I C 120/23

Sygn. akt I C 120/23 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 maja 2024 roku Sąd Rejonowy w Przysusze I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący SSR Anna Owczarek Protokolant Paulina Sosnowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2024 roku w P. sprawy z powództwa M. Z. (1) przeciwko: T. Z. (1) , A. Z. (1) , R. Z. , A. Z. (2) , Z. Z. , M. Z. (2) przy udziale interwenienta ubocznego Gminy W. o eksmisję I. nakazuje pozwanym: T. Z. (1) , A. Z. (1) , R. Z. , A. Z. (2) , Z. Z. i M. Z. (2) , aby opróżnili ze wszystkich rzeczy do nich należących, opuścili i wydali powodowi M. Z. (1) dom mieszkalny znajdujący się pod adresem W. nr 2, (...)-(...) W. wraz z nieruchomością na której dom jest usytuowany, a stanowiącą działkę gruntu oznaczoną numerem ewidencyjnym (...) , położoną w miejscowości W. , gmina W. , powiat (...) , dla której Sąd Rejonowy w Przysusze V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą numer (...) ; II. orzeka, że pozwanym: T. Z. (1) , A. Z. (1) , R. Z. , A. Z. (2) , Z. Z. i M. Z. (2) przysługuje uprawnienie do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego; III. nakazuje wstrzymanie wykonania opróżnienia oraz wydania domu i działki opisanej w pkt I. wyroku do czasu złożenia przez Gminę W. oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego; IV. nie obciąża pozwanych: T. Z. (1) , A. Z. (1) , R. Z. , A. Z. (2) , Z. Z. i M. Z. (2) kosztami procesu. Sygn. akt I C 120/23 UZASADNIENIE wyroku z dnia 21 maja 2024 roku Powód M. Z. (1) pozwem złożonym w dniu 11 września 2023 roku (data prezentaty Sądu) przeciwko T. Z. (1) , A. Z. (1) , R. Z. , A. Z. (2) , Z. Z. i M. Z. (2) , sprecyzowanym pismem złożonym w dniu 15 kwietnia 2024 roku (data prezentaty Sądu) , wniósł o nakazanie pozwanym opuszczenie i opróżnienie lokalu mieszkalnego w postaci domu jednorodzinnego położonego w gminie W. , miejscowości W. , na nieruchomości stanowiącej działkę gruntu oznaczoną nr ewid. 360, dla której Sąd Rejonowy w Przysusze prowadzi księgę wieczystą nr (...) , wraz z wszystkimi rzeczami prawa ich reprezentującymi. Ponadto powód wniósł o zasądzenie od pozwanych zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego. (pozew – k. 3 – 7, pismo – k. 70) Gmina W. w zgłoszonej w dniu 15 lutego 2024 roku (data prezentaty Sądu) interwencji ubocznej po stronie powoda wniosła o nieprzyznawanie pozwanym lokalu socjalnego, gdyż z treści pozwu wynika, ze pozwanym nie przysługuje obligatoryjne prawo do lokalu socjalnego. Gmina podniosła, że przepisów art. 14 i 16 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie ustawy kodeks cywilny nie stosuje się, gdy powodem opróżnienia lokalu jest stosowanie przemocy w rodzinie lub wykraczanie w sposób rażący lub uporczywy przeciwko porządkowi domowemu albo niewłaściwe zachowanie czyniące uciążliwym korzystanie z innych lokali w budynku albo gdy zajęcie lokalu nastąpiło bez tytułu prawnego. Gmina wniosła również o zasądzenie od pozwanych kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. (interwencja – k. 32 – 33) Na rozprawie w dniu 09 kwietnia 2024 roku pozwani A. Z. (1) i T. Z. (1) sprzeciwili się żądaniu pozwu. (protokół skrócony z rozprawy – k. 65 – 68) Na rozprawie w dniu 21 maja 2024 roku powód podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o zasądzenie kosztów postępowania oraz wniósł o przyznanie pozwanym lokalu socjalnego. Pozwani A. Z. (1) i T. Z. (1) podtrzymali dotychczasowe stanowisko w sprawie. (protokół skrócony z rozprawy – k. 78-78v). Okoliczności bezsporne: M. Z. (1) jest bratem T. Z. (1) . T. Z. (1) ma żonę A. Z. (1) oraz córki: R. Z. i małoletnie- A. Z. (2) , Z. Z. i M. Z. (2) . M. Z. (1) jest właścicielem