I C 1250/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Gliwicach oddalił powództwo o zapłatę kwoty 31.696,15 CHF, uznając umowę pożyczki indeksowanej do CHF za ważną i wykonaną, pomimo stwierdzenia abuzywności niektórych jej postanowień.
Powodowie domagali się zasądzenia kwoty 31.696,15 CHF z odsetkami, zarzucając abuzywność umowy pożyczki hipotecznej indeksowanej do CHF. Sąd Okręgowy w Gliwicach oddalił powództwo, uznając, że choć niektóre postanowienia umowy dotyczące ryzyka walutowego były abuzywne, to umowa została dobrowolnie wykonana przez powodów w 2015 roku, co spowodowało wygaśnięcie wzajemnych zobowiązań i uniemożliwiło jej wzruszenie. Sąd podkreślił, że dobrowolna spłata zobowiązania w celu wykonania umowy, bez zastrzeżeń przez wiele lat, świadczy o zamiarze jej wykonania.
Powodowie W. P. i I. P. wnieśli pozew o zasądzenie na ich rzecz kwoty 31.696,15 CHF z ustawowymi odsetkami, argumentując, że zawarta z pozwanym bankiem umowa pożyczki hipotecznej indeksowanej do CHF była abuzywna. Zarzucili, że bank arbitralnie ustalał kursy walut, nie informując o rzeczywistym ryzyku kursowym i jego wpływie na wysokość kapitału oraz rat. Sąd Okręgowy w Gliwicach, po analizie umowy i zgromadzonego materiału dowodowego, oddalił powództwo. Sąd stwierdził, że klauzule dotyczące ryzyka walutowego, mimo że określają główne świadczenia stron, zostały sformułowane w sposób niejednoznaczny, a bank naruszył obowiązek rzetelnego informowania konsumentów o długoterminowych skutkach wahań kursowych. Dodatkowo, zastosowanie różnych kursów kupna i sprzedaży walut dla przeliczenia kredytu i rat stanowiło naruszenie dobrych obyczajów. Jednakże, sąd uznał, że umowa, mimo stwierdzonej abuzywności niektórych postanowień, nie była bezwzględnie nieważna. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że powodowie dobrowolnie spłacili całą pożyczkę w 2015 roku, co nastąpiło wiele lat przed wytoczeniem powództwa. Ta dobrowolna spłata, dokonana w celu wykonania zobowiązania i bez zastrzeżeń przez kolejnych sześć lat, została uznana za świadczącą o zamiarze wykonania umowy i osiągnięcia jej celu. W konsekwencji, sąd uznał, że wzajemne zobowiązania stron wygasły, co uniemożliwiło wzruszenie stosunku zobowiązaniowego w tym procesie. Zarzut przedawnienia podniesiony przez pozwanego został uznany za bezzasadny ze względu na zastosowanie 10-letniego terminu przedawnienia.
Asystent AI do analizy prawnej
Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.
Zagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te mogą być uznane za abuzywne, jeśli nie są jednoznaczne i rażąco naruszają interesy konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że klauzule dotyczące ryzyka walutowego w umowach indeksowanych do waluty obcej, w tym sposób ustalania kursów walut, określają główne świadczenia stron. Jeśli nie są sformułowane jednoznacznie i naruszają interesy konsumenta, mogą być uznane za abuzywne. W tym przypadku bank naruszył obowiązek informacyjny i stosował niekorzystne dla konsumenta mechanizmy przeliczeniowe.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
oddalenie powództwa
Strona wygrywająca
pozwany
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. P. | osoba_fizyczna | powód |
| I. P. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
pr. bank. art. 69
Prawo bankowe
Definicja umowy pożyczki bankowej.
Pomocnicze
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów.
k.c. art. 60
Kodeks cywilny
Oświadczenie woli może być złożone przez każde zachowanie, które ujawnia wolę w sposób dostateczny.
k.c. art. 120 § § 1
Kodeks cywilny
Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Termin przedawnienia (w brzmieniu dotychczasowym 10 lat).
k.p.c. art. 235 § ² § 1 pkt 2
Kodeks postępowania cywilnego
Pominięcie dowodu z opinii biegłych.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasądzenie kosztów postępowania.
