IV CSK 410/09

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 marca 2025 roku Sąd Okręgowy w Warszawie I Wydział Cywilny w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia del. Agnieszka Onichimowska Protokolant: sekretarz sądowy Oliwia Goliszewska po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2025 r. w Warszawie na rozprawie sprawy z powództwa J. M. (1) przeciwko (...) S.A. (...) (...) z siedzibą w W. o zapłatę i ustalenie I. zasądza od pozwanego (...) S.A. (...) (...) z siedzibą w W. na rzecz powódki J. M. (1) kwotę 130.000,00 (sto trzydzieści tysięcy i 00/100) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie: - od kwoty 100.000,00 (sto tysięcy i 00/100) złotych od dnia 07 lutego 2023 roku do dnia zapłaty; - od kwoty 30.000,00 (trzydzieści tysięcy i 00/100) złotych od dnia 07 listopada 2024 roku do dnia zapłaty; II. ustala odpowiedzialność pozwanego (...) S.A. (...) (...) z siedzibą w W. za mogące ujawnić się w przyszłości następstwa wypadku z dnia 07 kwietnia 2022 r.; III. oddala powództwo w pozostałym zakresie; IV. zasądza od pozwanego (...) S.A. (...) (...) z siedzibą w W. na rzecz powódki J. M. (1) kwotę 5.792,00 (pięć tysięcy siedemset dziewięćdziesiąt dwa i 00/100) złotych, tytułem zwrotu kosztów procesu z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty; V. nakazuje pobrać od pozwanego (...) S.A. (...) (...) z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie kwotę 6.205,48 (sześć tysięcy dwieście pięć i 48/100) złotych tytułem zwrotu kosztów poniesionych tymczasowo ze Skarbu Państwa wydatków. Sędzia del. Agnieszka Onichimowska UZASADNIENIE Pozwem z dnia 07 lutego 2023 r. (data stempla pocztowego - k. 64) powódka J. M. (2) wniosła o zasądzenie od pozwanego (...) S.A. (...) (...) z siedzibą w W. kwoty 100.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz o ustalenie, na podstawie art. 189 kpc , że pozwany ponosi odpowiedzialność wobec powódki za następstwa wypadku z dnia 7 kwietnia 2022 roku, mogące ujawnić się w przyszłości. Ponadto powódka wniosła o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych. W uzasadnieniu wskazano, że w dniu 07 kwietnia 2022 roku w miejscowości B. doszło potrącenia pieszej J. M. (3) przechodzącej przez jezdnię, na skutek czego doznała ona obrażeń ciała. Prawomocnym wyrokiem nakazowym z dnia 18 lipca 2022 roku Sąd Rejonowy w Pruszkowie II Wydział Kamy (sygn. akt: II K 1062/22) uznał kierującego pojazdem D. K. winną zarzucanych jej czynów i skazał na karę grzywny oraz orzekł wobec oskarżonej nawiązkę w wysokości 10.000,00 zł na rzecz pokrzywdzonej J. M. (1) . W chwili przedmiotowego zdarzenia pojazd sprawcy objęty był obowiązkowym ubezpieczeniem posiadaczy pojazdów mechanicznych, z uwagi na umowę zawartą z pozwanym. Zaznaczono przy tym, że konsekwencje wypadku odczuwane są przez powódkę do chwili obecnej. Powódka na skutek wypadku doznała ciężkich obrażeń ciała. W sumie przez 26 dni przebywała w szpitalach, gdzie poddawana był licznym badaniom i konsultacjom lekarskim. W ramach leczenia powódce wykonano 2 zabiegi operacyjne mające na celu zespolenie złamanych w wyniku wypadku kości żuchwy. Obrażenia powódki były i nadal są bardzo bolesne, a leczenie długotrwałe i uciążliwe. Powódka w związku ze skutkami wypadku (złamanie i rekonstrukcja żuchwy) była zmuszona przez 4 tygodnie do stosowania diety miękkiej. Zalecenia lekarzy stomatologów nakładają również na powódkę dodatkowy obowiązek regularnej kontroli żywotności zębów (ryzyko martwicy zębów w związku z doznanymi obrażeniami). Skutki doznanego wypadku wyłączyły J. M. (4) z jej dotychczasowego życia, spowodowały konieczność zmiany aktywnego trybu życia, istotne pogorszenie samopoczucia i jakości życia, co jest dla poszkodowanej trudne do zaakceptowania i zdecydowanie pogłębia odczuwalną przez nią krzywdę. Powódka nie może wykonywać żadnego wysiłku fizycznego, nie może uprawiać żadnych sportów, jest