działki nr (...) położonej w miejscowości W. gm. W. , dla której Sąd Rejonowy w Przysusze V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr (...) . Na działce nr (...) znajdują się dwa domy. W jednym z domów, pod adresem W. nr (...) , mieszka T. Z. (1) wraz z rodziną. T. Z. (1) został skazany przez Sąd Rejonowy w Przysusze wyrokiem z dnia 21 grudnia 2022 roku w sprawie II K 80/21 za to, że w okresie od września 2019 roku, daty bliżej nieustalonej, do 23 lutego 2021 roku w miejscowości W. gm. W. , znęcał się fizycznie i psychicznie nad swoją żoną A. Z. (1) oraz dziećmi R. Z. i A. Z. (2) w ten sposób, że wszczynał bezpodstawne awantury domowe, w trakcie których bil rękoma po całym ciele A. Z. (1) oraz córkę R. Z. , a ponadto wyzywał ich słowami powszechnie uznanymi za obelżywe. Powyższe okoliczności bezsporne Sąd ustalił na podstawie zgodnych i niekwestionowanych twierdzeń stron. Okoliczności te znajdowały także swoje potwierdzenie w zeznaniach stron, świadków oraz KW nr (...) i akta II K 80/21. Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 25 października 2017 roku M. Z. (1) zawarł ze swoim bratem T. Z. (1) umowę użyczenia domu położonego w miejscowości W. gm. W. oznaczonego nr 2 o powierzchni ok. 50 m 2 , na podstawie której T. Z. (1) wraz z swoją rodziną, tj. żoną i córkami mogli korzystać z przedmiotowego domu przez czas nieokreślony. T. Z. (1) zobowiązany był tylko do ponoszenia kosztów związanych z mediami: prąd i woda. (dowód: umowa – k. 10; zeznania powoda – k. 38v – 39 (00:13:28 – 00:39:34) w zw. k. 65v (00:08:34 – 00:12:54); zeznania świadka T. Z. (2) – k. 39v – 40 (00:57:52 - -1:17:06)) M. Z. (1) pismem z dnia 15 czerwca 2023 roku wypowiedział T. Z. (1) przedmiotową umowę użyczenia oraz wezwał go do opróżnienia nieruchomości oraz uregulowania wszelkich należności z tytułu używanych mediów (prąd, woda, śmieci). M. Z. (1) zakreślił T. Z. (1) termin do opróżnienia nieruchomości do dnia 31 lipca 2023 roku. Wypowiedzenie to zostało doręczone w dniu 19 czerwca 2023 roku. (dowód: pismo – k 11; z.p.o. – k. 11v; zeznania powoda – k. 38v – 39 (00:13:28 – 00:39:34) w zw. k. 65v (00:08:34 – 00:12:54); zeznania świadka T. Z. (2) – k. 39v – 40 (00:57:52 - -1:17:06)) T. Z. (1) , A. Z. (1) i R. Z. nie są osobami niepełnosprawnymi. (dowód: pismo z (...) k. 19) T. Z. (1) jest zarejestrowany w PUP w R. i posiada status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku. A. Z. (1) nie jest zarejestrowana w PUP w R. jako osoba bezrobotna. R. Z. nie figuruje w bazie PUP w R. . (dowód: pisma z PUP – k. 21 – 23; zeznania pozwanego T. Z. (1) – k. 65v – 66v (00:13:29 – 00:33:15); zeznania pozwanej A. Z. (1) – k. 66v – 67 (00:38:21 – 00:57:58)) A. Z. (1) i T. Z. (1) nie pobierają renty/emerytury i zasiłków z ZUS-u. R. Z. nie figuruje w bazie ZUS-u. (dowód: pisma z ZUS – k. 25 – 26 i 30) A. Z. (1) korzysta z pomocy (...) u w W. w formie otrzymywanych świadczeń: zasiłku rodzinnego i dodatku w kwocie 965,00 zł miesięcznie, zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 215,84 zł oraz świadczenia pielęgnacyjnego w kwocie 2.988,00 zł miesięcznie. (dowód: pismo z (...) k. 28; zeznania pozwanej A. Z. (1) – k. 66v – 67 (00:38:21 – 00:57:58)) A. Z. (2) , Z. Z. i M. Z. (2) są małoletnie. M. Z. (2) posiada orzeczenie o niepełnosprawności do 31 marca 2027 roku. A. Z. (1) nie pracuje, gdyż sprawuje całodobową opiekę nad córką M. Z. (2) . R. Z. jest uczennicą technikum. (dowód: protokół z rozprawy – k. 66v; zeznania powoda – k. 38v – 39 (00:13:28 – 00:39:34) w zw. k. 65v (00:08:34 – 00:12:54); zeznania świadka K. K. – k. 39 – 39v (00:41:56 – 00:55:54); zeznania świadka T. Z. (2) – k. 39v – 40 (00:57:52 - -1:17:06); zeznania świadka P. Z. – k. 