawet w kontekście umów finansowych zawieranych z funduszami sekurytyzacyjnymi. Podkreśla znaczenie zgody kuratora i konsekwencje jej braku.

Nieważna pożyczka od funduszu: sąd chroni ubezwłasnowolnionego pozwanego.

Dane finansowe

WPS: 1275,57 PLN

kapitał pożyczki: 590 PLN

Agent AI dla prawników

Masz pytanie dotyczące tej sprawy?

Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.

Wyszukiwanie w 1,4 mln orzeczeń SN, NSA i sądów powszechnych
Dogłębna analiza z powołaniem na źródła
Zadawaj pytania uzupełniające — jak rozmowa z ekspertem

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt I C 1258/16 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 listopada 2017r. Sąd Rejonowy w Słupsku I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodnicząca: SSR Agnieszka Leszkiewicz Protokolant: S. N. po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 listopada 2017 r. w S. sprawy z powództwa (...) Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego InSecura z siedzibą w W. przeciwko G. T. o zapłatę I. zasądza od pozwanego G. T. na rzecz powoda (...) Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego InSecura z siedzibą w W. kwotę 590,00 zł (pięćset dziewięćdziesiąt złotych i 00/100) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 31.10.2017 r. do dnia zapłaty; II. oddala powództwo w pozostałym zakresie; III. nie obciąża pozwanego G. T. kosztami postępowania; IV. nakazuje ściągnąć od powoda (...) Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego InSecura z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Słupsku kwotę 205,32 zł (dwieście pięć złotych i 32/100) tytułem zwrotu części nieuiszczonych kosztów sądowych. Sygn. akt I C 1258/16 UZASADNIENIE Powód (...) Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty InSecura z siedzibą w W. , reprezentowany przez fachowego pełnomocnika , wytoczył w dniu 21.03.2016 r. w elektronicznym postępowaniu upominawczym przeciwko pozwanemu G. T. powództwo o zapłatę 1275,57 zł. z odsetkami ustawowymi od dnia 22.03.2016 r. do dnia zapłaty. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, iż pozwany zawarł w dniu 28.05.2015 r. z (...) sp. z o.o. umowę pożyczki na kwotę 590 zł, która nie została w całości spłacona. Powód wskazał, iż na kwotę dochodzoną pozwem składają się: kwota 590 zł. kapitału pożyczki, 147,50 prowizja za udzielenie pożyczki, oplata odszkodowawcza 300 zł., prowizja serwisowa 210,63 zł. oraz odsetki naliczone od należności głównej od dnia 29.08.2015 r. do dnia wniesienia pozwu. Postanowieniem z dnia 4.04.2016 r. sprawa została przekazana z Sądu Rejonowego Lublin - Zachód w Lublinie do rozpoznania do Sądu Rejonowego w Słupsku. Pismem z dnia 13.05.2014 r. (data wpływu do SR w Słupsku 20.05.2016 r.) powód wskazał, iż domaga się odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty dochodzonej pozwem. Pozwany złożył odpowiedź na pozew, w której wniósł o oddalenie powództwa, wskazując, iż jest chory na schizofrenię paranoidalną i jest osobą niepełnosprawną, powołując się przy tym na orzeczenie lekarza ZUS, opinię psychiatryczną oraz dokumentację medyczną. Pozwany reprezentowany przez kuratora i jego kurator, wnieśli na rozprawie o oddalenie powództwa. Pismem z dnia 26.10.2016 r.i z 16.10.2017 r. powód wniósł o zasądzenie na jego rzecz kwoty dochodzonej pozwem z należnościami ubocznymi, wskazując jako podstawę prawną art. 410 kc. Sąd ustalił, co następuje: Umową z dnia 28.05.2015 r. (...) sp. z o.o. z siedzibą w P. i pozwany podpisali umowę pożyczki na kwotę 590 zł. w umowie tej została ustalona prowizja na kwotę 147,50 zł., prowizja za obsługę 70,21 zł., opłata odszkodowawcza 5 zł. za każdy dzień opóźnienia w zapłacie, nie więcej niż 300 zł. dowód: k. 32-37– umowa pożyczki, k. 107-108 – wniosek o udzielenie pożyczki, k. 109-120 – umowa pożyczki z zał. Pozwany nie spłacił pożyczki. W związku z tym był wzywany do zapłaty. dowód: k. 27 – 31- wezwanie do zapłaty z dowodem nadania Z uwagi na brak spłaty pożyczki pożyczkodawca wypowiedział pozwanemu umowę pożyczki pismem z dnia 9.09.2015 r. dowód: k. 121-122 – wypowiedzenie Spółka, z którą pozwany podpisał umowę pożyczki zawarła umowę spółki komandytowej i powstała spółka (...) sp. z o.o. sp. k. z siedzibą w W. , do której spółki wniosła wkład niepieniężny (aportem) w postaci istniejących, wymagalnych wierzytelności, w tym przysługujących jej w stosunku do pozwanego. Następnie nowopowstała spółka dokonała cesji na rzecz powoda przysługującej jej w stosunku do pozwanego wierzytelności. bezsporne oraz dowód: k. 38-48 - akt notarialny z 27.11.2015 r. – umowa spółki komandytowej, k. 49-58 - umowa przelewu wierzytelności z 28.12.2015 r. Pozwany jest osobą niepełnosprawną, całkowicie niezdolną do pracy, częściowo ubezwłasnowolnioną, choruje na chorobę psychiczną - schizofrenię przewlekłą z zaostrzeniami paranoidalnymi. W dniu 28.05.2015 r. zdolność pozwanego do świadomego i swobodnego powzięcia decyzji oraz wyrażenia woli była znacznie ograniczona. Stan psychiczny wypełniał