Dz.U. 2018 poz. 1184 art. 5 § ust. 3
Ustawa o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw
Przejście na nowe brzmienie przepisów o przedawnieniu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dobrowolne i całkowite wykonanie umowy przez powodów w 2015 roku, co spowodowało wygaśnięcie zobowiązań. Brak oświadczenia woli powodów o niespłacaniu zobowiązania w celu zaspokojenia wierzytelności. Umowa została zawarta zgodnie z prawem obowiązującym w dacie jej zawarcia, a późniejsza zmiana przepisów lub orzecznictwa nie wpływa na jej ważność w kontekście wykonania.
Odrzucone argumenty
Abuzywność klauzul indeksacyjnych i ryzyka walutowego jako podstawa do unieważnienia umowy lub zasądzenia dochodzonej kwoty. Nieważność umowy z powodu naruszenia obowiązków informacyjnych przez bank. Zarzut przedawnienia roszczeń pozwanego.
Godne uwagi sformułowania
kwota kredytu została przez pozwanego arbitralnie ustalona klauzule ryzyka walutowego są abuzywne klauzule dotyczące ryzyka wymiany określają główny przedmiot umowy nie można mówić o jednoznacznym określeniu głównego świadczenia umowa kształtuje prawa i obowiązki powoda w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco narusza ich interesy zastosowanie dwóch różnych kursów wymiany: kursu kupna dla przeliczenia wypłaconego przez bank kredytu, zaś kursu sprzedaży dla obliczania rat spłacanego kredytu bank naruszył obowiązek rzetelnego poinformowania konsumentów nie mieli realnej możliwości oddziaływania na treść postanowień umownych abuzywne postanowienia umowne, nie mają jednak wpływu na ocenę ważności umowy, z uwagi na jej dobrowolne wykonanie i wskutek tego wygaśnięcie wzajemnych zobowiązań stron Umowa, pomimo naruszeń, była ważna i została spełniona dobrowolnie z zamiarem wykonania zobowiązania.
Skład orzekający
Wojciech Hajduk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska, że dobrowolne i całkowite wykonanie umowy przez konsumenta, nawet z abuzywnymi postanowieniami, uniemożliwia jej wzruszenie. Podkreślenie znaczenia indywidualnego uzgodnienia postanowień umownych i obowiązku informacyjnego banku."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i umowy, a jego zastosowanie może być ograniczone w przypadkach, gdy umowa nie została w pełni wykonana lub konsument wyraźnie sprzeciwił się jej wykonaniu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy popularnego tematu umów frankowych i abuzywności klauzul, ale z nietypowym rozstrzygnięciem dotyczącym wykonania umowy. Pokazuje, że nawet w przypadku stwierdzenia abuzywności, wykonanie umowy może być przeszkodą w dochodzeniu roszczeń.
“Umowa frankowa wykonana, ale abuzywna? Sąd wyjaśnia, dlaczego nie można już odzyskać pieniędzy.”
Dane finansowe
WPS: 31 696,15 CHF
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginał, niezmienionySygn. akt:I C 1250/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 kwietnia 2024 roku Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny w składzie: Przewodniczący: SSO Wojciech Hajduk Protokolant: Sandra Conrad po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2024 roku w Gliwicach sprawy z powództwa W. P. , I. P. przeciwko (...) z siedzibą w W. o zapłatę 1.
oddala powództwo, 2.
