I C 1209/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuW sprawie I C 1209/14 powód A. K. wniósł pozew o stwierdzenie nieważności umowy kredytu zawartej z (...) Bank SA, powołując się na swój stan psychiczny w chwili jej zawierania (zaburzenia schizoafektywne), który miał wyłączać świadome podjęcie decyzji (art. 82 KC). Sąd, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, w tym opierając się na opinii biegłego psychiatry, ustalił, że powód rzeczywiście cierpiał na chorobę psychiczną i znajdował się w stanie opisanym w art. 82 KC, co skutkowałoby nieważnością umowy. Jednakże, na chwilę zamknięcia rozprawy, sytuacja procesowa uległa zmianie. Pozwany bank uzyskał sądową klauzulę wykonalności na bankowy tytuł egzekucyjny, co oznaczało, że mógł prowadzić egzekucję. Sąd uznał, że w tej sytuacji powód utracił interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, gdyż mógł skorzystać z innych środków prawnych, w szczególności z powództwa opozycyjnego (art. 840 kpc). W konsekwencji, sąd oddalił powództwo. Mimo oddalenia powództwa, sąd podkreślił, że utrata interesu prawnego nastąpiła na skutek celowych działań pozwanego banku, który mimo wiedzy o toczącym się postępowaniu, podjął kroki zmierzające do egzekucji. W związku z tym, na podstawie art. 103 § 1 kpc, sąd obciążył pozwany bank w całości kosztami postępowania, w tym wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu powoda oraz opłatami sądowymi i wynagrodzeniem biegłego, od których powód był zwolniony.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przesłanki interesu prawnego w sprawach o ustalenie nieważności czynności prawnej (art. 189 kpc) w kontekście istnienia innych środków prawnych, zwłaszcza po uzyskaniu tytułu wykonawczego. Ocena zachowania banku w kontekście dobrych obyczajów.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie kluczowe znaczenie miało uzyskanie tytułu wykonawczego przez pozwanego w trakcie postępowania.
Zagadnienia prawne (3)
Czy powód posiada interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu, jeśli istnieje możliwość wytoczenia innego, dalej idącego powództwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powód utracił interes prawny w ustaleniu nieważności umowy, ponieważ uzyskał możliwość skorzystania z powództwa opozycyjnego po uzyskaniu przez bank tytułu wykonawczego.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na art. 189 kpc i orzecznictwie wskazującym, że interes prawny w ustaleniu istnieje tylko wtedy, gdy samo uprawomocnienie się wyroku da powodowi ochronę prawną, a wytoczenie innego powództwa (np. opozycyjnego) oznacza brak takiego interesu. Sąd badał stan sprawy na chwilę zamknięcia rozprawy.
Czy umowa kredytu zawarta przez osobę cierpiącą na zaburzenia schizoafektywne, przechodzącą epizody depresji i manii, może być uznana za nieważną na podstawie art. 82 KC?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli stan psychiczny osoby w chwili zawierania umowy wyłączał świadome lub swobodne podjęcie decyzji lub wyrażenie woli.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na opinii biegłego psychiatry, która potwierdziła, że powód w chwili zawierania umowy cierpiał na chorobę psychiczną (zaburzenia schizoafektywne) i znajdował się w stanie wyłączającym świadome lub swobodne podjęcie decyzji lub wyrażenie woli, co wypełnia hipotezę art. 82 KC.
Czy bank, wiedząc o toczącym się postępowaniu o stwierdzenie nieważności umowy, może wystąpić o nadanie klauzuli wykonalności na bankowy tytuł egzekucyjny?
Odpowiedź sądu
Choć prawnie możliwe, takie postępowanie banku zostało uznane za oczywiście niewłaściwe i sprzeczne z dobrymi obyczajami.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dobre obyczaje nakazują wstrzymanie się z działaniami egzekucyjnymi do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd, zwłaszcza gdy istnieją inne środki ochrony prawnej dla banku (np. zawezwanie do próby ugodowej).
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. K. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank SA | spółka | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.p.c. art. 189
Kodeks postępowania cywilnego
Powód ma prawo domagać się ustalenia istnienia bądź nieistnienia stosunku prawnego, jeśli ma w tym interes prawny. Orzecznictwo jednolicie wskazuje, że sytuacja taka ma miejsce, gdy samo uprawomocnienie się wyroku da powodowi ochronę prawną, a więc zakończy spór lub pozwoli go uniknąć w przyszłości. Powództwo o ustalenie ma stanowić ostatni możliwy środek prawny.
k.c. art. 82
Kodeks cywilny
Nieważność czynności prawnej w przypadku, gdy osoba ją dokonująca była w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji lub wyrażenie woli z powodu choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, podobnego zakłócenia czynności psychicznych.
k.p.c. art. 103 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może włożyć na stronę obowiązek zwrotu kosztów wywołanych jej uzasadnionym lub oczywiście usprawiedliwionym przedłużeniem postępowania.
u.k.s.c. art. 113 § 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Podstawa do ściągnięcia kosztów sądowych od strony przegrywającej.
Pomocnicze
k.p.c. art. 316 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd bada stan sprawy na chwilę zamknięcia rozprawy.
k.p.c. art. 840
Kodeks postępowania cywilnego
Powództwo opozycyjne jako środek obrony dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym.
k.p.c. art. 804
Kodeks postępowania cywilnego
Brak możliwości umorzenia postępowania lub innej obrony w toku egzekucji na podstawie samego wyroku ustalającego nieważność umowy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powód utracił interes prawny w ustaleniu nieważności umowy z uwagi na możliwość skorzystania z powództwa opozycyjnego po uzyskaniu przez bank tytułu wykonawczego. • Stan faktyczny sprawy (uzyskanie przez bank tytułu wykonawczego) na chwilę zamknięcia rozprawy wyklucza możliwość udzielenia powodowi ochrony prawnej w drodze ustalenia nieważności umowy.
Odrzucone argumenty
Umowa kredytu jest nieważna z uwagi na stan psychiczny powoda w chwili jej zawierania (art. 82 KC). • Bank powinien wstrzymać się z działaniami egzekucyjnymi do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy.
Godne uwagi sformułowania
Powództwo o ustalenie ma bowiem stanowić ostatni możliwy środek prawny. • Sąd bada przy tym stan sprawy na chwilę zamknięcia rozprawy. • W konsekwencji należy uznać, że wobec wypełnienia hipotezy art. 82 kc umowa z pozwanym bankiem była dotknięta wadą nieważności. • Jednakże na chwilę zamknięcia rozprawy sytuacja wyglądała inaczej. • Dlatego też Sąd uznał, że powód ostatecznie utracił swój interes prawny. • Takie postępowanie należy uznać za oczywiście niewłaściwe, dobre obyczaje nakazują w takiej sytuacji wstrzymanie się z działaniami egzekucyjnymi do decyzji Sądu.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanki interesu prawnego w sprawach o ustalenie nieważności czynności prawnej (art. 189 kpc) w kontekście istnienia innych środków prawnych, zwłaszcza po uzyskaniu tytułu wykonawczego. Ocena zachowania banku w kontekście dobrych obyczajów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie kluczowe znaczenie miało uzyskanie tytułu wykonawczego przez pozwanego w trakcie postępowania.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak istotne jest badanie interesu prawnego na moment zamknięcia rozprawy i jak działania jednej ze stron (banku) mogą wpłynąć na wynik sprawy, mimo istnienia wadliwej umowy.
“Czy bank może egzekwować dług z wadliwej umowy? Sąd oddalił powództwo, ale ukarał bank za "nieuczciwą" grę.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.