40v – 41 (01:19:02 – 01:32:03); zeznania świadka S. Z. – k. 41 (01:34:50 – 01:47:14); zeznania pozwanego T. Z. (1) – k. 65v – 66v (00:13:29 – 00:33:15); zeznania pozwanej A. Z. (1) – k. 66v – 67 (00:38:21 – 00:57:58); zeznania pozwanej R. Z. – k. 67 – 67v (01:00:40 – 01:10:48)) T. Z. (1) , A. Z. (1) , R. Z. , A. Z. (2) , Z. Z. i M. Z. (2) nie posiadają prawa do innego lokalu mieszkalnego, w którym mogliby zamieszkać. (dowód: zeznania świadka K. K. – k. 39 – 39v (00:41:56 – 00:55:54); zeznania świadka P. Z. – k. 40v – 41 (01:19:02 – 01:32:03); zeznania świadka S. Z. – k. 41 (01:34:50 – 01:47:14); zeznania pozwanego T. Z. (1) – k. 65v – 66v (00:13:29 – 00:33:15); zeznania pozwanej A. Z. (1) – k. 66v – 67 (00:38:21 – 00:57:58)) W dniu 10 października 2023 roku miała miejsce interwencja Policji w miejscu zamieszkania T. Z. (1) . Interwencja dotyczyła brata który miał awanturować się pod wpływem alkoholu a zgłaszającym był M. Z. (1) . Z informacji z Posterunku Policji w W. wynika, że w miejscu zamieszkania T. Z. (1) miały miejsce tylko 2 interwencje, tj. w dniu 23 lutego 2021 roku i 10 października 2023 roku. (dowód: pismo z Policji – k. 48) Powyższe okoliczności faktyczne Sąd ustalił na podstawie powołanych w tej części uzasadnienia dowodów, którym Sąd dał w całości wiarę. Zeznania stron i świadków, co do zasady były spójne oraz korespondowały z dowodami w postaci dokumentów. Podstawą dochodzonego żądania jest fakt braku posiadania przez pozwanych tytułu prawnego do zajmowania przez nich domu znajdującego się na działce powoda. Obowiązująca między powodem a pozwanym T. Z. (1) umowa użyczenia została bowiem wypowiedziana i to ta okoliczność stanowi podstawę eksmisji. Okoliczność, że powodem wypowiedzenia umowy użyczenia były spory między powodem a pozwanym T. Z. (1) , wynikające w niewłaściwego zachowania pozwanego, w ocenie Sądu nie zostały udowodnione. Jak wynika z przeprowadzonego postępowania dowodowego pomiędzy stronami istnieje spór rodzinny dotyczący m.in. kwestii finansowych, w tym spłaty, czy też sposobu regulowania obciążeń związanych z korzystaniem przez pozwanych z działki i rozliczenia nakładów dokonanych przez pozwanych na zajmowany obecnie przez nich dom. W ocenie Sądu wskazywane przez powoda twierdzenia dotyczące sposobu korzystania przez pozwanych z nieruchomości i zakłócania porządku domowego nie zostały przez niego w sposób stanowczy udowodnione, a dowody w postaci zeznań stron i świadków, którzy są osobami najbliższymi i zaangażowanymi w spory rodzinne, nie mogą stanowić wiarygodnych źródeł dowodowych. Odnosząc się do informacji otrzymanej z Policji, to wynika z niej jedynie, że w miejscu zamieszkania stron miały miejsce dwie interwencje, z czego jedna, ostatnia, miała miejsce już po złożeniu pozwu w niniejszej sprawie i wypowiedzeniu umowy użyczenia. Z kolei pierwsza z interwencji była przedmiotem orzekania w sprawie tut. Sądu o sygn. akt II K 80/21. Z tych też względów zdaniem Sądu twierdzenia interwenienta ubocznego, że pozwanym nie przysługuje prawo do lokalu socjalnego, gdyż powodem eksmisji pozwanego jest stosowanie przemocy w rodzinie lub wykraczanie w sposób rażący lub uporczywy przeciwko porządkowi domowemu albo niewłaściwe zachowanie czyniące uciążliwym korzystanie z innych lokali w budynku albo gdy zajęcie lokalu nastąpiło bez tytułu prawnego, w niniejszej sprawie były nieuzasadnione. Sąd Rejonowy zważył, co następuje: Zgodnie z art. 222 §1 k.c. właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą. W niniejszej sprawie bezspornym były okoliczności, że tytuł prawny do przedmiotowej nieruchomości przysługuje powodowi. Z kolei pozwani znajdujący się na tej nieruchomości dom mieszkalny zajmowali na