zasądza od powodów W. P. i I. P. na rzecz pozwanego (...) z siedzibą w W. kwotę 5.400 złotych ( pięć tysięcy czterysta złotych ) tytułem kosztów postępowania z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku. SSO Wojciech Hajduk IC 1250/23 UZASADNIENIE Powodowie W. P. i I. P. zasądzenia na ich rzecz kwoty 31.696,15 CHF z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 5.10.2023. Uzasadnili, że zawarli umowę o pożyczkę hipoteczną NR (...) / (...) indeksowany do waluty obcej CHF na kwotę 100.000,00zł na okres 288 miesięcy, oprocentowany stawką LIBOR 3M. Umowa nie zawierała żadnych postanowień dotyczących ustalania kursów przez pozwany bank. Nie ustalono żadnych obiektywnych mierników lub warunków ustalania kursów walut, pozostawiając całkowitą dowolność kredytodawcy. Pozwany przeliczył kwotę kredytu na walutę szwajcarską po ustalonym przez siebie kursie. W konsekwencji wysokość kredytu została przez pozwanego arbitralnie ustalona. Zarzucili abuzywność (...) umowy. Prowadzi to do jej nieważności. W okresie od 1.11.2008 do 22.07.2015r spłacili zobowiązanie, początkowo w PLN później w CHF, wpłacili pozwanemu 38.354,56 i 44.624,33zł. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości. Zarzucił przedawnienie roszczeń, zaprzeczył również aby umowa była nieważna i aby umowa zawierała klauzule abuzywne. Pozew ma na celu podważenie umowy sprzecznie z rolą i funkcją indywidualnej kontroli postanowień umownych, które zostały indywidualnie uzgodnione. USTALENIA FAKTYCZNE W dniu 23.009.2008r. powodowie zawarli z pozwanym umowę o pożyczkę hipoteczną nr (...) / (...) indeksowaną do waluty obcej CHF na kwotę 100.000,00zł na okres 288 miesiące, oprocentowaną stawką LIBOR 3M. Celem pożyczki był zakup spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego. Umowa została sporządzona na podstawie wzorca banku, wskazano w niej min. że kwota kredytu jest indeksowana do CHF, spłata nastąpi w równych miesięcznych ratach (...) umowy k-17-19] . W (...) umowy wskazano, że pożyczka jest indeksowana do CHF, po przeliczeniu wypłaconej kwoty zgodnie z kursem kupna CHF wg Tabeli Kursu Walut Obcych obowiązującej w Banku w dniu jej uruchomienia lub transzy. Po uruchomieniu pożyczki lub pierwszej transzy., bank wysyła kredytobiorcy pismo, informujące o wysokości pierwszej raty kredytu w CHF oraz jego równowartości w PLN zgodnie z kursem kupna wg Tabeli Kursu Walut Obcych obowiązującej w Banku w dniu uruchomienia pożyczki/transzy, przy czym zmiany kursów walut w trakcie okresu kredytowania mają wpływ na wysokość kwoty pożyczki i raty kapitałowo odsetkowej. W (...) umowy wskazano, że pożyczkobiorca zobowiązuje się spłacić kwotę pożyczki w CHF ustaloną zgodnie z (...) w złotych polskich, z zastosowaniem kursu sprzedaży obowiązującego w dniu płatności raty, zgodnie z Tabelą Kursu Walut Obcych (...) k-19] . Również (...) dotyczący zmiany waluty pożyczki odwoływał się do bankowej tabeli kursów walut [k-18] . W (...) umowa wskazywała, że w kwestiach nieuregulowanych ma zastosowanie regulamin. Z §2ust18, §3ust2, §7ust5pkt2 i §8ust3 „regulaminu kredytowania osób fizycznych w ramach usług bankowości hipotecznej w (...) ”, wynika, że kredyt/pożyczka może być indeksowana kursem waluty obcej na podstawie obowiązującej w banku Tabeli Kursów walut obcych. W przypadku kredytu/pożyczki indeksowanej kursem waluty obcej kwota raty spłaty obliczana jest wg kursu sprzedaży dewiz obowiązującego w Banku na podstawie Tabeli Kursów Walut Obcych. Również w (...) , które dotyczyły: wypowiedzenia umowy przez bank, wcześniejszej spłaty, przewalutowania kredytu i odnawiania zabezpieczeń, Regulamin odsyłał do Tabeli kursów walut obcych. Dodatkowo (...) regulaminu warunkowo przewidywał możliwość spłaty kredytu/pożyczki w walucie kredytu, o ile rachunek walutowy był dostępny w ofercie banku, a kredytobiorca zastrzeże