I C 12/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód P. K. (1) wniósł o zasądzenie od pozwanej E. K. kwoty 200.000 zł z tytułu zachowku po zmarłym ojcu W. K., wraz z odsetkami. Wskazał, że spadkodawca powołał do spadku pozwaną testamentem, a powód jako jedno z czworga dzieci, z których jedno zrzekło się dziedziczenia, a drugie zostało wydziedziczone, byłby uprawniony do spadku z ustawy w 1/3 części. Pozwana wniosła o oddalenie powództwa, podnosząc zarzut przedawnienia roszczenia oraz argumentując, że powód otrzymywał od ojca darowizny, które należało zaliczyć na poczet zachowku, a także zarzucając mu uporczywe niedopełnianie obowiązków rodzinnych i sprzeczność roszczenia z zasadami współżycia społecznego. Sąd ustalił, że w skład spadku wchodzi udział ½ w nieruchomości o wartości 518.000 zł oraz środki pieniężne w kwocie 24.000 zł. Sąd oddalił zarzut przedawnienia, uznając, że roszczenie nie było przedawnione. Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania art. 5 k.c. ani do obniżenia kwoty zachowku, ani do zaliczenia darowizn na poczet zachowku, uznając, że wpłaty dokonywane przez spadkodawcę na rzecz powoda nie przekraczały zwyczajowej miary, nie były przeznaczone na wychowanie i wykształcenie, a część z nich została dokonana przed upływem 10 lat od otwarcia spadku. Sąd obliczył należny powodowi udział spadkowy w zachowku na 1/6 wartości spadku, co stanowiło kwotę 47.166,66 zł. Powództwo w pozostałej części zostało oddalone. Sąd zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 403,92 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, stosując zasadę odpowiedzialności za wynik procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących przedawnienia roszczenia o zachowek, zastosowania art. 5 k.c. w sprawach o zachowek oraz zaliczania darowizn i kosztów utrzymania na poczet zachowku.
Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności relacji między spadkodawcą a uprawnionym do zachowku.
Zagadnienia prawne (4)
Czy roszczenie o zachowek uległo przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie nie uległo przedawnieniu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że termin przedawnienia roszczenia o zachowek wynosi pięć lat od ogłoszenia testamentu. Z uwagi na zmianę przepisów, koniec terminu przedawnienia przypadał na ostatni dzień roku kalendarzowego. Pozew został wniesiony przed upływem tego terminu.
Czy zachowanie powoda wobec spadkodawcy uzasadnia zastosowanie art. 5 k.c. i obniżenie lub pozbawienie go prawa do zachowku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zachowanie powoda nie uzasadnia zastosowania art. 5 k.c. w celu obniżenia lub pozbawienia go prawa do zachowku.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że choć stosunki między powodem a spadkodawcą były trudne, nie można czynić powodowi skutecznego zarzutu z powodu utrudnionego kontaktu, zwłaszcza gdy był małoletni. Brak środków na transport i problemy zdrowotne powoda usprawiedliwiały oczekiwanie pomocy finansowej. Spadkodawca nie wydziedziczył powoda, co wyklucza hipotetyczne argumenty o braku podstaw do żądania zachowku.
Czy darowizny dokonane przez spadkodawcę na rzecz powoda powinny zostać zaliczone na poczet zachowku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, darowizny nie podlegają zaliczeniu na poczet zachowku w tym przypadku.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wpłaty dokonywane przez spadkodawcę na rzecz powoda nie przekraczały zwyczajowej miary, nie były przeznaczone na wychowanie i wykształcenie, a część z nich została dokonana przed upływem 10 lat od otwarcia spadku. Ponadto, były one traktowane jako środki na bieżące utrzymanie i prezenty finansowe.
Jak obliczyć wysokość należnego zachowku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Zachowek oblicza się na podstawie wartości czystego spadku i udziału spadkowego uprawnionego.