przesłanki do jego częściowego ubezwłasnowolnienia. W chwili zawarcia umowy pożyczki pozwany nie posiadał zgody kuratora, kurator nigdy nie wyraził zgody pisemnie na zawarcie tej umowy – ani w trakcie, ani już po jej zawarciu. dowód: k. 98- orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, k. 99-100 - opinia sądowo – psychiatryczna w sprawie I Ns 149/11, k. 101-102 – karta informacyjna leczenia szpitalnego, k. 158-159 – dokumentacja medyczna, k. 163-opinia biegłego sądowego psychiatry Postanowieniem z dnia 31.05.2007 r. wydanym w sprawie III R Ns 207/07 przez Sąd Rejonowy w Słupsku III Wydział Rodzinny i Nieletnich, zwolniona została z obowiązków kuratora jedna osoba, a ustanowiono inną – w osobie matki pozwanego – I. T. . Obecnie, po śmierci matki pozwanego (fakt znany Sądowi z urzędu – z innych toczących się spraw), kuratorem częściowo ubezwłasnowolnionego pozwanego została ustanowiona A. K. . dowód: k. 139 – postanowienie z 31.05.2007 r., k. 187 – zaświadczenie, k. 195 – postanowienie z 29.08.2017 r. w sprawie IIIRNs 271/17, fakt znany z urzędu Sąd zważył, co następuje: Powództwo podlegało uwzględnieniu w części. Z uwagi na to, iż w sprawie powstała konieczność zasięgnięcia wiadomości specjalnych i powołania biegłego sądowego, Sąd rozpoznał sprawę z pominięciem przepisów o postępowaniu uproszczonym (k. 147). Powód dochodził swojego roszczenia, opierając je pierwotnie na przepisie art. 720 kc. (umowa pożyczki). Jak wynika z opinii biegłego psychiatry, pozwany w dacie podpisania umowy był osobą chorą psychicznie, w stopniu znacznym miał ograniczoną zdolność do świadomego i swobodnego powzięcia i wyrażenia woli. Istniały przesłanki do jego częściowego ubezwłasnowolnienia, ponadto - co wynika z akt sprawy pozwany w dacie podpisania umowy był osobą częściowo ubezwłasnowolnioną, dla której ustanowiono kuratora, w tym do sprawowania zarządu jego majątkiem. W dacie podpisania umowy pożyczki w czynności tej nie uczestniczył kurator pozwanego i żaden z kuratorów nigdy nie potwierdził tej umowy (k. 171 – oświadczenie pisemne kuratora – matki pozwanego oraz sama umowa - brak na niej podpisu kuratora). Zgodnie z treścią art. 15 kc. osoba częściowo ubezwłasnowolniona ma ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Stąd też do ważności czynności prawnej, przez którą osoba częściowo ubezwłasnowolniona (ograniczona w zdolności do czynności prawnej) zaciąga zobowiązanie lub rozporządza swoim prawem, potrzebna jest zgoda jej przedstawiciela ustawowego (kuratora) - art. 17 kc. Ważność umowy zawartej przez pozwanego bez wyrażonej zgody kuratora, zależała od potwierdzenia tej umowy przez kuratora ( art. 18 § 1 kc. ). Z uwagi na to, iż w niniejszej sprawie powód nie wykazał, by taka zgoda została wyrażona lub po fakcie zawarcia umowy została potwierdzona przez kuratora - umowa ta była nieważna ( art. 58 kc i art. 63 kc ). Po powzięciu informacji, iż pozwany jest osobą częściowo ubezwłasnowolnioną, powód oparł roszczenie na treści art. 410 kc. (świadczenie nienależne). W świetle przepisu art. 410 § 1 i 2 kc. do świadczenia nienależnego mają zastosowanie przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu, a świadczenie nienależne jest m. in. wtedy, gdy czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia. Zatem przepis ten odsyła do art. 405 kc. , z którego wynika, iż kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Przy ustalaniu stanu faktycznego, Sąd oparł się w całości na materiale dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie, a zaoferowanym przez obie strony, jako że żadna ze stron go nie kwestionowała. Z uwagi na zmianę stanowiska powoda co do podstawy prawnej roszczenia, którego domaga się w niniejszej sprawie, należało uznać, iż pozwany winien na podstawie przepisów dotyczących bezpodstawnego wzbogacenia (i nienależnego świadczenia) zwrócić to, co otrzymał od powoda bez podstawy prawnej – a więc kwotę 590 zł. O odsetkach należało orzec na podstawie art. 481 par 2 kc. od dnia doręczenia pisma zawierającego ostateczne stanowisko powoda, w którym wskazuje, ż domaga się świadczenia na postawie przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Pismo to zostało doręczone kuratorowi pozwanego w dniu 31.10.2017 r. W pozostałym zakresie powództwo podlegało oddaleniu. Z uwagi na stan zdrowia i niezdolność pozwanego do pracy oraz jego sytuację zdrowotną, a co za tym idzie, majątkową, Sąd na postawie art. 102 kpc . nie obciążał pozwanego kosztami postępowania. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 100 kpc . w zw. z art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, nakazując ściągnąć – stosownie do wyniku postępowania od powoda część nieuiszczonych kosztów sądowych (205,32 zł.), z powstałych w toku postępowania kosztów związanych z opinią biegłego psychiatry (387,41 zł. k. 164) - wg wyniku sprawy. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w sentencji.

Nie znalazłeś odpowiedzi?

Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.

Rozpocznij analizę