taką opcję spłaty w umowie (...) regulaminu k-156-163]. Do zawarcia umowy doszło gdy powodowie poszukiwali możliwości sfinansowania zakupu własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego. Bank oraz kredyt poleciła im sąsiadka, wskazała że zawarcie kredytu indeksowanego do CHF jest powiązane się z niższą mniejszą zdolnością kredytową i mniejszymi wymaganiami formalnymi banku. Wszystkie formalności związane z zawarciem umowy zostały przeprowadzone oddziale pozwanego banku w Z. . Doradca kredytowy przedstawił ofertę pożyczki indeksowanej do CHF jako najkorzystniejszą w ofercie banku. Składając wniosek kredytowy w dniu 2.09.2008r.. podpisali pisemną informację dla wnioskodawców ubiegających się o produkty hipoteczne indeksowane kursem waluty obcej oparte na zmiennej stopie procentowe , która informowała, że „ wybierając zadłużenie w walucie obcej kredytobiorcy korzystają z niższego oprocentowania w porównaniu z kredytem złotowym i spłacają miesięcznie niższą ratę kredytu…, co wynika ze znacznej różnicy wysokości stawek referencyjnych……. kredytobiorcy narażeni są na ryzyko zmian kursów walutowych. Występowanie ryzyka kursowego sprawia, że zarówno rata jak i wysokość zadłużenia przeliczana na PLN na dany dzień podlega ciągłym wahaniom, w zależności od kursu waluty. Ryzyko kursowe jest mniejsze gdy o kredyt walutowy ubiega się osoba osiągająca dochody w tej samej walucie...., warto rozważyć zaciągnięcie długoterminowego kredytu w PLN, kredyty walutowe w długim okresie mogą okazać się droższe..” Dokument ten zawierał również informację o ryzyku zmian stóp procentowych, zachęcał do zapoznania się z aktualnymi prognozami dotyczącymi kursu waluty sporządzanymi przez analityków i historycznymi danymi na temat zmian kursów, a także zawierał tabelę obejmującą symulację wpływu wzrostu stopy procentowej i kursu waluty na wysokość raty kredytu. Tabela zawierała przykłady wysokości raty kapitałowo-odsetkowej kredytu w sytuacjach gdy: - stopa procentowa kredytu w CHF jest równa wysokości stopy procentowej kredytu w PLN przy kapitale wyższym o 20%, - kurs CHF wzrośnie o 14,22% -stopa procentowa wzrośnie o 400pb, -stopa procentowa wzrośnie o wartość stanowiącą różnicę między maksymalną i minimalną wartością stopy referencyjnej z ostatnich 12 m-cy [wniosek kredytowy k-150-155, informacja dla wnioskodawców k-178] . Nie wyjaśniono im jednak realnego ryzyka związanego z wpływem wahań kursowych na wysokość kapitału do spłaty i raty kredytowej w perspektywie wieloletniej spłaty. Nie poinformowano ich, że spłata pożyczki może nastąpić w CHF, a w przygotowanej wg wzorca banku umowie nie zawarto takiej możliwości. Również wniosek kredytowy nie przewidywał takiej opcji. Nie przekazano im szczegółowej informacji o długoterminowym, poważnym ryzyku kursowym i wpływie wahań kursowych na wysokość kapitału do spłaty i raty kredytowej, np. nie przedstawiono symulacji obrazujących takie zmiany. Przedstawiono jedynie porównanie wysokości rat dla pożyczki w PLN i denominowanego. Nie wiedzieli, że bank samodzielnie ustala kursy walut obcych, nie zostali o tym poinformowani. Umowa została podpisana w siedzibie banku, została przygotowana wcześniej. Zapoznali się z jej treścią osobiście, nie zadawali pytań co do jej treści [zeznania powoda k-310, powódki k-310, , wniosek kredytowy k-150-155; informacja dla wnioskodawców ubiegających się o produkty hipoteczne indeksowane kursem waluty obcej k-178; podejmowanie decyzji kredytowej k-181-185; symulacja kursu franka w okresie od 24.02.2000r do25.03.2008r k-260 symulacja wzrostu kapitału i raty kredytu do spłaty przy zmianie kursu waluty CHF k-186 ]. Na przełomie 2011 i 2012 powodowie dowiedzieli się o wprowadzeniu możliwości spłaty pożyczki w CHF. W dniu 14.02.2012 strony zawarły aneks (...) , w którym wskazano metodę ustalania wysokości kursów walut