I C 121/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła roszczenia konsumentki M. W. przeciwko (...) Bank (...) S.A. o zapłatę kwoty wynikającej z nadpłaconych rat kredytu indeksowanego do franka szwajcarskiego. Powódka domagała się zwrotu świadczeń, argumentując nieważność umowy z powodu klauzul abuzywnych dotyczących mechanizmu indeksacji, sprzecznych z art. 385¹ k.c. i art. 69 prawa bankowego. Pozwany bank wniósł o oddalenie powództwa, kwestionując zarzuty powódki i podnosząc zarzut potrącenia. Sąd Okręgowy, opierając się na uchwale Sądu Najwyższego III CZP 25/22, uznał umowę za nieważną z powodu abuzywności klauzul waloryzacyjnych, których nie można zastąpić innymi przepisami. Stwierdził, że brak możliwości wykonania umowy po usunięciu abuzywnych postanowień skutkuje jej upadkiem. Sąd uznał jednak za skuteczne potrącenie przez bank nominalnej kwoty wypłaconego kapitału kredytu (220 000 zł) z wierzytelnością powódki. W konsekwencji zasądził na rzecz powódki kwotę 48 479,99 CHF z odsetkami, oddalając powództwo w pozostałej części. Rozstrzygnięcie o kosztach nastąpiło na zasadzie wzajemnego zniesienia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie nieważności umów kredytów indeksowanych do CHF z powodu abuzywnych klauzul waloryzacyjnych, zgodnie z uchwałą SN III CZP 25/22. Uznanie braku podstaw do zasądzenia od konsumenta kwoty ponad nominalny kapitał kredytu.
Orzeczenie opiera się na konkretnym stanie faktycznym i uchwale Sądu Najwyższego, która ma moc zasady prawnej. Może być stosowane do podobnych spraw dotyczących kredytów indeksowanych do CHF.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej, zawierająca klauzule dotyczące mechanizmu indeksacji oparte na tabelach kursowych banku, jest nieważna z powodu abuzywności tych klauzul?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej jest nieważna, jeśli zawiera klauzule waloryzacyjne, które są abuzywne w rozumieniu art. 385¹ k.c., a ich usunięcie uniemożliwia dalsze wykonywanie umowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał klauzule indeksacyjne za abuzywne, ponieważ nie były indywidualnie negocjowane, dawały bankowi swobodę w ustalaniu kursów i obciążały konsumenta nieograniczonym ryzykiem walutowym. Brak możliwości zastąpienia tych klauzul innymi przepisami prawa skutkuje nieważnością całej umowy.
Czy bank może skutecznie potrącić nominalną kwotę wypłaconego kapitału kredytu z roszczeniem konsumenta o zwrot nadpłaconych rat, w przypadku uznania umowy za nieważną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, bank może skutecznie potrącić nominalną kwotę wypłaconego kapitału kredytu z wierzytelnością konsumenta, jeśli wierzytelność ta jest wymagalna i została skutecznie podniesiona.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że po stwierdzeniu nieważności umowy, bankowi przysługuje roszczenie o zwrot nominalnej kwoty kapitału. Potrącenie tej kwoty z wierzytelnością powódki zostało uznane za skuteczne, co wpłynęło na wysokość zasądzonej kwoty.
Czy bankowi przysługuje roszczenie o zwrot kwoty należnej ponad nominalną wartość kapitału kredytu (tzw. urealnienie świadczenia) w przypadku nieważności umowy kredytu indeksowanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, bankowi nie przysługuje roszczenie o zwrot kwoty należnej ponad nominalną wartość kapitału kredytu z tytułu tzw. urealnienia świadczenia, gdyż brak jest podstawy prawnej dla takiego roszczenia, a jego uwzględnienie byłoby sprzeczne z celem ochrony konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że przepisy o zwrocie nienależnego świadczenia (art. 405 w zw. z art. 410 k.c.) nie przewidują obowiązku zapłaty utraconych korzyści (lucrum cessans). Zasądzenie takiej kwoty penalizowałoby konsumenta i zachęcało banki do stosowania abuzywnych klauzul.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. W. | osoba_fizyczna | powódka |
| (...) Bank (...) S.A. w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 385¹
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy konsumenckiej kształtujące prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami lub rażąco naruszające interesy konsumenta, jeśli nie zostały indywidualnie uzgodnione, nie są wiążące. Dotyczy to klauzul indeksacyjnych w kredytach.
k.c. art. 498
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący potrącenia wierzytelności, zastosowany do rozliczenia między stronami.