zwolniona z lekcji wf-u, nie może nawet sama umyć głowy bo nie może się nachylać. Powódka doznaje lęków związanych z samodzielnym poruszaniem się oraz pozostawaniem samej w domu. Powódka w dalszym ciągu odczuwa skutki neurologiczne przebytych obrażeń. Ma problemy z pamięcią, koncentracją co przekłada się w znacznym stopniu na życie codzienne i naukę. Powódka doznając dolegliwości w postaci ciągłych bóli głowy, drżenia powiek, kończyn oraz podejrzenia padaczki pourazowej, ma obawy czy kiedykolwiek powróci do pełni zdrowia. Pojawiające się podejrzenie współistnienia zaburzeń psychogennych skutkowało również koniecznością diagnostyki w poradni psychologicznej. W ocenie strony powodowej, rozmiar i czas trwania cierpień fizycznych i psychicznych powódki, a także niepomyślne rokowania na przyszłość nakazuje uznać, że sumą odpowiednią w rozumieniu art. 445 k.c. jest kwota 120.000 zł — kwota ta uwzględnia rozmiar doznanej krzywdy, jest utrzymana w rozsądnych granicach, zatem właściwie spełnia swój kompensacyjny charakter. Odnosząc się do żądania ustalenia odpowiedzialności na przyszłość, powódka stwierdziła, że w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki powództwa o ustalenie, przewidziane przez art. 189 k.p.c. . Zaznaczyła, że jej żądanie zmierza do ustalenia treści stosunku prawnego łączącego strony w zakresie istnienia po stronie pozwanej obowiązku naprawienia szkody, której powódka doznała w wyniku wypadku z dnia 7 kwietnia 2022 roku. W odpowiedzi na pozew (...) S.A. (...) (...) z siedzibą w W. wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów postępowania według norm przepisanych. Zdaniem pozwanego świadczenie tytułem wypłacone powódce zadośćuczynienia w wysokości 10.000,00 zł wraz z zasądzoną od sprawcy zdarzenia nawiązką w wysokości dalszych 10.000,00 zł stanowi adekwatną rekompensatę krzywdy wynikającej ze zdarzenia z 07 kwietnia 2022r., w którym ucierpiała powódka. Pozwany wyraził przekonanie, że wysokość roszczeń powódki dochodzonych w niniejszym postępowaniu jest nieadekwatna do stopnia doznanej krzywdy niemajątkowej, bowiem rozmiar obrażeń nie uzasadnia obiektywnie tak wysokiego roszczenia jak domaga się powódka, a nadto pewne wnioski formułowane w treści pozwu czynione są zdecydowanie na wyrost. Niezależnie od kwestionowania zasadności przyznania powódce jakichkolwiek dalszych roszczeń co do zasady, pozwany zakwestionował również datę, od której powódka domaga się naliczania ewentualnych odsetek. Zaznaczył tu, że skoro Sąd uwzględnia zarówno rozmiar cierpień fizycznych i psychicznych oraz stan zdrowia powódki na chwilę wyrokowania, jak również na tę chwilę uwzględnia przy szacowaniu zadośćuczynienia stopę życiową społeczeństwa, wysokość zarobków, poziom cen itp., to nie ma podstawy aby dodatkowo pozwanego obciążać obowiązkiem zapłaty odsetek od daty wcześniejszej niż data wyrokowania. W ocenie pozwanego bezzasadnym jest również domaganie się przez powódkę ustalenia odpowiedzialności pozwanej na przyszłość za skutki wypadku z 07 kwietnia 2022r. (odpowiedź na pozew k. 78-81) Pismem procesowym z dnia 15 października 2024 r. powódka rozszerzyła powództwo w ten sposób, że wniosła o zasądzenie od pozwanego (...) S.A. (...) (...) z siedzibą w W. kwoty 230.000,00zł tytułem zadośćuczynienia, w tym: ⚫ kwoty 100.00,00 zł tytułem zadośćuczynienia z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, o których mowa w art. 481 § 2 k.c. , w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych liczonych za czas opóźnienia od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty; ⚫ kwoty 130.000,00 zł tytułem zadośćuczynienia z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, o których mowa w art. 481 § 2 k.c. , w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych liczonych za czas opóźnienia od dnia doręczenia pisma rozszerzającego powództwo stronie pozwanej do dnia zapłaty; Do zamknięcia rozprawy strony podtrzymały swoje stanowiska procesowe. Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 07 kwietnia 2022 r. w miejscowości B. miał miejsce wypadek komunikacyjny, w trakcie którego doszło do potracenia 11-letniej J. M. (1) . Sprawcą wypadku była D. K. , kierująca samochodem marki F. (...) o nr rej. (...) . Prawomocnym wyrokiem nakazowym z dnia 18 lipca 2022 roku, wydanym w sprawie o sygn. akt: II K 1062/22, Sąd Rejonowy w Pruszkowie uznał D. K. winną popełnienia zarzucanego jej czynu z art. 177 § 1 k.k , a ponadto na podstawie art. 47 §2 2 k.k. orzekł wobec oskarżonej nawiązkę w wysokości 10.000,00 zł na rzecz pokrzywdzonej J. M. (1) . Dowód: okoliczność bezsporna, a ponadto: kserokopia prawomocnego wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w Pruszkowie z dnia 18 lipca 2022 roku – k. 20-21 W chwili zdarzenia pojazd sprawcy objęty był obowiązkowym ubezpieczeniem oc posiadaczy pojazdów mechanicznych w (...) S.A. (...) (...) z siedzibą w W. . Dowód: okoliczność bezsporna, ponadto: , wydruk z portalu (...) k. 22 Po wypadku J. M. (1) została przewieziona na SOR Uniwersyteckiego Centrum (...) w W. , gdzie była hospitalizowana na Oddziale Klinicznym (...) , w okresie od dnia 07 kwietnia 2022 r. do dnia 28 kwietnia 2022 r. Na skutek wypadku r. J. M. (1) doznała: urazu śródczaszkowego, złamania barku i ramienia, złamania obojczyka, złamania czaszki i kości twarzoczaszki-złamanie żuchwy, powierzchownych urazów obejmujących liczne okolice ciała, powierzchownych urazów obejmujących inne kombinacje okolic ciała, obrzęku mózgu, stłuczenia mózgu, złamania lewego kąta żuchwy z przemieszczeniem, złamania obojczyka lewego oraz ogólnego potłuczenia. Dowód: Dowód: karta informacyjna SOR – k. 24karta informacyjna Oddziału Klinicznego (...) – k. 26, pisemna opinia biegłego z zakresu neurologii i neurochirurgii dr. n. medycznych A. D. – k. 143-158, dokumentacja medyczna – k. 27-47, Do chwili obecnej J. M. (1) odczuwa skutki wypadku w postaci: trzasków w stawach skroniowo-żuchwowych podczas spożywania pokarmów, ograniczenia rozwierania szczęk do 2 cm, zaburzenia czucia w obrębie trzeciej gałęzi nerwu trójdzielnego po stronie lewej, bóli zębów w żuchwie po stronie lewej. W tym zakresie wymaga ona podjęcia rehabilitacji w celu uniknięcia nasilenia zmian. Trwały uszczerbek na zdrowiu J. M. (1) z punktu widzenia chirurgii szczękowej wynosi łącznie 14%, w tym: ze względu na złamanie żuchwy na granicy kąta i trzonu strony lewej wynosi 9%, natomiast ze względu na zaburzenie czucia w obrębie III gałęzi nerwu trójdzielnego lewego i bóli zębów w żuchwie po stronie lewej podczas spożywania pokarmów wynosi 5%. Dowód: pisemna opinia biegłego z zakresu chirurgii szczękowej dr. n. medycznych J. K. z dnia 22 lipca 2024 r, - k. 160-176, karta informacyjna – k. 53 Z neurologicznego punktu widzenia stan zdrowia J. M. (1) uległ znacznemu pogorszeniu w skutek wypadku z dnia 7 kwietnia 2022 roku, co skutkowało zespołem depresyjnym, samookaleczeniami oraz trudnościami w nauce, a także zaburzeniami pamięci. Skutki wypadku mają charakter trwały. Obrażenia w zakresie mózgu rozwijały się progresywnie w czasie po urazie doprowadzając do wtórnych zmian biochemicznych tkanki mózgowej skutkujących rozwijającym się zespołem encefalopatii pourazowej. J. M. (1) będzie odczuwać skutki obrażeń ośrodkowego układu nerwowego w przyszłości z uwagi na nieodwracalne zmiany w tkance mózgowej po urazie na skutek tzw. "rozlanego urazu mózgu", co prowadzić będzie do progresji zmian klinicznych z wystąpieniem padaczki pourazowej i zmian osobowości w przebiegu encefalopatii pourazowej, które to schorzenie rzutować będzie na przyszłe życie. Z uwagi na młody wiek poszkodowanej obecnie nie można prognozować, jak przebiegać może dalszy rozwój zmian pourazowych w mózgu i ich następstw w przyszłości . Skutki wypadku mogą pojawić się później, doprowadzając do powstania szeregu innych zespołów