obcych przez bank, podawanych w Tabeli kursów walut obcych oraz umożliwiono powodom spłatę pożyczki w walucie CHF . Celem powodów było obniżenie kosztów raty. W tym samym czasie powód otrzymał korzystny finansowo kontrakt zagraniczny. Powodowie postanowili przeznaczyć nadwyżki finansowe na szybszą spłatę pożyczki, co uczynili 22.07.2015r. Spłata była dobrowolna, w celu wykonania zobowiązania. Gdy po kilku latach dowiedzieli się o wadliwości „umów frankowych” postanowili poddać ocenie prawnej ich umowę. [powoda k-310, powódki k-310, (...) z 15.02.2012r. k-149 zaświadczenia o udzieleniu kredytu k-61, zaświadczenie o poniesionych kosztach kredytu k-23-26] . Powyższy stan faktyczny ustalono głównie w oparciu o powołane wyżej dokumenty, a także zeznania powodów. Zeznania świadków J. C. ( kopia zeznań złożonych przed Sr dla Warszawy Mokotowa 20.03.2019r. sygn. IC 1892/17 k-224-226 ) K. M. ( kopia zeznań złożonych przed Sr dla Warszawy Mokotowa 20.03.2019r. sygn. IC 2558/17 k-215v-216), a także M. A. (k-283-285) mają dla sprawy drugorzędne znaczenie. Świadkowie J. C. i K. M. pracowali w centrali banku, M. A. nie obsługiwała powodów. Zeznania dotyczyły świadków dotyczyły. mechanizmów ustalania wysokości kursów walut, charakteru umowy kredytu indeksowanej do waluty obcej, obowiązków doradców bankowych w zakresie udzielania klientom informacji i pouczeń, sposobu przedstawienia im oferty w okresie gdy zawierana była umowa, jednakże w oderwaniu od konkretnej sytuacji powodów. ROZWAŻANIA PRAWNE Zgodnie z art. 69 ust. 1 w zw. z art. 78 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. prawo bankowe przez umowę pożyczki bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji pożyczkobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a pożyczkobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanej pożyczki wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonej pożyczki. Należy wskazać, że w świetle utrwalonego poglądu w orzecznictwie i doktrynie, umowy kredyty i pożyczki indeksowane do waluty obcej były, w czasie zawarcia spornej umowy, dopuszczalne w świetle zasady swobody zawierania umów z art. 353 1 kc. Analiza spornej umowy przez pryzmat art. 385 1 §1kc prowadzi do wniosku, że przy jej zawieraniu doszło do rażącego naruszenia interesów powodów jako konsumentów poprzez niekorzystne ukształtowanie ich sytuacji ekonomicznej na skutek nieusprawiedliwionej i niekorzystnej dysproporcji praw i obowiązków. Zgodnie z art. 385 1 §1kc postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. W pierwszym rzędzie należy dokonać oceny czy umowa zawierała niedozwolone postanowienia, jaki miały charakter, czy określały główne świadczenia stron. Powodowie w pierwszej kolejności zarzucili, że zawarte w umowie klauzule ryzyka walutowego są abuzywne. W tym względzie należy zwrócić uwagę na treść następujących wyroków Trybunału Sprawiedliwości: z 30 kwietnia 2014r C-26/13; z 20 września 2017 r. C-186/16; z 20 września 2018r. C-51/17; z 14 marca 2019 r. C-118/17 oraz z dnia 3 października 2019 r. C-260/18. Orzeczenia te zapadły na tle umów kredytu zawartych z konsumentami i zawierających ryzyko walutowe (kredytu indeksowanego, denominowanego lub wprost kredytu walutowego). W ocenie TSUE nie jest możliwe odrywanie klauzuli ryzyka walutowego (wyrażonej czy to przez indeksację czy też denominację) od mechanizmu przeliczania waluty krajowej na walutę obcą i Trybunał Sprawiedliwości konsekwentnie kwalifikuje klauzule dotyczące ryzyka wymiany, do których zalicza także sposób ustalania kursu wymiany, jako klauzule określające główny przedmiot umowy kredytu . W wyroku z 20 września 2017r. C-186/16 dokonał wykładni art. 4 ust 2 dyrektywy Rady 93/13 z 5.04.1993r. W uzasadnieniu wyroku C- 260/18 (pkt 44 wyroku)Trybunał ponownie potwierdził swoje stanowisko w odniesieniu do kredytu indeksowanego, że