Uzasadnienie
Sąd ustalił wartość nieruchomości na 518.000 zł, a środków pieniężnych na 24.000 zł. Wartość czystego spadku wyniosła 283.000 zł. Udział spadkowy powoda w zachowku ustalono na 1/6 wartości, co dało kwotę 47.166,66 zł.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. K. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| E. K. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (16)
Główne
k.c. art. 991
Kodeks cywilny
Podstawa do dochodzenia zachowku.
k.c. art. 1007 § § 1
Kodeks cywilny
Termin przedawnienia roszczenia o zachowek.
Pomocnicze
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Zasady dotyczące końca terminu przedawnienia po zmianie przepisów.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Klauzula generalna zasad współżycia społecznego, stosowana wyjątkowo w sprawach o zachowek.
k.c. art. 1008
Kodeks cywilny
Możliwość wydziedziczenia spadkobiercy.
k.c. art. 928
Kodeks cywilny
Niegodność dziedziczenia.
k.c. art. 997¹ § § 1
Kodeks cywilny
Możliwość obniżenia sumy należnej z tytułu zachowku (wprowadzone od 22.05.2023).
k.c. art. 996 § § 1
Kodeks cywilny
Zaliczenie darowizny na poczet zachowku.
k.c. art. 994 § § 1
Kodeks cywilny
Drobne darowizny i darowizny dokonane przed więcej niż 10 latami nie dolicza się do spadku.
k.c. art. 997 § § 1
Kodeks cywilny
Zaliczenie kosztów wychowania i wykształcenia na poczet zachowku.
k.c. art. 992
Kodeks cywilny
Określenie kręgu spadkobierców ustawowych.
k.c. art. 455
Kodeks cywilny
Termin spełnienia świadczenia w przypadku zobowiązań bezterminowych.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu.
k.p.c. art. 99
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres kosztów podlegających zwrotowi.
k.p.c. art. 100
Kodeks postępowania cywilnego
Wzajemne zniesienie lub podział kosztów procesu.
u.k.s.c. art. 113 § ust. 1
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Zwrot niepokrytych przez strony kosztów sądowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Roszczenie o zachowek nie uległo przedawnieniu. • Darowizny i wpłaty od ojca nie podlegają zaliczeniu na poczet zachowku. • Zachowanie powoda nie uzasadnia zastosowania art. 5 k.c.
Odrzucone argumenty
Zarzut przedawnienia roszczenia o zachowek. • Zaliczenie darowizn na poczet zachowku. • Zastosowanie art. 5 k.c. z uwagi na zachowanie powoda. • Uporczywe niedopełnianie obowiązków rodzinnych przez powoda.
Godne uwagi sformułowania
Sąd nie znalazł w tej sprawie podstaw nie tylko do odmowy, ale także do obniżenia prawa do zachowku. • Zastosowanie art. 5 kc tylko w szczególnych wypadkach może stanowić przesłankę do obniżenia kwoty należnego zachowku, wyjątkowo tylko zaś do pozbawienia tego świadczenia. • Spadkodawca miał z pozwaną rozdzielność majątkową od 2015 roku, swoje inne nieruchomości przekazał na własność żony i jej syna.
Skład orzekający
Rafał Szurka
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia roszczenia o zachowek, zastosowania art. 5 k.c. w sprawach o zachowek oraz zaliczania darowizn i kosztów utrzymania na poczet zachowku."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych okoliczności faktycznych sprawy, w szczególności relacji między spadkodawcą a uprawnionym do zachowku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy kwestii zachowku, która jest często spotykana w praktyce, a sąd szczegółowo analizuje zarzuty dotyczące przedawnienia, darowizn oraz zasad współżycia społecznego, co czyni ją interesującą dla prawników zajmujących się prawem spadkowym.
“Czy trudne relacje rodzinne mogą pozbawić prawa do zachowku? Sąd analizuje granice art. 5 k.c.”
Dane finansowe
WPS: 200 000 PLN
zachowek: 47 166,66 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.