I C 1208/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa o zapłatę kwoty 27.579,45 zł wraz z odsetkami, opartego na wekslu in blanco wystawionym przez pozwanego na zabezpieczenie umowy pożyczki. Powódka dochodziła zapłaty z tytułu umowy pożyczki z dnia 23.09.2020 r. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa, podnosząc zarzuty dotyczące abuzywności postanowień umownych. Sąd Rejonowy, wyrokiem z dnia 11 maja 2022 r., umorzył postępowanie co do kwoty 6.800 zł, zasądził od pozwanej na rzecz powoda 176 zł z odsetkami, a w pozostałym zakresie powództwo oddalił. Sąd Rejonowy uznał część klauzul umownych za abuzywne, w szczególności dotyczące prowizji i opłat, które miały na celu obejście przepisów o odsetkach maksymalnych. Powódka złożyła apelację, kwestionując ustalenia sądu pierwszej instancji co do abuzywności klauzul i naruszenia przepisów prawa procesowego. Sąd Okręgowy, rozpoznając apelację, w pełni podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną sądu pierwszej instancji. Sąd Okręgowy uznał, że sąd pierwszej instancji był uprawniony do zbadania abuzywności klauzul umownych, nawet jeśli nie stanowiły one bezpośredniej podstawy żądania, ponieważ umowa pożyczki była zawarta w celu spłaty wcześniejszych zobowiązań. Sąd Okręgowy nie podzielił zarzutów naruszenia prawa materialnego, w tym art. 385¹ § 1 KC i ustawy o kredycie konsumenckim. Podkreślono, że wysokie prowizje, stanowiące około 80% kwoty pożyczki, miały na celu obejście przepisów o odsetkach maksymalnych i rażąco naruszały interesy konsumenta, nawet jeśli mieściły się w ustawowym limicie kosztów pozaodsetkowych. Sąd Okręgowy uznał, że klauzule dotyczące prowizji i opłat były abuzywne i nie wiążą pozwanej. W konsekwencji, po wyeliminowaniu spornych klauzul, pozwana miała zwrócić jedynie kwotę 176 zł wraz z odsetkami. Apelacja powódki została oddalona jako bezzasadna, a o kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie przepisów o opłatach za czynności adwokackie.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie, że nawet klauzule mieszczące się w ustawowych limitach kosztów pozaodsetkowych mogą być uznane za abuzywne, jeśli rażąco naruszają interesy konsumenta i mają na celu obejście prawa, zwłaszcza w kontekście kredytu konsumenckiego. Podkreślenie obowiązku sądu badania abuzywności w sprawach wekslowych z udziałem konsumentów.
Dotyczy umów pożyczek konsumenckich i specyficznych klauzul dotyczących prowizji i opłat. Interpretacja może być zależna od konkretnych okoliczności faktycznych i treści umowy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia umowy pożyczki dotyczące prowizji i opłat, mieszczące się w ustawowym limicie kosztów pozaodsetkowych, mogą zostać uznane za abuzywne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia umowy pożyczki dotyczące prowizji i opłat mogą zostać uznane za abuzywne, jeśli kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, nawet jeśli mieszczą się w ustawowym limicie kosztów pozaodsetkowych, a w szczególności, gdy mają na celu obejście przepisów o odsetkach maksymalnych.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wysokie prowizje, stanowiące znaczną część kwoty pożyczki, miały na celu obejście przepisów o odsetkach maksymalnych i rażąco naruszały interesy konsumenta, mimo zgodności z limitem kosztów pozaodsetkowych. Brak wykazania przez pożyczkodawcę uzasadnienia wysokości prowizji i jej adekwatności do nakładu pracy czy ryzyka również przemawiał za abuzywnością.
Czy sąd pierwszej instancji był uprawniony do badania abuzywności postanowień umów pożyczek, które nie stanowiły bezpośredniej podstawy żądania pozwu, ale były związane z umową stanowiącą podstawę pozwu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd pierwszej instancji był uprawniony do zbadania abuzywności postanowień umów pożyczek, które stanowiły podstawę wcześniejszych zobowiązań, jeśli umowa będąca podstawą żądania pozwu została zawarta w celu umożliwienia spłaty tych wcześniejszych umów, a pozwany podniósł zarzut abuzywności.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy uznał, że skoro umowa pożyczki z dnia 23.09.2020 r. była zawarta w celu spłaty dwóch wcześniejszych umów pożyczek, a pozwana podniosła zarzut abuzywności postanowień tych wcześniejszych umów, sąd pierwszej instancji był zobligowany do zbadania tych zarzutów i analizy postanowień tych umów.