klauzule dotyczące ryzyka wymiany określają główny przedmiot umowy. Orzeczenia te są wiążące dla Sądu Polskiego. Stosując prounijną wykładnię art. 385 1 §1 k.c. w zw. z art. 4 i 6 art. dyrektywy 93/13 przyjęto więc, że kwestionowane przez powodów postanowienia umowy kredytu, które wprowadzają ryzyko kursowe (ryzyko wymiany) przez mechanizm indeksacji, stanowią klauzulę określającą główne świadczenia stron ( essentialia negotii ). Tym samym w dalszym etapie rozważań, w świetle art. 385 1 §1kc , konieczna jest ocena czy określone w spornej umowie oraz „regulaminie kredytowania osób fizycznych…” i stanowiące główne świadczenia stron klauzule ryzyka walutowego zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, co skutkowałoby związaniem stron umową (...) regulaminu kredytowania osób fizycznych w ramach usług bankowości hipotecznej w (...) ] . Umowa kredytowa zastrzega warunki indeksacji świadczenia do kompetencji banku odsyłając do kursów walut zawartych w "Tabeli kursów walut obcych obowiązującej w banku." Prawo Banku do ustalania kursu waluty nie doznaje żadnych umownych ograniczeń w postaci skonkretyzowanych, obiektywnych kryteriów zmian stosowanych kursów walutowych. Bank swobodnie ustalał, według tylko sobie znanych zasad, kursy walut, mając nieograniczone prawo kształtowania raty. Jest to równoznaczne z prawem dowolnego kształtowania wysokości świadczeń głównych (wysokości raty i całej należności) w czasie trwania stosunku prawnego. Tym samym nie można mówić o jednoznacznym określeniu głównego świadczenia. Umowa powoduje swoistą nierówność informacyjną stron. Powodowie jako konsumenci, na podstawie treści umowy, w chwili jej zawarcia, nie byli w stanie oszacować całości kwoty, którą będą musieli spłacić w przyszłości, a o poziomie zadłużenia ratalnego [wysokości raty], dowiadywali się dopiero z pisma banku informującego o wysokości pierwszej raty, kwocie kredytu w CHF i jego równowartości w PLN oraz następnie w związku z podjęciem odpowiedniej sumy kolejnych rat z rachunku (...) umowy] . Jest to nie do zaakceptowania, w tym zakresie umowa kształtuje prawa i obowiązki powoda w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco narusza ich interesy w rozumieniu art. 385 (
1) kc. Dodatkowym naruszeniem dobrych obyczajów i rażącym naruszeniem usprawiedliwionych interesów powodów jako konsumentów jest zastrzeżenie dwóch różnych kursów wymiany: kursu kupna dla przeliczenia wypłaconego przez bank kredytu, zaś kursu sprzedaży dla obliczania rat spłacanego kredytu. Powoduje to nieuzasadnione korzyści kosztem konsumenta i narusza równorzędność stron umowy przez nierównomierne rozłożenie uprawnień i obowiązków między partnerami stosunku obligacyjnego. Należy wskazać również, że nie było wystarczające określenie w umowie, że „ zmiana kursów walut w trakcie trwania umowy mają wpływ na wysokość kwoty zaciągniętego kredytu oraz raty kapitałowo-odsetkowej (...) umowy] , czy przedstawienie symulacji w „ informacji dla wnioskodawców ubiegających się o produkty hipoteczne indeksowane kursem waluty obcej ” zakładającej maksymalny wzrost waluty o 14,22% i wpływu takiego wzrostu na wysokość kapitału w PLN i wysokość raty . Bank naruszył obowiązek rzetelnego poinformowania konsumentów. Powinien przedstawić pełną informację umożliwiającą podjęcie racjonalnej decyzji o długofalowych skutkach, w tym przedstawić wahana kursów wymiany i ryzyko związane z zaciągnięciem kredytu w walucie obcej, klarownie wyjaśnić, jak na wysokość raty kredytu wpłynęłaby silna deprecjacja kursu waluty krajowej, a także wyjaśnić, że ryzyko kursowe z ekonomicznego punktu widzenia może okazać się trudne do udźwignięcia w przypadku dewaluacji waluty, co nie miało miejsca. Powodowie nie mieli realnej możliwości oddziaływania na treść postanowień umownych, nie zostały indywidualnie uzgodnione, podpisali umowę