podstawie zawartej przez powoda z pozwanym T. Z. (1) umowy użyczenia. Zgodnie z art. 710 k.c. przez umowę użyczenia użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu, przez czas oznaczony lub nieoznaczony, na bezpłatne używanie oddanej mu w tym celu rzeczy. Umowa w niniejszej sprawie została zawarta na czas nieoznaczony, a jednym obowiązkiem T. Z. (1) i jego rodziny było opłacanie mediów. Za fakt przyznany Sąd uznał fakt rozwiązania umowy użyczenia poprzez jej wypowiedzenie przez M. Z. (1) ze skutkiem na dzień 31 lipca 2023 roku, gdyż co do zasady okoliczności tej nie kwestionowała ostatecznie strona pozwana. Odnosząc się do kwestii wypowiedzenia umowy użyczenia wskazać należy, że do łączącej strony umowy znajdują zastosowanie również przepisy ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2023 roku poz. 725) – dalej: u.o.p.l. Zgodnie z art. 1 u.o.p.l. ustawa reguluje zasady i formy ochrony praw lokatorów oraz zasady gospodarowania mieszkaniowym zasobem gminy. Z kolei zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 1) u.o.p.l. lokatorem jest najemca lokalu lub osoba używająca lokal na podstawie innego tytułu prawnego niż prawo własności. W związku z tym, że tytułem prawnym pozwanych do zajmowania lokalu mieszkalnego stanowiącego własność powoda była umowa użyczenia, a więc korzystanie z lokalu było nieodpłatne, zgodnie z art. 11 a contralio u.o.p.l. przy wypowiedzeniu umowy nie obowiązywał żaden szczególny termin wypowiedzenia. Mając na uwadze powyższe, w związku z tym, że pozwani z dniem 31 lipca 2023 roku utracili prawo do zajmowania lokalu mieszkalnego stanowiącego własność powoda, żądanie eksmisji jest uzasadnione. Z tych też względów Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku. W punkcie II i III wyroku Sąd orzekł o przysługującym pozwanym uprawnieniu do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Tak jak już wyżej wskazano podstawą eksmisji w niniejszej sprawie jest utracenie przez pozwanych tytułu prawnego do korzystania z domu znajdującego się na nieruchomości powoda. Zgodnie z art. 14 ust. 1 u.o.p.l. w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu sąd orzeka o uprawnieniu do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu albo braku takiego uprawnienia wobec osób, których nakaz dotyczy. Obowiązek zapewnienia najmu socjalnego lokalu ciąży na gminie właściwej ze względu na miejsce położenia lokalu podlegającego opróżnieniu. Z kolei przepis art. 14 ust. 3 u.o.p.l. stanowi, że sąd, badając z urzędu, czy zachodzą przesłanki zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu, orzeka o uprawnieniu osób, o których mowa w ust. 1, biorąc pod uwagę dotychczasowy sposób korzystania przez nie z lokalu oraz ich szczególną sytuację materialną i rodzinną. Pozwani zajmowany dotychczas na podstawie umowy użyczenia lokal mieszkalny wykorzystywali tylko i wyłączenie do zaspokajania swoich potrzeb mieszkaniowych. Jak wynika z wyroku skazującego w sprawie II K 80/21 pozwany T. Z. (1) został skazany, za to, że w okresie od września 2019 roku, daty bliżej nieustalonej, do 23 lutego 2021 roku w miejscowości W. gm. W. , znęcał się fizycznie i psychicznie nad swoją żoną A. Z. (1) oraz dziećmi R. Z. i A. Z. (2) . O ile można domniemywać ( art. 231 k.p.c. ), że w ww. okresie dochodziło do wykraczania przez pozwanego T. Z. (1) w sposób rażący i uporczywy przeciwko porządkowi domowemu, czyniąc uciążliwym korzystanie przez powoda i jego rodzinę z jego domu, to obecnie brak jest dowodów, że pozwany T. Z. (1) , czy pozostali pozwani naruszali ten porządek. W ocenie Sądu, jak już wcześniej wskazano, dowody w postaci samych zeznań stron i świadków, którzy to świadkowie są osobami bezpośrednio zaangażowani