Pomocnicze
pr. bank. art. 69
Prawo bankowe
Przepis dotyczący umowy kredytu, który został naruszony przez zastosowanie abuzywnych klauzul indeksacyjnych.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący bezpodstawnego wzbogacenia, stanowiący podstawę roszczeń o zwrot nienależnego świadczenia po stwierdzeniu nieważności umowy.
k.c. art. 410
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący świadczenia nienależnego, stosowany w przypadku nieważności umowy.
k.c. art. 481
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący odsetek ustawowych za opóźnienie, zastosowany do zasądzonej kwoty.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący terminów przedawnienia, zastosowany do oceny wymagalności roszczeń.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący kosztów procesu, zastosowany do rozstrzygnięcia o kosztach.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa kredytu indeksowanego do CHF zawiera klauzule abuzywne dotyczące mechanizmu indeksacji. • Abuzywność klauzul waloryzacyjnych skutkuje nieważnością całej umowy, gdy nie można ich zastąpić innymi przepisami. • Bankowi nie przysługuje roszczenie o zwrot kwoty ponad nominalny kapitał kredytu (tzw. urealnienie świadczenia).
Odrzucone argumenty
Roszczenie banku o zwrot kwoty ponad nominalny kapitał kredytu (tzw. urealnienie świadczenia). • Skuteczność potrącenia przez bank kwoty 33 550,43 zł ponad nominalny kapitał. • Przedawnienie roszczeń powódki.
Godne uwagi sformułowania
umowa jest nieważna, a podstawą tej nieważności nie powinien być ani art. 69 prawa bankowego, ani art. 58 § 2 k.c. (...), ani art. 353 1 k.c. (...), lecz występowanie w umowie niedozwolonych klauzul waloryzacyjnych ( art. 385 1 k.c. ), których eliminacja oraz niemożność ich zastąpienia innym mechanizmem przeliczeniowym (...) sprawia, że umowa nie może być wykonywana, co musi skutkować jej upadkiem. • Nieważność umowy wynika nie z samego faktu istnienia klauzul abuzywnych, lecz z niemożliwości jej kontynuowania po ich usunięciu. • Zasądzenie na rzecz banku takiego świadczenia penalizowałoby nie bank, lecz kredytobiorcę, zachęcając przedsiębiorcę do wprowadzania abuzywnych postanowień w kolejnych, proponowanych przez siebie konsumentom umowach. • To bank był stroną silniejszą kontraktu i to on sformułował postanowienia umowne, które okazały się być wadliwe.
Skład orzekający
Rafał Kubicki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie nieważności umów kredytów indeksowanych do CHF z powodu abuzywnych klauzul waloryzacyjnych, zgodnie z uchwałą SN III CZP 25/22. Uznanie braku podstaw do zasądzenia od konsumenta kwoty ponad nominalny kapitał kredytu."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na konkretnym stanie faktycznym i uchwale Sądu Najwyższego, która ma moc zasady prawnej. Może być stosowane do podobnych spraw dotyczących kredytów indeksowanych do CHF.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy popularnego tematu kredytów frankowych i ich nieważności z powodu klauzul abuzywnych, co jest nadal gorącym tematem dla wielu konsumentów i prawników. Wyrok potwierdza ugruntowaną linię orzeczniczą SN.
“Kredyt frankowy nieważny? Sąd Okręgowy potwierdza: bank musi oddać część pieniędzy, ale nie wszystko!”
Dane finansowe
zapłata: 48 479,99 CHF
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.