przygotowaną zgodnie z wzorcem banku, zostali zapewnieni o atrakcyjności pożyczki. Stanowisko, że przyjęcie przez konsumenta propozycji banku, wnioskowanie o pożyczkę w CHF poprzez zaznaczenie we wniosku odpowiedniej rubryki przy możliwości wyboru innej waluty, oznacza rezygnację z pertraktacji i akceptację umowy, a jej podpisanie jest równoznaczne z indywidualnym uzgodnieniem postanowień umownych, nie zasługuje na uwzględnienie. Art. 385 1 § 3 k.c. stanowi, że nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Przez rzeczywisty wpływ należy rozumieć realną możliwość oddziaływania na treść postanowień umownych. Okoliczność, iż konsument znał treść danego postanowienia i nawet rozumiał je, nie może przesądzać o tym, że zostało ono indywidualnie uzgodnione. Uzgodnionymi indywidualnie są tylko takie klauzule umowne, na których treść istotnie mógł on w praktyce oddziaływać. W niniejszej sprawie powodowie nie mieli realnego wpływu na ewentualną zmianę klauzul proponowanych przez przedsiębiorcę nawet nie zdawali sobie z tego sprawy. Przyjęli propozycję kredytu jako najkorzystniejszą. O braku indywidualnych negocjacji postanowień umownych świadczy również, że klauzule indeksacyjne zostały zawarte również w regulaminie, a więc dokumencie, który nie podlega indywidualnym uzgodnieniom, a ponadto może być w każdej chwili zmieniony przez pozwanego. Również argumentacja pozwanego odwołująca się do faktycznego stosowania kursów nieodbiegających od rynkowych nie ma znaczenia dla oceny abuzywności postanowień umownych. Ocena abuzywności postanowień umownych jest niezależna od sposobu wykonywania umowy. Również okoliczność, że §8ust4 regulaminu warunkowo przewidywał możliwość spłaty kredytu/pożyczki w walucie pożyczki w niniejszej sprawie jest bez znaczenia. Pozwany nie wykazał by powodów poinformowano o tej okoliczności i zaproponowano im spłatę w CHF, nie wykazał by bank udostępniał konsumentom w lipcu 2008 rachunki walutowe w CHF. Ponadto w kredytach i pożyczkach indeksowanych do waluty obcej spłata kredytu w walucie kredytu ma drugorzędne znaczenie dla oceny umowy. Konsumenci, na podstawie treści umowy, w chwili jej zawarcia, nie byli w stanie oszacować całości kwoty, którą będą musieli spłacić w przyszłości, skoro kwota wskazana w umowie w PLN była przeliczana na podstawie dowolnie ustalanego przez bank kursu na CHF już po podpisaniu umowy –tj. w chwili wypłaty pożyczki. Również zawarcie aneksu nie wpływa na ocenę prawną umowy. Co prawda nieuczciwy charakter warunku indeksacji, został usunięty i powodowie od jego podpisania spłacali pożyczkę w CHF. Odpadła więc od tego momentu niepewność co do wysokości zobowiązania. Jednakże w świetle art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich, sąd krajowy jest zobowiązany do stwierdzenia nieuczciwego charakteru warunku umowy zawartej między przedsiębiorcą a konsumentem, nawet jeśli warunek ten został zmieniony przez te strony w drodze umowy. Takie stwierdzenie pociąga za sobą przywrócenie sytuacji, w jakiej znajdowałby się konsument w braku warunku, którego nieuczciwy charakter zostałby stwierdzony, chyba że konsument poprzez zmianę nieuczciwego warunku zrezygnował z takiego przywrócenia w drodze wolnej i świadomej zgody [min. pkt 61 wyroku trybunału Sprawiedliwości z 29.04.2021 C-19/20]. Z aneksu nie wynika, by powodowie poprzez zmianę tego nieuczciwego warunku świadomie zrezygnowali z przywrócenia sytuacji, w jakiej znajdowaliby się w braku tego warunku. Tym samym nie zrzekli się możliwości powołania się na jego abuzywny charakter. Z ich punktu widzenia celem aneksu było jedynie zmniejszenie kosztów raty. Zgłoszony przez pozwanego zarzut przedawnienia jest bezzasadny. W świetle art. 120 §1 kc bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia w którym roszczenie stało się wymagalne lub gdy wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. Art. 1 pkt 3 ustawy z 13.04.2018r. o zmianie ustawy - Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw zmienił art. 118kc i wprowadził 6 letni termin przedawnienia. Jednakże w świetle art. 5 ust 3 ww. ustawy z 13.04.2018r. do przysługujących konsumentowi roszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, których terminy przedawnienia są określone w art. 118 i art. 125 § 1 ustawy zmienianej w art. 1, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym. Tym samym termin przedawnienia wynosi 10 lat. Abuzywne postanowienia umowne, nie mają jednak wpływu na ocenę ważności umowy, z uwagi na jej dobrowolne wykonanie i wskutek tego wygaśnięcie wzajemnych zobowiązań stron. Uniemożliwia to wzruszenie postanowień umowy. Umowa nie była bezwzględnie nieważna, a jedynie w czasie jej trwania względnie bezskuteczna. Została dobrowolnie wykonana wiele lat temu (w 2015r.), a strony osiągnęły zamierzony cel, co przekreśliło jej bezskuteczność. Warunkiem uznania umowy za nieważną jest całkowita bezskuteczność umowy. Ma miejsce wtedy gdy konsument sprzeciwia się wykonaniu takiej umowy i utrzymaniu jej w mocy [uchwała SN z 7.05.2021 IIICZP 6/21]. Tym samym aby zapłacenie przez dłużnika sumy określonej w umowie nie spowodowało wygaśnięcia zobowiązania potrzebne jest jego oświadczenie woli (zachowanie, które wyraża tę wolę w sposób dostateczny art. 60kc ) , że nie spłaca zobowiązania celem zaspokojenia wierzytelności. Zgodnie z art. 60kc oświadczenie wierzyciela może być złożone przez każde zachowanie, które ujawnia wolę w sposób dostateczny. W odniesieniu do zobowiązania z umowy kredytu lub pożyczki bankowej, dotkniętej abuzywnymi postanowieniami, może nie dojść do wykonania i wygaśnięcia zobowiązania, pomimo spłacenia rat, gdy dłużnik wyrazi wolę, że nie spłaca zobowiązania celem zaspokojenia wierzytelności [np. przez wniesienie pozwu do sądu, skierowanie pisma do drugiej strony]. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie miała miejsca. Powodowie spłacili pożyczkę wiele lat przed terminem oraz wytoczeniem powództwa tj. w 2015r. Spłata była dobrowolna, w celu wykonania zobowiązania. Przez 6 lat nie wnosili zastrzeżeń do umowy. Dopiero gdy po kilku latach dowiedzieli się o wadliwości umów i postanowili poddać ocenie prawnej ich umowę. Wskazuje to jednoznacznie na zamiar zgodnego i dobrowolnego spełnienia przez powodów świadczenia w celu wykonania zobowiązania (wykonania umowy) oraz osiągnięcia celu umowy. Powoduje to wygaśnięcie stosunku zobowiązaniowego (wzajemnych zobowiązań stron) i uniemożliwia wzruszenie tego stosunku zobowiązaniowego w niniejszym procesie. Należy wskazać, że przy ocenie umów istotny i podstawowy jest postulat wykładania ich postanowień w miarę możliwości w sposób pozwalający utrzymać je w mocy, a szczególnie wtedy, gdy strony spełniły lub wymieniły już świadczenia przewidziane umowie i osiągnęły cel, do zrealizowania którego zmierzały przez jej zawarcie [SN w uchwale z dnia 15 września 2020 r. (III CZP 87/19]. Umowa, pomimo naruszeń była ważna i została spełniona dobrowolnie z zamiarem wykonania zobowiązania. Przez szereg kolejnych lat nie była kwestionowana. W sytuacji wykonania umowy wzajemne zobowiązania stron wygasły. Na zasadzie art. 235 2 §1 pkt 2kpc pominięto dowód z opinii biegłych z zakresu rachunkowości i finansów oraz bankowości finansów i rachunkowości. Okazał się bezzasadny wobec bezzasadności powództwa. W związku z powyższym wobec braku podstaw do uznania umowy za nieważną i tym samym niespełnienie przesłanek z art. 405 kc i nast. w pkt 1 powództwo w całości oddalono, w pkt 2 na zasadzie art. 98 kpc zasądzono od powodów na rzecz pozwanego koszty zastępstwa procesowego wg minimalnej stawki.Potrzebujesz pomocy prawnej?
Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.
Zadaj pytanie Asystentowi AI