neurologicznych pourazowych, trudnych do przewidzenia. Z neurologicznego punku widzenia uszczerbek na zdrowiu J. M. (1) wynosi 50 %. Dowód: pisemna opinia biegłego z zakresu neurologii i neurochirurgii dr. n. medycznych A. D. – k. 143-158, dokumentacja medyczna – k. 51-52, k. 54, k. 55-59 , W wyniku wypadku doszło u J. M. (1) do trwałego uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego oraz rozwinięcia objawów zaburzenia stresowego pourazowego utrzymujące się w formie utrwalonej. Uszkodzenie mózgu jest trwałe i nie rokuje poprawy. Na skutek uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego pogorszyły się jej zdolności poznawcze, koncentracja oraz nastąpiły nieodwracalne zmiany charakterologiczne. Zmiany te mają charakter trwały i są średnio nasilone. Dowód: pisemna opinia biegłego z zakresu psychiatrii lek. A. S. – k. 124-141 Decyzją z dnia 30 maja 2022 r. (...) S.A. Vienna (...) z siedzibą w W. przyznało na rzecz J. M. (1) świadczenie z tytułu zadośćuczynienia w bezspornej kwocie 3.000 zł. Dowód: pismo z dnia 30 maja 2022 r. – k. 60-61 Decyzją z dnia 23 września 2022 r. (...) S.A. (...) (...) z siedzibą w W. przyznało na rzecz J. M. (1) świadczenie z tytułu zadośćuczynienia w dodatkowej kwocie 7.000 zł oraz świadczenie odszkodowawcze w kwocie 672 zł. Dowód: pismo z dnia 23 września 2022 r. – k. 62-63 J. M. (1) po wypadku przez tydzień była utrzymywana w śpiączce farmakologicznej. W wyniku wypadku doznała amnezji na skutek czego przez okres kilku miesięcy nie rozpoznawała osób najbliższych. Do chwili obecnej doznaje ona bólów głowy, choruje na padaczkę oraz leczy się psychiatrycznie. Przed wypadkiem J. M. (1) dobrze radziła sobie w szkole, obecnie zaś doznaje trudności w nauce, przez co nie chce chodzić do szkoły. Po wypadku musiała zaniechać wcześniejszych aktywności w postaci jazdy konnej i zajęć tanecznych, nie może również jeździć na rowerze oraz uczestniczyć w zajęciach W-F-u. Występują u niej trudności w spożywaniu posiłków na skutek doznanych urazów szczęki. Dowód: zeznania świadka S. M. k. 107-108, dokumentacja zdjęciowa – k. 48-50 Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wyżej wymienionych dokumentów prywatnych i urzędowych (w szczególności dokumentacji medycznej). Sąd uznał wyżej wymienione dowody za wiarygodny materiał dowodowy. Sąd nie znalazł podstaw do podważenia autentyczności przedstawionych dokumentów, jako że korespondowały one ze sobą, jak i z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Wpływ zdarzenia ubezpieczeniowego na stan zdrowia powódki (w tym na doznany trwały uszczerbek dla zdrowia) Sąd ustalił przede wszystkim w oparciu o wydane w niniejszej sprawie opinie biegłych sądowych lekarzy z zakresu psychiatrii (lek. A. S. – k. 124-141), z zakresu neurologii i neurochirurgii (dr. n. medycznych A. D. – k. 143-158) oraz z zakresu chirurgii szczękowej (dr. n. medycznych J. K. z dnia 22 lipca 2024 r. - k. 160-176). W ocenie Sądu powyższe opinie biegłych sądowych lekarzy zostały sporządzone w sposób rzeczowy, rzetelny oraz przekonywujący, w oparciu o wiedzę fachową. Wskazani biegli to osoby kompetentne, posiadające odpowiednie w tym kierunku specjalistyczne wykształcenie i odpowiednie doświadczenie zawodowe. W konsekwencji Sąd uznał powyższe opinie biegłych za podstawę ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie. W niniejszej sprawie Sąd oparł się również na zeznaniach matki powódki S. M. (k. 107-108), które korespondowały z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, tworząc spójny obraz sytuacji (w szczególności co do skutków wypadku). Sąd nie znalazł żadnych podstaw do odmówienia wiarygodności tym zeznaniom, albowiem w sposób przekonujący i zgodny z doświadczeniem życiowym przedstawiony został wpływ wypadku wpłynął na sytuację życiową powódki, w tym w szczególności ograniczenie jej aktywności fizycznej oraz pogorszenie wyników w nauce. Sąd Okręgowy zważył co