w istniejący konflikt rodzinny, nie mogą stanowić jedynego dowodu na to, że wszyscy pozwani poprzez swoje naganne i uporczywe zachowanie naruszają porządek domowy, czyniąc pozostałym mieszkańcom przedmiotowej nieruchomości uciążliwym korzystanie z tej nieruchomości. Z kolei Sąd ustalając sytuację materialną i rodziną pozwanych miał na uwadze to, że: pozwany T. Z. (1) jest osobą bezrobotną, a jego jedynym źródłem utrzymania są prace dorywcze; pozwana A. Z. (1) sprawuje codzienną całodobową opiekę nad niepełnosprawną córką M. Z. (2) ; pozwana R. Z. jest uczennicą technikum a więc nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia by móc zaspokoić swoje potrzeby mieszkaniowe; zaś pozwane A. Z. (2) , Z. Z. i M. Z. (2) są osobami małoletnimi, a pozwana M. Z. (2) jest dodatkowo osobą niepełnosprawną. Pozwani nie posiadają żadnego innego lokalu mieszkalnego, w którym mogliby zamieszkać, a ich aktualna sytuacja materialna nie pozwala na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Sąd orzekając o przysługującym pozwanym uprawnieniu do lokalu socjalnego miał na uwadze w szczególności to, że w stosunku do pozwanych T. Z. (1) , A. Z. (1) , A. Z. (2) , Z. Z. i M. Z. (2) istniał ustawowy obowiązek orzeczenia lokalu socjalnego wynikający z art. 14 ust. 4 u.o.p.l. Odnosząc się w tym miejscu do stanowiska interwenienta ubocznego – Gminy W. , jakoby pozwanym nie przysługiwało uprawnienie do lokalu socjalnego, gdyż powodem eksmisji jest to, że pozwani w sposób rażący i uporczywy wykraczają przeciwko porządkowi domowemu, Sąd uznał, że okoliczności te nie zostały przez powoda i interwenienta ubocznego udowodnione. Z akt sprawy nie wynika, by w okresie bezpośrednio przed złożeniem pozwanym wypowiedzenia umowy dochodziło z ich strony do jakiegoś niestosownego zachowania się, które to zachowanie byłoby rażące i uporczywe, a więc ciągle powtarzające się. W aktach sprawy brak jest bezsprzecznych dowodów na to, że po 23 lutego 2021 roku pozwany T. Z. (1) , czy którykolwiek z pozostałych lokatorów, naruszał porządek domowy w sposób rażący i uporczywy. Jedyne co zostało udowodnione to interwencja Policji, która miała miejsce tylko w dniu 10 października 2023 roku, a więc w czasie po złożeniu pozwu w niniejszej sprawie i złożonym wypowiedzeniu. Ponadto zwrócić należy uwagę, że w toku sprawy z zeznań stron i świadków wynika, że ewentualne niewłaściwe zachowania w stosunku do powoda i do wspólnie z nim zamieszkujących pozostałych członkami rodziny, miały mieć miejsce tylko ze strony T. Z. (1) i A. Z. (1) . Już zatem z tych przyczyn żądanie nieprzyznawania prawa do lokalu socjalnego wszystkim pozwanym jest bezpodstawne. Wskazać również należy, że przepis art. 14 ust. 5 u.o.p.l., ze względu na swój charakter, powinien znajdować zastosowanie tylko i wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach. Sąd np. może orzec o braku uprawnienia do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu w przypadku osoby spełniającej przesłanki z art. 14 ust. 4 u.o.p.l., jeżeli uprawniony ma zamieszkać w innym lokalu, gdy powodem eksmisji jest znęcanie się nad rodziną (art. 17 u.o.p.l.). W niniejszej sprawie brak jest dowodów wskazujących, że obecnie pozwany znęca się na swoją żoną, czy dziećmi. O ile wcześniej pozwany nadużywał alkoholu i wszczynał awantury domowe, czego konsekwencją był wyrok skazujący w sprawie II K 80/21, to obecnie pozwane A. Z. (1) i R. Z. składając zeznania nie wskazują, by nadal dochodziło do przemocy w stosunku do nich i pozostałych małoletnich pozwanych ze strony T. Z. (1) . Ponadto, to nie one są powodami w niniejszej sprawie. O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie IV wyroku na podstawie art. 102 k.p.c.