Czy w sprawie o zapłatę z weksla, sąd jest zobowiązany do badania stosunku podstawowego i kontroli postanowień umownych pod kątem abuzywności, gdy pozwany podnosi zarzuty dotyczące braku podstaw do wypełnienia weksla i niewymagalności roszczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w sytuacji gdy pozwany w odpowiedzi na pozew oparty na wekslu podnosi zarzuty dotyczące braku podstaw do wypełnienia weksla, nieudowodnienia roszczenia oraz niewymagalności roszczenia z tytułu stosunku podstawowego, sąd jest zobligowany do zbadania stosunku podstawowego i, z uwagi na status konsumenta, do kontroli postanowień umownych pod kątem ich abuzywności.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy powołując się na orzecznictwo TSUE (sprawa C-397/11) wskazał, że w przypadku podniesienia przez konsumenta zarzutów dotyczących stosunku podstawowego, sąd musi zbadać ten stosunek i dokonać kontroli postanowień umownych pod kątem ich abuzywności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) S A | spółka | powód |
| P. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (14)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
u. k.k. art. 36a § ust. 2
Ustawa o kredycie konsumenckim
Określa maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego. Sąd uznał, że nawet mieszczenie się w tym limicie nie wyklucza abuzywności, jeśli koszty są rażąco wygórowane i mają na celu obejście prawa.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
k.c. art. 359 § §2(1)
Kodeks cywilny
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
k.c. art. 720 § § 1
Kodeks cywilny
Prawo wekslowe art. 10
k.p.c. art. 321 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § § l 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. § 2 pkt 5
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie art. § 10 ust. 1 pkt 1
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzul umownych dotyczących prowizji i opłat, mających na celu obejście przepisów o odsetkach maksymalnych i rażąco naruszających interesy konsumenta. • Sąd pierwszej instancji był uprawniony do zbadania abuzywności umów powiązanych ze stosunkiem prawnym będącym podstawą pozwu. • W przypadku konsumenta, sąd jest zobowiązany do badania stosunku podstawowego i kontroli umów pod kątem abuzywności, gdy pozwany podnosi odpowiednie zarzuty.
Odrzucone argumenty
Obraza prawa materialnego (art. 385¹ § 1 KC, art. 36a ust. 2 u.k.k., art. 58 KC, art. 5 KC, art. 359 §2(1) KC, art. 353¹ KC, art. 65 KC, art. 720 § 1 KC, art. 10 Prawa wekslowego) poprzez błędną wykładnię i nieuzasadnione uznanie klauzul za abuzywne. • Naruszenie przepisów postępowania (art. 321 § 1 KPC) poprzez wyrokowanie co do przedmiotu nieobjętego żądaniem pozwu.
Godne uwagi sformułowania
postanowienia umowy pożyczki dotyczące prowizji i opłaty za „ (...) ” są klauzulami abuzywnymi • wysokich prowizji, o wartości ok. 80% kwoty udzielonej pożyczki, miały na celu obejście prawa • koszty maksymalne nie oznaczają „kosztów standardowych”, naliczanych niejako automatycznie • sąd był zobligowany do dokonania kontroli postanowień umów łączących strony pod kątem ich abuzywności
Skład orzekający
Małgorzata Radomska-Stęplewska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie, że nawet klauzule mieszczące się w ustawowych limitach kosztów pozaodsetkowych mogą być uznane za abuzywne, jeśli rażąco naruszają interesy konsumenta i mają na celu obejście prawa, zwłaszcza w kontekście kredytu konsumenckiego. Podkreślenie obowiązku sądu badania abuzywności w sprawach wekslowych z udziałem konsumentów."
Ograniczenia: Dotyczy umów pożyczek konsumenckich i specyficznych klauzul dotyczących prowizji i opłat. Interpretacja może być zależna od konkretnych okoliczności faktycznych i treści umowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sądy walczą z nadużywaniem klauzul umownych przez instytucje finansowe, nawet w pozornie standardowych sytuacjach. Podkreśla znaczenie ochrony konsumentów przed nieuczciwymi praktykami.
“Czy wysoka prowizja w pożyczce to zawsze legalny koszt? Sąd Okręgowy wyjaśnia, kiedy klauzula staje się abuzywna.”
Dane finansowe
WPS: 27 579,45 PLN
zapłata z umowy pożyczki: 176 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.