następuje: Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w przeważającej części. W niniejszej sprawie pozwany nie kwestionował zasady swojej odpowiedzialności, jako ubezpieczyciel sprawcy szkody. Sporna pozostawała natomiast wysokość świadczeń należnych powódce z tytułu doznanych następstw wypadku. Przechodząc do oceny zgłoszonych roszczeń należy zaznaczyć, iż powódka wystąpiła w niniejszej sprawie w z roszczeniem o zadośćuczynienie początkowo w kwocie 130.000,00 złotych, która następnie został podwyższona do kwoty 230.000,00 złotych oraz z żądaniem ustalenia na przyszłość odpowiedzialności pozwanego za skutki przedmiotowego wypadku. Odpowiedzialność pozwanego względem powódki wynika z art. 822 k.c. , zgodnie z którym w następstwie zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zakład ubezpieczeń zobowiązany jest do zapłacenia odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczający – sprawca szkody. Natomiast stosownie do treści art. 805 k.c. świadczenie ubezpieczyciela obejmuje zapłatę sumy pieniężnej odpowiadającej wysokości szkody poniesionej przez poszkodowanego. Podstawę prawną zasądzenia na rzecz powódki zadośćuczynienia za szkodę niemajątkową (krzywdę) stanowią przepisy art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 444 § 1 k.c. W myśl wskazanych przepisów w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Krzywda polega na odczuwaniu cierpienia fizycznego (bólu i innych dolegliwości) i psychicznego (ujemnych uczuć przeżywanych w związku z wypadkiem). Zadośćuczynienie pieniężne ma na celu przede wszystkim złagodzenie cierpienia osoby poszkodowanej ( vide: G. Bieniek w Komentarz do kodeksu cywilnego, Księga trzecia, Zobowiązania, teza 13 i 14 do art. 445, Warszawa 1999). Ustawa stwierdza jedynie, że sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia. Ze względu na niewymierność krzywdy określenie w konkretnym wypadku odpowiedniej sumy pozostawione zostało Sądowi. Odpowiednia suma w rozumieniu omawianego przepisu nie oznacza jednak sumy dowolnej, określonej wyłącznie według uznania Sądu, a jej prawidłowe ustalenie wymaga uwzględnienia wszystkich okoliczności mogących mieć w danym przypadku znaczenie. Wobec tego Sąd ustalając wysokość należnego poszkodowanemu zadośćuczynienia odwołał się do kryteriów wypracowanych przez orzecznictwo Sądu Najwyższego i sądów powszechnych. Zgodnie z dorobkiem judykatury określając wysokość zadośćuczynienia Sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności mające wpływ na rozmiar doznanej krzywdy, a zwłaszcza stopień i czas trwania cierpień psychicznych i fizycznych, trwałość skutków czynu niedozwolonego, prognozy na przyszłość, wiek osoby poszkodowanej, a także ewentualne przyczynienie się poszkodowanego do powstania szkody. W razie uszkodzeń ciała pierwszorzędne znaczenie muszą mieć orzeczenia lekarskie co do charakteru doznanych obrażeń, ich rodzaju i czasu leczenia. Zadośćuczynienie powinno uwzględniać nie tylko krzywdę istniejącą w chwili orzekania, ale również taką, którą poszkodowany będzie w przyszłości na pewno odczuwać oraz krzywdę dającą się z dużym prawdopodobieństwem przewidzieć ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 2006 roku, IV CSK 80/05,). Powyższe kryteria pozwalają określić ramy, w jakich powinno mieścić się zadośćuczynienie, które z jednej strony powinno przedstawiać realną, ekonomicznie odczuwalną wartość, z drugiej zaś powinno być umiarkowane, przez co należy rozumieć kwotę pieniężną, której wysokość jest utrzymana w rozsądnych granicach odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa. W orzecznictwie wskazuje się na uzupełniający charakter zasady umiarkowanego zadośćuczynienia - w przyjętym wyżej znaczeniu - w stosunku do kwestii zasadniczej, jaką jest rozmiar szkody niemajątkowej, i wskazuje się, że powołanie się przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia na potrzebę utrzymania go w rozsądnych granicach nie może prowadzić do podważenia jego kompensacyjnej funkcji (vide: wyroku Sądu Najwyższego z dnia 22 czerwca 2005 roku, III CK 392/04, Lex nr 177203, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 września 2002 roku, IV CKN 1266/00 niepubl. oraz z dnia 30 stycznia 2004 roku, I CK 131/03, OSNC 2005, nr 2, poz. 40). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd zważył, że powódka J. M. (1) na skutek wypadku do jakiego doszło w dniu 07 kwietnia 2022 r. doznała silnego cierpienia fizycznego i psychicznego. Przypomnieć należy, iż u powódki doszło do rozległych uszkodzeń głowy w postaci urazu śródczaszkowego, obrzęku mózgu i stłuczenia mózgu, złamania lewego kąta żuchwy z przemieszczeniem, złamania barku i ramienia oraz złamania obojczyka. W związku z powyższymi urazami powódka odczuwała (w przeszłości bardzo silne) i nadal odczuwa dolegliwości bólowe. Odniesione obrażenia skutkowały zaś z neurologicznego punktu widzenia (na skutek uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego) trwałym uszczerbkiem na zdrowiu na poziomie 50% oraz 7% długotrwałym psychicznym uszczerbkiem na zdrowiu. Z punktu widzenia chirurgii szczękowej trwały uszczerbek na zdrowiu J. M. (1) wyniósł w sumie 14%. Proces leczenia powódki (w jego zasadniczej fazie) trwał kilka miesięcy. Po opuszczeniu szpitala powódka kontynuowała leczenie w trybie ambulatoryjnym. Wobec uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego powódka w dalszym ciągu leczy się w związku ze zdiagnozowaną padaczką pourazową oraz korzysta z psychoterapii. W następstwie wypadku powódka doznała amnezji, wobec czego była uzależniona od pomocy osób najbliższych. Co więcej powódka wobec uszkodzeń szczęki (i związaną z tym ograniczoną ruchomością oraz występującymi bólami) nadal boryka się z trudnościami w spożywaniu pokarmów. Nie ulega wątpliwości, że dla uprzednio zdrowej i aktywnej dotychczas powódki obecny brak możliwości podejmowania aktywności fizycznej (w tym również w ramach zajęć WF-u) stanowi znaczną uciążliwość. Istotną okoliczności przedmiotowej sprawy jest wiek powódki. W chwili wypadku powódka była w wieku 11 lat uczęszczając do szkoły podstawowej. Pomimo młodego wieku powódka nie jest już aktywną osobą, nie ma bowiem możliwości podejmowania żadnej większej aktywności fizycznej (co biorąc pod uwagę zdiagnozowaną padaczkę jest w pełni zrozumiałe), co dla osoby w takim młodym wieku musi stanowić znaczną niedogodność. Dokonując oceny żądania zasądzenia zadośćuczynienia, po pierwsze wskazać należy, iż rodzaj odniesionych obrażeń i ich zakres uzasadniają twierdzenie, że przyznana przez pozwanego ubezpieczyciela kwota w wysokości 10.000,00 (nawet uwzględniając, że powódka otrzymała już uprzednio w ramach nawiązki kwotę 10.000,00 zł) tytułem zadośćuczynienia jest zbyt niska i nie stanowi odpowiedniej kompensaty krzywd i cierpień, jakich doznała na skutek wypadku. Powstałe u powódki obrażenia wywołały (jak stwierdzili biegli) zarówno ból fizyczny, jak też znaczne cierpienia psychiczne, związane ze świadomością ich skutków oraz wynikających stąd ograniczeń nie tylko w życiu codziennym ale również ograniczeń jakie spowoduje to w przyszłości. Oczywistym jest przy tym, iż trwałość skutków wypadku, u zdrowej dotąd osoby, uzasadnia twierdzenie, iż odczuwany przez powódkę rozmiar krzywd i cierpień jest dla niej szczególnie dotkliwy właśnie ze względu na świadomość własnych ograniczeń. Podobnie oceniać przy tym należy dalsze cierpienia, i to tak fizyczne, jak i psychiczne, związane z przebiegiem leczenia. Nie sposób pominąć, że doznane przez powódkę trwałe uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego z dużym prawdopodobieństwem w przyszłości skutkować będzie wcześniejszym wystąpieniem deficytów poznawczych. Co więcej, jak wynika z opinii biegłego z zakresu psychiatrii (k. 140) skutki uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego powódka będzie odczuwać do końca życia, a powstałe u niej zmiany charakterologiczne będą miały wpływ na kształt relacji społecznych. Natomiast problemy z pamięcią i koncentracją będą rzutować na jej proces edukacyjny oraz pracę zarobkową. W niniejszym postępowaniu powódka domagała się ostatecznie zasądzenia z tytułu zadośćuczynienia (uwzględniając już otrzymaną nawiązkę w kwocie 10.000 zł oraz kwotę 10.000 zł otrzymaną w toku postępowania likwidacyjnego) kwoty 230.000,00 zł (w pozwie 100.000,00 zł oraz w ramach rozszerzonego powództwa – 130.000,00 zł) Analizując i oceniając całokształt okoliczności niniejszej sprawy Sąd doszedł do przekonania, iż kwotą adekwatną dla doznanych przez powódkę cierpień będzie 150.000,00 złotych, co po odjęciu otrzymanej nawiązki kwocie 10.000 kwocie zł oraz kwoty 10.000 zł otrzymanej w toku postępowania likwidacyjnego, daje ostatecznie kwotę 130.000,00 złotych. Zdaniem Sądu kwota ta odpowiada szkodzie niemajątkowej doznanej dotychczas przez powódkę. Uwzględnia ona z jednej strony znaczny stopień cierpień fizycznych i psychicznych powódki. Z drugiej strony przyznane przez Sąd zadośćuczynienie uwzględnia aktualne stosunki majątkowe panujące w społeczeństwie. Jest rzeczą niewymagającą dowodu, że poziom życia społeczeństwa polskiego ulega powolnemu, ale systematycznemu wzrostowi. Stwierdzenie to odnosi się w szczególności do kwestii finansowych. Przyznane zadośćuczynienie przedstawia więc ekonomicznie odczuwalną wartość, która jednak nie jest nadmierna w stosunku do doznanej krzywdy i aktualnych stosunków majątkowych w społeczeństwie. W ocenie Sądu wielkość ta utrzymana jest w rozsądnych granicach, a jednocześnie odpowiada warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa. W dalszej kolejności Sąd odniesie do kwestii żądania o ustalenie odpowiedzialności pozwanego za mogące ujawnić się w przyszłości następstwa wypadku z dnia 07 kwietnia 2022 r., które Sąd uznał to żądanie za w pełni uzasadnione. Należy bowiem pamiętać, że w sprawie o naprawienie szkody wynikłej z uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia zasądzenie określonego świadczenia nie wyłącza jednoczesnego ustalenia w sentencji wyroku odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące powstać w przyszłości z tego samego zdarzenia. ( vide: Wyrok SN z 28.02.2023 r., II CSKP 677/22, LEX nr 3546355 .) Roszczenie to oparte jest na treści art. 189 k.p.c. Jak zaś wyjaśnił Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 marca 2010 roku sygn. akt IV CSK 410/09 pod rządem art. 442 1 § 3 k.c. powód dochodzący naprawienia szkody na osobie może mieć interes prawny w ustaleniu odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące powstać w przyszłości. Wykładnia funkcjonalna art. 189 k.p.c. przemawia za przyjęciem interesu prawnego w ustaleniu, jeżeli istnieje jakaś obiektywna niepewność stanu prawnego; przykładowo, interes taki może istnieć, mimo możliwości dochodzenia świadczenia z danego stosunku prawnego, jeżeli z tego stosunku wynikają dalsze skutki, których dochodzenie w drodze powództwa oświadczenie nie jest możliwe lub nie jest na razie aktualne. Dotyczy to zwłaszcza szkód na osobie, gdyż szkody te nie zawsze powstają jednocześnie ze zdarzeniem, które wywołało uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia. Poszkodowany z reguły nie może w chwili wszczęcia procesu dochodzić wszystkich roszczeń, następstwa bowiem uszkodzenia ciała są najczęściej wielorakie i wywołują skutki, których dokładnie nie można określić ani przewidzieć. ( vide: Wyrok SA w Poznaniu z 20.10.2022 r., I ACa 1105/21, LEX nr 3435720, porównaj: uchwała Sądu Najwyższego z 12 kwietnia 1970 r., III PZP 34/69, OSNCP 1970, Nr 12, poz. 217 i wyrok Sądu Najwyższego z 14 marca 2012 r., II CSK 252/11, LEX nr 1169345) Dla ustalenia obowiązku wynagrodzenia szkód przyszłych nie jest konieczna pewność powstania dalszych szkód w przyszłości, wystarcza tu bowiem stwierdzenie prawdopodobieństwa, że aktualny stan zdrowia poszkodowanego nie ujawnia jeszcze wszystkich skutków uszkodzenia ciała ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z 22 czerwca 1978 r., sygn. akt IV CR 203/78 ). Ustalenie odpowiedzialności na przyszłość zwalnia więc poszkodowanego z obowiązku udowodnienia istnienia wszystkich przesłanek odpowiedzialności podmiotu, na którym ta odpowiedzialności ciąży. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, iż zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy – w szczególności sporządzone w sprawie opinie biegłych - pozwala przyjąć, że po wydaniu wyroku mogą ujawnić się kolejne skutki wypadku, zaś powódka w dalszym ciągu odczuwa jego następstwa. Powołani w sprawie biegli stwierdzili, że skutki wypadku mogą pojawić się później doprowadzając do powstania szeregu innych zespołów neurologicznych pourazowych (opinia biegłego neurologa – k. 158). W szczególności na tle uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego mogą się u powódki rozwijać różne zaburzenia psychiczne pochodzenia organicznego m. in. organiczne zaburzenia nastroju, organiczne zaburzenia psychotyczne oraz zaburzenia psychotyczne (opinia biegłego psychiatry – k. 141). Oznacza to, że obecny stan powódki może sprzyjać rozwojowi późniejszych schorzeń. Z tych też względów po stronie powódki istnieje interes prawny w ustaleniu odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące powstać w przyszłości, dlatego Sąd orzekł, jak w punkcie II. wyroku, na podstawie art. 189 k.p.c. W pozostałym zakresie Sąd oddalił powództwo, o czym orzeczono w pkt III. wyroku. O odsetkach orzeczono na podstawie art. 817 k.c. . Mając na uwadze, iż niniejszej sprawie toczyło się postępowanie likwidacyjne, w ramach którego pozwany wypłacił bezsporną część zadośćuczynienia, to za uzasadnione Sąd uznał żądanie zasądzenie odsetek ustawowych od kwoty dochodzonej pozwem, tj. od 100.000,00 złotych od daty wniesienia pozwu, tj. od dnia 07 lutego 2023 roku. Natomiast w zakresie rozszerzonego powództwa, tj. od zasądzonej kwoty 30.000,00 złotych, jako początek biegu odsetek ustawowych Sąd przyjął 07 listopada 2024 roku, tj. następny dzień po doręczeniu pełnomocnikowi pozwanego odpisu pisma zawierającego modyfikacje powództwa (k. 242). Jednocześnie Sąd oddalił dalej idące roszczenie odsetkowe. O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 100 kpc rozdzielając je wzajemnie. Na całkowitą kwotę kosztów postępowania w wysokości 30.522,48 złotych złożyły się: opłata od pozwu w łącznej wysokości 13.500 zł (5.000+6.500), wynagrodzenie pełnomocników profesjonalnych 10.800,00 zł (2x5.400), opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17,00 zł oraz wynagrodzenie biegłych w kwocie 8.205,48 złotych, z czego strona powodowa poniosła koszty w wysokości 18.917,00 złotych (5.000+5.400+17,00+2.000+6.500), zaś pozwany w kwocie 5.400,00 złotych. Mając na uwadze proporcje w jakich strony ostatecznie utrzymały się ze swoimi zadaniami tj. 57% do 43%, oznacza to, że strona powodowa powinna ponieść koszty w kwocie około 13.125,00 złotych (43% z 30.522,48), zaś pozwany w pozostałej części. Skoro zatem powódka poniosła koszty w wysokości 18.917,00 złotych należy jej się zwrot rożnicy w wysokości 5.792,00 złotych (18.917,00-13.125,00) i taka kwotę Sąd zasądził od pozwanego (...) S.A. (...) (...) z siedzibą z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono do dnia zapłaty Mając na uwadze proporcje w jakich strony utrzymały się ostatecznie ze swoimi roszczeniami w związku z art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, Sąd nakazał pobrać od pozwanego (...) S.A. (...) (...) z siedzibą w W. na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie kwotę 6.205,48 złotych tytułem zwrotu kosztów poniesionych tymczasowo ze Skarbu Państwa, a dotyczących wydatków na wynagrodzenie biegłych. Sędzia (del.) Agnieszka Onichimowska